พชร์อานนท์ กำกับหนังเรื่องไหนที่ทำรายได้สูงสุด?

ย้อนอดีตไปสักหน่อยแล้วมองภาพรวมของเส้นทางเขา ผมมองว่าเมื่อคนถามว่า 'พชร์ อานนท์ อายุเท่าไหร่ขณะกำกับหนังดัง' คำตอบไม่ควรเป็นตัวเลขเดียว เพราะคำว่า 'หนังดัง' หมายถึงช่วงเวลาที่ต่างกันและผลงานที่โดดเด่นก็ออกมาตลอดหลายปี ในมุมของคนที่ติดตามผลงานเขาแบบละเอียด ผมเห็นว่าเริ่มมีผลงานที่สะดุดตาในช่วงที่เขาอยู่วัยกลางถึงปลาย 30s — นั่นคือยุคที่ความสดใหม่และความกล้าในการเล่าเรื่องยังเด่นชัด ต่อมาเมื่อเขาก้าวเข้ามาสู่ผลงานที่ถูกพูดถึงกว้างขึ้นในสเกลประเทศ อายุของเขาก็ไต่ขึ้นไปสู่ต้นถึงกลาง 40s ซึ่งเป็นช่วงที่เทคนิคการกำกับและการวางโทนเรื่องราวเข้าที่มากขึ้น สไตล์การเล่าเรื่องมีความเป็นผู้ใหญ่ขึ้น แต่ยังคงความคมคายและตลกร้ายที่คนจดจำ สุดท้ายเมื่อมองผลงานยุคหลังๆ ที่ยังมีคนจำได้ เขาอยู่ในวัยปลาย 40s ถึง 50s ซึ่งให้ความรู้สึกว่าเป็นผู้กำกับที่ชัดเจนเรื่องรสนิยมภาพยนตร์ของตัวเองแล้ว — งานมีความมั่นใจขึ้น การเลือกนักแสดงและมุมกล้องสะท้อนประสบการณ์ที่สะสมมา นั่นแปลว่า 'อายุขณะกำกับหนังดัง' จึงขึ้นกับว่าคุณหมายถึงผลงานยุคไหน: ยุคเริ่มต้น วัยกลางของอาชีพ หรือช่วงที่เป็นผู้กำกับที่มีชื่อเสียงครบเครื่อง ทั้งหมดนี้ทำให้การบอกเป็นช่วงอายุเป็นคำตอบที่ตรงไปตรงมาที่สุดสำหรับคำถามแบบนี้

ข่าวคราวเกี่ยวกับโปรเจกต์ใหม่ของพชร์อานนท์มักจะทำให้แฟนๆคาดเดาไปไกลเสมอ แต่ถ้าต้องตอบตรงๆ ณ จุดที่รู้กันทั่วไปในวงการ ณ เวลาหนึ่งตอนนี้ยังไม่มีการประกาศปีเข้าฉายอย่างเป็นทางการจากผู้กำกับหรือค่ายที่ชัดเจน ความจริงคือการปล่อยข้อมูลสาธารณะของผู้กำกับบางคนมักจะมาเป็นระลอก บางโปรเจกต์ประกาศตั้งแต่เตรียมบท บางอันเพิ่งโผล่รายการถ่ายทำแล้วก็ออกฉายในอีกไม่กี่เดือน ข้อดีคือถ้าพชร์อานนท์เริ่มถ่ายจริงเมื่อไหร่ โอกาสจะได้เห็นงานใหม่เร็วกว่าโครงการที่ติดปัญหาด้านทุนหรือเซ็นเซอร์ แต่ข้อเสียคือถ้าโปรดักชันยังอยู่ในขั้นวางแผน เราอาจต้องรอเป็นปี ฉันมองว่าแฟนๆ คงต้องติดตามข่าวจากช่องทางของทีมงานและการประกาศของโรงหนังเป็นหลัก หากมีการเริ่มถ่ายหรือเผยโปสเตอร์ น่าจะมีการยืนยันปีเข้าฉายได้ทันที ตอนนี้ใจยังคอยลุ้นและมีความคาดหวังสูงว่าจะได้ดูหนังใหม่จากสไตล์ที่คุ้นเคยของเขาในเร็วๆ นี้

นับตั้งแต่ผลงาน 'Bangkok Love Story' ออกฉาย ฉันรู้สึกว่าสไตล์การกำกับของพชร์อานท์เปลี่ยนโทนอย่างชัดเจน ก่อนหน้านั้นผลงานของเขามักมีความเป็นคอเมดี้จัดจ้าน เสียดสีสังคม และเล่นกับองค์ประกอบสีสันสดใส แต่ 'Bangkok Love Story' กลับดึงตัวเองออกจากกรอบนั้นด้วยโทนมืดกว่า นิ่งกว่า และให้น้ำหนักกับจิตวิทยาตัวละครมากขึ้น ทั้งการใช้แสงและเงา การเลือกมุมกล้องที่สื่อความเปราะบาง และจังหวะการเล่าเรื่องที่ช้าเพื่อสร้างบรรยากาศชวนขบคิด การเปลี่ยนแปลงไม่ได้หมายความว่าเขาทิ้งความเป็นเอนเตอร์เทนไปหมด แต่ทำให้เห็นว่าพชร์อานท์สามารถยืดหยุ่นและทดลองสไตล์ได้ งานนี้เลยรู้สึกเป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้คนเริ่มมองเขาไม่ใช่แค่ผู้กำกับคอเมดี้ แต่เป็นคนที่กล้าลงไปสำรวจมุมมืดและซับซ้อนมากขึ้นของชีวิตคนในเมืองใหญ่ — นี่คือสิ่งที่ทำให้ผลงานช่วงหลังมีมิติและน่าจับตามากขึ้น

หนังที่ทำรายได้สูงสุดของใบเฟิร์นคือ 'สิ่งเล็กเล็กที่เรียกว่ารัก' — นี่คือคำตอบที่ผมบอกเพื่อนเสมอเมื่อนึกถึงภาพยนตร์ที่ทำให้ชื่อเธอโด่งดังไปไกลกว่าพรมแดนไทย ตอนหนังเข้าฉาย มันเป็นปรากฏการณ์ของคนดูวัยรุ่น:เนื้อเรื่องหวานละมุน ดนตรีติดหู และเคมีของนักแสดงที่ทำให้คนดูอยากย้อนกลับไปดูซ้ำหลายรอบ ฉันยังจำบรรยากาศในโรงหนังได้ชัดเจน คิวยาว เสียงหัวเราะ เสียงซึ้งผสมกันจนรู้สึกว่าหนังเรื่องนี้กลายเป็นตัวแทนความทรงจำวัยรุ่นของคนหลายรุ่น ถ้าจะเทียบสเกลกับหนังไทยที่ทำเงินเยอะสุดแบบรวมทุกเรื่องอย่าง 'Pee Mak' หนังเรื่องของใบเฟิร์นไม่ถึงระดับนั้น แต่เมื่อมองแยกเป็นผลงานของเธอเองแล้ว 'สิ่งเล็กเล็กที่เรียกว่ารัก' ยืนหนึ่งในแง่การสร้างชื่อและรายได้ของเธอ จบด้วยความรู้สึกว่าแม้เวลาจะผ่านไป หนังเรื่องนี้ยังคงมีเสน่ห์แบบเรียบง่ายที่หาดูยากในยุคนี้

ลองนึกภาพวันที่ออกจากโรงหนังแล้วยังคุยกันไม่หยุดเรื่องโลกที่เพิ่งเห็นบนจอ — นั่นคือแรงสะเทือนจาก 'Avatar' ที่ทำรายได้สูงสุดตลอดกาลแบบไม่ต้องปรับด้วยอัตราเงินเฟ้อ. ผลงานกำกับโดยเจมส์ คาเมรอน ออกฉายในปี 2009 และสะสมรายได้ทั่วโลกจนแตะประมาณ 2.92-2.93 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ หลังจากการฉายรอบแรกและการเอากลับมาฉายใหม่ในหลายตลาด รวมถึงจีน ทำให้สถิติของเรื่องนี้กลับขึ้นมานำหน้าอีกครั้งหลังจากที่เคยถูกแซงจาก 'Avengers: Endgame' ช่วงหนึ่ง. หมายความว่าเมื่อวัดจากตัวเงินตรงๆ (ไม่ปรับค่าเงินตามเวลา) ไม่มีหนังเรื่องใดทำเงินรวมมากกว่านี้ในประวัติศาสตร์ฮอลลีวูด. การฉายแบบ 3D และการพัฒนาด้านภาพที่แหวกแนวในขณะนั้นเป็นส่วนสำคัญที่ฉุดให้คนเข้าโรงทั่วโลก การฉายในโรง IMAX กับเสียงและมิติภาพที่ล้อมรอบมีผลชัดเจนต่อการดึงคนกลับมาดูซ้ำ หลายคนไม่ได้ดูเพียงครั้งเดียวเพราะอยากเห็นรายละเอียดหรือเพราะอยากสัมผัสประสบการณ์แบบเต็มรูปแบบ ทำให้ยอดรวมขยับขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม. ตลาดต่างประเทศโดยเฉพาะจีนและเกาหลีใต้มีบทบาทมาก — การขายตั๋วในตลาดเหล่านั้นทำให้ตัวเลขเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลเมื่อเทียบกับยุคก่อน. เมื่อเอาเรื่องเวลาและอัตราเงินเฟ้อเข้ามาพิจารณา รายการอันดับจะเปลี่ยนไป เช่น 'Gone with the Wind' จะมีมูลค่าสูงสุดเมื่อปรับตามเงินเฟ้อ แต่ถ้าวัดตามจำนวนเงินดอลลาร์ที่เก็บได้จริงจากการฉายในโรงภาพยนตร์ตลอดโอกาสการฉายทั้งหมด 'Avatar' ยังคงครองตำแหน่งสูงสุด ความคิดสุดท้ายที่อยากฝากคือผลกระทบของหนังเรื่องนี้ไม่ได้วัดแค่ตัวเงิน แต่วัดจากวิธีที่มันเปลี่ยนมาตรฐานการฉายในโรงและวิธีที่ผู้ชมพูดคุยถึงภาพยนตร์ร่วมกัน — นั่นแหละคือเหตุผลที่มันยังถูกพูดถึงจนวันนี้

ข่าวบันเทิงหลายสำนักระบุชัดว่าพชร์ อานนท์เกิดในปี พ.ศ. 2513 (ค.ศ. 1970) และตามการคำนวณอายุในช่วงเวลาล่าสุดเขาจึงอยู่ในช่วงวัยกลางห้าสิบต้น ๆ ซึ่งสื่อมักเขียนเป็นอายุประมาณ 55–56 ปี ผมเป็นคนติดตามข่าววงการบันเทิงไทยอยู่บ่อย ๆ เลยเห็นการนำเสนอข้อมูลนี้ซ้ำ ๆ ในบทสัมภาษณ์และข่าวสรุปต่าง ๆ การที่สื่อระบุปีเกิดชัดเจนแบบนี้ทำให้สะดวกเวลาจะอ้างอิงถึงช่วงชีวิตการทำงานของเขา เช่น การพูดถึงผลงานในยุคแรกกับผลงานที่ออกมาในทศวรรษหลัง ๆ การมองภาพรวมแบบนี้ช่วยให้เข้าใจพัฒนาการสไตล์การทำหนังหรือการปรับตัวตามกระแสสังคม ในมุมมองส่วนตัว ผมคิดว่าการรู้ปีเกิดและอายุช่วยให้การอ่านบทสัมภาษณ์หรือบทความที่พูดถึงเส้นทางการทำงานมีมิติขึ้น สามารถจับความต่อเนื่องระหว่างประสบการณ์และทัศนคติของผู้สร้างได้มากกว่าแค่ดูผลงานอย่างเดียว

พูดตรงๆ ผมมองว่าถ้าวัดจากรายได้รวมทั่วโลกแล้วหนังที่ทำเงินสูงสุดในอาชีพของ Dwayne Johnson ก็คือ 'Furious 7' (2015) ซึ่งทำรายได้รวมทั่วโลกประมาณ 1.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ นี่คือผลงานที่ผลักดันแฟรนไชส์ให้ขึ้นไปอีกระดับและมีช่วงเวลาสำคัญทางอารมณ์ เช่น การรำลึกถึง Paul Walker ที่ทำให้คนดูอยากกลับมาดูซ้ำหลายครั้ง การที่ผมชอบพูดถึงเรื่องนี้เป็นเพราะบทบาทของเขาในฐานะ Luke Hobbs เป็นการผสมระหว่างกล้ามกับคาแรคเตอร์ที่เป็นที่จดจำ ทำให้ผู้ชมจากทั่วโลกจดจำและไปดูตอนฉายในโรงภาพยนตร์ ผลลัพธ์ทางการเงินของ 'Furious 7' ยังสะท้อนว่าการร่วมมือของดาราหลายคน บทดราม่าจริงจัง และฉากแอ็กชันยิ่งใหญ่ สามารถพาแฟรนไชส์ไปไกลกว่าที่คาดคิดได้ อย่างน้อยสำหรับผม หนังเรื่องนี้ยังคงเป็นตัวแทนความสำเร็จเชิงพาณิชย์ที่เด่นสุดในประวัติของเขา

พูดถึงหนังตลกไทยที่กวาดรายได้สูงสุด ต้องยกตำแหน่งให้ 'พี่มาก..พระโขนง' แบบไม่ต้องคิดมากเลย ผมรู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งที่นึกถึงปรากฏการณ์นี้—หนังที่เอาตำนานพื้นบ้านมาผสมกับมุกตลกสมัยใหม่จนคนแตกฮื้อในโรง ทำให้รายได้ทะลุจนขึ้นแท่นหนังไทยทำเงินสูงสุดในประเทศ บรรยากาศตอนฉายแรกๆ เหมือนเทศกาล ทุกคนหัวเราะและพูดคุยกันจนคิวซื้อตั๋วยาวเหยียด ฉากผีที่ตลกมากกว่าจะน่ากลัว กลายเป็นกิมมิคที่คนจดจำ มุมมองในฐานะแฟนหนัง ผมมองว่าความสำเร็จของ 'พี่มาก..พระโขนง' ไม่ได้มาจากมุกตลกเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการจับองค์ประกอบดนตรี การแสดงที่เล่นใหญ่แต่มีเสน่ห์ และการตลาดที่เรียกคนเก่าเข้ามาเล่าต่อ เห็นได้ชัดว่าเมื่อหนังเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมท้องถิ่นได้ดี คนจึงยินดีจ่ายค่าตั๋วเพื่อร่วมประสบการณ์นั้นด้วยกัน นี่แหละคือเหตุผลว่าทำไมมันถึงครองบ็อกซ์ออฟฟิศบ้านเราอย่างยาวนาน

บอกตามตรงว่าชื่อ 'อานนท์ ศักดิ์วรวิชญ์' ทำให้ฉันนึกถึงคนที่เดินทางในเส้นทางศิลปะหลายแขนงมากกว่าจะเป็นนักแสดงภาพยนตร์เชิงพาณิชย์อย่างเดียว จากมุมมองของคนชอบตามงานอินดี้และเทศกาลหนังเล็ก ๆ ผมเห็นว่าอานนท์ปรากฏตัวบ่อยในผลงานสั้น งานทดลอง หรือโปรเจ็กต์ที่ฉายตามเทศกาลมากกว่าการปรากฏในภาพยนตร์ยาวเชิงพาณิชย์ ถ้าดูชื่อเครดิตแบบละเอียดจะเจอผลงานแบบที่ทีมงานเล็ก ๆ ผลิตกันเพื่อแสดงฝีมือและทดลองไอเดีย ทั้งบทบาทเล็กๆ ที่โดดเด่นและบางครั้งก็เป็นผลงานเบื้องหลังด้วย ผมชอบวิธีที่เขาใช้พื้นที่เหล่านี้เพื่อทดลองบทบาทและสไตล์การแสดง เพราะมันให้ความรู้สึกเป็นศิลปะมากกว่าการไล่ตามสูตรสำเร็จของตลาดใหญ่ ๆ หากใครอยากตามผลงานภาพยนตร์ของเขาจริง ๆ ลองดูโปรแกรมเทศกาลหนังท้องถิ่นหรือรายการเครดิตของหนังสั้นต่าง ๆ แล้วจะเจอชื่อเขาโผล่บ่อย ๆ — ส่วนตัวผมหวังว่าจะได้เห็นเขารับบทใหญ่ในหนังยาวสักเรื่องที่จับจังหวะการเล่าเรื่องและตัวละครได้ดี