ทฤษฎีโลกกลม มีหลักฐานในอนิเมะจนถึงตอนจบอย่างไร?

ฉันชอบถกเถียงเรื่องนี้กับเพื่อนๆ อยู่เสมอ เพราะบางอนิเมะให้เบาะแสแบบที่ทำให้โลก 'มีมิติ' มากกว่าความหมายเชิงสัญลักษณ์ ซึ่งถ้ามองจากมุมมองเล่าเรื่องและหลักฐานในเนื้อหา อาจสรุปได้ว่ามีการวางระบบโลกให้สอดคล้องกับโลกทรงกลมในหลายกรณี

ในกรณีของ 'One Piece' เบาะแสที่ชวนให้คิดว่าระบบโลกมีความกลมอย่างเป็นรูปธรรมค่อนข้างชัด: การมีเส้นแยกทวีปอย่าง 'Red Line' ที่โอบรอบโลก การเดินเรือข้ามสมุทรที่มีปัจจัยอย่างกระแสน้ำและเข็มทิศแบบ 'Log Pose' ที่ต้องจับจังหวะการไหลของกระแสน้ำ รวมถึงตำนานการล่องเรือของ 'Gol D. Roger' ที่บอกตรงๆ ว่าเขาล่องรอบโลกและกลับมาพร้อมกับความลับของโลก ทั้งหมดนี้ทำให้ผมมองว่าผู้เขียนออกแบบระบบภูมิศาสตร์ให้รองรับการเดินรอบโลกจริงๆ มากกว่าจะเป็นแผนที่แบนแบบนิยายแฟนตาซีทั่วไป นอกจากนี้ฉากมุมสูงจากเกาะท้องฟ้ากับเส้นขอบฟ้าที่ต่อเนื่องยังช่วยเสริมภาพลักษณ์ของพื้นผิวใหญ่และเว้าโค้งได้ด้วย แม้จะมีความแฟนตาซีปะปน แต่ตรรกะการเดินเรือและการอ้างอิงการล่องเรือรอบโลกเป็นหลักฐานเชิงนิยายที่หนักพอ

อีกตัวอย่างที่ทำให้ผมเชื่อมากขึ้นคือ 'Attack on Titan' ที่ตอนท้ายๆ เผยแผนที่โลกและระบบภูมิรัฐศาสตร์ที่กว้างขวาง การเปิดเผยว่ามีชนชาติอื่นและดินแดนที่ล้อมรอบเกาะ Paradis ช่วยยืนยันว่าจักรวาลเรื่องไม่ได้เป็นโลกแบนจำกัดอยู่แค่กำแพงเล็กๆ แต่เป็นส่วนหนึ่งของโลกที่ใหญ่กว่า การมีเรือเดินสมุทร การอ้างอิงเทคโนโลยีการขนส่งข้ามทะเล และภาพแผนที่โลกที่มีแนวคิดของขอบเขตและแผ่นดิน ย่อมชวนให้สรุปได้ว่าในจักรวาลเรื่องมีการคาดการณ์ภาพโลกเป็นทรงกลมหรืออย่างน้อยเป็นพื้นผิวที่ต่อเนื่องกันได้มากกว่าจะเป็นแผ่นราบโดยสิ้นเชิง

สรุปแบบไม่ต้องการยัดเยียดคำตอบเดียว: สำหรับผม หลักฐานในอนิเมะที่เน้นการเดินทางระยะไกล เช่นการล่องเรือ การมีเส้นแบ่งทวีป หรือการเปิดเผยแผนที่แบบองค์รวม เป็นสัญญาณชัดเจนว่าผู้สร้างมักออกแบบโลกให้สอดคล้องกับความเป็นทรงกลม มากกว่าจะทิ้งไว้เป็นแค่ภาพเปรียบเทียบ แต่ถ้าซีรีส์เลือกตีความเชิงสัญลักษณ์หรือใช้โครงสร้างโลกที่ผิดธรรมชาติ ก็ต้องพิจารณาเป็นรายเรื่องไป ไม่ใช่สูตรเดียวกันเสมอไป

ฉันค่อนข้างระมัดระวังในการตีความหลักฐานเชิงสมมติในอนิเมะแต่ละเรื่อง เพราะบางเรื่องตั้งใจให้โลกมีโครงสร้างแปลกประหลาดจนคำว่า 'กลม' หรือ 'แบน' กลายเป็นไร้ความหมาย ตัวอย่างเช่น 'Made in Abyss' ที่โฟกัสไปที่แนวตั้งของโลก—ชั้นลึกที่เป็นเหมือนแกน—ซึ่งทำให้ภาพโลกเป็นการวางชั้นมากกว่าจะเป็นพื้นผิวปกติ อีกตัวอย่างคือ 'Tengen Toppa Gurren Lagann' ที่เล่นกับขนาดจักรวาลและมิติ จนการพูดถึงรูปร่างโลกแบบปกติไม่ตอบโจทย์ทางเรื่องเลย

มุมมองผมคือ ถ้าผู้สร้างใช้เหตุการณ์เหนือธรรมชาติ โครงสร้างโลกแบบพิเศษ หรือเล่าผ่านมุมมองที่ไม่เชื่อถือได้ เบาะแสที่ดูเหมือนยืนยันโลกทรงกลมอาจเป็นแค่การเล่าเชิงสัญลักษณ์เท่านั้น ดังนั้นจึงต้องเห็นภาพรวมของจักรวาลเรื่อง ทั้งการอธิบายฟิสิกส์ การเดินทางข้ามทวีป และการเปิดเผยแผนที่จริงจัง ถึงจะถือว่าน่าเชื่อถือในแง่ 'หลักฐาน' มากกว่าความรู้สึกหรือฉากสะเทินจริงๆ ท้ายสุดผมมักชอบปล่อยพื้นที่ให้แฟนๆ คิดต่อแล้วแต่ความชอบมากกว่าจะบอกว่ามันถูกหรือผิดจนสุดขั้ว