แฮรี่พอตเตอร์ มีกี่ภาคในหนังสือเสียงและฉบับแปลไทย?

หัวใจยังคงเต้นแรงทุกครั้งที่นึกถึงโลกเวทมนตร์ของ 'Harry Potter' — เรื่องสั้นที่แท้จริงคือในรูปแบบหนังสือมีทั้งหมด 7 เล่ม แต่ในรูปแบบภาพยนตร์กลับถูกนำเสนอเป็น 8 ตอน รายชื่อหนังสือทั้งเจ็ดคือ 'Harry Potter and the Philosopher's Stone', 'Harry Potter and the Chamber of Secrets', 'Harry Potter and the Prisoner of Azkaban', 'Harry Potter and the Goblet of Fire', 'Harry Potter and the Order of the Phoenix', 'Harry Potter and the Half-Blood Prince' และ 'Harry Potter and the Deathly Hallows'. เหตุผลที่จำนวนหนังสือกับจำนวนภาพยนตร์ไม่ตรงกันมาจากการตัดสินใจแยกเล่มสุดท้ายของนิยายออกเป็นสองภาคภาพยนตร์ เพื่อให้รายละเอียดของการตามล่าฮอร์ครักซ์และบทสรุปของตัวละครมีเวลาอธิบายมากขึ้น ในมุมมองของคนที่หลงใหลในต้นฉบับ การแยกภาคทำให้มีพื้นที่ในการขยายฉากสำคัญหลายฉาก แต่ก็ต้องแลกกับการปรับจังหวะและการเลือกตัดบางซับพลอตที่เคยมีความหมายในหนังสือ เช่น เหตุการณ์เล็ก ๆ หรือฉากของตัวละครรองที่ไม่ได้ถูกจับภาพไว้ครบถ้วน การดัดแปลงจึงเป็นการทดสอบระหว่างความจุของหน้ากระดาษกับเวลาจำกัดบนจอหนัง ซึ่งแต่ละฝ่ายมีเหตุผลของตัวเอง ท้ายที่สุดแล้วตัวเลขแบบตรงไปตรงมาคือ: หนังสือ 7 เล่ม ภาพยนตร์หลัก 8 ตอน — แต่ประสบการณ์การอ่านกับการดูให้ความรู้สึกต่างกันไป และนั่นก็เป็นเสน่ห์ที่ทำให้เรื่องนี้โหยหาอยู่เสมอ

ฉันเติบโตมากับนิทานแฟนตาซีที่ชวนให้หลงใหลจนยากจะลืม และเรื่องหนึ่งที่ติดตรึงใจคือชุดหนังสือ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' — ชุดต้นฉบับมีทั้งหมด 7 เล่มครับ การบอกว่าเป็น 7 เล่มอาจดูสั้นแต่ความหมายมันยิ่งใหญ่ เพราะแต่ละเล่มมีโลกและเส้นทางของตัวเอง ตั้งแต่เหตุการณ์เริ่มต้นใน 'ถ้วยไฟ' ที่พลิกโฉมโลกเวทมนตร์ด้วยความตื่นเต้น ไปจนถึงการขยายบทบาทและมิติของตัวละครใน 'ภาคีนกฟีนิกซ์' ซึ่งทำให้ฉันรู้สึกว่าผู้เขียนกล้าเสี่ยงกับโทนเรื่องที่มืดขึ้นและความซับซ้อนทางอารมณ์ ความยาวของแต่ละเล่มต่างกันมาก จึงเหมือนอ่านนิยายหลายแนวผสมกัน บางเล่มเป็นการผจญภัยไล่ล่าความจริง บางเล่มเป็นละครความสัมพันธ์และการเติบโต การที่ทั้งซีรีส์มีเจ็ดเล่มทำให้สามารถวางโครงเรื่องใหญ่และทิ้งเงื่อนปมไว้ให้เกิดการคลี่คลายได้อย่างทรงพลัง สุดท้ายการได้อ่านทุกเล่มจบเหมือนได้ผ่านการเดินทางยาวไกลกับพวกตัวละคร — นี่แหละคือเหตุผลว่าทำไมจำนวนเจ็ดเล่มถึงไม่ใช่แค่ตัวเลขธรรมดา

ตั้งแต่ได้ยินคำถามนี้ครั้งแรก ฉันรู้สึกอยากเล่าให้ยาวเลยเพราะว่ามีข้อมูลเยอะพอสมควรเกี่ยวกับเวอร์ชันหนังสือเสียงของ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' ในไทย ฉันเคยฟังทั้งเวอร์ชันภาษาไทยและภาษาอังกฤษมาแล้ว ในไทยมีการทำหนังสือเสียงที่เป็นฉบับแปลภาษาไทยออกมาเป็นทางการ โดยมักจะเป็นการร่วมมือระหว่างสำนักพิมพ์เจ้าของลิขสิทธิ์และแพลตฟอร์มจำหน่ายหนังสือเสียง ซึ่งบางครั้งมาในรูปแบบไฟล์ดาวน์โหลดหรือสตรีมมิ่งผ่านแอป ส่วนคุณภาพขึ้นกับผู้อ่านหรือผู้พากย์เสียงที่สำนักพิมพ์เลือก มีทั้งคนพากย์ที่เล่นโทนได้สนุกและคนที่อ่านเรียบ ๆ แต่เน้นความเข้าใจ ถ้าต้องเลือก ฉันมักจะแนะนำให้เริ่มจากฉบับอ่านไทยสำหรับคนที่อยากติดตามเรื่องราวแบบไม่สะดุดกับศัพท์หรือสำเนียง แล้วค่อยขยับไปฟังฉบับภาษาอังกฤษถ้าต้องการลิ้มรสการตีความตัวละครแบบต้นฉบับ บางเล่มมีการทำเสียงประกอบเล็กน้อย บางเล่มเป็นการอ่านเรียบ ๆ แต่ทั้งนี้อยากให้คำนึงถึงสิทธิ์และช่องทางจำหน่ายที่ถูกต้อง เพราะงานนี้มีทั้งเวอร์ชันทางการและผลงานที่แฟน ๆ ทำขึ้นเอง ซึ่งคุณภาพและความถูกต้องของเนื้อหาแตกต่างกัน การฟังแบบถูกลิขสิทธิ์จะให้ประสบการณ์ที่สมบูรณ์กว่า

ตรงไปตรงมาคือ แฮร์รี่พอตเตอร์ทั้งชุดมีทั้งหมด 8 ภาค และโดยย่อทุกภาคมีทั้งเวอร์ชันที่มีซับไทยและเวอร์ชันพากย์ไทยในรูปแบบต่าง ๆ กันไปตามแพลตฟอร์มและการจัดจำหน่ายที่ต่างกัน ผมจำได้ว่าตอนเด็ก ๆ การได้ดูฉากที่หมวกคัดสรรใน 'Harry Potter and the Sorcerer's Stone' พูดภาษาไทยครั้งแรกมันตื่นเต้นมาก เพราะเสียงพากย์ไทยทำให้บทสนทนาและมุกบางอย่างเข้าถึงได้ง่ายขึ้น ต่างจากซับที่ยังต้องอ่าน แต่ซับไทยก็มีข้อดีตรงที่คงสำเนียงและเจตนาของต้นฉบับไว้ได้ดีกว่า ฉะนั้นถาใครอยากสัมผัสอารมณ์ดั้งเดิมหรืออยากเข้าใจคำพูดละเอียด ๆ ก็เลือกซับไทยได้เสมอ ประสบการณ์ส่วนตัวคือฉันมักสลับดูทั้งพากย์และซับในภาคเดียวกัน ขึ้นอยู่กับอารมณ์และบริบท เช่น ดูซับตอนต้องการอินกับเสียงนักแสดงต้นฉบับ แต่ถ้าอยากให้เด็กเข้าถึงเนื้อเรื่องง่าย ๆ ก็มักเลือกพากย์ไทย ทุกวันนี้แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งและดีวีดีบ็อกซ์เซ็ตมักเตรียมทั้งสองเวอร์ชันไว้เรียบร้อย ทำให้ผู้ชมสามารถเลือกได้ตามสะดวก

จำนวนภาคภาพยนตร์ของ 'Harry Potter' คือทั้งหมด 8 ภาค และเวลาฉายรวมของทั้งชุดอยู่ที่ประมาณ 1,179 นาที หรือราว 19 ชั่วโมง 39 นาที ระหว่างที่นั่งนับชั่วโมงหนัง ผมมักนึกถึงการเปิดโลกเวทมนตร์ใน 'Harry Potter and the Philosopher's Stone' ที่ยาวพอจะทำให้เด็ก ๆ หลงใหล และการปิดท้ายด้วยฉากอารมณ์หนักใน 'Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2' ที่สั้นกว่านิดหน่อยแต่เต็มไปด้วยความเข้มข้น การแจกแจงแบบย่อคือแต่ละภาคมีความยาวต่างกัน แต่รวมกันแล้วก็ได้ตัวเลขที่พอจะทำให้ต้องเตรียมของว่างไว้แน่นโต๊ะเมื่อต้องการมาราธอน ในมุมมองผม การดูทั้งชุดในวันเดียวเป็นประสบการณ์ที่เปลี่ยนอารมณ์ได้หลากหลาย ตั้งแต่ความตลกขบขันไปจนถึงความโศกเศร้า ฉะนั้นตัวเลข 1,179 นาทีสำหรับผมมันบอกอะไรได้ว่าเป็นการลงทุนเวลาแบบยาว แต่ก็คุ้มค่าถ้าชอบติดตามพัฒนาการตัวละครและโลกของเรื่องแบบเต็มรูปแบบ

เสียงบรรยายที่แฟน ๆ มักพูดถึงเสมอคือ 'Stephen Fry' กับ 'Jim Dale' — สองคนนี้เป็นคนบรรยายชุดหนังสือ 'Harry Potter' ฉบับภาษาอังกฤษที่ได้รับความนิยมมากที่สุด โดยทั้งคู่บรรยายทั้งเจ็ดเล่มแบบครบถ้วน แต่สไตล์ของแต่ละคนต่างกันชัดเจนเลย เราเคยฟังเวอร์ชันของทั้งคู่บ่อย ๆ และรู้สึกว่าการเลือกฟังขึ้นกับอารมณ์ของวันที่อยากฟัง: 'Stephen Fry' จะให้ความรู้สึกเล่าแบบนุ่มนวล เรียบง่าย เหมือนมีเพื่อนชวนเล่าเรื่องแบบชิล ๆ เขามีน้ำเสียงอบอุ่น เหมาะกับฉากที่ต้องการบรรยากาศและการพรรณนาฉากมาก ๆ ส่วน 'Jim Dale' จะเล่นเป็นตัวละครได้หลากหลาย จัดการเสียงตัวละครต่าง ๆ ได้เด่นชัดและมีคาแรกเตอร์ ซึ่งทำให้ฉากที่มีบทสนทนาหรือความฮา ๆ ฟังสนุกขึ้นมาก นอกจากความต่างด้านน้ำเสียงแล้ว ฉบับที่ออกโดยสำนักพิมพ์คนละประเทศก็มีความต่างเรื่องสำเนียงและบางครั้งก็มีการตัดต่อเวอร์ชันย่อย ๆ ด้วย ถ้าอยากลอง เรามักจะแนะนำให้เปิดตัวอย่างสั้น ๆ ก่อนตัดสินใจซื้อ เพราะเสียงบรรยายสามารถเปลี่ยนความรู้สึกของเรื่องไปได้เยอะมาก สุดท้ายแล้วทั้งสองเวอร์ชันมีแฟนเหนียวแน่นทั้งคู่ — บางคนฟัง 'Stephen Fry' เพราะอยากได้สัมผัสแบบอังกฤษแบบดั้งเดิม ขณะที่บางคนชอบ 'Jim Dale' เพราะความมีชีวิตชีวาและการเล่นเสียงที่พลิกบทบาทได้จัดเจน ทั้งสองแบบต่างก็ทำให้โลกของ 'Harry Potter' มีมิติขึ้นอีกแบบหนึ่ง

นี่เป็นเรื่องที่แฟนหนังหลายคนสงสัยกันมาตลอดเกี่ยวกับเวอร์ชันพากย์ไทยของ 'Harry Potter and the Philosopher's Stone' — ความจริงคือไม่มีเวอร์ชันพากย์ไทยเดียวที่เป็นมาตรฐานสำหรับทุกสื่อ แต่ละเวอร์ชันที่แพร่หลายในไทยมักมาจากสามรูปแบบหลัก: เวอร์ชันโรงฉายในอดีตซึ่งส่วนใหญ่ฉายเป็นซับไทย, เวอร์ชันที่พากย์สำหรับการออกอากาศทางโทรทัศน์ และเวอร์ชันพากย์สำหรับแผ่น VCD/DVD/Blu-ray ที่จำหน่ายในตลาดท้องถิ่น โดยทีมพากย์จะแตกต่างกันไปตามสตูดิโอและค่ายที่รับงาน ทำให้บางคนอาจจำเสียงแฮรี่หรือเฮอร์ไมโอนี่ได้ต่างกัน ขึ้นอยู่กับเวอร์ชันที่เคยดูเมื่อแรกสัมผัส ความเป็นจริงของวงการพากย์ไทยคือหลายครั้งจะมีการใช้ทีมพากย์ที่คุ้นหน้าคุ้นเสียงกันในหลายผลงานเด็ก-วัยรุ่น: เสียงแฮรี่ในฉบับพากย์สำหรับทีวีมักเลือกว่าเป็นนักพากย์ชายที่มีโทนเสียงเด็กหนุ่มชัดเจน ส่วนรอนจะทิ้งคาแรกเตอร์ไว้เป็นโทนที่สดใส-ติดตลกเล็กน้อย และเฮอร์ไมโอนี่จะได้เสียงหวานแหลมแฝงความฉลาด ซึ่งการจัดวางคาแรคเตอร์แบบนี้ช่วยให้ผู้ชมไทยเข้าใจบุคลิกตัวละครได้ทันที แม้รายละเอียดชื่อผู้พากย์จะแตกต่างกันไป แต่แนวทางการคัดเลือกเสียงจะใกล้เคียงกันในหลายสตูดิโอที่ทำงานประเภทนี้ ถ้าจะพูดถึงเหตุผลที่คนมักสงสัยชื่อทีมพากย์มากกว่าชื่อสตูดิโอ ก็เพราะพวกเราจำเสียงได้ก่อนจำเครดิต: เสียงที่เข้ากับตัวละครจะฝังอยู่ในความทรงจำ แต่เมื่อกลับไปหาแผ่นหรือเทปเก่า ๆ ก็อาจเจอเครดิตคนละชุดกัน นอกจากนี้บางฉบับที่เป็นแผ่นลิขสิทธิ์ใหม่หรือบลูเรย์จากต่างประเทศมักไม่มีพากย์ไทยแถมมาด้วย ทำให้การระบุชื่อผู้พากย์ของฉบับใดฉบับหนึ่งต้องเช็คจากป้ายหรือเครดิตท้ายเรื่องของเวอร์ชันนั้นโดยตรง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ชื่อผู้พากย์ที่แฟน ๆ พูดถึงกันจึงหลากหลายและอาจสับสนได้ง่าย สรุปสั้นไม่ได้ให้ความยุติธรรมต่อเรื่องนี้เท่าไหร่ แต่สิ่งที่แน่นอนคือเสียงพากย์ไทยของแฮรี่ภาคแรกมีหลายเวอร์ชันและแต่ละเวอร์ชันก็มีเสน่ห์เฉพาะตัวสำหรับคนที่โตมากับเวอร์ชันนั้น ๆ สำหรับผู้ที่รู้สึกคำนึงถึงเสียงใดเสียงหนึ่งเป็นพิเศษ นั่นแหละคือความทรงจำที่มีคุณค่าที่สุดสำหรับแฟนหนัง — ส่วนตัวแล้วเวลานึกถึงแฮรี่ในบ้านเราทีไร ผมมักยิ้มตามเสียงพากย์ที่เคยฟังตอนเด็ก ไม่ว่าจะเวอร์ชันไหนก็มอบความอบอุ่นแบบเดียวกัน

จำนวนเล่มของซีรีส์ 'แฮร์รี่ พอตเตอร์' คือเจ็ดเล่ม ซึ่งเป็นแกนหลักของเรื่องราวการเติบโตของตัวละครและความขัดแย้งระหว่างความดี-ชั่วที่ทอดยาวตั้งแต่ต้นจนจบ ฉันเห็นความแตกต่างชัดเจนเมื่อเทียบหนังสือกับฉบับภาพยนตร์: หนังสือเจาะลึกความคิดตัวละคร รายละเอียดปลีกย่อย และซับพล็อตย่อยที่ถูกตัดออกในหนัง ตัวอย่างเช่นหลายเหตุการณ์ที่ทำให้ตัวละครมีมิติมากขึ้น เช่นการทำงานของกลุ่มกิจกรรมเพื่อสิทธิเข็ดขี้ (S.P.E.W.) หรือเรื่องราวของมุมมองของตัวละครรองบางคน ถูกย่อหรือหายไปในหนัง ทำให้ภาพรวมขยับจุดโฟกัสไปที่ฉากแอ็กชันและจังหวะเรื่องที่เร็วกว่าหนังสือ ในเชิงรูปแบบยังมีความต่างเล็กๆ น้อยๆ เช่นชื่อเล่มที่ต่างกันในสหรัฐกับอังกฤษ ('Philosopher's Stone' กลายเป็น 'Sorcerer's Stone') และในเชิงการตีความของผู้กำกับกับนักแสดงที่เลือกโชว์มุมมองบางอย่างของตัวละครมากขึ้น ฉันมักจะกลับไปอ่านหนังสือเมื่ออยากรู้ความคิดภายในของตัวละครหรือรายละเอียดปลีกย่อย แต่ก็ชอบหนังเพราะมันให้ภาพและบรรยากาศที่จับต้องได้ ทั้งสองรูปแบบเติมเต็มกันในแบบของตัวเอง

ฟังฉบับอ่านโดยเสียงผู้เล่าอังกฤษแล้วรู้สึกได้เลยว่าสไตล์การเล่าเปลี่ยนบรรยากาศของเรื่องไปมาก ผมชอบฟังทั้งสองฉบับ เพราะฉบับที่เล่าโดย 'Stephen Fry' จะมีโทนเสียงอบอุ่นและการปรุงเสียงตัวละครที่นุ่มนวล ทำให้บางฉากดูลึกขึ้น ส่วนฉบับที่อ่านโดย 'Jim Dale' จะเต็มไปด้วยพลัง เหมาะกับคนที่ชอบการแสดงเสียงหลากหลายคาแรกเตอร์ ทั้งสองฉบับเป็นเวอร์ชันไม่ย่อความ (unabridged) ดังนั้นข้อมูลเนื้อเรื่องครบถ้วน ความยาวของหนังสือเสียงฉบับไม่ย่อความนั้นจะอยู่ในช่วงที่ต่างกันตามผู้อ่าน แต่โดยคร่าว ๆ คือประมาณ 18 ชั่วโมงครึ่งสำหรับฉบับที่เล่าโดย 'Jim Dale' และราว ๆ 19–20 ชั่วโมงสำหรับฉบับที่เล่าโดย 'Stephen Fry' นี่ทำให้การฟังครั้งเดียวเหมือนนั่งดูหนังยาว ๆ สักเรื่องหนึ่ง และฉากที่ผมคิดว่าเล่าได้สะเทือนใจสุด ๆ ก็คือช่วงที่แฮร์รีและดัมเบิลดอร์ไปยังถ้ำตามหาอุปกรณ์สำคัญ — เวลาฟังแล้วเสียงผู้เล่าช่วยขับอารมณ์ได้มาก

บอกตรงๆว่าผมเป็นคนชอบฟังหนังสือเสียงมาก เลยให้ความสนใจกับเรื่องนี้ทันทีเมื่อได้ยินคำถามเกี่ยวกับ 'Harry Potter' ที่เป็นภาษาไทย เท่าที่ผมตามมาการเผยแพร่ ผมยังไม่เจอชุด audiobook ภาษาไทยที่ออกมาแบบเป็นทางการจากเจ้าของลิขสิทธิ์ทั้งชุดในตลาดหลัก ๆ อย่างเป็นที่รู้กัน หนังสือชุดนี้มี audiobook อย่างเป็นทางการแค่ในเวอร์ชันภาษาอังกฤษที่เล่าจากคนเล่าเสียงดัง ๆ (ซึ่งหลายคนอาจเคยได้ยิน) ดังนั้นถาใครอยากฟังแบบเสียงอ่านภาษาไทย มักจะเจอทางเลือกสองแบบ: ฟังเวอร์ชันภาษาอังกฤษที่มีฉากและอารมณ์ครบ หรือฟังไฟล์ที่เป็นการอ่านโดยแฟน ๆ ที่ลงกันเองในอินเทอร์เน็ตซึ่งต้องระวังเรื่องลิขสิทธิ์ ผมมักจะแนะนำให้ตรวจสอบร้านหนังสือหรือแพลตฟอร์ม audiobook ที่เชื่อถือได้ก่อน เพื่อความถูกต้องตามกฎหมายและคุณภาพการฟัง ถ้าอยากได้บรรยากาศแบบคนเล่าไทยจริง ๆ บางครั้งก็ต้องรอติดตามประกาศจากสำนักพิมพ์ตัวแทนลิขสิทธิ์ในไทย แต่ถ้าอยากเริ่มฟังเดี๋ยวนี้ เวอร์ชันภาษาอังกฤษเป็นตัวเลือกที่น่าพอใจทีเดียว