ริลัคคุมะมีหนังสือภาพเล่มไหนที่แปลเป็นไทยบ้าง?

เราเป็นคนที่ชอบหยิบตุ๊กตามาวางข้างโต๊ะทำงานเสมอ ไอเท็มที่โดดเด่นสำหรับคอลเลกชันปีล่าสุดคงต้องยกให้ตุ๊กตาพรีเมียมรุ่นลิมิเต็ดที่รายละเอียดปราณีตมาก ๆ เช่น เย็บลายปักละเอียด ตาเย็บมือ และผ้าพันคอถอดได้ ชิ้นพวกนี้ขนาดกำลังดี ไม่เทอะทะแต่ก็มีน้ำหนักพอให้รู้สึกว่าได้ของดีเมื่อหยิบขึ้นมา อีกชิ้นที่ฉันแนะนำคือชุดมินิไดโอรามาแบบตั้งโชว์ที่มาพร้อมฐานไม้และเฟอร์นิเจอร์จิ๋ว เหมาะกับคนที่ชอบจัดมุมถ่ายรูปหรือแต่งชั้นวาง ของสองชิ้นนี้จับคู่กันแล้วให้มู้ดความอบอุ่น เหมือนเอาโลกเล็ก ๆ ของ 'Rilakkuma' มาไว้ในบ้าน แสงเงาเวลาวางกับไฟอ่อน ๆ สวยมาก ชอบมากตรงที่ทั้งสองชิ้นใช้งานได้จริง—ตุ๊กตากอดได้ ไดโอรามาตั้งโชว์ได้—ทำให้มันคุ้มค่ากับที่เก็บเงินไว้ลงทุนซื้อรวดเดียวจบ ชิ้นแบบนี้ถ้าผลิตจำนวนจำกัด ต่อให้ไม่ใช่คนขายก็รู้สึกว่าน่าสะสมจริง ๆ

เราเป็นแฟนรุ่นเก่าของ 'ริลัคคุมะ' และชอบไล่ตามข่าวคอลแลบที่เข้ามาในบ้านเราเสมอ ส่วนใหญ่การร่วมงานของ 'ริลัคคุมะ' ในไทยเป็นแบบป็อปอัพหรือคอลเลคชันลิขสิทธิ์ที่วางขายผ่านห้างและร้านค้าชื่อดัง เช่น มักจะเห็นสินค้าลายพิเศษในแผนกของขวัญที่ห้างใหญ่ เช่น Central หรือเซ็ตสินค้าที่ร้านหนังสือสาขาใหญ่ ๆ อย่าง B2S และบางครั้งก็มีของนำเข้าพิเศษจากร้านหนังสือญี่ปุ่นอย่าง 'Kinokuniya' ในไทยที่จัดโซนสินค้านำเข้า ถ้าจะหาแบบที่เป็นของแท้ ให้มองหาแท็กและบรรจุภัณฑ์ที่ระบุ 'San-X' อย่างชัดเจน แล้วเลือกซื้อจากร้านที่มีหน้าร้านจริงในห้างเพื่อลดความเสี่ยงของของเลียนแบบ เรื่องนี้ทำให้การสะสมสนุกขึ้นเพราะแต่ละคอลเลคชันที่เข้ามามีรายละเอียดต่างกันไป และการได้เห็นคาเฟ่หรือมุมพิเศษที่ตกแต่งธีม 'ริลัคคุมะ' ในห้าง บางครั้งก็ดึงให้รู้สึกเหมือนได้กลับไปเป็นเด็กอีกครั้ง

คำว่า 'เมกุริ' ค่อนข้างคลุมเครือในชุมชนนิยายแปลไทย แต่โดยรวมแล้วยังไม่ปรากฏนิยายที่ใช้ชื่อนี้เป็นหัวเรื่องและมีฉบับแปลไทยอย่างเป็นทางการที่เป็นที่รู้จักแพร่หลาย โดยส่วนตัวผมมองว่าความคลุมเครือนี้มาจากสองทาง: บางครั้งมันเป็นชื่อคน บางครั้งเป็นคำที่อยู่ในชื่อเรื่องยาว ๆ ทำให้การค้นหาแยกไม่ออกจากผลงานอื่น ๆ ผมจึงมักเช็กจากแค็ตตาล็อกของสำนักพิมพ์ที่เน้นแปลนิยายญี่ปุ่นและไลท์โนเวล เช่น สำนักพิมพ์ที่รับผิดชอบงานแปลในไทยหรือร้านหนังสือออนไลน์ที่มีข้อมูลฉบับแปล หากคุณกำลังมองหาฉบับแปลจริง ๆ โอกาสสูงที่สุดคือยังไม่มีผลงานที่ตั้งชื่อเรื่องตรง ๆ ว่า 'เมกุริ' ที่แปลเป็นไทย แต่ถ้าใจอยากเจอเนื้อหาในโทนเดียวกัน ผมพร้อมแนะนำงานแปลแนวใกล้เคียงให้ลองอ่านดูในอีกช่องทางหนึ่ง

การสะกดชื่อแบบไทย 'ลิลลี่ แอ ต คิ น สัน' มักทำให้เกิดความสับสนเมื่อต้องเทียบกับการสะกดภาษาอังกฤษ, ผมเลยมักพิจารณาความเป็นไปได้หลายรูปแบบก่อนสรุปว่าหมายถึงใคร จากที่ผมติดตามวงการแปลหนังสือภาษาอังกฤษมาสักพัก ดูเหมือนจะไม่มีรายชื่อผลงานนิยายที่เป็นที่รู้จักซึ่งแปลเป็นไทยโดยตรงภายใต้ชื่อนี้ หากตั้งใจหมายถึงนักเขียนสายวรรณกรรมร่วมสมัยหรือนิยายรักที่มีชื่อเสียง ชื่อที่ใกล้เคียงกันมักเป็นสาเหตุให้เกิดความสับสนระหว่างผู้แต่งหลายคน ผมจึงมักตรวจความเป็นไปได้โดยเทียบการสะกดต่างๆ เช่น 'Lily Atkinson' หรือ 'Lillian Atkinson' กับฐานข้อมูลสำนักพิมพ์หลักในไทย ข้อสรุปส่วนตัวคือถ้าคำถามนี้ต้องการชื่อหนังสือแปลจริง ๆ น่าจะยังไม่มีฉบับแปลที่เป็นที่รู้จักของผู้แต่งในชื่อดังกล่าว ส่วนถ้าต้องการให้ช่วยชี้ชัดว่าจะตรวจสอบอย่างไร ผมมักแนะนำดูจากแคตาล็อกของร้านหนังสือใหญ่อย่าง SE-ED หรือ Naiin และเช็กข้อมูล ISBN กับสำนักพิมพ์ที่ออกจำหน่าย เท่านี้ก็ช่วยลดความคลุมเครือได้มาก และถ้าเจอชื่ออื่นที่สะกดต่างออกไป ก็อาจพบผลงานที่ตรงกับที่ต้องการได้ — นั่นเป็นสิ่งที่ผมมักนึกถึงเมื่อพบชื่อน่าสงสัยแบบนี้

จากมุมมองของคนที่ติดตามชาวต่างชาติแนวมุมมองแปลอยู่บ่อย ๆ ผมไม่เจอรายชื่อหนังสือของ มิคาเอล ไคเซอร์ ที่มีปกไทยวางขายตามร้านหนังสือหลัก ๆ ในความทรงจำของผม ซึ่งทำให้ความเป็นไปได้สูงว่าผลงานของเขายังไม่ถูกแปลเป็นภาษาไทยในรูปแบบเล่มอย่างเป็นทางการ สาเหตุที่คิดได้คือแนวและขนาดตลาดของงานเขียนบางประเภทมักไม่ดึงดูดผู้จัดพิมพ์ใหญ่เท่าไหร่ งานที่มีความเฉพาะทางหรือเป็นผลงานนอกกระแสมักต้องรอให้เกิดกระแสในต่างประเทศก่อนถึงจะถูกซื้อลิขสิทธิ์และแปล การเปรียบเทียบแบบหยาบ ๆ ที่ผมนึกถึงคือกรณีของ 'Haruki Murakami' ที่เริ่มมีชื่อเสียงก่อนจะโดนแปลอย่างแพร่หลาย นั่นทำให้ผมคิดว่าโอกาสที่ มิคาเอล ไคเซอร์ จะถูกแปลยังขึ้นกับปัจจัยเหล่านี้ ความรู้สึกส่วนตัวคือใครที่อยากอ่านงานของเขาในตอนนี้อาจต้องพึ่งต้นฉบับภาษาต้นทางหรือหาบทสรุปจากแหล่งภาษาอังกฤษ แต่ก็ชอบภาพของงานวรรณกรรมที่รอวันที่คนไทยจะได้พบกันจริง ๆ มาก ๆ

ฉันสะสมเล่มหายากของรูมิโกะ ทากาฮาชิมาตลอด และถ้าจะพูดถึงผลงานที่ยังไม่มีฉบับแปลไทยอย่างเป็นทางการ หนึ่งในชื่อที่มักโผล่ในลิสต์คือ 'One-Pound Gospel' ซึ่งเป็นมังงะสั้นเกี่ยวกับนักมวยกับแม่ชีที่ผสมความตลกและดราม่าไว้อย่างกลมกล่อม เล่มต่อมาที่มักถูกมองข้ามแต่แฟนต่างประเทศให้ความสนใจกันคือคอลเล็กชันเรื่องสั้นในชุด 'Rumic World' (รวมผลงานสั้น ๆ หลายเรื่อง) ฉบับรวมต้นฉบับบางชุดยังไม่มีการนำมาแปลเป็นภาษาไทยอย่างเป็นทางการ ทำให้แฟนไทยต้องพึ่งพาแปลแฟนหรือซื้อจากต่างประเทศ ส่วนเหตุผลที่งานพวกนี้ยังไม่มีฉบับแปลไทยชัดเจนสำหรับฉันคือความยากในการตีความมุกท้องถิ่นและการวางโทนที่เปลี่ยนไปในแต่ละเรื่อง บางเรื่องสั้นของเธอได้อารมณ์เฉพาะตัวซึ่งต้องการการแปลที่ละเอียดอ่อน ถ้าต้องเลือกสักเล่มที่อยากได้เป็นไทยที่สุดตอนนี้คงเป็น 'One-Pound Gospel' เพราะมันทั้งตลก ทั้งอบอุ่น และต่างจากงานหลักของเธอ ทำให้รู้สึกเหมือนได้เห็นมุมที่ไม่ค่อยมีคนพูดถึง

ไม่คิดเลยว่าการออกแบบเรียบง่ายจะมีพลังขนาดนี้ — เหมือนครั้งแรกที่ได้เห็นภาพหมีตัวกลมๆ สวมชุดสบาย ๆ แล้วใจละลายทันที ฉันรู้สึกว่าจุดเริ่มต้นของ 'Rilakkuma' เป็นเรื่องเสน่ห์ของความไม่ซับซ้อน: ตัวละครถูกสร้างโดย Aki Kondo ให้กับบริษัทซาน-เอ็กซ์ ในปี 2003 เพื่อเป็นมาสคอตและไลน์สินค้ากระจุกกระจิก วงการสินค้าญี่ปุ่นชอบใช้คาแรกเตอร์แบบนี้ แต่สิ่งที่ทำให้หมีตัวนี้ต่างจากคนอื่นคือชื่อที่เล่นคำระหว่าง 'relax' กับ 'kuma' (หมี) และดีไซน์ที่มีซิปอยู่ข้างหลัง ซึ่งชวนให้คนตั้งคำถามว่าเป็นหมีจริงหรือเป็นชุดแฟนซี นั่นคือแกนเรื่องที่ทำให้ผู้คนอยากสะสมและเล่าเรื่องต่อ นอกจากงานดีไซน์แล้ว การเล่าเรื่องผ่านแผ่นพับ สติกเกอร์ และสินค้าต่างๆ ก็ช่วยปั้นโลกของ 'Rilakkuma' ให้คนรู้สึกผูกพัน ไม่ต้องมีพล็อตยิ่งใหญ่ แค่ความสบายและกิจวัตรเล็กๆ น้อยๆ ก็พอที่จะทำให้การ์ตูนหมีตัวนี้ฝังใจคนทุกวัยได้จริงๆ

ในมุมของแฟนสายสะสมที่ชอบตามหาฉบับแปลหายาก ฉันเจอความสับสนเกี่ยวกับชื่อ 'ปิตุรงค์' อยู่บ่อยครั้งเพราะบางครั้งชื่อนี้ถูกใช้ทั้งเป็นชื่อนิยายและเป็นชื่อผู้แต่ง ทำให้คนหาแยกไม่ออกว่าเป็นงานที่แปลมาหรือเป็นงานต้นฉบับภาษาไทยโดยตรง จากการที่ติดตามข่าวสำนักพิมพ์และชั้นหนังสือ ผมยังไม่ได้เห็นประกาศการตีพิมพ์ฉบับแปลเป็นภาษาไทยอย่างเป็นทางการของชุดที่ใช้ชื่อนี้เป็นชื่อชุดงาน หากมันเป็นผลงานจากต่างประเทศโดยชื่อที่ทับศัพท์ว่า 'ปิตุรงค์' มักจะมีการประกาศล่วงหน้าผ่านเพจสำนักพิมพ์ แต่ถ้าเป็นงานเขียนของผู้แต่งไทยที่ชื่อเดียวกัน ก็อาจไม่ต้องเรียกว่า "แปล" เพราะมันเป็นต้นฉบับไทยเลย อย่างไรก็ดี ประสบการณ์การตามหาของสะสมสอนให้มองสองทางเสมอ หนึ่งคือดูคอลเลกชันของร้านใหญ่ ๆ เช่น ร้านหนังสือออนไลน์หรือร้านอินดี้ที่มักรับผลงานแปลหายาก สองคือสังเกตหมายเหตุบนปกว่าระบุผู้แปลและภาษาต้นฉบับหรือไม่ หากพบคำว่า "แปล" และมีชื่อผู้แปลแสดงว่าเป็นฉบับแปลจริง ๆ สรุปแบบไม่เป็นทางการก็คือ ถ้าต้องการความแน่นอนที่สุด ให้เช็กกับหน้าผลิตภัณฑ์ของสำนักพิมพ์ที่คาดว่าจะเป็นผู้จัดจำหน่าย เพราะฉันเองหัวใจยังชอบไล่ตามฉบับแปลหายากอยู่เสมอ และการได้เจอปกเล่มที่หายากก็ยังทำให้ตื่นเต้นทุกครั้ง

มีซีรีส์แอนิเมะสั้นๆ เรื่องหนึ่งที่ทำให้ฉันหลงรักริลัคคุมะแบบถอนตัวไม่ขึ้น: นั่นคือ 'Rilakkuma and Kaoru' ซึ่งเป็นซีรีส์สต็อปโมชัน/แอนิเมะจิ๋วที่เล่าเรื่องผ่านภาพเรียบง่ายแต่เต็มไปด้วยบรรยากาศของการพักผ่อนและการใช้ชีวิตประจำวัน ในซีรีส์นี้ริลัคคุมะปรากฏแทบทุกตอนในฐานะตัวละครหลักร่วมกับสาวคนหนึ่งชื่อคาโอรุ โครงเรื่องแต่ละตอนจะไม่ได้เน้นความขัดแย้งใหญ่โต แต่เป็นฉากเล็กๆ เช่น การเตรียมอาหาร การจัดบ้าน การพบปะเพื่อนบ้าน หรือวันที่รู้สึกเหนื่อยจากงาน ริลัคคุมะกับเพื่อนๆ มักเป็นตัวแทนของการชวนให้หยุดพัก ลงมือทำสิ่งเล็กๆ เพื่อผ่อนคลาย ฉากที่ประทับใจมักเป็นมุมสงบๆ ของบ้าน คาโอรุทำอาหารแล้วริลัคคุมะแอบนอนมอง หรือวันที่ฝนตกแล้วทุกคนอยู่ด้วยกัน มู้ดโทนรวมคืออบอุ่น เงียบ และละเอียดอ่อน ฟีลรวมของตอนต่างๆ ทำให้ฉันคิดถึงการ์ตูนสั้นที่ไม่ต้องพูดเยอะ แต่สื่ออารมณ์ได้ลึก เป็นแอนิเมะที่เหมาะแก่การเปิดดูตอนสั้นๆ ตอนเหนื่อยจากชีวิตประจำวัน แล้วปล่อยให้จิตใจได้หายใจซักพัก

มีแฟนฟิคแปลไทยเกี่ยวกับภาคล่าสุดของทรานฟอร์เมอร์อยู่บ้าง โดยเฉพาะแฟนฟิคที่ดัดแปลงจากบรรยากาศและตัวละครของ 'Transformers: Rise of the Beasts' ซึ่งแฟนๆ ไทยมักจะนำไปเขียนต่อในแนวโรแมนซ์ ดราม่า หรือ AU (alternate universe) ในฐานะคนที่ชอบรวบรวมลิงก์ ผมเจอผลงานแปลกระจายอยู่ตามแพลตฟอร์มหลักอย่าง Wattpad และฟอรั่มไทยบางแห่ง รวมถึงเพจเฟซบุ๊กที่จะมีคนแบ่งปันลิงก์บทแปลเป็นตอน ๆ ความโดดเด่นคือบางเรื่องถูกแปลแบบครบเล่ม ในขณะที่บางเรื่องมีแค่ชิปคัทหรือฟิคสั้นที่จับค่าความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครมาเล่น เช่น การจับคู่ระหว่างคนกับออโตบอต หรือการเขียนให้ตัวละครที่ในเรื่องเป็นศัตรูกลายเป็นพันธมิตรชั่วคราว ถ้าชอบแนวชัด ๆ แบบ Hurt/Comfort หรือ Slice-of-Life ช่วงหลังมักมีนักแปลไทยหยิบฉากซีนอารมณ์จากภาพยนตร์หรือฟิคภาษาอังกฤษที่ดัง ๆ มาถ่ายทอดใหม่ ถ้าต้องการอ่านฉบับแปลแบบต่อเนื่อง แนะนำดูที่หน้าโปรไฟล์ของนักเขียนไทยใน Wattpad หรือกลุ่มแฟนเพจเฉพาะทาง เพราะหลายคนจะแปะลิงก์ตอนล่าสุดไว้ และมักมีคอมเมนท์ที่บอกว่าผลงานแปลนั้นครอบคลุมถึงบทไหนบ้าง เรื่องราวแบบนี้อ่านแล้วได้อารมณ์คุ้นเคยกับโลกของ 'Rise of the Beasts' แต่มีรสชาติท้องถิ่นที่เป็นภาษาไทย ซึ่งบางฉากทำให้ยิ้มได้ไม่หยุด