แนวข้อสอบกพ ล่าสุด เปลี่ยนรูปแบบเมื่อไหร่และอย่างไร?

ล่าสุดฉันสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงของแนวข้อสอบ ก.พ. ที่ชัดเจนขึ้นในเชิงรูปแบบและเนื้อหา ซึ่งทำให้การเตรียมตัวต้องมีการปรับกลยุทธ์พอสมควร สิ่งแรกที่เด่นมากคือทิศทางไปสู่การสอบแบบเน้นทักษะการคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหา มากกว่าแค่ท่องความรู้เฉพาะเรื่อง อย่างเช่นคำถามเชิงเหตุผลเชิงสถานการณ์ในภาค ข. ที่ไม่ค่อยถามแบบจำตัวเลขอย่างเดียว แต่จะให้บริบทแล้วต้องสรุป ตัดสินใจ หรือเลือกแนวทางปฏิบัติ นอกจากนี้ระบบการสอบบางชุดเริ่มมีการนำข้อสอบแบบคอมพิวเตอร์มาใช้มากขึ้น ทำให้รูปแบบการฝึกต้องเปลี่ยนจากทำกระดาษมาสู่การฝึกบนหน้าจอจริง และบางครั้งเวลาต่อข้อหรือรูปแบบการจัดเวลาอาจปรับเข้ากับการทดสอบบนคอมพิวเตอร์มากขึ้น อีกจุดที่ฉันเห็นคือความเข้มข้นของภาษาไทยและความสามารถในการอ่านเชิงวิเคราะห์เพิ่มขึ้น ขณะที่ข้อภาษาอังกฤษมักจะเน้นการอ่านจับใจความและคำศัพท์เชิงปฏิบัติมากกว่าการท่องไวยากรณ์เชิงเทคนิค สุดท้ายเรื่องการจัดการสมัครและยืนยันตัวตนก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่เปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ — งานเอกสารออนไลน์และการยืนยันผ่านระบบดิจิทัลเข้มงวดขึ้น ซึ่งมีผลต่อการเตรียมตัวเชิงลอจิสติกส์ด้วย สรุปแล้วการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ทำให้ฉันเน้นฝึกแบบลงมือทำจริง: ฝึกทำข้อสอบบนคอมฯ ฝึกอ่านบทความยาวสั้น ๆ เพื่อหาใจความ ฝึกวิเคราะห์สถานการณ์ และเตรียมเอกสารให้พร้อมก่อนวันสมัคร การเตรียมตัวแบบผสมผสานทักษะเชิงปฏิบัติและการจัดการเวลาเป็นสิ่งที่ช่วยได้มากจริงๆ

การประกาศตัวอย่างข้อสอบชุดใหม่ของ กพ รอบล่าสุดชี้ให้เห็นแนวโน้มที่ชัดเจนต่อการวัด 'ความสามารถใช้จริง' มากกว่าแค่การท่องจำ ผมสังเกตว่าจากตัวอย่างมีการเพิ่มโจทย์เชิงสถานการณ์ที่ให้ผู้เข้าสอบต้องวิเคราะห์บริบท เช่น กรณีศึกษาสั้นๆ เกี่ยวกับการจัดสรรงบประมาณหรือการแก้ปัญหาเชิงนโยบายแทนการถามข้อมูลเชิงทฤษฎีเพียวๆ ข้อสอบแบบอัตนัยสั้นๆ (เขียนสรุปหรือเสนอแนวทาง) เริ่มโผล่เข้ามาบ้าง ซึ่งสะท้อนว่าหน่วยงานต้องการคนที่คิดเป็นแก้ปัญหาได้ อีกจุดหนึ่งที่เด่นคือการใส่เกณฑ์ทักษะดิจิทัลพื้นฐานเข้าไป ไม่ได้หมายถึงการเขียนโปรแกรม แต่เป็นการประเมินความเข้าใจเรื่องความปลอดภัยข้อมูล การใช้เครื่องมือออนไลน์เพื่อสื่อสารงาน และการตีความข้อมูลเชิงตัวเลขที่มาในรูปกราฟหรือตาราง นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงระบบสอบออนไลน์และการยืนยันตัวตน ซึ่งน่าจะกระทบต่อการเตรียมตัวและวิธีฝึกซ้อมของผู้สมัครในอนาคต ผมคิดว่าการเปลี่ยนแปลงนี้ดีตรงที่เตรียมคนเข้าสู่งานจริงมากขึ้น แต่มันก็ย่อมเพิ่มความท้าทายสำหรับผู้ที่เคยชินกับการจำสูตรหรือข้อเท็จจริงเพียงอย่างเดียว

ในความคิดของผม การเปรียบเทียบระหว่างการสอบแบบปรนัยและแบบอัตนัยต้องมองทั้งมุมเทคนิคการวัดผลและมุมการเตรียมตัว เพราะสองรูปแบบนี้ตั้งใจทดสอบทักษะคนละแบบ แม้จะใช้ในกรอบการสอบเดียวกัน เช่น กพ ก็ตาม การสอบแบบปรนัยมักเน้นการวัดความกว้างของความรู้ ความรวดเร็วในการประมวลผล และความแม่นยำในการเลือกคำตอบที่ถูกที่สุด ข้อดีที่ชัดเจนคือการให้คะแนนที่มีมาตรฐานสูงและเป็นกลาง เพราะคำตอบชัดเจนว่าถูกหรือผิด ทำให้ผู้เข้าสอบรู้แนวทางเตรียมตัวชัดเจน เช่น ทบทวนข้อเท็จจริง ฝึกทำข้อสอบเก่า ฝึกบริหารเวลา เทคนิคการตัดตัวเลือกที่ไม่น่าเป็นไปได้ช่วยได้มาก ข้อด้อยคือเมื่อต้องการวัดการคิดเชิงวิเคราะห์เชิงลึกหรือความสามารถในการสื่อสารเชิงเหตุผลละเอียด ปรนัยมักจับความสามารถนั้นได้ยาก เพราะผู้เข้าสอบอาจเดาได้หรือได้คะแนนจากความจำเพียงอย่างเดียว การสอบแบบอัตนัยกลับเน้นการสื่อสารความคิด การเรียบเรียงเหตุผล การใช้ตัวอย่างประกอบ และความสามารถในการวิเคราะห์ปัญหาเชิงลึก การให้คะแนนจึงมักมีความยืดหยุ่นและให้คะแนนเชิงพยายามหรือเชิงเนื้อหาได้มากกว่า แต่ในขณะเดียวกันก็มีความไม่แน่นอนเรื่องการให้คะแนนขึ้นกับผู้ตรวจ คนหนึ่งอาจให้คะแนนเข้ม อีกคนอาจให้ผ่อนคลาย การเตรียมตัวจึงต้องฝึกเขียนเป็นประจำ ฝึกวางโครงเรื่อง ฝึกย่อความ ฝึกใช้ภาษาชัดเจนและมีตรรกะ ผมมักแนะนำให้ทำข้อสอบอัตนัยแบบจับเวลาและให้เพื่อนหรือติวเตอร์ตรวจเพื่อเห็นมุมมองการให้คะแนนที่หลากหลาย เมื่อเทียบกันจริง ๆ สำหรับการสอบแข่งขันอย่าง กพ สิ่งที่ได้เปรียบคือการรู้ว่าทั้งสองแบบช่วยวัดมิติคนละด้าน การจัดเวลาซ้อม ควรผสมกันทั้งการฝึกทำข้อปรนัยเพื่อความเร็วและความแม่นยำกับการฝึกเขียนอัตนัยเพื่อความชัดเจนของการสื่อสารและการวิเคราะห์ การตระหนักว่าการสอบแต่ละแบบมีจุดแข็งและจุดอ่อน ทำให้เราวางแผนเตรียมตัวได้คุ้มค่ากว่าโฟกัสแค่แบบใดแบบหนึ่ง สุดท้ายแล้วการฝึกแบบมีเป้าหมายและสะสมความคุ้นชินกับรูปแบบการถามต่าง ๆ จะช่วยให้เข้าใกล้คะแนนที่ต้องการได้มากขึ้น

หลังจากดูแนวข้อสอบกพปีล่าสุดอย่างละเอียด ผมรู้สึกว่าสาระหลักยังคงเน้นไปที่ความรอบรู้ทั่วไปกับทักษะพื้นฐานที่จับต้องได้จริง แต่รูปแบบโจทย์มีการผสมระหว่างความรู้เชิงทฤษฎีกับสถานการณ์เชิงปฏิบัติ ทำให้การอ่านข่าวและการฝึกวิเคราะห์สถานการณ์สำคัญขึ้นมาก โดยรวมแล้ว โจทย์ภาค ก มักประกอบด้วยหัวข้อหลักๆ ดังนี้: ภาษาไทย (วิเคราะห์ความถูกต้องของประโยค การเรียงลำดับความคิด และสรุปความ), ภาษาอังกฤษ (reading comprehension, vocabulary in context, error recognition), ความสามารถเชาวน์ (logical reasoning, pattern recognition, numerical reasoning), ความรู้รอบตัวด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม (เช่น นโยบายรัฐบาล ประเด็นเศรษฐกิจมหภาค ด้านสาธารณสุข และประเด็นสิทธิมนุษยชน), ความรู้ด้านการบริหารบ้านเมืองและกฎหมายพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับข้าราชการ รวมถึงทักษะดิจิทัลเบื้องต้นและการใช้โปรแกรมสำนักงานเล็กน้อย รูปแบบข้อสอบปีล่าสุดมีการใส่โจทย์เชิงสถานการณ์มากขึ้น เช่น กรณีศึกษาที่ให้วิเคราะห์วาทีการสื่อสารของหน่วยงานรัฐ หรือโจทย์จริยธรรมที่ให้ตัดสินใจในบริบทงานราชการ นอกจากนี้ยังเห็นการผสมข้อสอบแบบเลือกตอบที่ต้องตีความข้อมูลจากกราฟ ตาราง หรือบทความสั้นๆ ทำให้ไม่ได้เป็นแค่การท่องจำข้อเท็จจริงเท่านั้น ผมมักจะแนะนำให้ฝึกทำข้อสอบย้อนหลังสลับกับการอ่านบทความเชิงวิเคราะห์ ทั้งข่าวเศรษฐกิจและบทความเชิงนโยบาย เพราะหลายข้อจะทดสอบการเชื่อมโยงข้อมูลข้ามเรื่อง ท้ายที่สุด การเตรียมตัวที่ได้ผลสำหรับผมคือการจัดตารางฝึกโจทย์เป็นชุดๆ แบ่งเวลาอ่านข่าวเชิงวิเคราะห์วันละนิด และฝึกการเขียนสรุปสั้นๆ ของบทความที่อ่าน เพราะการสรุปช่วยให้เข้าใจประเด็นหลักและเหตุผลที่ข้อใดข้อหนึ่งจึงเป็นคำตอบที่เหมาะสม จบด้วยความรู้สึกว่าถ้าเตรียมให้ครอบคลุมทั้งความรู้พื้นฐาน ทักษะการคิดวิเคราะห์ และการตามข่าวสาร จะเพิ่มความมั่นใจได้มากขึ้น

ปีนี้แนวข้อสอบ กพ ฉบับล่าสุดเน้นการวัดพื้นฐานที่ใช้งานจริงมากกว่าการท่องจำล้วน ๆ และมีการกระจายหัวข้อให้ครอบคลุมทั้งทักษะเชิงตรรกะ ภาษา และความรู้รอบตัวมากขึ้น ภาพรวมที่ผมเห็นคือข้อสอบจะแบ่งเป็นส่วนหลัก ๆ คือ ภาค ก ซึ่งเป็นข้อสอบทั่วไปที่ผู้เข้าสอบแทบทุกตำแหน่งต้องเจอ ส่วนภาค ข และภาค ค จะขึ้นกับตำแหน่งที่สมัคร แต่สิ่งที่เปลี่ยนไปชัดเจนคือรูปแบบข้อสอบภาค ก ถูกปรับให้มีการตีความข้อมูลและประยุกต์ใช้เยอะขึ้น เช่น ข้อสอบภาษาไทยเน้นการอ่านจับใจความ การเลือกใช้ถ้อยคำ และการสรุปข้อมูลจากย่อหน้า ขณะที่ข้อสอบเชาวน์/ตรรกะถามในเชิงการวิเคราะห์เหตุผล การไขปริศนาเชิงตรรกะและลำดับเหตุการณ์ ซึ่งไม่ใช่แค่คำนวณเลขอย่างเดียวแต่ต้องตีความข้อมูลประกอบ ส่วนความรู้ทั่วไปมักโฟกัสเรื่องระบบการบริหารราชการ สถาบันหลักทางการเมืองและกฎหมายพื้นฐาน (เช่นเรื่องเกี่ยวกับ 'รัฐธรรมนูญ' และหลักการบริหารราชการแผ่นดิน) นอกจากนั้นยังมีคำถามเกี่ยวกับเศรษฐกิจมหภาค ปัญหาสังคมปัจจุบัน และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเบื้องต้น เช่น แนวคิดเกี่ยวกับระบบคอมพิวเตอร์ ความปลอดภัยข้อมูล และการใช้โปรแกรมสำนักงานพื้นฐาน ซึ่งผมพบว่าข้อสอบมักจะให้สถานการณ์ให้วิเคราะห์แล้วถามการตัดสินใจ ไม่ใช่ถามนิยามเฉย ๆ การเตรียมตัวที่ผมใช้ได้ผลคือฝึกทำข้อสอบเก่าแบบจับเวลาและทบทวนจากตัวอย่างที่เป็นสถานการณ์จริง เช่น ฝึกอ่านบทความข่าวแล้วสรุปใจความ ฝึกโจทย์ตรรกะที่ใช้รูปแบบ reasoning และสลับฝึกภาษาอังกฤษแบบอ่านจับใจความ นอกจากนี้การติดตามข่าวสารเชิงนโยบายและการบริหารราชการช่วยให้ตอบคำถามความรู้รอบตัวได้ชัดขึ้น การแบ่งเวลาอ่านเทคนิคกับการฝึกทำข้อสอบจริง ๆ ผสมกันจะช่วยมากกว่าเน้นท่องสูตรอย่างเดียว สรุปแล้วแนวข้อสอบฉบับล่าสุดต้องการความเข้าใจเชิงบริบทและการประยุกต์ใช้จริง ซึ่งทำให้การเตรียมตัวทั้งเชิงทักษะและความรู้รอบด้านสำคัญขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

พอเริ่มอ่านประกาศการสอบ 'ก.พ.' ก็พบว่ารูปแบบหลัก ๆ แบ่งเป็นสามภาคที่ค่อนข้างชัดเจนและแต่ละภาคมีกติกาเฉพาะตัวที่ต้องเข้าใจ ภาค ก เป็นข้อสอบความรู้ความสามารถทั่วไป โดยมากจะเป็นแบบปรนัย (หลายตัวเลือก) เน้นตรรกะ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษพื้นฐาน และการคิดเชิงตัวเลข คะแนนมักคิดเป็นคะแนนดิบแล้วแปลงเป็นร้อยละเพื่อเปรียบเทียบกัน สำหรับหลายประกาศคะแนนเต็มของภาค ก จะเป็นมาตรฐาน เช่น 100 คะแนน แต่กติกาเวลาและจำนวนข้ออาจต่างกันไปตามปีและตำแหน่ง การได้คะแนนขั้นต่ำที่เรียกว่า 'ผ่าน' ก็มีความสำคัญ เพราะถ้าไม่ผ่านภาค ก ส่วนใหญ่จะไม่ได้เข้าสู่ภาค ข และ ค ภาค ข มักเป็นความรู้ทางวิชาชีพหรือความรู้เฉพาะตำแหน่ง อาจออกเป็นข้อสอบปรนัยหรือข้อเขียนเชิงอธิบาย ข้อสอบชนิดนี้บางครั้งต้องใช้ความรู้เชิงลึก เช่น กฎหมาย เศรษฐศาสตร์ หรือความรู้ด้านเทคนิค ส่วนภาค ค เป็นการวัดความเหมาะสม เช่น สัมภาษณ์ การทดสอบปฏิบัติ หรือการประเมินลักษณะนิสัย ทั้งสองภาคหลังนี้มักมีวิธีให้คะแนนต่างจากภาค ก และบางตำแหน่งอาจให้น้ำหนักภาค ข/ค สูงกว่าภาค ก สรุปสั้น ๆ ว่าโครงสร้างคือ ภาค ก (ความรู้ทั่วไป) เป็นตัวตัดสิทธิ์ขั้นแรก และภาค ข กับ ค เป็นตัวตัดสินขั้นสุดท้ายซึ่งมีความหลากหลายไปตามประกาศ รับทราบรายละเอียดจากประกาศรับสมัครแต่ละครั้งเสมอ แล้วค่อยวางแผนการอ่านให้ตรงจุด จะช่วยให้ไม่เสียแรงเปล่าและเพิ่มโอกาสในการติดตามผลได้ดีขึ้น

พูดตรงๆ รู้สึกได้ชัดว่าความยากของแนวข้อสอบ ก.พ. ปีล่าสุดถูกปรับขึ้นในเชิงคุณภาพมากกว่าปริมาณ เท่าที่อ่านข้อสอบและคุยกับคนที่สอบแล้ว พบว่าผู้ทดสอบต้องเจอรูปแบบข้อที่เน้นการคิดวิเคราะห์เชิงเชื่อมโยงมากขึ้น ไม่ใช่แค่ความรู้เรียงข้อแบบท่องจำ เรื่องภาษาไทยไม่ได้ถามแค่ไวยากรณ์หรือคำศัพท์ แต่ขยับไปทดสอบการตีความวรรณกรรมสั้น ๆ และการสรุปใจความจากบทความที่มีความซับซ้อนขึ้น ข้อภาษาอังกฤษก็เปลี่ยนไปในทิศทางเดียวกัน — วลีที่ดูเรียบง่ายอาจถามถึงนัยสื่อ ความหมายแฝง หรือการเลือกคำตอบที่ต้องตัดสินใจจากหลักเหตุผลแทนการเดาตรง ๆ ด้านตรรกะและเชาวน์ปัญญา สังเกตว่ามีการใส่โจทย์ที่ต้องตีความตารางข้อมูล กราฟ หรือสถานการณ์จำลอง ที่ต้องใช้ทั้งคณิตศาสตร์พื้นฐานและการอ่านบริบทให้ถูกต้อง ความกดดันด้านเวลาเลยเพิ่มขึ้น เพราะหลายข้อต้องอ่านทำความเข้าใจสั้น ๆ ก่อนคิดคำนวณ เทคนิคการทำข้อโดยจับใจความสำคัญและข้ามรายละเอียดที่ไม่จำเป็นจึงสำคัญกว่าการแก้โจทย์แบบละเอียดทุกข้อ นอกจากนี้ บางชุดข้อมีการผสมกันระหว่างความรู้ทั่วไปกับเหตุการณ์ปัจจุบัน ทำให้ผู้สมัครต้องติดตามข่าวสารและฝึกเชื่อมโยงข้อมูลบ่อยขึ้น มุมมองการเตรียมตัวที่อยากแชร์คือให้เปลี่ยนจากการท่องจำเป็นการฝึกคิดแบบสถานการณ์ ฝึกทำข้อที่มีกราฟและบทความยาว ๆ ฝึกจับแนวคำถามอุปมา-อุปไมย และจัดเวลาจริงในการสอบเพื่อฝึกความเร็วกับความแม่นยำ ส่วนเรื่องกำลังใจ อย่าโฟกัสที่คำว่า 'ยากขึ้น' จนท้อ ค่อย ๆ ปรับวิธีอ่าน ฝึกวิเคราะห์ และเลือกทำข้อที่ให้คะแนนแน่นอนก่อน จะเห็นว่าพัฒนาการเกิดจากการฝึกซ้ำ ๆ ไม่ใช่โชคหรือพรสวรรค์อย่างเดียว สุดท้ายแล้ว การเปลี่ยนแปลงของข้อสอบสะท้อนความต้องการให้ข้าราชการมีทักษะคิดเป็นและปรับตัวได้ ซึ่งถือว่าท้าทายแต่ก็ยุติธรรมถ้าเตรียมตัวดี

นี่คือภาพรวมแบบเข้าใจง่ายของแนวข้อสอบ 'ก.พ. 68' ที่ผมมักอธิบายให้เพื่อนฟัง: โดยทั่วไปการสอบจะแบ่งเป็น 3 ภาคหลักคือ 'ภาค ก' 'ภาค ข' และ 'ภาค ค' ซึ่งแต่ละภาคเน้นคนละด้านและมีน้ำหนักคะแนนที่มักกำหนดตามประกาศรับสมัคร 'ภาค ก' มักเป็นข้อสอบปรนัยวัดความรู้ความสามารถทั่วไป เช่น ภาษาไทย (การอ่านจับใจความ ไวยากรณ์) ภาษาอังกฤษ (การอ่านและไวยากรณ์พื้นฐาน) ความสามารถด้านคณิตศาสตร์/ตรรกะ และความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ข้อสอบภาคนี้มักให้คะแนนเต็ม 100 คะแนนและมีเกณฑ์ผ่านขั้นต่ำที่ประกาศ (บางครั้งร้อยละ 60) ส่วน 'ภาค ข' จะเป็นความรู้เฉพาะตำแหน่ง เช่น กฎหมาย บัญชี วิศวกรรม เทคโนโลยีสารสนเทศ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่สมัคร มักเป็นข้อเขียน 100 คะแนน เช่นกัน และ 'ภาค ค' คือการประเมินความเหมาะสมกับตำแหน่ง เช่น สอบสัมภาษณ์ ทักษะเฉพาะทาง หรือการทดสอบปฏิบัติ ซึ่งมักนับเป็น 100 คะแนนหรือมีการกำหนดน้ำหนักตามประกาศของแต่ละหน่วยงาน สรุปคือรวมคะแนนเต็มทั่วไปจะอยู่ที่ประมาณ 300 คะแนน แต่รายละเอียดน้ำหนักจริงอาจแตกต่างไปตามประกาศของผู้จัดสอบ

ลองเริ่มจากการดูข้อสอบย้อนหลังที่มีแนวทางคล้ายกับแนวปัจจุบันเพื่อจับจุดอ่อน-จุดแข็งของตัวเองได้ชัดขึ้น ผมมักจะแนะนำให้มองไปที่ชุดเก่าที่เน้นพาร์ทอ่านจับใจความและความเข้าใจเชิงวิเคราะห์ เช่นชุดที่ออกในช่วงหลังการปรับรูปแบบ ซึ่งตัวอย่างที่ผมเห็นว่าใกล้เคียงกับแนวล่าสุดคือ 'ก.พ. 2563' และ 'ก.พ. 2564' ทั้งสองชุดมักมี passage ยาวขึ้น มีคำถามเชิงอนุมาน (inference) และการใช้คำในบริบทที่ตัดสินใจได้จากทักษะการอ่านมากกว่าการท่องศัพท์เพียว ๆ จากมุมของคนฝึกทำข้อสอบ ผมคิดว่าข้อดีของการซ้อมด้วยชุดพวกนี้คือจะฝึกการสกิม-สแกน การหาโครงเรื่อง และการตีความ implicit meaning ซึ่งตรงกับแนวข้อสอบล่าสุด ถ้าจะฝึกจริงจัง ให้จับเวลาอ่าน ฝึกทำคำถาม vocab in context, error spotting, และสรุปใจความสั้น ๆ หลังอ่านแต่ละพาร์ท จะช่วยให้เราจัดการเวลาในสนามสอบได้ดีกว่าเดิม

การสอบ กพ ไม่ได้เป็นข้อสอบแบบเดียวจบ แต่มันแบ่งเป็นส่วนหลัก ๆ ที่มีวัตถุประสงค์ต่างกันชัดเจน เช่น 'ภาค ก' 'ภาค ข' และ 'ภาค ค' ซึ่งแต่ละส่วนมีรูปแบบข้อสอบและวิธีการวัดผลต่างกันไป ผมมักอธิบายให้เพื่อน ๆ ฟังว่า 'ภาค ก' จะเป็นการทดสอบความรู้ความสามารถทั่วไป มักมาในรูปแบบข้อสอบปรนัย เพื่อวัดตรรกะ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และความรู้พื้นฐานอื่น ๆ ส่วน 'ภาค ข' มุ่งไปที่ความรู้เฉพาะตำแหน่ง เช่น สำหรับตำแหน่งครูจะมีข้อสอบวิชาการเกี่ยวกับการสอนหรือเนื้อหาวิชาที่สอน ซึ่งอาจเป็นทั้งปรนัยและอัตนัย ส่วน 'ภาค ค' มักเป็นการสอบสัมภาษณ์หรือประเมินสมรรถนะเชิงพฤติกรรม ตำแหน่งบางอย่างจะมีการทดสอบปฏิบัติ เช่น สาธารณสุขหรือการแพทย์อาจต้องสาธิตทักษะจริง ฉันมองว่าการรู้รูปแบบแต่ละภาคก่อนจะช่วยให้วางแผนเตรียมตัวได้ตรงจุดและไม่กังวลเมื่อเจอประเภทข้อสอบที่ต่างกัน