สถานที่ถ่ายทำซีรีส์เรื่องอโยธยา อยู่ที่ไหนบ้าง?

เราเป็นคนที่ชอบสังเกตฉากถ่ายทำมากกว่าการดูบทพูด ดังนั้นพอพูดถึง 'ศรีอโยธยา' ภาค 1 ความรู้สึกแรกคือมันใกล้ชิดกับพื้นที่จริงของอยุธยาแบบจับต้องได้มาก ถ้าให้เล่าแบบละเอียด ตอนถ่ายฉากพระราชวังและพระราชพิธีหลัก ๆ ทีมงานเลือกใช้พื้นที่ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาเป็นแกนหลัก เพราะโบราณสถานแบบวัดและเจดีย์ที่นั่นให้บรรยากาศโบราณแท้จริง แต่ก็มีการย้ายไปถ่ายที่พระราชวังบางปะอินสำหรับฉากที่ต้องการพระที่นั่งแบบราชสำนักที่ยังมีความสมบูรณ์กว่า นอกจากนั้นฉากตลาดและตรอกซอกซอยที่เห็นในหนังบางส่วนสร้างขึ้นใหม่ในสตูดิโอใกล้กรุงเทพฯ เพื่อความสะดวกเรื่องการควบคุมแสงและคนจำนวนมาก อีกส่วนที่น่าสนใจคือฉากสงครามหรือฉากป่า ทีมงานเคยใช้พื้นที่นอกตัวเมืองอยุธยา เช่น บริเวณที่มีทุ่งโล่งและเขตป่ารอบ ๆ จังหวัดลพบุรีหรืออุทยานแห่งชาติเพื่อถ่ายฉากการเคลื่อนพล เพราะต้องการพื้นที่กว้างและพื้นดินที่จัดฉากได้ง่าย ๆ แนวคิดการผสมกันระหว่างโลเคชันจริงกับสตูดิโอทำให้ฉากของ 'ศรีอโยธยา' ดูหนักแน่นและละเอียด คล้ายกับงานโปรดักชันอย่าง 'บุพเพสันนิวาส' ที่เน้นบาลานซ์ระหว่างความจริงและการสร้างใหม่ แต่การสัมผัสกับสถานที่จริงที่อยุธยาให้ความรู้สึกพิเศษที่ไม่สามารถจำลองได้ทั้งหมด

ทุ่งนากว้างและบ้านไม้เก่าในหมู่บ้านชนบทกลายเป็นภาพจำที่ทำให้คนดูหลงรักฉากของ 'ไทยบ้าน เดอะซีรีส์' มากขึ้น ผมชอบวิธีที่ทีมงานใช้ฉากกลางแจ้งแทนสตูดิโอสำหรับฉากที่ต้องการความเรียล เช่น ลานหมู่บ้านที่มีต้นโพธิ์ใหญ่เป็นจุดนัดพบ ซึ่งถูกใช้เป็นแบ็คกราวด์ให้ซีนคุยกันทั้งวัน รวมถึงทุ่งนาที่ถ่ายช่วงเช้าตรู่กับหมอกบางๆ ทำให้ฉากเกี่ยวกับครอบครัวและการเก็บเกี่ยวดูอบอุ่นและมีชีวิต นอกจากฉากนอกบ้านแล้ว ยังมีบ้านไม้เก่าที่ทีมงานตกแต่งเพื่อเป็นฉากหลักของครอบครัวตัวเอก ฉากห้องครัวแบบเก่า ๆ และเฉลียงหน้าบ้านถูกถ่ายในเรือนไม้จริงบางหลัง ส่วนฉากภายในที่ต้องการการควบคุมแสงมากขึ้นก็ย้ายไปถ่ายในสตูดิโอเมืองกรุงบ้างเพื่อความสะดวก การผสมกันระหว่างโลเคชันจริงกับสตูดิโอทำให้ฉากสำคัญหลายฉากทั้งกว้างและละเอียดได้ในเวลาเดียวกัน ซึ่งผมเห็นว่าช่วยให้บรรยากาศของเรื่องยังคงความเป็นหมู่บ้านจริงจังและกินใจที่สุด

แค่เห็นฉากนครโบราณบนจอแล้วใจพุ่งไปที่อยุธยาโดยอัตโนมัติเลย — ในมุมมองของคนเป็นแฟนละคร ประสบการณ์ส่วนตัวบอกว่า 'อโยธยาศรีรามเทพนคร' มีการถ่ายทำผสมกันระหว่างสตูดิโอจำลองขนาดใหญ่กับสถานที่จริงในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ฉากในร่มหรือฉากเมืองที่ต้องควบคุมแสงและองค์ประกอบมักอยู่ในสตูดิโอที่สร้างแบบจำลองอาคารโบราณขึ้นมาใหม่เพื่อความปลอดภัยและความสะดวกของทีมงาน ขณะที่ฉากเปิดโล่งอย่างทุ่งนา แม่น้ำ หรือบางวัดก็จะย้ายไปถ่ายในพื้นที่สาธารณะของอุทยานประวัติศาสตร์อยุธยาและบริเวณพระราชวังบางปะอิน การผสมผสานนี้ทำให้ภาพออกมาสมจริงโดยไม่ไปทำลายโบราณสถานของจริง เรื่องการเข้าชม ถ้าคุณอยากเห็นโลเคชันสตูดิโอบางแห่งที่เปิดให้คนทั่วไปเข้าได้ จะต้องตรวจสอบช่วงเวลาที่มีการจัดทัวร์หรือกิจกรรมพิเศษ เพราะหลายจุดเป็นพื้นที่ส่วนตัวที่เปิดเป็นรอบ ๆ เหมือนที่เคยเห็นในกรณี 'บุพเพสันนิวาส' ที่มีการจัดงานวิถีไทยให้คนเข้าไปถ่ายรูปได้ ช่วงเวลาที่ไม่มีการถ่ายทำและการจองล่วงหน้าจะทำให้ได้ประสบการณ์ที่ดีขึ้นและยังได้รูปสวย ๆ กลับบ้านด้วย

สถานที่ถ่ายทำของ 'อาบัติเต็มเรื่อง' กระจายตัวระหว่างซอกเมืองเก่าและชนบทที่เงียบสงบ ทำให้หนังมีโทนทั้งขรุขระและเปราะบางไปพร้อมกัน ฉากช็อตที่เห็นตรอกแคบ ๆ และร้านค้าเก่า ๆ ถ่ายทำนอกสลัมเก่าในกรุงเทพฯ โซนย่านจีนเก่าอย่างเยาวราช/ตลิ่งชันกลิ่นอายวิ่งผ่านเลนกล้อง ส่วนฉากในบ้านเก่าและห้องรับแขกเก็บรายละเอียดอยู่ในสตูดิโอใกล้เมืองที่ดัดแปลงบ้านไม้เก่าจริง ๆ มาเป็นเซ็ตเพื่อควบคุมแสงและเสียง ฉากที่มีวัดและรูปเคารพปรากฏชัดเจนเป็นจุดเด่นอีกชุดหนึ่ง ถูกถ่ายทำตามวัดชนบทและวัดโบราณในพื้นที่อยุธยาและเขตจังหวัดใกล้เคียง ซึ่งให้ทิวทัศน์โบราณสถานจริงแทนการสร้างฉากจำลอง ผมชอบวิธีที่ทีมผู้สร้างเลือกใช้สเปซจริงทำให้บทภาพยนตร์ดูมีน้ำหนักและสัมผัสได้ถึงความเก่า ส่วนฉากริมแม่น้ำกับสะพานโค้ง ๆ เก็บมาจากจุดแม่น้ำในจังหวัดกาญจนบุรีที่มีสะพานสวยแต่เก่า กระบวนการถ่ายแสงช่วงพระอาทิตย์ขึ้นที่นั่นช่วยให้หลายซีนมีอารมณ์เศร้ากระจ่าง อีกมุมที่ชอบคือฉากตลาดและร้านกาแฟเล็ก ๆ ซึ่งส่วนใหญ่ถ่ายทำที่ตลาดเช้าของเมืองรองทางภาคกลางและคาเฟ่ริมถนนที่ยังคงความเก่า ความรู้สึกเวลายืนดูโลเคชันพวกนี้คือเหมือนหนังกำลังเดินผ่านชุมชนจริง ๆ ไม่ใช่แค่ฉากโปรดักชันปิดผนึก ไดเรกชั่นการเลือกสถานที่ทำให้เรื่องราวมีพื้นฐานความเป็นจริงที่จับต้องได้ในแบบที่ชวนคิดตาม

บรรยากาศการถ่ายทำของ 'ศรีอโยธยา' มักใช้ฉากจริงในพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่ให้ความรู้สึกโบราณได้ทันที โดยฉากกลางเมืองและวังหลายตอนถ่ายทำที่ 'อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา' ซึ่งรวมถึงบริเวณวัดพระมหาธาตุและโบราณสถานรอบๆ ที่เห็นเจดีย์และเสาหินสูงชัดเจน ผมชอบบอกเพื่อนว่าการถ่ายทำที่นี่ให้ความสมจริงเพราะพื้นที่จริงมีชั้นเวลาและความสึกกร่อนที่สตูดิโอสร้างเทียมเลียนแบบยาก กองถ่ายมักใช้มุมเก่าๆ ของวัดจริงผสมกับกองประกอบในสตูดิโอใกล้เคียง เมื่อมาเยี่ยมชมก็สามารถเดินชมซากโบราณสถาน ถ่ายรูปได้ แต่ต้องเคารพกฎของอุทยาน เช่น ห้ามปีนหรือสัมผัสโบราณวัตถุ และควรไปเช้าหรือช่วงเย็นเพื่อตากลมและแสงสวยๆ สรุปแบบไม่เป็นทางการก็คือ ถ้าชอบฉากใน 'ศรีอโยธยา' ให้ตั้งทริปไปอยุธยา ผมมักแนะนำให้เผื่อเวลาเดินดูหลายจุด เพราะบางฉากที่เห็นในซีรีส์อาจเป็นการผสมมุมจากหลายโบราณสถาน และบางส่วนเป็นฉากจัดสร้างในสตูดิโอที่ไม่ได้เปิดให้เข้าชม แต่การได้สัมผัสพื้นที่จริงช่วยเข้าใจบริบทของเรื่องได้มากขึ้น

บอกตามตรงว่าการตามรอย 'บุพเพสันนิวาส 2' ครั้งแรกทำให้หัวใจอยากกระโดด — ทั้งความอลังการของฉากและความใส่ใจเรื่องจริตของยุคสมัยนั้นชวนให้ก้าวเท้าไปดูสถานที่จริง ฉากราชสำนักใหญ่ ๆ หลายฉากถูกถ่ายในสตูดิโอขนาดใหญ่แถวปริมณฑลในกรุงเทพฯ ที่เขาสร้างเซ็ตพระราชวังขึ้นมาอย่างละเอียด ส่วนฉากตลาดริมน้ำและท้องทุ่งที่ดูสมจริงมักถ่ายตามชานเมืองที่ยังคงบรรยากาศเก่าของชนบทไว้ดี บางฉากเล็ก ๆ ที่ให้ความรู้สึกว่าเป็นบ้านเรือนจริง ๆ มักใช้หมู่บ้านในอำเภอของจังหวัดใกล้เคียงที่มีโครงสร้างบ้านไม้โบราณ ฉันชอบการเปลี่ยนมู้ดระหว่างสตูดิโอกับโลเคชันจริง เพราะมันทำให้โลกของ 'บุพเพสันนิวาส 2' รู้สึกทั้งยิ่งใหญ่และอบอุ่นไปพร้อมกัน

เราเคยรู้สึกว่าการถ่ายทำหนังสยองขวัญไทยแบบ 'ผีห่าอโยธยา' ต้องการพื้นหลังที่มีประวัติศาสตร์หนาแน่นจนแทบเป็นตัวละครหนึ่งเดียวในเรื่อง การเลือกถ่ายทำในโบราณสถานของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เช่น บริเวณวัดมหาธาตุหรือวัดพระศรีสรรเพชญ์ ให้ความรู้สึกขลังและเปราะบางพร้อมกัน ซึ่งกล้องจับรายละเอียดของเศษอิฐ กำแพงที่ผุพัง และเงาสะท้อนบนผืนน้ำได้สวยจนน่ากลัว ฉากกลางคืนที่ถ่ายริมแม่น้ำและซอยเก่าๆ ทำให้แสงโคมไฟ หิ่งห้อย และหมอกเข้ากันเป็นภาพที่สั่นสะเทือนจิตใจ นักแสดงตอบสนองต่อสถานที่จริงได้ต่างจากการยืนแสดงบนฉากเทียม เสียงลมพัดผ่านต้นไม้จริงๆ กับเสียงทะเลของแม่น้ำนั้นช่วยเพิ่มเลเยอร์ให้ความน่าเชื่อถือของหนังได้เยอะ ความสำคัญอีกอย่างคือมิติทางสังคม การใช้สถานที่จริงกระตุ้นให้ชุมชนใกล้เคียงมีส่วนร่วมและตระหนักถึงคุณค่าของแหล่งประวัติศาสตร์ แต่ก็ต้องระวังไม่ให้กระทบต่อโบราณสถาน การถ่ายทำที่เคารพกฎและร่วมมือกับภาครัฐ-ชุมชน ช่วยให้ภาพยนตร์ไม่เพียงน่ากลัวแต่ยังเคารพต้นกำเนิดของเรื่องราวด้วย

ภาพการต่อสู้ใน 'ซามูไร อโยธยา' ถูกถ่ายทอดออกมาด้วยความยิ่งใหญ่เพราะทีมงานเลือกใช้โลเคชันจริงเป็นหลักและผสมผสานกับเซ็ตจำลองอย่างละเอียด ส่วนนับรวม ๆ แล้วฉากบุกชุมชนและการปะทะแบบทัพต่อทัพส่วนใหญ่ถ่ายทำในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา — บริเวณอุทยานประวัติศาสตร์และทุ่งนาโดยรอบที่ให้พื้นผิวกว้างพอสำหรับฉากม้ากระโจนและแนวชายแดนที่ต้องใส่ทหารจำนวนมาก ผมยังจำความรู้สึกของการยืนอยู่ตรงจุดหนึ่งที่เห็นซากเจดีย์เป็นฉากหลัง แล้วคิดว่าทีมงานใช้จังหวะแสงธรรมชาติเพื่อเน้นความโหดของสนามรบได้อย่างชัดเจน นอกจากอยุธยา ทีมงานยังย้ายไปถ่ายทำฉากบางส่วนในจังหวัดที่ให้บรรยากาศและภูมิประเทศต่างกัน เช่น ลพบุรี กับซากปรักหักพังที่เหมาะกับฉากซุ่มโจมตี สุพรรณบุรี ที่ให้ทุ่งนาและหมู่บ้านพื้นบ้านสำหรับฉากการรุกราน และกาญจนบุรี สำหรับฉากที่ต้องใช้แม่น้ำและป่าเป็นฉากหลัง เพื่อให้เห็นความหลากหลายของภูมิประเทศในเรื่องเดียวกัน เมื่อรวมกับการสร้างเซ็ตขนาดใหญ่ใกล้พื้นที่ถ่ายจริง มันเลยออกมาเป็นสงครามที่มีมิติทั้งในระดับเล็กและระดับใหญ่ สรุปแบบไม่เป็นทางการก็คือ ถ้าอยากตามรอยฉากต่อสู้ของ 'ซามูไร อโยธยา' ให้เริ่มที่อยุธยาเป็นแกนกลาง แล้วขยายไปยังจังหวัดรอบข้างที่มีโครงสร้างเก่าแก่และทุ่งกว้าง — การผสมผสานระหว่างโลเคชันจริงกับสตูดิโอทําให้ภาพออกมามีความสมจริงและหนักแน่นอย่างที่แฟน ๆ หลายคนยังพูดถึงกันอยู่

แฟนละครพีเรียดอย่างฉันมักสนใจว่าฉากอลังการหลายฉากของ 'จันทรา โอบ อาทิตย์' ถูกสร้างขึ้นที่ไหนบ้าง และคำตอบหลักที่ผมจะบอกคือส่วนใหญ่ถ่ายทำบนชุดสตูดิโอขนาดใหญ่ซึ่งออกแบบมาเป็นพระราชวังจำลองเพื่อให้ควบคุมแสงและการถ่ายทำได้ง่าย ฉากในพระราชวังส่วนใหญ่ถูกถ่ายบนเซ็ตของสตูดิโอที่มีรายละเอียดสูง เช่นชุดห้องบัลลังก์ ลานพระราชวัง และห้องส่วนพระองค์ ซึ่งทีมงานใช้วัสดุและงานตกแต่งที่ทำให้ดูสมจริงมาก นอกจากนั้นยังมีการถ่ายภายนอกบริเวณที่สร้างฉากสวนและทางเดินที่ทำให้รู้สึกว่าเป็นพื้นที่กว้างขวางและย้อนยุค ทั้งหมดนี้ทำให้ฉากที่เห็นในละครดูครบทั้งมุมกล้องและการเคลื่อนไหวของตัวละคร อีกส่วนที่ผมชอบสังเกตคือการใช้หมู่บ้านวัฒนธรรมและสถานที่จัดแสดงวิถีชีวิตเก่าเป็นแบ็คกราวน์ในบางฉาก ที่ช่วยเติมบรรยากาศให้กับเรื่องราวชนชั้นราษฎรหรือฉากนิทรรศการต่าง ๆ ทำให้ภาพรวมของ 'จันทรา โอบ อาทิตย์' ดูสมจริงทั้งด้านฉากและบรรยากาศ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ฉันยังคงย้อนดูฉากโปรดอยู่บ่อย ๆ