นักพากย์คนใดพากย์ตัวละครอีในอนิเมะญี่ปุ่น

ชื่อ 'ซือจื่อ' เป็นชื่อน่าสนใจที่ผมพบว่ามันมักถูกใช้ต่างกันไปในงานจีนหลายชิ้น ทำให้การตอบแบบตรงไปตรงมาเรื่องใครเป็นนักพากย์เวอร์ชันภาษาญี่ปุ่นต้องระบุผลงานก่อน ผมเคยเจอชื่อนี้ในบริบทของนิยายแปลและการ์ตูนจีนบางเรื่อง ที่บางครั้งไม่ได้มีเวอร์ชันพากย์ญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการเลย ซึ่งถ้าไม่มีพากย์ญี่ปุ่นก็จะไม่มีรายชื่อนักพากย์ญี่ปุ่นให้บอกได้โดยตรง ในทางกลับกัน ถ้าตัวละคร 'ซือจื่อ' ปรากฏในงานที่มีการขายสิทธิ์ให้ญี่ปุ่นและทำดับเบิลเสียงจริง รายชื่อ seiyuu จะปรากฏในเครดิตของการฉายญี่ปุ่นหรือบรรจุในข้อมูลของสำนักพิมพ์/สตูดิโอ ผมมองว่าแนวทางที่ชัดเจนคือยืนยันชื่องานต้นทางที่คุณหมายถึง เพราะชื่อเดียวกันอาจเป็นคนละตัวละครในแต่ละเรื่อง ถ้าบอกชื่องานที่แน่นอน ผมจะเล่าชื่อนักพากย์ญี่ปุ่นให้ตรงตัวและบอกแหล่งที่มาของข้อมูลนั้นได้ด้วย นี่เป็นมุมที่ผมใช้เมื่อต้องยืนยันเสียงพากย์ของตัวละครจากต่างภาษา — มันช่วยให้คำตอบแม่นยำขึ้นและไม่สับสนทั้งเราและคนอ่าน

แฟนๆ หลายคนเรียกเขาว่า 'อีนุ้ย' แล้วอีกเสียงที่ติดหูที่สุดมักจะเป็นเสียงต้นฉบับจากญี่ปุ่นก่อนเสมอ — Kappei Yamaguchi ที่ให้ชีวิตกับตัวละครใน 'InuYasha' ด้วยโทนเสียงแหบกร้าวแต่แฝงความอ่อนโยน นั่นเป็นจุดอ้างอิงที่ดีเวลาพูดถึงพากย์ไทย เพราะเสียงไทยมักถูกนำมาเทียบเสมอ จากมุมมองของคนที่ฟังพากย์หลายเวอร์ชัน เรามองว่าเวอร์ชันไทยมีความหลากหลาย ทั้งการฉายทีวี โลคัลเซิร์ฟเวอร์ หรือดีวีดี/แผ่นที่บางครั้งจะใช้ทีมพากย์คนละชุดกัน ซึ่งทำให้ชื่อคนพากย์ไทยที่ผูกติดกับ 'อีนุ้ย' อาจไม่คงที่ตลอดยุค ตัวที่แน่นอนที่สุดคือต้องเช็กเครดิตท้ายตอนหรือคอนเทนต์ที่เป็นทางการของผู้ออกอากาศ เพราะนั่นคือที่ให้ข้อมูลตรงที่สุด ส่วนมุมความรู้สึกส่วนตัว เสียงต้นแบบของ Kappei มักเป็นที่เปรียบเทียบ และเมื่อดูเวอร์ชันไทย เรามักจะโฟกัสที่โทนและอารมณ์มากกว่าชื่อคนพากย์ — ถ้าใครอยากรู้แน่ชัด แนะนำดูเครดิตในตอนที่ฉายหรือแผ่นที่ซื้อแล้วจะได้ชื่อพากย์ไทยที่แท้จริง

พูดตรงๆ เลยว่าคำถามนี้เหมือนจะง่ายแต่จริงๆ แล้วมีความซับซ้อนเยอะ เราไม่สามารถชี้ชัดคนเดียวได้อย่างแม่นยำเพราะรางวัลส่วนใหญ่จะมอบให้กับผลงานหรือทีมงานทั้งหมด ไม่ได้มอบเฉพาะนักพากย์ แต่ถามถึงนักพากย์ที่มักเป็น ‘เสียงนำ’ ในอนิเมะที่คว้ารางวัลบ่อยๆ ชื่อที่โผล่มาทันทีในหัวคือ Yūki Kaji เพราะบท Eren ใน 'Attack on Titan' ผูกกับความสำเร็จเชิงรางวัลของซีรีส์อย่างชัดเจน เราอยากชี้ให้เห็นสองประเด็นคือ วิธีนับและบริบท: ถานที่จะนับเป็น ‘‘จำนวนผลงานที่ได้รับรางวัล’’, นักพากย์ที่มีบทนำในซีรีส์ฮิตสมัยใหม่ (เช่น 'Attack on Titan') จะได้เครดิตมากเพราะซีรีส์นั้นได้รับทั้งรางวัลแฟนโหวตและรางวัลวิชาการ ในทางกลับกันถานับ ‘‘จำนวนรางวัลที่ผลงานได้รับรวมกัน’’, นักพากย์ที่รับบทนำในภาพยนตร์หรือซีรีส์ที่เก็บรางวัลระดับเทศกาลและรางวัลภาพยนตร์ญี่ปุ่นอาจดูเด่นกว่า สรุปแบบไม่ฟันธงก็คือ Yūki Kaji เป็นหนึ่งในชื่อที่มักถูกยกมาเมื่อพูดถึงนักพากย์นำในผลงานที่ชนะรางวัลมากมาย แต่การจะพูดว่าเป็นคนที่พากย์นำมากที่สุด ต้องนิยามวิธีนับให้ชัดก่อน จบด้วยความรู้สึกว่าเรื่องนี้สนุกที่จะถกเถียงและแต่ละคนคงมีรายชื่อโปรดของตัวเองอยู่แล้ว

ชื่อ 'อีตู่' ฟังดูคุ้นหูมาก แต่สิ่งที่ผมชอบจะบอกเลยคือตัวชื่อนี้มักเป็นชื่อเล่นหรือชื่อท้องถิ่นที่ใช้เรียกตัวละครมากกว่าชื่อทางการ ทำให้คำตอบตรงๆ แบบชื่อนักพากย์คนเดียวอาจไม่ชัดเจนจนกว่าจะรู้ว่าเป็นเวอร์ชันไหน — ญี่ปุ่น ต้นฉบับ, พากย์ไทย, หรือพากย์จีน/ดองฮวา แต่ถาจะเล่าในมุมที่ผมมักสังเกตเมื่อคนถามแบบนี้ ก็มีประเด็นน่าสนใจหลายอย่าง ผมเป็นคนดูทั้งเวอร์ชันต้นฉบับและดับบ์หลายภาษา จึงมักแบ่งกรณีตามสามเวอร์ชันหลักก่อน: เวอร์ชันญี่ปุ่น (เสียงพากย์ต้นฉบับ) มักเป็นนักพากย์มืออาชีพที่มีเครดิตชัดเจนในตอนท้ายหรือในข้อมูลซีรีส์ คนดูต่างประเทศมักอ้างชื่อนักพากย์ญี่ปุ่นเมื่อต้องการความแม่นยำ เช่นเวลาพูดถึงโทนเสียง บุคลิกการพากย์ และการตีความตัวละคร อีกมุมคือเวอร์ชันพากย์ไทย ซึ่งคำเรียกชื่อเล่นอย่าง 'อีตู่' จะใช้กันทั่วไปในซับหรือในคอมมูนิตี้ ทำให้นักพากย์ไทยที่พูดเสียงให้ตัวละครนั้นอาจไม่ได้เป็นคนเดียวกับเวอร์ชันญี่ปุ่นเลย ฉะนั้นเวลาได้ยินชื่อนี้จากเพื่อนหรือโซเชียล มันจึงเป็นไปได้ที่แต่ละคนหมายถึงคนละคนกันจริงๆ ส่วนเวอร์ชันจีน/ดองฮวาเองก็เช่นกัน — นักพากย์ท้องถิ่นมีสไตล์เป็นของตัวเองและบางครั้งชื่อเล่นจะผูกกับเสียงเวอร์ชันนั้นมากกว่า สรุปแล้ว ความแน่นอนของชื่อขึ้นกับเวอร์ชันของอนิเมที่พูดถึง ถ้าใครฟังแล้วรู้สึกว่าเสียงคุ้นหรืออยากรู้ละเอียดๆ วิธีจำง่ายๆ ในหัวคือแยกว่าพูดถึงเสียงต้นฉบับญี่ปุ่นหรือเสียงดับบ์ไทย/จีน เพราะนักพากย์จะต่างกันไปและแต่ละเวอร์ชันมอบอารมณ์ตัวละครไม่เหมือนกัน — นี่แหละเหตุผลว่าทำไมเวลาได้ยินคำถามว่า "ใครพากย์อีตู่" ผมจะนึกถึงบริบทของเวอร์ชันนั้นก่อนเสมอ

คนที่ติดตามพากย์ไทยมานานน่าจะเคยได้ยินความเปลี่ยนแปลงของเสียงนำใน 'One Piece' หลายเวอร์ชัน ซึ่งเรื่องนี้เป็นตัวอย่างดีว่าคำตอบของคำถาม 'ใครพากย์เสียงเอก' ไม่ได้มีคำตอบตายตัว ผมชอบมองภาพรวมของวงการนี้: บางครั้งตัวเอกถูกพากย์โดยนักพากย์ประจำสตูดิโอที่มีลายเซ็นชัดเจน บางครั้งก็เป็นนักแสดงหรือคนดังที่ถูกดึงมาเพื่อเรียกเรตติ้ง เวอร์ชันที่ฉายทางทีวีสาธารณะกับเวอร์ชันดีวีดีหรือสตรีมมิ่งอาจใช้คนละทีมพากย์ด้วย ดังนั้นเมื่อมีคนถามว่าใครพากย์เป็นลูฟี่ในพากย์ไทย คำตอบที่แม่นยำต้องระบุเวอร์ชันและปีของงานด้วย ผมมองว่าการรู้ชื่อพากย์แบบแน่นอนสนุกตรงที่ได้ตามเทียบระหว่างเวอร์ชันต่าง ๆ และเห็นการตีความตัวละครที่แตกต่างออกไป ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความน่าสนใจในการชมพากย์ไทยที่ไม่ควรมองข้าม

ช่วงวัยเด็กของฉันเต็มไปด้วยการดูการ์ตูนซึ่งหนึ่งในตัวละครที่ติดตาคือ 'Ikkyu-san' และเสียงของอิคคิวในเวอร์ชันอนิเมะดั้งเดิมคือเสียงของ Noriko Ohara (大原のり子) ซึ่งให้คาแรคเตอร์ที่สดใส ว่องไว และมีมุขคลาสสิกที่เข้ากับความชาญฉลาดของตัวละครได้ดี การได้ยินเสียงนั้นอีกครั้งทำให้รู้สึกเหมือนได้ย้อนกลับไปยังยุคที่เรื่องเล่าของเด็กวัดเต็มไปด้วยปัญญาและไหวพริบ เสียงของ Noriko Ohara ทำให้อิคคิวไม่ใช่แค่เด็กซน แต่เป็นเด็กที่ฉลาดและมีเสน่ห์ในแบบของตัวเอง ซึ่งนั่นเป็นเหตุผลที่ตัวละครยังคงติดตรึงในความทรงจำของแฟน ๆ หลายรุ่น

พอมองเห็นชื่อ 'เซี่ยว' ปุ๊บ ผมนึกถึงตัวละครจากเกม-อนิเมะสไตล์ญี่ปุ่นที่คนไทยมักเรียกสั้น ๆ ว่า 'Xiao'—ใครเป็นคนพากย์ขึ้นอยู่กับเวอร์ชันที่ดู แต่ถ้าเป็นเสียงภาษาอังกฤษที่คนต่างประเทศคุ้นกัน เสียงพากย์ของเขาคือ Zach Aguilar ซึ่งให้โทนเสียงต่ำ ๆ มีความเยือกเย็นและเพรียวคล้ายคนที่แบกความเจ็บปวดอยู่ข้างใน ทำให้บทของ 'Xiao' รู้สึกมีมิติและเป็นเอกลักษณ์สุด ๆ ความชอบส่วนตัวคือชอบเวลาที่เขาพากย์ฉากที่ตัวละครพูดเพียงไม่กี่คำ แต่ถ่ายทอดน้ำหนักความเป็นนักสู้โหยหาอิสระได้ชัดเจน เสียงของเขาช่วยยกระดับฉากต่อสู้และมู้ดที่เหงา ๆ ได้ดี นอกจากนี้ เวอร์ชันภาษาญี่ปุ่นและภาษาจีนจะให้สีเสียงต่างกันอีก ดังนั้นถ้าอยากเปรียบเทียบจริง ๆ ลองฟังทั้งสามเวอร์ชันแล้วจะเห็นว่าความรู้สึกของตัวละครเปลี่ยนไปอย่างน่าสนใจ

ยกให้เป็นเรื่องคุยที่ทำให้ใจเต้นทุกครั้งเมื่อพูดถึง '3 เทพ'—ฉันมักเริ่มจากฝั่งเสียงญี่ปุ่นของตัวละครหลักใน 'One Piece' ก่อนเสมอ เพราะนั่นคือจุดที่เสียงพากย์สร้างเอกลักษณ์ให้เรื่องได้ชัดเจนที่สุด Mayumi Tanaka ที่พากย์บท Monkey D. Luffy มีวิธีการใช้เสียงที่ทำให้ความซื่อบื้อและมุ่งมั่นของลูฟฟี่กลมกล่อมอย่างไม่น่าเชื่อ เสียงของเธอใส่ทั้งพลังและความไร้เดียงสาจนคนฟังเชื่อเลยว่าตัวละครนั้นจะไม่ยอมแพ้ ส่วน Kazuya Nakai ในบท Zoro ให้ภาพลักษณ์คนเย็นชาแต่มั่นคงด้วยน้ำเสียงทุ้มหนักแน่น ขณะที่ Akemi Okamura ในบท Nami เติมความฉลาดและอารมณ์ละมุนให้ฉากที่ต้องบาลานซ์ระหว่างความตลกกับฉากเศร้าได้อย่างเนียน ๆ การได้ฟังเวอร์ชันญี่ปุ่นแล้วค่อยย้อนกลับมาฟังพากย์ภาษาอื่นทำให้เห็นว่าการเลือกน้ำเสียงและจังหวะการพูดมีผลต่อการตีความตัวละครมากแค่ไหน สำหรับคนที่ชอบการแสดงที่ละเอียด ฉันจะชอบเวอร์ชันต้นฉบับมากที่สุด แต่ก็ยอมรับว่าบางฉบับแปลกใหม่จนทำให้ตัวละครมีเสน่ห์คนละแบบ ช่างเป็นความสนุกที่ไม่มีวันเบื่อ

คำตอบนี้ขึ้นกับว่าเรากำลังพูดถึงเวอร์ชันไหนของอนิเมะที่มีนกกีวี่ เพราะโดยทั่วไปแล้วไม่มีนักพากย์คนเดียวที่เป็นตัวแทนของ 'นกกีวี่' ทุกเรื่องไปทั่วทั้งวงการอนิเมะ เหตุผลคือ ตัวนกกีวี่มักปรากฏในลักษณะต่างกัน บางเรื่องเป็นตัวประกอบเงียบ ๆ บางเรื่องเป็นมาสคอตที่มีบทพูด ในหลายกรณีตัวละครสัตว์เล็ก ๆ จะถูกพากย์โดยนักพากย์สนับสนุนหรือโดยทีมเสียงเอฟเฟ็กต์ของสตูดิโอเอง จากประสบการณ์ของผม ถ้าเป็นสัตว์ที่มีบทพูดชัดเจน มักจะเห็นเครดิตในลิสต์ตัวละครอย่างชัดเจน เช่นกรณีของตัวละครสัตว์ใน 'Pokemon' ที่เสียงของสัตว์บางตัวมีนักพากย์ชื่อดังอย่าง Ikue Otani (เป็นตัวอย่างของนักพากย์ที่เชี่ยวชาญให้เสียงสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ) แต่ถ้าเป็นนกกีวี่ในบทบาทเพียงเล็กน้อย บางครั้งก็อาจไม่มีการระบุชื่อตรง ๆ หรือใช้เสียงเอฟเฟ็กต์แทน การจะบอกชื่อคนพากย์อย่างแน่ชัดเลยจึงต้องอิงกับข้อมูลของแต่ละเรื่องและเครดิตตอนนั้น ๆ มากกว่า ผมเองมักจะสนุกกับการไล่ดูเครดิตตอนจบเพื่อจับชื่อคนที่อยู่เบื้องหลังเสียงเล็ก ๆ เหล่านั้น

ชื่อ 'รม' สั้นและคลุมเครือเกินกว่าจะชี้ชัดได้ทันที เพราะตัวอักษรเพียงสองตัวนี้อาจเป็นการย่อ ชื่อเรียกสั้น ๆ หรือการถอดเสียงจากภาษาอื่นที่เปลี่ยนรูปในภาษาไทย ทำให้มันอาจหมายถึงตัวละครหลากหลายตัวในหลายอนิเมะที่ต่างกันไป การระบุว่านักพากย์คนใดพากย์เสียงเวอร์ชันไทยสำหรับตัวละครที่มีชื่อสั้น ๆ แบบนี้จึงจำเป็นต้องรู้บริบทเพิ่มเติม อย่างเช่นชื่ออนิเมะ ฉากที่ตัวละครปรากฏ หรือลักษณะตัวละคร เพราะในโลกของการพากย์ไทย บางชื่อนำมาทับศัพท์แตกต่างกันไปและบางครั้งชื่อตัวละครก็ถูกย่อในคอมมูนิตี้แฟน ๆ ทำให้เกิดความสับสนได้ง่าย ผมเคยเห็นกรณีที่ชื่อใกล้เคียงกันอย่าง 'Ram' หรือ 'Rem' จาก 'Re:Zero' รวบรวมการสะกดต่าง ๆ ในภาษาไทยหลายแบบ เช่น 'แรม' 'เรม' หรือแม้แต่บางคนย่อเป็นคำสั้น ๆ ทำให้คนที่ถามมาใช้คำเดียวกันแต่หมายถึงตัวละครที่ต่างกันได้ อีกตัวอย่างคือชื่อตัวละครจากซีรีส์ญี่ปุ่นที่มีพยางค์สั้น ๆ เช่น 'Rom' ในบางเรื่องที่ถูกถอดเป็น 'รม' ในการเขียนก็เป็นไปได้ หากเป็นกรณีนี้ นักพากย์ไทยที่รับงานพากย์ตัวละครสำคัญสไตล์นั้นมักเป็นกลุ่มนักพากย์อิสระหรือสังกัดสตูดิโอพากย์หลัก ๆ ที่ทำงานกับผู้จัดจำหน่ายไทย ดังนั้นชื่อตัวละครสั้น ๆ อย่าง 'รม' จึงต้องยืนยันแหล่งที่มาของตัวละครก่อนจะบอกชื่อนักพากย์ได้อย่างแม่นยำ ผมมองว่าแนวทางปฏิบัติที่เป็นประโยชน์คือคอยสังเกตรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ รอบตัวละคร เช่น คำบรรยายตอน เครดิตตอนสุดท้ายของเวอร์ชันไทย ชื่อผู้จัดจำหน่ายที่นำเข้ามา หรือชื่อตัวละครในสื่อประชาสัมพันธ์ของบ้านเรา เพราะข้อมูลพวกนี้มักระบุชื่อทีมพากย์ไว้ตรง ๆ และทำให้ยืนยันได้ว่าคนพากย์คนไหนรับบท 'รม' จริง ๆ โดยไม่สับสนกับตัวละครที่มีชื่อคล้ายกัน ในชุมชนแฟน ๆ ของไทยก็มีคนรวบรวมข้อมูลพากย์เอาไว้ค่อนข้างละเอียด ซึ่งมักช่วยแยกความหมายของชื่อที่ดูสั้น ๆ ได้ดี โดยสรุป แม้ผมจะอยากตอบตรง ๆ ให้ทันที แต่ชื่อสั้นอย่าง 'รม' ทำให้ไม่สามารถระบุชื่อนักพากย์ไทยได้แน่นอนโดยไม่รู้บริบทของอนิเมะหรือข้อมูลเพิ่มเติมอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม ผมรู้สึกว่าการติดตามเครดิตแบบละเอียดและสังเกตแหล่งที่มาของเวอร์ชันไทยมักให้คำตอบที่ชัดเจน และผมก็ชอบเวลาที่ได้เจอรายละเอียดพวกนี้เพราะมันทำให้รู้สึกเชื่อมโยงกับผลงานและคนที่อยู่เบื้องหลังมากขึ้น