ที่มาของมีมเท้าเอวมาจากอนิเมะเรื่องไหน

แฟนๆ วงการมส์มักจะเจอม้าจากอนิเมะโผล่มาเป็นภาพตัดต่อหรือสติกเกอร์ใช้ตอบโต้กันบ่อยๆ โดยเฉพาะเมื่อความขัดแย้งของตัวละครหรือฉากตลกฉายภาพความน่าหวาดผวาในมุมที่คนดูเอาไปเล่นต่อได้ง่าย มส์ม้าไม่ได้มาจากแค่ตอนที่มีม้ายืนอยู่เฉยๆ แต่เกิดจากการจับจังหวะตลกของตัวละครที่เกี่ยวกับม้า การออกแบบคาแรกเตอร์แบบสัตว์ประจำเรื่อง หรือการใส่หน้ากากม้าล้อเลียนเข้าไปให้ดูเกินจริงจนกลายเป็นไวรัล ตัวอย่างที่เด่นชัดที่สุดคงต้องยกให้กับ 'Uma Musume Pretty Derby' ที่ตัวละครม้าสตรีเมนที่เป็นสาวม้าถูกนำไปตัดต่อเป็นมส์เพลง ป้าย GIF และมีมโปรโมตตามแฮชแท็กต่างๆ เพราะคาแรคเตอร์บางตัวมีบุคลิกสุดขั้ว เช่นความบ้าบิ่นของบางตัวหรือความเศร้าของบางคน ทำให้ช็อตสั้นๆ กลายเป็นภาพที่สื่อความหมายได้เร็วและฮา มส์ม้าไม่ได้จำกัดอยู่แค่ซีรีส์เดียว บางครั้งฉากม้าพื้นหลังจากอนิเมะดังอย่าง 'One Piece' หรือ 'Naruto' ถูกจับมาใช้เป็นโมเมนต์แปลกๆ โดยแฟนเอาใบหน้าตัวละครอื่นวางทับหรือเพิ่มคำบรรยายสุดเกรียน ทำให้คนที่ไม่ทันฉากต้นฉบับก็เข้าใจมุขได้ทันที อีกแนวที่เห็นบ่อยคือการเอาหน้ากากม้า (horse mask) ซึ่งเป็นไอเท็มอินเทอร์เน็ตที่ฮิตมานาน มาผสมกับสไตล์การ์ตูนสับขาหลอกแบบ 'Pop Team Epic' ผลคือภาพตลกสุดทะลึ่งดึงดูดให้คนทำรีมิกซ์ต่อเรื่อยๆ นอกจากนี้อนิเมะแนวชีวิตชนบทอย่าง 'Silver Spoon' ที่มีฉากการทำฟาร์มและสัตว์เลี้ยงก็ถูกดัดแปลงเป็นมีมที่เล่นเรื่องความเหนื่อยล้า การฝึกฝน หรือความไม่ตรงกับความคาดหวังของคนเมือง เหตุผลที่มส์ม้ามักไวรัลเป็นเพราะม้าพาให้คอนทราสต์ระหว่างความจริงกับความตลกชัดเจน: ตัวสัตว์เท่ๆ แต่ถูกเอามาใส่คำพูดคนหรือท่าทางมนุษย์จนกลายเป็นสิ่งไม่ลงตัวแบบฮาๆ อีกข้อคือม้าพ่วงกับอารมณ์หลากหลายได้ง่าย ทั้งความสง่า ความงุนงง หรือความบ้าคลั่ง ทำให้ใช้แทนรีแอคชั่นในสถานการณ์ต่างๆ ได้สั้นและตรงคนเห็น ผมสังเกตว่าคอมมูนิตี้ชอบเอามส์พวกนี้มาทำเป็นเทมเพลต เช่น ใส่คำว่า "เมื่อต้องทำงานวันจันทร์" ข้างรูปม้าที่ยืนทำหน้าเซ็ง แล้วแชร์วนไปจนกลายเป็นแค่นิกในชุมชน ส่วนตัวแล้วผมชอบเวลามส์ม้าถูกทำด้วยความเคารพและความคิดสร้างสรรค์ มากกว่าการเอามาใช้ล้อเลียนแบบหยาบคาย มส์ที่ดีทำให้คนยิ้มและคิดเชื่อมโยงกับฉากหรือคาแรกเตอร์ต้นฉบับได้ ถ้าจะสรุปสั้นๆ ว่าอยากติดตามมส์ม้าแหล่งไหน ให้เริ่มจากดูคลิปสั้นๆ ของ 'Uma Musume Pretty Derby' แล้วตามแฮชแท็กในโซเชียล เพราะนั่นเป็นแหล่งที่แฟนๆ ปรุงมส์ม้าออกมาได้หลากหลายและสนุกที่สุด ถือเป็นส่วนเล็กๆ ที่เติมชีวิตชีวาให้กับวงการอนิเมะได้ดีจริงๆ

คำว่า 'แกว่งเท้าหาเสียน' ฟังแล้วมีภาพชัดว่าเป็นการกระทำที่ชวนให้เกิดปัญหาโดยไม่จำเป็น — ในมุมมองของคนที่เติบโตมากับคำพังเพยของชุมชนเล็ก ๆ ผมมองว่ามันเป็นสำนวนพื้นบ้านที่เกิดจากการเปรียบเปรยเชิงพฤติกรรมมากกว่าจะมาจากงานเขียนชิ้นเดียว เวลาคนแก่เล่าว่าใครสักคน 'แกว่งเท้าหาเสียน' มักหมายความว่าเขากำลังยั่วให้เกิดเรื่องหรือกำลังทำอะไรที่จะนำพาความยุ่งยากมาเอง ตรงนี้สะท้อนวิธีคิดแบบชาวบ้านที่ชอบใช้ภาพเคลื่อนไหวของร่างกายมาอธิบายพฤติกรรมใจสู้ เช่นเดียวกับนิทานพื้นบ้านหลายเรื่องที่ตัวละครทำอะไรเล็ก ๆ น้อย ๆ จนนำมาซึ่งความเสียหาย การตีความแบบนี้ทำให้คำพังเพยไม่จำเป็นต้องมี "ต้นตอ" เดียว แต่เป็นผลรวมของการสังเกตพฤติกรรมมนุษย์ในสังคมท้องถิ่น เมื่อใช้ในบทสนทนา ผมมักจะเอาคำนี้มาเตือนเพื่อนที่กำลังจะเข้าไปวุ่นวายในเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับตัวเอง เป็นภาพลักษณ์เรียบง่ายแต่ได้ผล — เสียงเตือนแบบเดิม ๆ ที่ยังขำอยู่บ้างเมื่อพูดกับคนรู้จัก

ความน่ารักในอนิเมะญี่ปุ่นมักถูกแปลงเป็นมีมที่กระจายไปทั่วโลกออนไลน์ หนึ่งในนั้นที่ฮิตสุดๆ คงหนีไม่พ้น 'Neko Atsume' แมวน้อยในเกมที่โด่งดังจนถูกนำไปทำเป็นสติกเกอร์ไลน์และมีมสารพัดรูปแบบ อีกตัวอย่างที่เห็นบ่อยคือฉากกินขนมปังแบบรีบๆ ของตัวละครใน 'Lucky Star' ซึ่งถูกตัดต่อเป็นสถานการณ์ตลกๆ มากมาย บางคนอาจคุ้นตาเห็นมีมตัวละครจาก 'Attack on Titan' ที่ทำท่าทางน่ารักๆ แทนที่จะดุเดือดเหมือนในเรื่องจริง ทำให้เห็นว่าความน่ารักสามารถเจือจางความตึงเครียดได้อย่างน่าประทับใจ

ยกให้ 'Kaguya-sama: Love is War' เป็นแหล่งมีมกะล่อนที่เห็นบ่อยสุดในวงเพื่อน ๆ ของฉัน เพราะจังหวะคอมเมดี้และการเล่นเวทีของตัวละครเอื้อให้คนทำมีมเอาฉากนึงมาเปลี่ยนคำพูดแล้วกลายเป็นมุกจีบเล่นได้ง่ายมาก ฉากที่ชอบส่วนตัวคือพวกมุมกล้องเวลาที่ตัวละครเขินหรือยิ้มแบบกวน ๆ — ฉันมักเอาภาพหน้าตาเหล่านั้นไปใส่ข้อความจีบกันตลก ๆ ในสตอรี่ ความพิเศษอีกอย่างคือคลิปสั้นจากเพลงเต้นของ 'Chika Fujiwara' ที่กลายเป็นเทมเพลตทำรีมิกซ์ได้เยอะ ทำให้มีมกะล่อนจากเรื่องนี้กระจายทั้งบนทวิตเตอร์และเฟซบุ๊ก เหมือนเป็นภาษากะล่อนประจำวงการอนิเมะเลย สรุปแล้วความบาลานซ์ระหว่างความน่ารักกับการประชดประชันใน 'Kaguya-sama' ทำให้มันถูกหยิบมาใช้เป็นมีมจีบเล่นมากที่สุดเท่าที่ฉันเคยเห็น และนั่นคือเหตุผลที่ฟีดของฉันมักเต็มไปด้วยภาพตาหยี ๆ แล้วมีแคปชั่นกวน ๆ เสมอ

กลายเป็นภาพแรกที่ติดตาฉันคือฉากที่ตัวละครตะโกนคำว่า 'บาก้า' แบบเต็มเสียงและหน้าตานิ่วคิ้วขมวด จังหวะนั้นไม่ใช่แค่คำด่า แต่เป็นการปล่อยความหงุดหงิด ความเขิน และบุคลิกลักษณะของตัวละครออกมาพร้อมกัน ซึ่งฉากแบบนี้ปรากฏบ่อยในอนิเมะคลาสสิกอย่าง 'Neon Genesis Evangelion' เมื่อนึกถึง Asuka ที่ตวาดใส่ Shinji คำว่า 'บาก้า' กลายเป็นสัญลักษณ์ความขัดแย้งระหว่างสองคนมากกว่าจะเป็นแค่คำว่าโง่ ๆ ในมุมมองส่วนตัว ฉันคิดว่าพลังของมุก 'บาก้า' มาจากความเรียบง่ายของภาษาผสมกับการแสดงอารมณ์ที่เกินจริง พอเจอซ้ำ ๆ ทั้งการออกแบบหน้า สีหน้า และน้ำเสียง ผู้ชมจดจำได้ทันทีและหยิบไปเล่นต่อในมุก รูปตัด หรือคลิปสั้นบนโซเชียล เมื่อรวมกับแฟนคัลเจอร์ที่ชอบเอาคลิปมาทำมุกตัดต่อ พลิกมุม หรือทำซับที่เกินจริง คำว่า 'บาก้า' จึงกลายเป็นมีมที่ไม่ผูกติดกับเรื่องเดียว แต่เป็นลักษณะการแสดงตัวละครแบบหนึ่งที่เราเห็นแล้วรู้เลยว่าใครกำลังทำท่าแบบ 'ไทป์บาก้า' นั่นเอง

ชื่อผู้แต่งของ 'มัทนะพาธา' มักถูกพูดถึงในฐานะงานที่มีรากลึกกับวรรณกรรมและตำนานโบราณ แหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์ชี้ว่าเรื่องนี้มีลักษณะคล้ายชาดกและนิทานพุทธศาสนา ซึ่งมักจะไม่มีผู้แต่งเดี่ยวที่แน่นอนโดยตรง แต่มีการรวบรวม ปรับเรียบ และเล่าต่อกันมาจากปากต่อปากจนกลายเป็นบทประพันธ์ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน ตัวเองมองว่าเมื่ออ่านเวอร์ชันต่าง ๆ แล้วจะเห็นร่องรอยของโครงเรื่องชาดกหลายตอน เช่น การทดสอบคุณธรรมและชะตากรรมของตัวละคร ซึ่งบ่งบอกถึงแรงบันดาลใจจากเรื่องเล่าเชิงศีลธรรมมากกว่าจะเป็นผลงานสร้างสรรค์ของนักเขียนสมัยใหม่คนหนึ่ง ความน่าสนใจคือในยุคต่อมามีผู้เรียบเรียงหรือแต่งเติมรายละเอียดให้เรื่องมีรูปแบบนิยายมากขึ้น บางเวอร์ชันจึงมีความเป็นวรรณคดีชัดเจนขึ้น และมักจะเจอผู้เซ็นชื่อตีพิมพ์เป็นเวอร์ชันปัจจุบันจากนักปรับโคลงหรือผู้ทรงภูมิความรู้ท้องถิ่น แววตาของผู้อ่านอย่างเราเห็นได้ชัดว่าการตีพิมพ์แต่ละครั้งสะท้อนมุมมองของผู้เรียบเรียงคนนั้น ๆ มากกว่าการประกาศตัวตนของผู้แต่งดั้งเดิม ดังนั้นถาความเป็น 'ผู้แต่ง' ที่แน่นอนอาจไม่ใช่คำตอบเดียว แต่เป็นผลรวมจากการเล่าและการตีความผ่านยุคสมัย ซึ่งทำให้เรื่องนี้มีเสน่ห์และยืนยาวต่อผู้รับฟังและผู้อ่านรุ่นแล้วรุ่นเล่า