วาสนาของปลาเค็มหาซื้อเล่มหรือดูที่ไหนได้บ้าง

เราเริ่มจากการมองหาแหล่งจำหน่ายที่เป็นทางการของงานนี้ก่อนเลย เพราะเคยเจอหนังสือหายากที่กลับมาพิมพ์ใหม่ผ่านสำนักพิมพ์หรือร้านออนไลน์ใหญ่ ๆ มาก่อน การตรวจสอบหน้าเพจของสำนักพิมพ์หรือร้านหนังสือออนไลน์อย่าง B2S, SE-ED, Naiin แล้วดูว่ามีรายการหรือแจ้งข่าวพิมพ์ครั้งใหม่จะช่วยได้มาก ถ้ามีอีบุ๊ก บางทีจะสะดวกสุดเพราะหาได้ทันทีและไม่ต้องกังวลเรื่องสภาพเล่ม

ถ้าไม่เจอในช่องทางหลัก เรามักจะขยับไปดูตลาดมือสอง เช่น กลุ่มขายหนังสือในเฟซบุ๊ก, ร้านหนังสือมือสองย่านที่ชอบเดิน หรือแพลตฟอร์มอย่าง Shopee/Lazada ที่มีร้านหนังสือหลายร้านเข้ามาลงของเก่า ของสะสม การตั้งแจ้งเตือนคำว่า 'วาสนาของปลาเค็ม' บนแพลตฟอร์มเหล่านี้ทำให้ไม่พลาดของที่โผล่มาเป็นครั้งคราว นอกจากนี้ ห้องสมุดมหาวิทยาลัยหรือห้องสมุดเมืองบางแห่งมีหนังสือเฉพาะกลุ่มที่หาไม่ยากเท่าที่คิด ถ้ารู้หมายเลข ISBN ก็ยิ่งง่ายต่อการค้นหา

ประสบการณ์ส่วนตัวคือมีครั้งหนึ่งตามหางานที่ไม่พิมพ์แล้วแล้วได้พบเล่มสภาพดีในร้านมือสองที่งานหนังสือท้องถิ่น การไปงานสัปดาห์หนังสือหรืองานรวมพลนักอ่านบางครั้งก็ได้ของหายากกลับมาด้วย ดังนั้น ถ้าตั้งใจจริง ๆ ให้ลองผสมหลายช่องทาง — เช็กสำนักพิมพ์, ดูร้านออนไลน์หลัก, สำรวจตลาดมือสอง และสอบถามในกลุ่มคนอ่านเฉพาะเรื่อง — แล้วโอกาสจะมาเอง

กลุ่มแฟนและคอมมูนิตี้ออนไลน์เป็นช่องทางทองในความคิดเรา เพราะคนที่คลุกคลีกับเรื่องนี้มักรู้จักแหล่งที่หาไม่ได้จากการค้นหาง่าย ๆ เราเคยโพสต์ความต้องการในกลุ่มเฉพาะเรื่อง แล้วมีคนแนะนำร้านเล็ก ๆ หรือแจ้งว่ามีสำเนาเก่าอยู่ในคลังบ้านของพวกเขาเอง การติดต่อแบบสุภาพและบอกรายละเอียดชัดเจน เช่น ปีพิมพ์หรือสภาพที่ต้องการ จะช่วยให้ผู้ขายสะดวกใจตัดสินใจ

อีกมุมคือการตามติดข่าวจากผู้แต่งหรือผู้วาด ถ้ามีเพจหรือช่องทางโซเชียล ผู้สร้างบางครั้งจะแจ้งว่ามีการพิมพ์เพิ่มหรือแจกเล่มพิเศษในงานพบปะแฟนคลับ นอกนั้น การแลกเปลี่ยนกับคนอ่านคนอื่น ๆ ยังเปิดโอกาสให้ได้สำเนาแบบเปลี่ยนมือซึ่งมักมีร่องรอยความทรงจำที่ทำให้เล่มนั้นน่ารักขึ้นไปอีก เหมือนการสะสมของที่มีเรื่องราว เราชอบความรู้สึกตอนได้เล่มแบบนั้นกลับบ้าน

การตามหาหนังสือแบบนี้ต้องใจเย็นและเตรียมตัวรับทางเลือกหลายแบบ เรามักจะแยกแนวทางเป็นข้อ ๆ เพื่อไม่สับสน: 1) ตรวจสอบร้านใหญ่และแพลตฟอร์ม e-book เช่น MEB หรือ Ookbee เผื่อมีฉบับดิจิทัล; 2) ลงประกาศตามกลุ่มคนอ่านในเฟซบุ๊กหรือทวิตเตอร์ว่าต้องการเล่มนี้ บางครั้งผู้ขายมือสองจะติดต่อกลับมา; 3) ดูร้านขายของสะสม งานสัปดาห์หนังสือ หรืองานเทศกาลที่มีบูธหนังสือเก่าและนิตยสารต่าง ๆ; 4) สอบถามห้องสมุดท้องถิ่นหรือห้องสมุดมหาวิทยาลัย บางเล่มถูกเก็บไว้ในคลังและสามารถยืมข้ามสาขาได้

เราเคยตามหาเล่มที่มีพิมพ์จำกัดและสุดท้ายได้มาจากคนในกลุ่มคนอ่านที่ประกาศขาย นึกภาพง่าย ๆ เหมือนตามหาแผ่นวินเทจของ 'One Piece' เวอร์ชันพิมพ์เก่า ความอดทนกับการตั้งแจ้งเตือนและการติดต่อผู้ขายบ่อย ๆ มักได้ผลดี หากไม่รีบร้อน ก็จะมีโอกาสได้เล่มสภาพดีในราคาที่รับได้