ปลาหมอชุมพร ปรากฏตัวในหนังหรือซีรีส์ไทยเรื่องใด?

เวลาจินตนาการถึงฉากที่เอาสัตว์ท้องถิ่นมาขับเคลื่อนพล็อต สายตาผมมักจะไหลไปที่งานสารคดีมากกว่าหนังใหญ่ เพราะปลาหมอชุมพรไม่ใช่สิ่งมีชีวิตที่เคยถูกหยิบมาเป็นตัวละครหลักในหนังหรือซีรีส์ไทยที่โด่งดังระดับชาติ การปรากฏตัวของมันมักอยู่ในรูปของคลิปสั้น รายการสารคดีท้องถิ่น หรือฟุตเทจข่าวที่เน้นเรื่องทรัพยากรธรรมชาติและประมงท้องถิ่น มากกว่าจะเป็นตัวละครในภาพยนตร์เชิงพาณิชย์ ผมชอบดูงานประเภทนี้ เพราะจะได้เห็นทั้งลักษณะทางชีววิทยาและการเชื่อมโยงกับชุมชนประมง ซึ่งหลายครั้งเล่าผ่านคนท้องถิ่นที่มีความผูกพันกับปลาเหล่านี้

ในฐานะคนที่ติดตามงานอินดี้กับงานภูมิปัญญาพื้นถิ่น ผมสังเกตว่าผลงานภาพยนตร์ที่อิงตำนานหรือเรื่องเล่าท้องถิ่นบางเรื่องอาจมีการอ้างอิงถึงปลาท้องถิ่นชนิดต่าง ๆ แต่ไม่ค่อยระบุชื่อชนิดอย่างชัดเจนจนกลายเป็น 'ปลาหมอชุมพร' ที่เป็นดาวเด่นอย่างชัดเจน เช่น ฉากในหนังสั้นที่เล่าเรื่องความเชื่อเรื่องผีสางหรือการฟื้นฟูชุมชนชายฝั่งมักใช้ภาพปลาหลายชนิดเป็นสัญลักษณ์มากกว่าจะตั้งชื่อจริง ๆ ผมคิดว่าสาเหตุหนึ่งมาจากความเฉพาะทางของชื่อชนิดปลาที่คนทั่วไปอาจไม่คุ้นเคย อีกทั้งการถ่ายภาพใต้น้ำหรือการจัดฉากให้ปลาเฉพาะชนิดแสดงบทบาทเด่น ๆ ก็มีความยุ่งยากทั้งด้านงบและเทคนิค

สุดท้ายนี้ผมอยากเห็นผู้สร้างหนังหรือซีรีส์นำเรื่องราวเชิงนิเวศและสายพันธุ์ท้องถิ่นมาเล่าในมุมที่สร้างสรรค์กว่าเดิม ไม่ว่าจะเป็นหนังสั้นที่ตั้งใจถ่ายฟุตเทจจริง ๆ หรือซีรีส์ภูมิศาสตร์เชิงวัฒนธรรมที่ยกเอาปลาหมอชุมพรมาเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนแปลงในชุมชน การได้เห็นสิ่งที่เราแทบไม่รู้จักในจอใหญ่จะเป็นการเปิดประตูให้คนชมทั่วไปเข้าใจและใส่ใจทรัพยากรท้องถิ่นมากขึ้น ผมเองจะตามดูผลงานแบบนั้นอยู่เสมอ และยินดีถ้ามีใครหยิบเรื่องนี้ไปทำในรูปแบบที่มีหัวใจและเก็บรายละเอียดของธรรมชาติไว้อย่างจริงจัง

ช่วงหลังผมสังเกตว่าการพบปลาหมอชุมพรในสื่อภาพยนตร์เชิงบันเทิงมีน้อยมาก แทบจะจำได้ว่าไม่ได้ปรากฏเป็นตัวละครเด่นในหนังหรือละครชุดยอดฮิต แต่จะเห็นมันโผล่ในงานที่เน้นสารคดีหรือคลิปการศึกษา เช่น รายการโทรทัศน์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม ข่าวท้องถิ่น หรือคลิปสั้นของกลุ่มนักอนุรักษ์สัตว์น้ำ เมื่อผมดูคลิปเหล่านั้นมักได้ข้อมูลทั้งเรื่องนิสัยของปลา แหล่งที่อยู่ และความสำคัญต่อชุมชนประมงท้องถิ่น ซึ่งต่างจากการเล่าเรื่องในหนังเชิงบันเทิงที่มักเลือกสัตว์ที่คนรู้จักง่ายกว่า หากใครอยากเห็นภาพของปลาหมอชุมพรจริง ๆ ผมแนะนำติดตามช่องสารคดีของสถานีท้องถิ่นหรือกลุ่มอนุรักษ์ที่มักเผยแพร่ฟุตเทจและเรื่องเล่าจากชาวบ้าน ที่นั่นจะได้เห็นมันในบริบทของธรรมชาติและความสัมพันธ์กับคนท้องถิ่นมากกว่าการปรากฏตัวในฉากละครทั่วไป