ค ธู ลู ปรากฏในอนิเมะหรือมังงะเรื่องไหนบ้าง?

ในฐานะคนที่ชอบภาพสยองขวัญแบบค่อยๆ เรียงชั้นบรรยากาศ ผมชอบมากเวลามังงะจับงานของ H.P. Lovecraft มาเล่าใหม่อย่างตั้งใจและเคารพต้นฉบับ หนึ่งในกรณีที่ชัดเจนที่สุดคืองานของ Gou Tanabe ที่ทำมังงะแปลงเรื่องของ Lovecraft อย่างละเอียด — ในนั้นมีผลงานแปลงเรื่องอย่าง 'The Call of Cthulhu' และ 'At the Mountains of Madness' ซึ่งแสดงภาพของคธูลูและสิ่งชั่วร้ายอื่นๆ ในรูปแบบภาพขาวดำที่เข้มข้น รายละเอียดฉากทะเลหรือซากปรักหักพังถูกขีดเส้นจนรู้สึกได้ถึงความเก่าของตำนาน ผมรู้สึกว่าเมื่ออ่านงานเหล่านี้แล้วมันมีทั้งความเศร้าและความเกรงกลัวในเวลาเดียวกัน การวางคัทของ Gou Tanabe ทำให้คธูลูไม่ใช่แค่สัตว์ประหลาดยักษ์ แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ของความไร้ขอบเขตและความไม่รู้ ความรู้สึกหลอนที่ตามมาหลังปิดหน้าสุดท้ายยังติดตา และนั่นแหละที่ทำให้มังงะแปลงเรื่องแบบนี้มีเสน่ห์สำหรับคนที่อยากเห็นคธูลูในรูปแบบภาพนิ่งที่หนักแน่น

แฟนสยองขวัญอย่างฉันมักจะเล่าให้เพื่อนฟังว่า ‘Gyo’ คือประสบการณ์ที่ทำเอาใจเต้นไม่เป็นจังหวะ ภาพของปลาตัวเป็น ๆ เดินได้ด้วยเท้าโลหะ และกลิ่นเน่าที่กลายเป็นเทคโนโลยี มันไม่ได้แค่ชวนขนลุก แต่มันสะท้อนความรู้สึกว่าโลกธรรมดาอาจจะถูกสิ่งที่เข้าใจไม่ได้บิดให้ผิดรูปไปเลย ฉันชอบที่จุนจิ อิโตะเล่นกับความคลุมเครือระหว่างวิทยาศาสตร์กับหายนะเหนือธรรมชาติ ซึ่งเป็นแก่นของงานที่ได้แรงบันดาลใจจากคธูลู — ไม่ต้องมีเทพโบราณปรากฏตัวตรงๆ แต่ความรู้สึกถูกกลืนหายคือสิ่งเดียวกัน เวลาอ่านฉันมักจะจดจำฉากที่รายละเอียดเล็กๆ ถูกขยายจนกลายเป็นฝันร้ายจริงจัง งานเส้นมีพลังที่จะทำให้ฉากทะเลและศพเคลื่อนไหวในหัวผู้อ่านได้มากกว่าคำบรรยายยาว ๆ ถ้าอยากหาเรื่องที่ให้บรรยากาศคธูลูแบบญี่ปุ่นผสมสไตล์ body horror แบบสุดโต่ง ‘Gyo’ คือตัวเลือกแรกที่ฉันจะแนะนำให้หยิบมาอ่านก่อน นั่งในมุมมืด ดื่มน้ำเย็น ๆ แล้วเตรียมตัวให้พร้อมกับความอึดอัดที่ค่อยๆ เพิ่มขึ้น

ชื่อ 'เบเฮมอธ' ในมุมของแฟนมังงะ/อนิเมะมักจะเจอในหลายรูปแบบ แต่ถ้าจะยกตัวอย่างที่ชัดสุดและเป็นที่รู้จักในวงการเลยก็คือ 'Hellsing'. ในงานของ 'Hellsing' เจ้าตัวที่ชื่อ 'Behemoth' ปรากฏเป็นแมวตัวโตสีดำที่มีบทบาทเป็นทั้งมุขตลกและพลังช่วยเหลือในฉากแอ็กชัน บทบาทของมันในมังงะกับเวอร์ชันอนิเมะ/OVA อย่าง 'Hellsing Ultimate' มีความโดดเด่นตรงที่มันไม่ใช่แค่สัตว์เลี้ยงธรรมดา แต่กลายเป็นตัวละครที่ช่วยสร้างสีสันและตอกย้ำบรรยากาศความเป็นสยองปะปนตลกในเรื่องได้ดี ผมชอบวิธีที่ผู้แต่งใช้ชื่อจากตำนานหรือคัมภีร์มาปรับเป็นตัวละครที่มีคาแรกเตอร์เฉพาะ ไม่ว่าจะเป็นปีศาจยักษ์หรือสัตว์ที่ดูธรรมดาแต่มีความหมายแฝง ทำให้เวลาพบชื่อ 'เบเฮมอธ' ในงานอื่น ๆ ผู้ชมมักจะคาดหวังทั้งความน่ากลัวและการดัดแปลงแนวคิดเดิม ๆ ของตำนาน ผลงานอย่าง 'Hellsing' เป็นตัวอย่างที่ดีที่แสดงให้เห็นว่าแค่ชื่อเดียวก็สามารถเติมชั้นความหมายให้ฉากได้มากขึ้น

ตั้งแต่เริ่มเห็นคุโรมิบนโปสเตอร์ของซานริโอ ฉันก็ตกหลุมรักความขัดแย้งในคาแรกเตอร์ของมันทันที — เป็นตัวละครมาสคอตของซานริโอที่แต่งตัวเหมือนตัวตลกผสมกับพังค์ เลือกใส่หมวกจอมปลอมสีดำมีหัวกะโหลกเล็กๆ ทำให้ภาพลักษณ์ดูเกเรแต่ก็น่ารักไปพร้อมกัน ฉันมองคุโรมิไม่ใช่แค่เป็นมาสคอตธรรมดา แต่เป็นตัวแทนของแนวคิดว่า 'ความน่ารัก' กับ 'ความซุกซน' สามารถผสมกันได้อย่างลงตัว ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมเธอได้รับบทชัดเจนในสื่อภาพเคลื่อนไหวและการ์ตูนของซานริโอ ในโลกของอนิเมะ คาแรกเตอร์ของคุโรมิเด่นที่สุดในซีรีส์ 'Onegai My Melody' ซึ่งในเวอร์ชันอนิเมะเธอมักทำหน้าที่เป็นคู่ปรับของตัวเอกที่มีมิติมากกว่าแค่เป็นตัวร้ายล้วนๆ ฉันชอบที่การวางบทของเธอไม่เคยตายตัว — บางตอนเธอดูจะจงใจทำเรื่องวุ่นวาย แต่บางครั้งก็มีช็อตที่เผยความอ่อนไหวหรือความเข้าใจผิด ทำให้ตัวละครมีมิติและน่าติดตามมากขึ้น นอกจากอนิเมะแล้วคุโรมิยังมีบทอยู่ในฉบับมังงะที่เป็นการแปลงเนื้อหาแบบตีความใหม่ในบางตอน บางเล่มก็ขยายความสัมพันธ์ของเธอกับตัวละครอื่น ๆ หรือใส่มุกเสียดสีที่หาไม่ได้จากทีวี ของสะสมและสื่อข้ามสื่อคือสิ่งที่ทำให้ฉันรู้สึกว่าคุโรมิไม่ได้เป็นแค่ตัวละครในหน้าจอเดียว — เธอปรากฏในสติกเกอร์ คอลเลคชันฟิกเกอร์ โปสการ์ด และโชว์สดตามสวนสนุกของซานริโอ ทำให้คนที่ชื่นชอบสามารถตามเก็บและเห็นเธอในมุมต่าง ๆ ได้เรื่อย ๆ สำหรับคนที่ชอบวิเคราะห์คาแรกเตอร์แบบฉัน คุโรมิเป็นตัวอย่างที่ดีของการสร้างตัวละครมาสคอตที่มีทั้งภาพลักษณ์ชัดและเสน่ห์เชิงเล่าเรื่อง ถึงจะเริ่มจากการเป็นคู่กัด แต่เธอก็กลายเป็นหนึ่งในตัวละครที่แฟนๆ ชื่นชอบไม่แพ้ตัวเอกเลย

บอกเลยว่าภาพจำของคำว่า 'มาโซคิส' ในวงการอนิเมะ/มังงะที่คนไทยคุ้นเคย มักจะมาในหลายรูปแบบไม่เหมือนกันเลย — บางเรื่องเป็นมุกตลกเชิงเอ็กซ์ชี่ บางเรื่องเป็นประเด็นจิตวิทยาลึก ๆ ที่ทำให้คนดูขนลุก ผมคิดถึง 'Prison School' เป็นอันดับแรกเพราะที่นี่มีการนำเสนอมาโซคิสชัดเจนที่สุดในเชิงตลกเสียดสี ตัวละครถูกลงโทษทางกายอย่างเกินจริงและมีการเล่นกับความอับอาย ความสุขที่ได้จากความเจ็บปวดถูกขยายจนกลายเป็นมุก ทำให้แฟนไทยที่ชอบแนวตลกเอ็กซ์ชี่มักยกเรื่องนี้ขึ้นมาเป็นตัวอย่าง ในทางกลับกัน 'Kakegurui' ให้ความรู้สึกของมาโซคิสทางจิตใจมากกว่า ตัวละครอย่างยูเมโกะมีความสุขจากความเสี่ยงและความเจ็บปวดทางอารมณ์ ซึ่งทำให้คนดูที่ชอบจิตวิทยาและเกมเดิมพันรู้สึกตื่นเต้น สุดท้ายถ้าพูดถึงมาโซคิสแบบเปราะบางและซับซ้อนด้านจิตใจ คนไทยหลายคนยังดู 'Neon Genesis Evangelion' เพราะชินจิสะท้อนด้านที่ยอมรับความเจ็บปวดเพื่อความใกล้ชิดและการหลบหนีตัวเอง เรื่องนี้ทำให้การพูดถึงมาโซคิสไม่ได้มีเพียงแค่เรื่องเซ็กซ์ แต่เชื่อมโยงกับความเปราะบางของตัวละครและประเด็นการเติบโตภายใน ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมแฟน ๆ ยังคุยกันเรื่องนี้อย่างไม่รู้จบ

ต้นกำเนิดของคธูลูเกี่ยวพันกับเรื่องเล่าชิ้นหนึ่งที่กลายเป็นตำนานในวงนักอ่านแนวสยองขวัญและเวียดวิช: มันปรากฏครั้งแรกในเรื่องสั้นชื่อ 'The Call of Cthulhu' เขียนโดย H.P. Lovecraft ตีพิมพ์ในนิตยสาร Weird Tales เมื่อปี 1928 และนั่นเป็นจุดเริ่มที่ชัดเจนที่สุด การเล่าในเรื่องนั้นไม่ได้เน้นเล่าเรื่องราวของสัตว์ประหลาดแค่ตัวเดียว แต่สร้างเป็นการค้นพบชิ้นชิ้นของปริศนา—บทบันทึกของนักวิจัย ศาสนาเงียบที่สาบสูญ และเมืองจมใต้น้ำชื่อ 'R'lyeh' ซึ่งทำให้คธูลูดูเหมือนสิ่งมีชีวิตโบราณที่กำลังหลับใหล ราวกับเป็นประสบการณ์ทางวัฒนธรรมที่ถูกค้นพบทีละชิ้น ผมชอบวิธีที่ Lovecraft เล่นกับความไม่แน่ใจและความรู้สึกว่ามนุษย์เป็นเพียงฝุ่นเล็ก ๆ เทียบกับจักรวาลอันกว้างใหญ่ หลังจากนั้นแนวคิดและตัวละครก็ขยายเป็นตำนานใหญ่ที่เรียกว่า Mythos โดยเพื่อนนักเขียนและคนรุ่นหลัง เช่น August Derleth ช่วยขยายความและตีความใหม่ ๆ ให้คธูลูกลายเป็นสัญลักษณ์ของความกลัวที่เกินกว่ามนุษย์จะเข้าใจ แม้บางครั้งการตีความต่อมาจะหลุดจากเจตนารมณ์ดั้งเดิมของ Lovecraft แต่ฐานที่ทำให้คธูลูมีพลังจนยังคงถูกอ้างถึงในงานศิลป์ต่าง ๆ ก็ยังคงมาจากเรื่องสั้นชิ้นนั้น — นี่คือที่มาที่ทำให้คธูลูไม่เคยหายไปจากจินตนาการของคนรุ่นแล้วรุ่นเล่า

เราเห็นสัญลักษณ์กระต่ายบนดวงจันทร์ปะปนอยู่ในโลกของ 'Sailor Moon' เสมอ เพราะชื่อ главนางเอกเป็น 'อุซางิ' ซึ่งแปลว่ากระต่ายและภาพลักษณ์กระต่ายถูกใช้เป็นมุกเชื่อมโยงตัวตนกับดวงจันทร์ในหลายฉาก ในฐานะแฟนที่ชอบวิเคราะห์สัญลักษณ์มากกว่าการจับผิด ฉันชอบที่งานนี้ไม่ได้ใช้กระต่ายแบบตรงไปตรงมาเป็นตัวละครบนดวงจันทร์ แต่นำตำนาน 'กระต่ายในดวงจันทร์' มาผสมกับเรื่องราวของเจ้าหญิงแห่งจันทรา ทำให้ความเชื่อพื้นบ้านกลายเป็นแง่มุมเชิงอารมณ์ของตัวละคร ไม่ว่าจะเป็นการเล่นคำในชื่อ การ์ตูนสั้นที่มีมุกกระต่าย หรือฉากที่แสงพระจันทร์ถูกเปรียบเหมือนความอบอุ่นจากบ้านเก่าๆ ของนางเอก ผลลัพธ์คือความรู้สึกคุ้นเคยและมีมิติ: กระต่ายไม่ต้องโผล่มาทำบทใหญ่ แค่เป็นเงาสัญลักษณ์ที่ทำให้ธีมความโหยหาบ้านและชะตากรรมของตัวละครชัดขึ้น นี่แหละคือสิ่งที่ทำให้การใช้ตำนานดั้งเดิมในงานร่วมสมัยมีมนต์ขลังและไม่ดูเชย

แปลกแต่น่าสนใจว่าการพูดถึง 'แมลงวันสเปน' อย่างชัดเจนในอนิเมะหรือมังงะกระแสหลักค่อนข้างหายาก แต่ในฐานะคนที่ติดตามแนวลึกลับและธรรมชาติอยู่บ่อย ๆ ฉันเห็นว่ามันมักถูกแทนด้วยแนวคิดเกี่ยวกับแมลงหรือยาพิษมากกว่าการตั้งชื่อแบบตรง ๆ โดยทั่วไปฉันจะชี้ไปที่งานที่หยิบยกแมลงมาเป็นแกนเรื่อง เช่น 'Mushishi' ที่เล่าเรื่องสัตว์ประหลาดแบบมุชิซึ่งมีลักษณะคล้ายกับการเอาแมลงหรือปรากฏการณ์จากธรรมชาติมาทำเป็นตัวละครเชิงสัญลักษณ์ ถึงแม้จะไม่ใช่ 'แมลงวันสเปน' แบบชื่อเรียกตรง ๆ แต่วิธีที่งานพวกนี้นำเสนอการรบกวนทางชีวภาพหรือผลต่อจิตใจมนุษย์ทำให้ความคิดเรื่องใช้แมลงเป็นของมีพิษหรือยากระตุ้นความต้องการดูเป็นไปได้และน่าติดตาม ฉันชอบที่งานแบบนี้ไม่จำเป็นต้องเรียกชื่อสารหรือแมลงจริง ๆ ก็สามารถสื่อความหมายได้ลึก และการที่ 'แมลงวันสเปน' แทบไม่โผล่ตรงตัวในงานหลัก ๆ กลับทำให้มันกลายเป็นมุมมองที่นักเขียนเลือกจะเล่าแบบอ้อม ๆ มากกว่าใส่รายละเอียดตรง ๆ ซึ่งนั่นเองทำให้การหาตัวอย่างตรง ๆ ค่อนข้างท้าทาย แต่ในแง่ของธีมและการใช้งานในเรื่อง การเปรียบเทียบกับงานที่ใช้แมลงเป็นสัญลักษณ์ช่วยให้เห็นภาพได้ดีขึ้น