ลิลลี่ แบ ล็ ค คืออนิเมะหรือมังงะเรื่องอะไร

ในโลกของมังงะดัดแปลงงานของ H.P. Lovecraft มีผลงานที่ผมชอบชี้ให้คนอ่านดูเสมอ เพราะมันใส่รายละเอียดต้นฉบับได้อย่างขลังและน่ากลัว 'The Call of Cthulhu' เวอร์ชันมังงะโดย Gou Tanabe นั้นคือหนึ่งในตัวอย่างชัดเจน: ภาพงามสะดุดตาและการเล่าเรื่องที่ยึดโครงร่างของนิยายต้นฉบับ ทำให้ความรู้สึกของความเล็กกระจ้อยร่อยเมื่อเทียบกับสิ่งที่ใหญ่หลวงยังคงอยู่ครบ ผมมักจะบอกว่าถ้าอยากเห็น Cthulhu แบบตรงๆ และได้อารมณ์ Lovecraft เต็มๆ ให้หาเล่มของ Gou Tanabe มาอ่าน เขายังทำผลงานดัดแปลงเรื่องอื่น ๆ ของ Lovecraft ด้วย เช่น 'At the Mountains of Madness' ซึ่งช่วยให้เห็นว่าภาพวาดในมังงะสามารถสะกดอารมณ์หลอนแบบโบราณได้ยังไง — จบบทด้วยความหนักแน่นเหมือนงานวิจัยโบราณที่ไม่ควรถูกรบกวน

นึกถึงเรื่อง 'Lily Black' แล้วต้องบอกว่ามีความพิเศษอยู่ในตัวเลยนะ มันเป็นหนึ่งในผลงานที่หลายคนอาจคุ้นชื่อแต่ไม่แน่ใจว่ามีการดัดแปลงเป็นหนังสือการ์ตูนหรือเปล่า ที่จริงแล้วตัวละครนี้ปรากฏในเกม 'Granblue Fantasy' ก่อน แต่มีการขยายจักรวาลออกไปในรูปแบบมังงะด้วย ส่วนตัวชอบวิธีที่ศิลปินตีความลิลลี่ใหม่ผ่านลายเส้น มีทั้งความดุดันและอ่อนโยนแบบที่แฟนๆ คาดหวัง ถ้าใครตามผลงานของ Cygames บ่อยๆ อาจเคยเห็นบางบทที่ถูกตีพิมพ์ในนิตยสารการ์ตูนรวมเล่ม แม้ไม่ใช่ซีรีส์ยาวแต่ก็คุ้มค่าที่จะสะสมไว้

เคยเจอคำถามนี้บ่อยในกลุ่มแฟนคลับ 'The Lily of the Valley' ต้องบอกว่ามันเป็นนิยายคลาสสิคที่ถูกพูดถึงในวงกว้าง แต่จนถึงตอนนี้ยังไม่มีฉบับมังงะหรืออนิเมะออกมาเลย เพื่อนในกลุ่มเคยลองค้นหาข้อมูลจากญี่ปุ่นและต่างประเทศก็ไม่พบว่ามีการดัดแปลงเป็นสื่อภาพเคลื่อนไหว แม้เรื่องราวจะเข้มข้นและมีแฟนคลับจำนวนมาก แต่ดูเหมือนจะยังไม่ถูกหยิบขึ้นมาพัฒนาในรูปแบบนั้น อาจเป็นเพราะความซับซ้อนของเนื้อหาหรือลิขสิทธิ์ก็เป็นได้

ในฐานะคนที่ชอบภาพสยองขวัญแบบค่อยๆ เรียงชั้นบรรยากาศ ผมชอบมากเวลามังงะจับงานของ H.P. Lovecraft มาเล่าใหม่อย่างตั้งใจและเคารพต้นฉบับ หนึ่งในกรณีที่ชัดเจนที่สุดคืองานของ Gou Tanabe ที่ทำมังงะแปลงเรื่องของ Lovecraft อย่างละเอียด — ในนั้นมีผลงานแปลงเรื่องอย่าง 'The Call of Cthulhu' และ 'At the Mountains of Madness' ซึ่งแสดงภาพของคธูลูและสิ่งชั่วร้ายอื่นๆ ในรูปแบบภาพขาวดำที่เข้มข้น รายละเอียดฉากทะเลหรือซากปรักหักพังถูกขีดเส้นจนรู้สึกได้ถึงความเก่าของตำนาน ผมรู้สึกว่าเมื่ออ่านงานเหล่านี้แล้วมันมีทั้งความเศร้าและความเกรงกลัวในเวลาเดียวกัน การวางคัทของ Gou Tanabe ทำให้คธูลูไม่ใช่แค่สัตว์ประหลาดยักษ์ แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ของความไร้ขอบเขตและความไม่รู้ ความรู้สึกหลอนที่ตามมาหลังปิดหน้าสุดท้ายยังติดตา และนั่นแหละที่ทำให้มังงะแปลงเรื่องแบบนี้มีเสน่ห์สำหรับคนที่อยากเห็นคธูลูในรูปแบบภาพนิ่งที่หนักแน่น

ลองนึกภาพร้านหนังสือเก่าๆ ที่มุมหนึ่งมีปกหนังสือ 'ลิลี่' วางอยู่ แล้วคนเดินผ่านมาถามว่ามันเคยได้ไปเป็นหนังหรืออนิเมะไหม จากสิ่งที่ฉันตามมาอย่างต่อเนื่อง ยังไม่มีการประกาศดัดแปลงอย่างเป็นทางการจากสตูดิโอใหญ่หรือค่ายหนังดังสำหรับงานที่ใช้ชื่อนั้นเป็นผลงานหลัก ฉันเห็นการสับสนบ่อยๆ ระหว่างชื่อที่คล้ายกัน เช่น 'Lily C.A.T.' ซึ่งเป็นอนิเมะเก่าอีกเรื่องหนึ่ง แต่ไม่ใช่ผลงานเดียวกับ 'ลิลี่' ที่หลายคนหมายถึง ความแตกต่างนี้ทำให้แฟนๆ บางกลุ่มต้องตั้งคำถามซ้ำๆ ว่าอันไหนเป็นอันไหน ในทางกลับกัน ฉันเห็นงานขนาดเล็กที่ได้แรงบันดาลใจจากเรื่องราวของ 'ลิลี่' เช่น การอ่านบทละครบนเวทีเล็กๆ และพ็อดคาสท์ดัดแปลงเสียงบรรยาย ซึ่งช่วยให้ตัวละครยังมีชีวิตในรูปแบบอื่น ถึงอย่างนั้น ทุกครั้งที่มีการพูดถึงการสร้างเป็นอนิเมะหรือภาพยนตร์ ฉันรู้สึกว่าเสียงตอบรับจากแฟนคลับยังคงเป็นแรงผลักดันสำคัญ ถ้ามีข่าวใหญ่ๆ เกิดขึ้นจริง คงเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นสำหรับทุกคน

ชื่อนี้ฟังแปลกและชวนให้เดาว่าอาจเกิดจากการพิมพ์ผิดหรือการถอดเสียงผิดของชื่อตัวละครที่รู้จักกันดีในแวดวงมังงะ/อนิเมะ. ผมมักจะนึกถึงกรณีที่แฟนๆ พิมพ์ชื่อผิดจนเกิดความสับสนมาก่อน และในความทรงจำของผมไม่มีตัวละครชื่อ 'อั ล ฟ่า น็อต' ปรากฏอยู่ในผลงานหลัก ๆ ที่คนคุ้นเคย เช่น 'Fullmetal Alchemist' หรือผลงานดังระดับสากลอื่น ๆ ที่มียอดแปลมากมาย ดังนั้นความเป็นไปได้สูงคือชื่อนี้อาจเป็นการสะกดผิดของชื่อที่ฟังใกล้เคียงกัน เช่น 'Alphonse' หรือชื่อเล่นที่ถูกดัดแปลงจากตัวละครต้นฉบับ เมื่อคิดแบบแฟนพันธุ์แท้ ผมมองว่าถ้าใครตั้งใจตั้งชื่อนี้เป็น OC (original character) ก็เข้าใจได้เพราะมันมีความเป็นไซไฟและแปลกใหม่ แต่ถ้าคำถามมาจากบริบทว่าพบชื่อนี้ในที่ใดที่หนึ่ง อาจต้องพิจารณาแหล่งที่มาที่ไม่ใช่สื่อหลัก เช่น นิยายแฟนฟิค ฟอรัม หรือเกมอินดี้ เพราะงานเหล่านี้มักสร้างชื่อตัวละครที่ไม่ตรงกับฐานข้อมูลทั่วไป. ส่วนความรู้สึกส่วนตัว ผมชอบชื่อที่แปลกและเป็นรหัสแบบนี้เพราะมันกระตุ้นให้จินตนาการถึงโลกที่มีระบบชื่อเป็นลำดับชั้นหรือรหัส แต่ถาจะให้จับยืนยันอย่างชัดเจนในฐานะตัวละครจากหนังสือ อนิเมะ หรือมังงะเรื่องใด แทบจะบอกได้เลยว่าชื่อแบบนี้ไม่ได้มาจากผลงานที่มีชื่อเสียงแพร่หลาย

Citrus 1 เป็นมังงะแนวรักร่วมเพศหญิงที่โด่งดังจากปลายปากกาของซาบะรุ โทเตะ สร้างเสียงฮือฮาในวงการด้วยการนำเสนอความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างเมย์ ข้าหลวงสาวเคร่งครัด กับยุซึ สาวเปรี้ยวผู้ย้ายมาเรียนที่โรงเรียนหญิงล้วน เรื่องราวเริ่มต้นแบบร้อนแรงเมื่อทั้งคู่ต้องมาเป็นพี่น้องต่างแม่เพราะการแต่งงานใหม่ของพ่อแม่ แรงดึงดูดที่ผสมผสานความขัดแย้งและความใคร่ ทำให้ 'Citrus' ต่างจากวายยูริทั่วไปด้วยการเดินเรื่องกล้าหาญและไม่กลัวจะท้าทายขนบ อนิเมะที่ปล่อยออกมาในปี 2018 ก็นับว่าจับอารมณ์ดิบๆ ของต้นฉบับได้อย่างแม่นยำ

ในความเห็นของฉัน ต้นกำเนิดของ 'ลิลิธ' ไม่ได้เริ่มจากมังงะหรืออนิเมะเรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่ย้อนไปไกลถึงตำนานและความเชื่อโบราณของตะวันออกใกล้ในสมัยเมโสโปเตเมียและตำนานยิวโบราณ คำว่า 'lilitu' ปรากฏในตำนานสุเมเรียนและอัคคาเดียน หมายถึงวิญญาณยามราตรีหรือผีร้ายที่เกี่ยวข้องกับลมและความมืด ต่อมาคำนี้พัฒนาเข้าสู่ภาษาฮีบรูเป็น 'ลิลิธ' ซึ่งในแหล่งข้อมูลยุคกลางบางตอน เช่นงานเล่มที่รู้จักกันในชื่อ 'Alphabet of Ben Sira' มีเรื่องเล่าว่าเธอคือภรรยาคนแรกของอาดัมที่ปฏิเสธจะยอมเป็นผู้ถูกสั่งให้เชื่อฟังและหนีออกจากสวนเอเดน นี่คือรากของภาพลักษณ์สองด้านของเธอ ทั้งในฐานะนิยายสยองขวัญของปีศาจราตรีและในฐานะสัญลักษณ์ของความเป็นอิสระของผู้หญิงที่ถูกตีความใหม่ในยุคสมัยหลังๆ ความน่าสนใจคือชื่อและธีมของลิลิธถูกหยิบไปใช้ในงานสมัยใหม่หลากหลายรูปแบบ บ่อยครั้งนักเขียนและผู้สร้างจะยืมชื่อและคอนเซ็ปต์ไปดัดแปลงตามบริบท ตัวอย่างเด่นๆ ที่หลายคนคุ้นคือการนำ 'ลิลิธ' มาเป็นแรงบันดาลใจในอนิเมะ-มังงะและเกม เช่น 'Neon Genesis Evangelion' ที่นำชื่อ 'Lilith' มาใช้เป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตต้นกำเนิดในจักรวาลของเรื่อง และในเกมอินดี้อย่าง 'The Binding of Isaac' ก็มีตัวละครชื่อ Lilith ที่สะท้อนองค์ประกอบมืดและลึกลับ นอกจากนี้ยังมีผลงานซีรีส์และเกมแฟนตาซีหลายเรื่องที่ยืมชื่อไปสร้างตัวละครใหม่ๆ ให้มีทั้งความเป็นปีศาจ, เทพธิดา, หรือหญิงลึกลับที่มีพลังเหนือธรรมชาติ การใช้ชื่อนี้ทำให้ผู้ชมจับความหมายเดิมจากตำนานได้ทันที แต่ก็เปิดช่องให้ผู้สร้างตีความหมุนไปตามธีมของเรื่อง มุมมองที่ฉันชอบคือการเห็นว่าลิลิธไม่ได้มีหน้าตาเดียวตายตัวในงานศิลป์สมัยใหม่ บางครั้งเธอถูกวาดให้เป็นปีศาจร้ายที่ชั่วร้ายและอันตรายต่อเด็กหรือชายหนุ่ม บางครั้งก็ถูกนำเสนอเป็นสัญลักษณ์ของการต่อต้านระบบเพศสมัยเก่าและการเรียกร้องสิทธิของผู้หญิง การตีความแบบหลังมักพบในงานที่ตั้งใจจะแกะประวัติศาสตร์หรือตีความบทบาทหญิงในตำนานใหม่ ทำให้ตัวละครที่เดิมดูเป็นตัวร้ายกลายเป็นตัวละครที่มีมิติและเหตุผลในการกระทำของเธอเอง การเห็นการเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้ฉันตื่นเต้น เพราะมันสะท้อนว่าตำนานโบราณสามารถถูกอ่านใหม่และเป็นแรงบันดาลใจให้เรื่องเล่าสมัยใหม่ได้เสมอ เมื่อคิดถึงภาพลักษณ์ของลิลิธในสื่อสมัยใหม่ ฉันมักจะยิ้มและคิดถึงการผสมผสานที่สร้างสีสันให้โลกเรื่องเล่า บางครั้งเธอเป็นไว้มาสก์ของความกลัว บางครั้งเป็นเครื่องมือเล่าเรื่องที่ท้าทายมุมมองเดิมๆ การที่ชื่อนี้โผล่ขึ้นในมังงะ อนิเมะ หรือเกมต่างๆ จึงไม่ใช่คำตอบว่าต้นกำเนิดมาจากสื่อเหล่านั้น แต่เป็นสัญญาณว่าตำนานโบราณยังมีชีวิต และถูกนำมาขัดเกลาจนเกิดเป็นตัวละครใหม่ๆ ที่ทั้งคุ้นเคยและแปลกตา ซึ่งฉันมองว่าเป็นของเล่นจินตนาการที่เย้ายวนใจดีจริงๆ

กระแสของ 'ลิลลี่ แบ ล็ค' มาแรงมากในช่วงกลางปี 2022 จริงๆ แล้วซีรีส์นี้เริ่มฉายรอบปฐมทัศน์เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน ปีเดียวกัน ตอนแรกผมก็ไม่ค่อยสนใจเท่าไหร่ แต่พอได้เห็นเทรลเลอร์ที่ตัดมาอย่างสวยงามและแนวคิดที่แปลกใหม่เกี่ยวกับโลกคู่ขนาน ก็อดใจไม่ไหวต้องลองดู พอเริ่มซีรีส์จริงๆ กลับติดงอมแงมเพราะพล็อตที่คาดไม่ถึง แถมท่วงทำนองการเล่าเรื่องก็ไม่เหมือนใครเลย มันมีทั้งความลึกลับและแอ็กชันผสมกันอย่างลงตัว หลายคนอาจไม่รู้ว่าตอนจบเปิดช่องไว้สำหรับซีซั่น 2 ด้วยนะ ถ้าใครยังไม่ได้ดู แนะนำให้ลองสักตอนดูสิ

จักรพรรดิเงาเป็นอนิเมะที่กำลังมาแรงในปีนี้ ตัวละครหลักคือชายหนุ่มที่ถูกหลอกให้กลายเป็นร่างทรงของจักรพรรดิในโลกคู่ขนาน จุดเด่นของเรื่องนี้อยู่ที่ความขัดแย้งระหว่างตัวตนสองด้านของพระเอก ด้านหนึ่งเป็นนักเรียนมัธยมธรรมดา อีกด้านต้องรับบทบาทผู้นำที่โหดเหี้ยม อนิเมะทำออกมาได้น่าสนใจด้วยการตัดสลับระหว่างโลกสองโลกที่แตกต่างกันสุดขั้ว