แมวสามสี ตัวผู้ สามารถผสมพันธุ์และมีลูกได้หรือไม่

การพูดสั้นๆ แบบเป็นกันเองฉันจะบอกว่า: ใช่ได้ แต่ไม่ใช่เรื่องปกติ

ต้นเหตุทางพันธุกรรมสำคัญมากเพราะลายสามสีกับเพศเชื่อมโยงกับ X chromosome ฉันชอบเปรียบเทียบให้คนเข้าใจง่ายว่าแมวปกติเพศผู้มี X หนึ่งชุดกับ Y หนึ่งชุด จึงไม่มีคู่ X ที่ทำให้เกิดการแสดงสองสีพร้อมกัน ยกเว้นกรณีผิดปกติ เช่น XXY หรือการเป็นคีมาร์ ทั้งสองกรณีนี้อธิบายได้ว่าทำไมแมวเพศผู้บางตัวจึงมีลายสามสี

จากมุมมองที่เคยเจอกับเพื่อนบ้าน ผู้ที่เลี้ยงแมวในชนบทเล่าให้ฉันฟังว่าแมวสามสีตัวผู้ของเขามีลูกได้ แต่ลูกที่เกิดมาอาจมีปัญหาสุขภาพบ้าง ซึ่งสอดคล้องกับสิ่งที่คนในแวดวงสัตวแพทย์มักพูดถึงว่ามันมีความเสี่ยงด้านสุขภาพและการสืบพันธุ์ จึงไม่ใช่เรื่องที่ควรพยายามผสมพันธุ์โดยไม่พิจารณาอย่างรอบคอบ

ในเชิงปฏิบัติ ฉันมักจะเตือนคนที่เจอกรณีนี้ให้ตั้งใจดูแลสุขภาพของแมวและปรึกษาสัตวแพทย์ถ้าตั้งใจจะเลี้ยงต่อ เพราะความพิเศษทางพันธุกรรมมักมาพร้อมกับรายละเอียดเรื่องสุขภาพที่ต้องสังเกต

ประเด็นนี้มักทำให้คนสงสัยกันเยอะเพราะลวดลายสามสีดูเหมือนแทบจะผูกติดกับแมวเพศเมีย

การอธิบายเชิงพันธุศาสตร์ที่ฉันชอบพูดคือ ลายสามสี (calico/tortoiseshell) เกี่ยวข้องกับโครโมโซม X สองชุดที่มีแอลลีลสีต่างกัน พื้นฐานคือสีส้มกับสีดำถูกกำหนดด้วยยีนที่อยู่บน X เมื่อแมวมี X สองชุด จึงมีโอกาสแสดงทั้งสองสีพร้อมกันเป็นลายสามสี ดังนั้นแมวเพศผู้ซึ่งปกติมี XY จึงไม่ค่อยมีลายนี้ แต่ก็มีข้อยกเว้นทางพันธุกรรม เช่น ภาวะ XXY (คลีนเฟลเตอร์ในแมว) หรือการเป็นคีมาร์ (chimerism) ที่ทำให้แมวเพศผู้มีโครโมโซมสองชุดและแสดงลายสามสีได้

จากประสบการณ์ตรงที่เห็นในศูนย์พักพิงสัตว์ แมวสามสีตัวผู้พบไม่บ่อยและมักจะมีปัญหาสุขภาพหรือเรื่องฮอร์โมนที่สัมพันธ์กับการมีโครโมโซมผิดปกติ ซึ่งทำให้ความสามารถในการสืบพันธุ์ลดลง หลายตัวถูกทำหมันเพราะปัญหาสุขภาพหรือเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของยีนผิดปกติ แต่อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นไปไม่ได้ทั้งหมด — มีรายงานและเคสจริงที่แมวสามสีตัวผู้มีลูกได้ แต่เป็นเหตุการณ์ที่หายากมาก

มุมมองของฉันคือ เมื่อเจอแมวสามสีตัวผู้ ให้มองว่าเป็นความพิเศษทางพันธุกรรมและใส่ใจเรื่องสุขภาพมากกว่าการคาดหวังว่ามันต้องสามารถผสมพันธุ์ได้เสมอ ฉันมักจะเล่าความแปลกประหลาดแบบนี้ให้เพื่อนฟังพร้อมย้ำว่าแม้ว่าจะมีความเป็นไปได้ แต่โอกาสยังคงต่ำและข้อควรระวังคือสุขภาพโดยรวมของสัตว์เป็นเรื่องสำคัญที่สุด

ภาพรวมง่าย ๆ ที่ฉันมองคือ แมวสามสีเพศผู้สามารถมีลูกได้ในบางกรณี แต่โอกาสเกิดขึ้นน้อยและมักมาพร้อมปัญหาทางสุขภาพ

สาเหตุหลักคือการที่มีโครโมโซม X สองชุดในเพศผู้ (เช่น XXY) หรือปรากฏการณ์คีมาริซึม ซึ่งทำให้ลายสีปรากฏขึ้น ส่วนใหญ่แมวที่มีสถานะทางพันธุกรรมแบบนี้มักมีความผิดปกติด้านฮอร์โมนและระบบสืบพันธุ์ ทำให้มีแนวโน้มเป็นหมันหรือไม่ค่อยสามารถผสมพันธุ์ได้ แต่มีการบันทึกเคสที่ผสมพันธุ์ได้จริงอยู่บ้าง

ส่วนตัวแล้วฉันมองว่าการเจอแมวสามสีเพศผู้เป็นสิ่งน่าตื่นเต้น แต่ถามถึงการใช้งานเพื่อการผสมพันธุ์ ควรระมัดระวังและให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพมากกว่าการคาดหวังว่าจะต้องมีลูกเสมอ