ภาพยนตร์ยุคสงครามที่คนทั่วโลกมักยกขึ้นมาเป็นตัวอย่างของงานสร้างสรรค์ที่ถูกใช้เป็นเครื่องมือทางอุดมการณ์ก็คือ 'Jud Süß' ซึ่งนักแสดงนำ Ferdinand Marian มักถูกชี้ว่าเป็นหน้าตาของความขุ่นมัวในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ นึกถึงฉากที่ตัวละครถูกแต่งกายและนำเสนออย่างเพื่อสนับสนุนข้อความเหยียดเชื้อชาติแล้วใจผมก็เหน็บหนาว การเลือก Marian ให้รับบทเป็น Joseph Süß Oppenheimer ไม่ใช่แค่การคัดนักแสดงธรรมดา แต่เป็นการวางภาพลักษณ์ที่สอดคล้องกับแนวคิดผู้สร้าง ผลลัพธ์คือภาพยนตร์เรื่องนี้กลายเป็นหนึ่งในผลงานที่ถูกวิจารณ์อย่างรุนแรงที่สุดของยุคนั้น
ผมคิดว่าเรื่องราวของ Marian เองก็น่าสะเทือนใจในแง่ของความซับซ้อนทางจริยธรรม หลังสงครามเขาต้องเผชิญกับการประณามและรอยด่างในหน้าประวัติศาสตร์ นักแสดงหลายคนที่ปรากฏในภาพยนตร์โฆษณาชวนเชื่อมักถูกตัดสินไม่เพียงจากฝีมือแต่จากทางเลือกที่ทำในช่วงเวลานั้น การมอง Marian แค่ในมุมผู้กระทำหรือผู้สมรู้ร่วมคิดอย่างเดียวจะทำให้ละเลยความจริงที่ว่าโลกศิลปะและการเมืองในช่วงนั้นผสานกันอย่างแน่นแฟ้น การพูดถึงเขาจึงต้องทั้งยอมรับความรับผิดชอบและเข้าใจบริบท ซึ่งยังคงเป็นบทเรียนย้ำเตือนว่าศิลปะมีพลังอย่างไรต่อสังคม