วันพ่อแห่งชาติ รัชกาล 10 ตรงกับวันไหนในปฏิทินไทย?

เวลาที่อยากเข้าใจเบื้องหลังของ 'วันพ่อแห่งชาติ' ภายใต้รัชกาลที่ 10 ผมมักจะเริ่มจากแหล่งทางการก่อน เพราะแหล่งเหล่านี้ให้ภาพที่ชัดเจนที่สุดเกี่ยวกับสถานะกฎหมายและคำประกาศอย่างเป็นทางการ แหล่งแรกที่ต้องไม่พลาดคือ 'ราชกิจจานุเบกษา' — ในนั้นจะเก็บประกาศราชกิจจานุเบกษา กฎกระทรวง หรือคำสั่งคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับวันหยุดและวันสำคัญของชาติ หากมีการปรับเปลี่ยนวันที่หรือการกำหนดคำนิยาม ก็จะมีบันทึกไว้ที่นี่โดยตรง ต่อมาผมมักดูเอกสารที่เก็บไว้ใน 'หอจดหมายเหตุแห่งชาติ' และเอกสารของ 'กรมศิลปากร' เพราะที่นั่นมีเอกสารต้นฉบับ ภาพถ่าย พิมพ์โฆษณา และโบรชัวร์งานพระราชพิธีหรือกิจกรรมสาธารณะที่จัดในวันพ่อ ซึ่งช่วยให้เห็นพัฒนาการของพิธีการและวิธีการเฉลิมฉลองในสังคมไทย สุดท้ายอย่าลืมเข้าถึงบันทึกจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง เช่น ข้อความจาก 'สำนักพระราชวัง' หรือคำแถลงของหน่วยงานรัฐต่าง ๆ ที่มักเก็บคำปราศรัยและปฏิทินพระราชพิธีไว้ด้วย ผมพบว่าเมื่อรวมข้อมูลจากแหล่งทางการกับเอกสารในหอจดหมายเหตุ จะได้ภาพที่ละเอียดและเชื่อถือได้มากกว่าการอ่านข่าวเพียงอย่างเดียว

การเฉลิมฉลองวันพ่อแห่งชาติรัชกาลที่ 10 มักมีมารยาทและกิจกรรมที่เป็นทั้งทางการและแบบครอบครัวที่ควรรักษาไว้ ผมมองว่าสิ่งสำคัญคือการให้ความเคารพต่อสถานะของวันอย่างสุภาพ เช่น การเข้าร่วมพิธีการที่หน่วยงานหรือชุมชนจัดขึ้น การยืนสงบนิ่งเมื่อมีการบรรเลงเพลงชาติ หรือการร่วมพิธีถวายพระพรถ้ามีการจัดขึ้นในพื้นที่นั้น ๆ นอกจากองค์ประกอบแบบพิธีการแล้ว หลายคนก็เลือกที่จะจัดวางภาพพระบรมฉายาลักษณ์ในมุมสงบของบ้าน จุดธูป-เทียนหรือจัดพานดอกไม้ไว้เพื่อแสดงความเคารพตามบริบทของแต่ละครอบครัว ที่บ้านผมมักใช้โอกาสนี้เป็นวันสำหรับทำกิจกรรมที่อบอุ่น เช่น ทำบุญตักบาตรหรือถวายภัตตาหารเพลแด่พระสงฆ์ จากนั้นจะไปเยี่ยมพ่อหรือผู้ใหญ่ที่เคารพ พร้อมมอบการ์ดหรือของขวัญเล็กๆ เพื่อแสดงความกตัญญู อีกด้านหนึ่งก็อยากเตือนถึงมารยาทบนโลกออนไลน์ด้วย การโพสต์ข้อความหรือภาพที่สุภาพและมีความเคารพเป็นเรื่องจำเป็น การหลีกเลี่ยงมุขตลกหรือคอนเทนต์ที่อาจถูกตีความไม่เหมาะสมเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นสิ่งที่ควรตระหนัก เมื่อทุกอย่างผ่านไป วันนั้นจะรู้สึกเต็มไปด้วยความหมายทั้งในระดับสังคมและระดับครอบครัว

ปีนี้วันพ่อตรงกับวันที่ 5 ธันวาคม 2569 ซึ่งเป็นวันที่คนไทยมักจะร่วมกันระลึกถึงพระมหากษัตริย์ผู้เป็นที่เคารพและพ่อของแผ่นดิน วันนั้นยังเป็นวันหยุดราชการ ทำให้หลายบ้านมีเวลาอยู่พร้อมหน้าพร้อมตากันมากขึ้น ฉันมักจะใช้วันที่ 5 ธันวาคมเป็นข้ออ้างให้กลับบ้านแล้วชวนพ่อออกไปกินข้าวนอกบ้านหรือไปเดินเล่นตามสวนสาธารณะ เสียงหัวเราะและเรื่องเล่าจากโต๊ะอาหารตอนเย็นกลายเป็นของขวัญที่พ่อได้รับง่ายที่สุด ในปีนี้ตั้งใจว่าจะเอาดอกไม้มัดเล็ก ๆ กับการ์ดที่เขียนถึงความทรงจำร่วมกันไว้ให้พ่ออ่าน บรรยากาศวันพ่อสำหรับฉันไม่จำเป็นต้องใหญ่โต แค่มื้ออาหารที่พ่อชอบหรือการได้เปิดเพลงเก่า ๆ ฟังด้วยกันก็ทำให้วันนั้นมีความหมายแล้ว และการรู้ว่าวันพ่อปีนี้ตรงกับ 5 ธันวาคม 2569 ช่วยให้วางแผนล่วงหน้าได้สบายใจขึ้น

ร้านค้าปลีกและห้างสรรพสินค้ามักจะจัดโปรคึกคักช่วงวันพ่อ จึงเป็นช่วงที่น่าเดินดูของขวัญมาก ๆ ในมุมของผม ห้างชื่อดังมักจะเป็นจุดเริ่มต้นของโปรใหญ่ ๆ ทั้งลดแลกแจกแถมหรือบัตรของขวัญที่ใช้งานได้ยาว ๆ ผมเห็นโปรโมชั่นจาก 'Central' ในรูปแบบแพ็กเกจของขวัญพร้อมส่วนลดพิเศษสำหรับสินค้ากลุ่มแฟชั่นและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ขณะที่มอลล์ไฮเอนด์อย่าง 'Emporium' มักมีแพ็กเกจรับประทานอาหารหรือ Voucher สำหรับร้านอาหารชั้นนำภายในศูนย์การค้า ซึ่งเหมาะกับการพาคุณพ่อออกไปทานอาหารนอกบ้าน ด้านเครื่องใช้ไฟฟ้าและเฟอร์นิเจอร์ โซนอย่าง Power Buy และ HomePro มักจัดโปรลดราคาชิ้นใหญ่หรือผ่อน 0% หลายเดือนจนถึงการรับของแถมที่คุ้มค่า โดยส่วนตัวผมมักจะมองหาเครื่องครัวหรือเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ใช้งานได้นาน ๆ เพราะถือเป็นการลงทุนให้กับครอบครัวมากกว่าของชิ้นเล็ก ๆ โปรแบบนี้เลยตอบโจทย์ได้ดี ถ้าต้องเลือก ผมมักจะเทียบราคาและเงื่อนไขบัตรกำนัลของแต่ละห้างก่อนตัดสินใจซื้อ เพราะบางทีกลับได้โปรโมชั่นบัตรกำนัลที่ใช้ได้ปีต่อปี ซึ่งสะดวกหากอยากให้เป็นของขวัญที่คนในครอบครัวเลือกเองได้

วันพ่อปีนี้ลองเปลี่ยนจากของขวัญธรรมดาเป็นการใช้เวลาร่วมกันที่ให้ความหมายจริงๆ ผมเห็นว่าการเริ่มวันด้วยการไปเข้าร่วมพิธีเช้าเล็กๆ ที่จัดโดยชุมชนหรือโรงเรียนเป็นวิธีที่อ่อนโยนและให้ความเคารพต่อโอกาสพิเศษนี้ได้ดี การไปยืนร่วมพิธีวางพวงมาลาหรือกิจกรรมเชิญธงชาติ ทำให้ทั้งครอบครัวได้หยุดและตั้งใจกับค่านิยมที่อยากส่งต่อ ส่วนการไปเยี่ยมโครงการในพระราชดำริที่เปิดให้ประชาชนเข้าชมจะเป็นกิจกรรมที่ได้ทั้งความรู้และแรงบันดาลใจ อีกอย่างที่ผมมักทำคือจัดเวลาไปไหว้พระและทำบุญร่วมกัน เพราะบรรยากาศหลังจากการทำบุญทำให้การคุยกันของสมาชิกในบ้านมีความสุภาพและอบอุ่นขึ้น ช่วงบ่ายสามารถวางแผนกิจกรรมที่เบาและเป็นกันเอง เช่น เดินเล่นในสวนสาธารณะที่พ่อชอบ ถ่ายรูปครอบครัวด้วยเสื้อสีเหลืองหรือเครื่องประดับเล็กๆ เพื่อเก็บเป็นความทรงจำ หรือจัดมุมเล่าเรื่องชีวิตพ่อในบ้าน ให้ลูกๆ ได้นั่งฟังเรื่องเล่าจากพ่อและจดบันทึกลงสมุดความทรงจำ เวลาแบบนี้มักกลายเป็นของขวัญที่จับต้องไม่ได้ แต่ยั่งยืนกว่าของชิ้นไหน ส่วนเย็นอาจจบด้วยมื้อพิเศษที่เตรียมร่วมกันหรือสั่งอาหารเมนูโปรดของพ่อ แค่นี้ก็เป็นวันพ่อที่เต็มไปด้วยความหมายและความใกล้ชิดกันแล้ว

วันพ่อในโรงเรียนมักเต็มไปด้วยบทเพลงและบทกลอนที่เรียบง่ายแต่กินใจ ผู้จัดงานจะเริ่มพิธีด้วยความเป็นทางการก่อน แล้วตามด้วยเพลงลึกซึ้งที่เด็กๆ ร้องส่งให้พ่อและพระมหากษัตริย์ด้วยความเคารพ ผมมักเห็นว่าเพลงที่ถูกใช้บ่อยสุดมีสองแนวชัดเจน แนวหนึ่งคือพิธีการ เช่น 'เพลงชาติไทย' และ 'สรรเสริญพระบารมี' ซึ่งจะถูกบรรเลงในช่วงเปิดหรือปิดงานเพื่อความเป็นระเบียบและเคารพส่วนรวม ส่วนอีกแนวคือเพลงที่แต่งขึ้นเพื่อวันพ่อโดยเฉพาะหรือเพลงที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรัก ความกตัญญูที่ลูกมีต่อพ่อซึ่งมักถูกเรียกรวมๆ ว่า 'เพลงวันพ่อ' เพลงกลุ่มหลังนี้มักถูกนำมาแสดงในการซ้อมเต้นของนักเรียนหรือการขับร้องร่วมกันจนเกิดโมเมนต์อบอุ่น บทกลอนที่ใช้ในงานมักเป็นบทกลอนสั้นๆ ที่ครูแต่งหรือบทกลอนประพันธ์สำหรับวันพ่อซึ่งพูดถึงคำสอนของพ่อหรือการเสียสละของพ่อ เห็นเด็กๆ ยืนอ่านบทกลอนแล้วมีน้ำตาเล็ดบ่อยๆ มันเป็นภาพที่สะท้อนความผูกพันระหว่างรุ่นได้ดีจริงๆ

วันนี้อยากเล่าให้ฟังแบบตรงไปตรงมาว่า วันพ่อในประเทศไทยตรงกับวันที่ 5 ธันวาคม ของทุกปี ซึ่งถือเป็นวันพ่อแห่งชาติที่ตรงกับวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (รัชกาลที่ 9) ผู้ที่คนไทยมองว่าเป็น 'พ่อของแผ่นดิน' การเฉลิมฉลองในวันนั้นจึงไม่ได้หมายถึงแค่พ่อในครอบครัวเท่านั้น แต่ยังเป็นการระลึกถึงพระราชกรณียกิจและความเสียสละของพระองค์ด้วย ทำให้บรรยากาศวันพ่อในไทยมีทั้งความอบอุ่นแบบครอบครัวและความเคารพในระดับชาติไปพร้อมกัน เวลาพูดถึงการฉลอง ฉันมักจะบอกเพื่อนไปพร้อมกับยกตัวอย่างที่เห็นบ่อย ๆ ว่าคนไทยมักจะสวมเสื้อสีเหลืองในวันนั้น เพราะสีเหลืองเป็นสีประจำวันเกิดของรัชกาลที่ 9 และด้วยความผูกพันจากการครองราชย์ที่ยาวนาน สีเหลืองจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของความเคารพ คนส่วนใหญ่มักจะไปกินข้าวกับพ่อ ซื้อของขวัญเล็ก ๆ น้อย ๆ ให้ เช่น เสื้อ กางเกง หรือเนคไท บางครอบครัวก็ไปร่วมพิธีทางศาสนา ทำบุญตักบาตร และไปวางพวงมาลัยหรือสักการะที่อนุสาวรีย์หรือศาลาของพระองค์ในพื้นที่ต่าง ๆ นอกจากนี้โรงเรียนและหน่วยงานราชการมักมีกิจกรรมที่สอนเด็ก ๆ ให้รู้จักความกตัญญูและการแสดงความเคารพต่อผู้มีพระคุณ สำหรับชาวต่างชาติที่มาอยู่ในไทยหรืออยากร่วมฉลองกับคนไทย สิ่งง่าย ๆ ที่ฉันจะแนะนำคือการพูดคำว่า "สุขสันต์วันพ่อ" และใส่คำลงท้ายสุภาพตามเพศ เช่น "สุขสันต์วันพ่อครับ" หรือ "สุขสันต์วันพ่อค่ะ" ถ้าต้องการทำอะไรพิเศษก็สามารถชวนพ่อไปทานข้าวหรือพาไปทำกิจกรรมที่พ่อชอบ วันพ่อของไทยอาจแตกต่างจากวันที่ชาติต้นทางของบางคน (เช่น ในประเทศส่วนใหญ่ที่เป็นวันอาทิตย์ของเดือนมิถุนายน) แต่การเฉลิมฉลองในวันที่ 5 ธันวาคมมีความพิเศษเพราะมีมิติของความเคารพต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ผสมผสานกับความรักแบบครอบครัวอย่างแนบแน่น โดยสรุป ถ้าคุณอยากจะร่วมฉลองวันพ่อในไทย ให้จดไว้ว่า 5 ธันวาคมคือวันที่สำคัญ และอย่าลืมว่าท่ามกลางการให้ของขวัญและกินเลี้ยง สิ่งที่พ่อหลายคนมักจะชื่นใจที่สุดคือการได้ใช้เวลาร่วมกันและคำพูดเรียบง่ายจากลูก ๆ — นั่นแหละที่ทำให้วันนั้นอบอุ่นและมีความหมายสำหรับฉันเสมอ

เช้าวันพ่อเป็นช่วงเวลาที่ฉันมักใช้วางแผนเล็กๆ เพื่อให้ทั้งวันไม่รู้สึกรีบร้อนและเต็มไปด้วยความหมาย กิจกรรมแรกที่ฉันคิดว่าเวิร์คมากคือการทำอาหารเช้าร่วมกัน—ไม่ต้องเป็นเมนูยาก แค่ขนมปังปิ้ง โอมเล็ต หรือข้าวต้มที่พ่อชอบ การได้แบ่งหน้าที่ระหว่างกันทำให้คุยกันได้สบายๆ และบางครั้งพ่อก็เล่าเรื่องเก่าที่ไม่เคยได้ฟัง ซึ่งคุ้มค่ากว่าจานอาหารซะอีก บ่ายค่อยพาไปเดินเล่นสวนสาธารณะหรือขึ้นเขาเล็กๆ ใกล้บ้าน ระหว่างทางถ้ามีเวลาจะหยุดทำกิจกรรมเล็กๆ เช่น ถ่ายรูปคู่ ทำสมุดภาพรวมเรื่องราว หรือเปิดหนังสั้นอย่าง 'Up' ดูร่วมกันเพื่อหัวเราะและซึมซับความอบอุ่น แล้วปิดท้ายด้วยขนมหรือร้านกาแฟที่พ่อชอบ วันแบบนี้ให้ความรู้สึกว่าไม่ได้ต้องการสิ่งยิ่งใหญ่ แค่ความตั้งใจที่ทำร่วมกันก็พอแล้ว

วันพ่อแห่งชาติในไทยมีรากฐานมาจากการเชิดชูพระราชอำนาจและความผูกพันทางใจที่ประชาชนมีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ เรื่องนี้เริ่มชัดเมื่อวันที่ 5 ธันวาคมถูกยึดถือเป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 (ประสูติปี พ.ศ.2470) ซึ่งประชาชนให้ความหมายว่าเป็น ‘พระบิดาแห่งชาติ’ เพราะพระองค์ทรงทำงานด้านพัฒนาชนบทและช่วยเหลือราษฎรมาช้านาน ขณะเดียวกันรัฐบาลและสถาบันต่าง ๆ ก็ส่งเสริมให้วันเกิดของพระองค์กลายเป็นโอกาสแห่งการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบิดาและพ่อในครอบครัว ผมมองว่าสิ่งที่ทำให้วันพ่อของไทยแตกต่างจากหลายประเทศคือการผสมผสานระหว่างพิธีการแบบรัฐและธรรมเนียมครอบครัว: วันที่ 5 ธันวาคมจึงเป็นทั้งวันชาติ วันหยุดราชการสำหรับกิจกรรมทางราชการ และวันของครอบครัวที่คนไทยมักจะแสดงความเคารพต่อพ่อหรือผู้มีพระคุณในครอบครัวด้วยการจัดเลี้ยง พูดคุย และร่วมกิจกรรมเทิดพระเกียรติอย่างพร้อมเพรียง

มาดูแบบชัดๆ เลย: วันพ่อของไทยในปีนี้ตรงกับวันที่ 5 ธันวาคม 2569 (พ.ศ. 2569) หรือพูดเป็นปีคริสต์คือปี 2026 ซึ่งยังคงยึดวันที่ 5 ธันวาคมเหมือนทุกปี ผมมักจะบอกเพื่อนๆ ว่าแค่จำวันและความหมายไว้ก็พอ — วันที่ 5 ธันวาคมในบริบทไทยเป็นวันที่ค่อนข้างมีความหมายเพราะผูกกับวันเกิดของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ทำให้วันนั้นถูกยกให้เป็นวันพ่อแห่งชาติ หลายครอบครัวจะมีพิธีง่ายๆ เช่น ไปกราบผู้ใหญ่ โทรหา หรือจัดอาหารมื้อง่ายๆ เพื่อรวมญาติ พอถึงวันแบบนี้ผมชอบเตรียมอะไรเล็กๆ น้อยๆ ให้พ่อ เช่น ทำขนมมือเองหรือเขียนโปสการ์ดสั้นๆ แทนคำพูดที่เราอาจไม่ค่อยได้พูดกันบ่อยๆ ถ้ากำลังวางแผนจะฉลอง ลองกำหนดเตือนความจำล่วงหน้า สลับเป็นกิจกรรมที่พ่อชอบมากกว่าของแพง เช่น ดูหนังร่วมกัน พาไปเดินเล่น หรือให้เวลากับการคุยกันจริงๆ วันแบบนี้มันไม่ได้ต้องการพิธีใหญ่เสมอไป แต่มักเป็นวันที่ความตั้งใจและความใส่ใจเล็กๆ ให้ความหมายได้มากกว่าของขวัญชิ้นใหญ่ๆ — นี่เป็นวันที่ผมมองว่าเหมาะแก่การหยุดคิดและแสดงความเคารพในแบบที่ใกล้ตัวที่สุด