ผู้แต่งมังงะไททันคือใครและมีผลงานอื่นอะไร

เราเป็นคนที่ชอบขบคิดถึงโครงเรื่องหนักๆ กับตัวละครที่มีทั้งด้านมืดและแสงสว่าง เลยถูกดึงเข้าหา 'ไททัน' อย่างไม่ตั้งใจ ผู้แต่งคือ ฮาจิเมะ อิซายามะ (Hajime Isayama) ซึ่งเป็นผู้สร้างโลกอันโหดร้ายและมีชั้นเชิงเชิงสังคมที่ซับซ้อน ผลงานหลักของเขาคือมังงะ 'ไททัน' ที่หลายคนรู้จักกันดี ซึ่งเริ่มเผยแพร่จนกลายเป็นปรากฏการณ์ระดับโลก ภาษาการเล่าและการออกแบบไททันของเขาทำให้เรื่องมีเอกลักษณ์ชัดเจนและทิ้งร่องรอยในวงการอย่างยาวนาน นอกจากงานชิ้นเอกนั้นแล้ว อิซายามะยังเกี่ยวข้องกับโปรเจกต์ขยายจักรวาลหลายชิ้นที่ไม่ได้เป็นมังงะตอนหลักโดยตรง หนึ่งในนั้นคือมุมมองพาโรดี้และเบาสมองของจักรวาลอย่าง 'Attack on Titan: Junior High' ที่เปลี่ยนโทนเรื่องให้ขบขัน อีกด้านหนึ่งเขายังให้แนวคิดหรือเป็นต้นแบบให้กับนิยายชุดอย่าง 'Before the Fall' ซึ่งเป็นการขยายตำนาน ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีงานสั้นและผลงานต้นฉบับก่อนการแจ้งเกิดของเขาที่สะท้อนพัฒนาการทางฝีมือและรสนิยมการเล่าเรื่องของเขาในยุคแรกๆ พูดกันตรงๆ แอสเป็กที่ชอบคือวิธีที่เขาปั้นตัวละครให้มีความขัดแย้งภายในและผลกระทบทางสังคมรอบตัวพวกเขา ผลงานอื่นๆ ที่เป็นเครือข่ายรอบตัว 'ไททัน' ทำให้เราเห็นว่าอิซายามะไม่ได้หยุดแค่การเขียนมังงะหลัก แต่ยังสร้างโลกและมุมมองให้คนอื่นต่อยอดได้ด้วย นั่นทำให้ผลงานของเขาเป็นมากกว่ามังงะทั่วไปและยังคงติดตาอยู่เสมอ

หลายคนอาจยังไม่รู้ว่า 'X' เป็นผลงานของกลุ่มศิลปินที่รู้จักกันในชื่อ 'CLAMP' ซึ่งเป็นทีมนักวาดมังงะหญิงที่รวมตัวกันมาจากหลากหลายพรสวรรค์ ฉันติดตามงานของพวกเธอมานานและสิ่งที่ทำให้แยกแยะได้ชัดคือสไตล์ภาพอันประณีตและแนวเล่าเรื่องที่ผสมทั้งดราม่า โทนมืด และธีมชะตากรรม ในแง่ของผลงานอื่น ๆ ที่น่าสนใจก็มี 'Cardcaptor Sakura' ที่คนรักมังงะทุกเพศทุกวัยน่าจะคุ้น เคลียร์บรรยากาศเป็นมิตร แต่ยังคงมีลูกเล่นทางภาพที่งดงามและการออกแบบคอสตูมที่โดดเด่น อีกชิ้นที่ฉันชอบคือ 'Tsubasa: Reservoir Chronicle' ซึ่งพาไปท่องข้ามจักรวาลและเชื่อมโยงตัวละครจากหลายเรื่องของกลุ่มเข้าด้วยกัน ทำให้ความเป็นจักรวาลร่วมของผลงานของพวกเธอชัดเจนขึ้น เมื่อมองย้อนกลับไป 'xxxHolic' ก็เป็นตัวอย่างที่ดีของการนำธีมเหนือธรรมชาติมาผูกกับความเป็นผู้ใหญ่และการสะท้อนตัวตน ส่วน 'Magic Knight Rayearth' แสดงให้เห็นความหลากหลายของฝีมือ — จากงานวัยรุ่นสู่การเล่าเรื่องแฟนตาซีแบบเอปิก สรุปว่าถ้าใครชื่นชอบ 'X' แล้วอยากตามรอย ผลงานเหล่านี้เป็นทางเข้าเหมาะ ๆ ที่จะเห็นพัฒนาการด้านทั้งภาพและการเล่าเรื่องของ 'CLAMP' ในมุมต่าง ๆ

ชื่อ 'มังงะงาย' ฟังดูไม่เหมือนชื่อเรื่องหลักจากตลาดมังงะญี่ปุ่นที่เป็นทางการ ดังนั้นผมมักจะคิดว่ามันอาจเป็นนามปากกาหรือชื่อเรื่องย่อที่ใช้ในวงเว็บคอมิกส์ไทยหรือฟอรัมแฟนเมดมากกว่า เมื่อมองจากมุมคนอ่านที่ติดตามทั้งงานตีพิมพ์และเว็บตูน ผมเจอกรณีแบบนี้บ่อย: ผู้วาดใช้ชื่อนามปากกาสั้น ๆ แล้วมีผลงานกระจัดกระจาย เช่น ซีรีส์สั้นเผยแพร่เป็นตอนบนแพลตฟอร์มออนไลน์ งานวาดประกอบหรืออิลลัสที่ขายเป็นไพรเวต ออเดอร์ภาพประกอบให้เกมอินดี้ เป็นต้น ถ้าชื่อ 'งาย' เป็นนามปากกา จริง ๆ แล้วผู้แต่งอาจมีผลงานอื่น ๆ ที่ไม่ปะปนในชื่อตลาดใหญ่ ทำให้ติดตามยากกว่าโปรเจกต์อย่าง 'One Piece' ที่มีการบันทึกข้อมูลชัดเจน ส่วนตัวแล้วผมมองว่าความไม่ชัดเจนแบบนี้มีเสน่ห์อยู่บ้างเพราะมันชวนให้ค้นหาและเห็นผลงานนอกกระแส แต่ก็เข้าใจคนที่อยากรู้แบบชัดเจนเช่นกัน — ถ้าอยากได้รายละเอียดเชิงลึกของผู้แต่งคนนี้ น่าจะต้องดูจากหน้าผลงานที่เผยแพร่หรือช่องทางการติดต่อของคนวาดเอง

รู้ไหมว่า 'Ajin' ถูกเขียนและวาดโดย Gamon Sakurai (桜井画門) — ชื่อที่แฟนมังงะสายดาร์กจะจำได้ทันที ความเป็นจริงคือผลงานชิ้นนี้โดดเด่นจนกลายเป็นงานหลักของเขาเลยล่ะ ผมจำแนวทางของเขาได้ชัดเจนจากการลงเรื่องยาวเรื่องนี้: เส้นแบบไม่หวือหวาแต่คม มีการเล่าเรื่องที่เน้นจังหวะสร้างความตึงเครียดและโมเมนต์สยองแบบค่อยเป็นค่อยไป 'Ajin' เริ่มลงพิมพ์ในนิตยสารของ Kodansha และกลายเป็นเรื่องที่ถูกพูดถึงมากจนถูกดัดแปลงเป็นอนิเมะซีจีและยังมีการสร้างเป็นภาพยนตร์คนแสดงอีกด้วย ซึ่งสิ่งเหล่านี้ยิ่งขยายฐานแฟนของเขาให้กว้างขึ้น มุมมองส่วนตัวผมคิดว่า Sakurai ไม่ได้มีผลงานยาวเรื่องอื่นให้ติดตามมากเท่ากับ 'Ajin' — งานอื่น ๆ ของเขามักเป็นตอนสั้น ๆ ภาพประกอบ หรือผลงานพิเศษที่ออกสลับกับงานหลัก แต่สไตล์การเล่าเรื่องและองค์ประกอบภาพที่เห็นในผลงานสั้นเหล่านั้น ก็สะท้อนร่องรอยเดียวกับ 'Ajin' คือความมืดมิดและโทนดราม่าที่หนักแน่น ถ้าใครชอบแนวตั้งคำถามกับความเป็นมนุษย์และความโหดร้ายของโลก 'Ajin' จะเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของสิ่งที่เขาถนัดและทำได้ดี

เวลาพูดถึงมังงะที่เปลี่ยนทิศทางวงการ ผมมักนึกถึงงานที่คนวาดและเขียนด้วยมือนักเขียนเดียวกัน ซึ่งกรณีของไททันก็เช่นกัน: มังงะต้นฉบับของ 'Attack on Titan' ถูกวาดและแต่งโดย ฮาจิเมะ อิซายามะ (Hajime Isayama) คนเดียวกันทั้งหมด ในมุมมองของคนที่คลุกคลีอ่านมังงะมานาน ผมเห็นความกล้าที่ปรากฏในเส้นสายและการเล่าเรื่องของอิซายามะ งานของเขาเริ่มลงพิมพ์ต่อเนื่องในนิตยสาร 'Bessatsu Shōnen Magazine' ตั้งแต่ปี 2009 และเดินเรื่องมาจนจบในปี 2021 ตลอดเส้นทางนั้นเขาทำหน้าที่ทั้งผู้เขียนโครงเรื่องและผู้วาดภาพ ทำให้ภาพและการวางคาแรกเตอร์เชื่อมโยงกับธีมความสิ้นหวังและความหวังได้อย่างแนบชิด การออกแบบไททันและฉากบุกทำให้หลายคนสะดุดตาตั้งแต่ตอนแรก ๆ และผมเองยกให้ฉากบางฉากเป็นตัวอย่างของการใช้ภาพนิ่งที่ทรงพลังในมังงะร่วมสมัย ผลงานของเขามีทั้งช่วงที่เส้นยังหยาบและช่วงที่พัฒนาขึ้นตามกาลเวลา แต่กลิ่นอายการเล่าเรื่องที่หนักแน่นคงอยู่เสมอ ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมชื่อ ฮาจิเมะ อิซายามะ ถึงผูกติดกับ 'Attack on Titan' อย่างที่เห็นในวงการมังงะและอนิเมะจนถึงวันนี้

ในฐานะแฟนที่หลงใหลเรื่องราวมอนสเตอร์กับความสิ้นหวังมากว่าทศวรรษ ผมเห็นว่าเจ้าของผลงาน 'ไททันพิสดาร' ก็คือ ฮาจิเมะ อิซายามะ (Hajime Isayama) ผู้สร้างโลกที่เราต้องลุ้นหัวใจทุกตอน ผลงานที่ทำให้เขาเป็นที่รู้จักคือมังงะยักษ์เรื่องนี้ แต่เขายังมีบทบาทเป็นผู้ให้แนวคิดต้นทางและผู้ควบคุมงานสำหรับสปินออฟหลายชิ้น เช่น มังงะคอมเมดี้ลูกผสมที่จับตัวละครมาเล่นสไตล์จิ๋ว ๆ อย่าง 'Attack on Titan: Junior High' และนวนิยาย/มังงะต้นกำเนิดที่ขยายจักรวาลอย่าง 'Attack on Titan: Before the Fall' ซึ่งไม่ได้เขียนโดยเขาคนเดียวแต่เกิดขึ้นจากโลกที่เขาสร้างไว้ เห็นได้ชัดว่าแม้ฮาจิเมะจะโด่งดังจากงานยาวชิ้นเดียว เขาก็มีผลกระทบต่อสื่ออื่น ๆ รอบ ๆ ผลงานชิ้นนั้นอย่างชัดเจน

สไตล์ชื่อเรื่องแบบ 'โหดไม่ถามชื่อ' ทำให้เรานึกถึงงานเว็บตูนใต้ดินที่โผล่มาแบบไม่คาดฝันแล้วสร้างกระแสในกลุ่มแฟนเฉพาะทาง ในมุมมองของคนอ่านวัยกลางคนที่ชอบวิเคราะห์งาน ตัวตนของผู้แต่งสำหรับงานที่ไม่มีเครดิตชัดเจนมักจะมีความเป็นไปได้สองแบบหลัก: อาจเป็นศิลปินอิสระที่เผยแพร่เองภายใต้พาseudonym หรืองานแปล/ดัดแปลงที่ชื่อไทยได้มาจากแฟนๆ การที่ไม่มีข้อมูลผู้แต่งทำให้ยากต่อการบอกได้ว่ามีผลงานอื่นที่เป็นทางการหรือไม่ แต่ถ้าพิจารณาจากสไตล์ภาพและโทนเรื่อง อาจเห็นแนวทางที่เชื่อมโยงกับงานสยองขวัญหรือแอ็กชันหนักแบบเดียวกับ 'Berserk' ที่เน้นความโหดและบรรยากาศทึบ สิ่งที่รู้สึกได้คือความเป็นเอกเทศของงานแบบนี้ — มันอาจจะไม่มีเครือข่ายสำนักพิมพ์ซัพพอร์ต แต่มีผู้อ่านที่พูดคุยกันเองแล้วขยายชื่อเสียง ถ้าผู้แต่งจริงๆ มีผลงานอื่น ก็อาจจะเป็นงานสั้นๆ ในเว็บบอร์ด งานร่วมสีนักเขียน หรือชมรมวาดรูปที่เผยแพร่แบบไม่เป็นทางการ ซึ่งนั่นเองที่ทำให้การตามตัวผู้แต่งเป็นเรื่องท้าทายและสนุกไปอีกแบบ

ชื่อ 'ไททัน' ในมังงะนั้นมีชั้นความหมายที่ชวนให้ขบคิดมากกว่าคำว่า 'ยักษ์' ธรรมดา ๆ และผมมักจะเริ่มคิดถึงเรื่องนี้ทุกครั้งที่เห็นหน้าปกเก่า ๆ ของเล่มแรก ในภาษาญี่ปุ่น ชื่อเดิมคือ 'Shingeki no Kyojin' ซึ่งถ้าแปลตรงตัวจะได้ความหมายประมาณว่า 'ยักษ์ที่บุก' หรือ 'ยักษ์ผู้รุกราน' แต่เมื่อถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษ กลุ่มคำนี้กลายเป็น 'Attack on Titan' ซึ่งเลือกใช้คำว่า 'Titan' แทน 'giant' เพื่อให้มีมิติทางประวัติศาสตร์และตำนานมากขึ้น — 'Titan' สะท้อนถึงภาพของสิ่งมีอำนาจระดับเทวดาโบราณในตำนานกรีก มากกว่าการเป็นแค่มอนสเตอร์ตัวใหญ่ ๆ ผมชอบมองการเลือกคำนี้เป็นการตั้งโทนของผลงาน: มันไม่ได้พูดแค่เรื่องความน่ากลัวของร่างกาย แต่ยังโยงไปถึงความยิ่งใหญ่ในระดับตำนาน ความขัดแย้งทางอำนาจ และความรู้สึกว่ามนุษย์กำลังเผชิญกับบางสิ่งที่เก่าแก่กว่าโลกใบนี้เอง นั่นทำให้ชื่อ 'ไททัน' ในเวอร์ชันไทยฟังหนักแน่นและมีมิติขึ้นมาอีกชั้นหนึ่ง

ตั้งแต่ครั้งแรกที่เปิดอ่าน 'รีบอร์น' ฉันรู้สึกได้เลยว่าลายเส้นกับจังหวะการเล่าเรื่องมันต่างจากมังงะแนวเสี่ยงๆ ทั่วไป — ผู้แต่งคืออามาโนะ อากิระ ซึ่งเป็นคนวาดและแต่ง 'รีบอร์น' (หรือชื่อเต็มว่า 'Katekyo Hitman REBORN!') ที่ลงในนิตยสารการ์ตูนคนหนุ่มสาวชื่อดังช่วงกลางยุค 2000s งานของเธอดึงทั้งความฮา ความมันส์ และจังหวะดราม่าที่ไม่ยืดเยื้อ ทำให้ตัวละครที่ดูตลกแรกๆ กลับมีมิติและการเติบโตชัดเจน นอกจากซีรีส์ยาวที่หลายคนน่าจะรู้จักแล้ว อามาโนะยังมีผลงานสั้นๆ และภาพประกอบรวมเล่มเป็นระยะๆ ซึ่งมักจะโชว์มุมมองด้านแฟชันและการออกแบบตัวละครที่โตขึ้น งานสั้นเหล่านี้ช่วยให้เราเห็นการทดลองของเธอทั้งในแง่คอนเซ็ปต์และโทนภาพ บางชิ้นก็ให้กลิ่นอายโรแมนติก บางชิ้นก็มืดกว่า ซึ่งพอผสมกับความสนุกของ 'รีบอร์น' แล้วทำให้รู้ว่าเธอมีพาเลตต์ที่กว้างกว่าที่คนส่วนใหญ่คาดไว้ — นี่คือเหตุผลที่ฉันยังเปิดดูภาพสเก็ตช์เก่าๆ ของเธอเป็นครั้งคราวเพื่อหามุมมองใหม่ๆ ในการวาดตัวละครของตัวเอง

ชื่อ 'y' ค่อนข้างคลุมเครือในวงการเลย ทำให้ผมมักต้องอธิบายความเป็นไปได้หลายแบบเมื่อมีคนถามว่าหมายถึงใคร ถ้าพูดถึงผลงานชื่อ 'Y' ที่คนต่างประเทศคุ้นกันมากที่สุด หนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนคือกรณีของซีรีส์คอมมิคตะวันตก 'Y: The Last Man' ซึ่งผู้เขียนบทคือ Brian K. Vaughan และศิลปินหลักคือ Pia Guerra เหมือนกับงานกราฟิกโนเวลทั่วไป จุดสำคัญคือนี่ไม่ใช่มังงะแบบญี่ปุ่น แต่เป็นกราฟิกโนเวล/คอมมิคตะวันตก ถ้าใครหมายถึงงานแนวนี้ คนที่เกี่ยวข้องจะถูกอ้างถึงเป็นนักเขียนบทและอาร์ติสต์แยกจากกัน ในมุมของคนอ่านอย่างฉัน จะเน้นว่าการใช้ตัวอักษรเดี่ยว ๆ เป็นชื่อผู้แต่งเกิดขึ้นได้ทั้งในวงการคอมมิคตะวันตกและวงการโดจินญี่ปุ่น ดังนั้นการชี้ชัดว่าเป็น 'มังงะแบบญี่ปุ่น' หรือ 'คอมมิคตะวันตก' จะช่วยแยกตัวผู้แต่งได้ง่ายขึ้น เสียงงานและสไตล์ต่างกันพอสมควร ระหว่างกราฟิกโนเวลแบบ 'Y: The Last Man' กับมังงะญี่ปุ่นแบบปกติ ซึ่งทั้งสองแบบต่างก็มีงานอื่น ๆ ที่เด่นของผู้สร้างแต่ละคน เช่น Brian K. Vaughan ยังมีผลงานอย่าง 'Saga' กับ 'Ex Machina' ที่แฟน ๆ ชอบคุยถึงกันเสมอ