โด-เร-ม่อน ฉายครั้งแรกเมื่อไหร่ในไทย?

ล่าสุดที่รู้จนถึงกลางปี 2024 หนังโดราเอมอนที่เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ไทยครั้งสุดท้ายคือ 'Doraemon: Nobita's New Dinosaur' ซึ่งเข้าฉายในไทยช่วงปลายปี 2021 (ประมาณเดือนกันยายน 2021) และนั่นคือครั้งสุดท้ายที่ผมได้เห็นมันมีโปรแกรมฉายแบบกว้าง ๆ ในโรงศูนย์การค้า ความทรงจำส่วนตัวของผมเกี่ยวกับวันนั้นคือบรรยากาศครอบครัวเต็มโรง ลมหายใจของแฟน ๆ ทุกวัย และความรู้สึกอบอุ่นที่ได้เห็นเด็ก ๆ หัวเราะกับมุกง่าย ๆ ของโดราเอมอน เรื่องนี้กลายเป็นการหยุดพักจากข่าวหนัก ๆ รอบตัว และเป็นเหตุผลที่ผมยังคงติดตามข่าวการฉายต่อไปจนถึงช่วงกลางปี 2024

ยิ่งตามรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการฉายและพากย์ไทยของภาพยนตร์ 'โดเรม่อน' มากเท่าไร ยิ่งรู้ว่ามันไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะสรุปเป็นตัวเลขเดียวสำหรับทุกภาค เพราะเส้นทางการเข้าถึงคนไทยของแต่ละเรื่องต่างกันมาก ฉันคุ้นกับภาพรวมคือหนังภาคเก่าตั้งแต่ยุค 80–90 ส่วนใหญ่ถูกนำเข้ามาในรูปแบบการพากย์ไทยครั้งแรกผ่านการออกอากาศทางโทรทัศน์หรือวิดีโอเทป นั่นทำให้ปีพากย์ไทยแรกของบางภาคเป็นปีที่ฉายทางทีวี ไม่ใช่ปีฉายโรง ส่วนหนังชุดใหม่ตั้งแต่ยุค 2000 เป็นต้นมา มีการฉายพากย์ไทยในโรงภาพยนตร์ชัดเจนขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะตั้งแต่ช่วงกลางทศวรรษ 2010 เป็นต้นไปที่แทบทุกปีจะมีภาคฉบับพากย์ไทยฉายในไทยอย่างเป็นทางการ ตัวอย่างชัดเจนที่ฉันจำได้คือ 'Stand by Me Doraemon' ที่เข้าฉายในรูปแบบพากย์ไทยพร้อมฉายโรงในปี 2014 และภาคต่อ 'Stand by Me Doraemon 2' ก็มีพากย์ไทยในการฉายปี 2020 ขณะที่ภาคที่ออกฉายเป็นประจำทุกปีในญี่ปุ่นหลัง ๆ — เช่น 'Nobita's Treasure Island' (2018) — ก็มีการพากย์ไทยและฉายที่ไทยในปีเดียวกันหรือปีถัดมา ข้อสรุปสั้น ๆ สำหรับคนที่สนใจคือ: ถ้าต้องการปีพากย์ไทยของแต่ละภาคแบบครบทุกเรื่อง จะต้องแยกพิจารณาว่าเป็นการพากย์ครั้งแรกบนทีวี วิดีโอ/DVD หรือฉายโรง แต่ละรูปแบบให้ปีที่ต่างกัน และชื่อเรื่องแบบเดิมอาจมีหลายครั้งของการพากย์ไทยด้วยกันในช่วงเวลาที่ต่างกัน

แฟนโดเรม่อนหลายคนคงตื่นเต้นถ้าได้รู้ว่า 'โดเรม่อนเดอะมูฟวี่: โนบิตะกับซิมโฟนีแห่งโลก' เป็นภาคล่าสุดที่ออกมาในช่วงหลังๆ ซึ่งฉายรอบแรกที่ญี่ปุ่นวันที่ 1 มีนาคม 2024 และเข้ามาฉายในบ้านเราในช่วงกลางปี 2024 (ประเทศไทยเริ่มฉายอย่างเป็นทางการประมาณปลายเดือนมิถุนายน 2024) ฉันจำภาพตอนเดินเข้าห้องฉายที่คนแน่นเต็มโรงได้ว่าน่าประทับใจ—บรรยากาศมันทั้งอบอุ่นและฮึกเหิม เหมือนกลับไปเป็นเด็กอีกครั้งเมื่อได้เห็นตัวละครโปรดโลดแล่นบนจอใหญ่ การมาของภาคนี้ให้ความรู้สึกสดใหม่ทั้งเรื่องราวและมิติของเพลงประกอบที่กลายเป็นแกนหลักของพล็อต ใครที่โตมากับการ์ตูนชุดนี้คงชอบที่หนังยังรักษาแก่นของมิตรภาพ ความฝัน และความสนุกแบบเรียบง่าย แต่แฝงด้วยธีมที่ลึกขึ้นเกี่ยวกับการเติบโตและการรักษาความทรงจำ ฉันนั่งดูแล้วรู้สึกว่าจะมีฉากที่หลุดเข้าไปในความทรงจำของตัวละครที่ทำให้เผลอยิ้มและเผลอคิดถึงแผ่นหลังของเด็กตัวเล็กๆ ที่เคยอยากผจญภัยไปกับโดเรม่อน สำหรับคนที่วางแผนไปดูในไทย อยากบอกว่าช่วงสัปดาห์แรกๆ โรงมักเต็มเร็ว โดยเฉพาะรอบพิเศษหรือรอบพากย์ไทย ถ้าชอบบรรยากาศฟินๆ ควรเผื่อเวลาและเช็กรอบที่มีพากย์ไทยหรือซับไทยตามความชอบของตัวเอง ส่วนเนื้อหาและเทคนิคภาพยนตร์แม้จะรักษาเสน่ห์แบบคลาสสิก แต่ก็เพิ่มเทคนิคภาพและซาวด์ที่ทำให้การดูบนจอใหญ่คุ้มค่า การกลับมาของตัวละครสนับสนุนบางตัวก็สร้างสีสันให้แฟนเก่าๆ ยิ้มตามได้ไม่ยาก โดยรวมแล้วการได้ดู 'โดเรม่อนเดอะมูฟวี่: โนบิตะกับซิมโฟนีแห่งโลก' รอบฉายไทยกลางปี 2024 เป็นเหมือนการได้เติมพลังความทรงจำและมิตรภาพเข้าไปอีกครั้ง ฉันยังคงประทับใจกับความตั้งใจในการเล่าเรื่องที่ทำให้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ดูร่วมกันได้อย่างอบอุ่น และก็รู้สึกดีที่เห็นแฟนๆ ไทยตอบรับกันอย่างคึกคัก

เราโตมากับเสียงเอฟเฟกต์กดปุ่มและกล่องเครื่องมือวิเศษในจอทีวีจนมันกลายเป็นกลิ่นอายของความทรงจำวัยเด็ก ช่วงที่เริ่มคุ้นกับเรื่องราวของ 'โดราเอม่อน' คือการรู้ว่าตัวละครนี้ไม่ได้เกิดมาจากโทรทัศน์เป็นครั้งแรก แต่มีการทดลองทำอนิเมะหลายครั้งก่อนจะกลายเป็นเวอร์ชันที่คนจดจำได้จริงจัง ในแง่ของการออกอากาศทางทีวี ฉบับอนิเมะแรกๆ ปรากฏในปี 1973 บนสถานีโทรทัศน์ญี่ปุ่น ซึ่งเป็นการลองรูปแบบสั้นๆ ที่ยังไม่ยาวนานจนกลายเป็นกระแสใหญ่ แต่การปรากฏตัวนั้นเป็นหลักฐานชัดเจนว่าแฟรนไชส์จากการ์ตูนกระดาษกำลังก้าวเข้าสู่โลกภาพเคลื่อนไหว พอเล่าให้เพื่อนร่วมวงการฟัง บ่อยครั้งก็จะชี้ว่าจุดเปลี่ยนสำคัญคือการเริ่มออกอากาศของซีรีส์ที่โด่งดังยาวนานในปี 1979 ซึ่งผลิตโดยสตูดิโอที่ทำงานร่วมกับสถานีโทรทัศน์ญี่ปุ่น นั่นคือเวอร์ชันที่คนรุ่นต่อๆ มาเห็นจนคุ้นตา เสียงพากย์แบบคลาสสิก เสียงเพลงเปิดที่จำง่าย และรูปแบบตอนสั้นๆ ที่เล่าปัญหาชีวิตประจำวันของโนบิตะ ล้วนสร้างฐานแฟนขนาดใหญ่ ชุดนี้จึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นของภาพลักษณ์สากลของ 'โดราเอม่อน' ที่ถูกส่งต่อทั้งทางทีวีและภาพยนตร์ประจำปี ความรู้สึกเวลาคิดถึงการเริ่มฉายนั้นไม่ได้จบแค่วันที่ออกอากาศครั้งแรก แต่หมายถึงการแพร่ขยายของตัวละครจากหน้ากระดาษสู่จอโทรทัศน์ แม้ต้นกำเนิดของคาแรกเตอร์จะเริ่มจากมังงะในปลายทศวรรษ 1960 แต่เสียงหัวเราะและของวิเศษบนหน้าจอเริ่มเดินทางเข้าบ้านคนดูตอนกลางทศวรรษ 1970 และถูกขัดเกลาเป็นซีรีส์ยาวที่เริ่มในปี 1979 ซึ่งท้ายที่สุดกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของญี่ปุ่นและผู้ชมทั่วโลก ความประทับใจยังคงอยู่ แม้มุมมองและงานออกแบบจะเปลี่ยนไปตามยุคสมัย แต่จุดเริ่มต้นของการฉายบนทีวีก็เป็นเสมือนจุดเริ่มต้นของความทรงจำร่วมกันที่ยังพูดถึงได้จนทุกวันนี้

ยังไม่มีประกาศวันฉายอย่างเป็นทางการของหนัง 'Doraemon: Nobita's Earth Symphony' ในไทย ณ ตอนนี้ ความรู้สึกของคนที่ติดตามผลงานชุดนี้มานานคืออยากเห็นเวอร์ชันใหม่บนจอใหญ่เร็วๆ แต่จากที่ติดตามแนวทางการปล่อยภาพยนตร์อนิเมะญี่ปุ่นหลายเรื่อง มักจะต้องรอการประกาศจากผู้จัดจำหน่ายในไทยก่อนเสมอ ซึ่งบางครั้งจะช้ากว่าญี่ปุ่นเป็นเดือนหรือหลายเดือน ผมคิดว่าแฟนคลับไทยยังมีโอกาสได้ชมทั้งแบบพากย์ไทยและซับไทย แต่ต้องอดใจรอการยืนยันวันฉายจากโรงภาพยนตร์หรือผู้จัดอย่างเป็นทางการ ถ้าอยากเตรียมตัวก็ถือโอกาสรื้อดูฉากคลาสสิกจาก 'Doraemon' เครื่องดนตรี กีตาร์ หรือธีมดนตรีในหนังเพื่อรอความสนุกที่จะมาถึง — นี่คือสิ่งที่ผมตั้งตารอและคาดหวังว่าจะได้เห็นแสงสีเสียงบนจอใหญ่ในไทยเร็วๆ นี้

ตื่นเต้นทุกครั้งเมื่อได้เห็นโปสเตอร์ของ 'โดราเอมอน เดอะมูฟวี่' โผล่ในโซเชียลของเพจโรงหนัง นิสัยของฉันคือชอบสังเกตรูปแบบการปล่อยหนังของแฟรนไชส์นี้: ส่วนใหญ่หนังภาคใหม่ๆ ของโดราเอมอนจะเริ่มฉายที่ญี่ปุ่นช่วงฤดูใบไม้ผลิ แล้วค่อยไหลมาถึงประเทศอื่นๆ ซึ่งไทยมักได้ฉายตามมาไม่กี่สัปดาห์ถึงหลายเดือนหลังจากฉายที่ญี่ปุ่น ประสบการณ์การไปดูที่โรงในไทยของฉันมักเป็นแบบนี้ — หนังเข้ารอบพิเศษหรือรอบพรีเมียร์ก่อน แล้วขยายเป็นรอบปกติที่โรงใหญ่ เช่น Major Cineplex กับ SF Cinema (สองเจ้านี้มักรับหนังญี่ปุ่นบ่อย) แบบที่มีทั้งพากย์ไทยและซับไทยให้เลือก ถ้าอยากได้เวอร์ชันพากย์ไทยต้องจับรอบที่เค้าเขียนไว้ชัดเจน ส่วนรอบซับญี่ปุ่นก็มีสำหรับคนอยากฟังเสียงต้นฉบับ พอหมดรอบฉายในโรงแล้ว เส้นทางต่อมาที่ฉันคุ้นคือสตรีมมิ่งกับแผ่นดีวีดี — หนังบางภาคไปขึ้นบนบริการอย่าง Netflix หรืออื่นๆ (ขึ้นกับสัญญาและลิขสิทธิ์) และบางเรื่องก็ออกเป็นดีวีดี/บลูเรย์สำหรับสะสม ถ้าชอบฉากคลาสสิกแนะนำมองหาฉบับพากย์ไทยในแผ่นสะสมเก่าๆ เหมือนตอนที่ฉันตามหา 'โนบิตะกับไดโนเสาร์' ซึ่งทำให้เห็นว่าฉายที่ไทยแบบเป็นทางการแล้วก็มีช่องทางให้ดูหลากหลาย สรุปว่า วันฉายแต่ละภาคไม่ตายตัว — ที่สำคัญคือติดตามประกาศจากโรงหนังและผู้จัดในไทย แล้วก็เตรียมตัวไปนั่งดูพร้อมป็อปคอร์นอย่างสบายใจ

วันนั้นในโรงหนังผมตื่นเต้นจนแทบลืมหายใจเมื่อได้เห็นโลโก้ขึ้นมาตรงจอ — หนังโดราเอมอนภาคล่าสุดชื่อ 'Doraemon: Nobita's Earth Symphony' เข้าฉายที่ญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2024. ผมชอบความเป็นดนตรีและภาพที่หนังเล่าออกมา ฉากที่วงออเคสตรากระทบกันพร้อมกับการผจญภัยของโนบิตะกับโดราเอมอนคือช่วงที่ทำให้ผมยิ้มออกมาได้จริง ๆ การเล่าเรื่องยังมีกลิ่นอายของมิตรภาพแบบเดิม แต่เติมความเป็นมหากาพย์ด้วยซาวด์แทร็กที่ประทับใจมาก เป็นประสบการณ์เหมือนกลับไปนั่งดูการ์ตูนวันหยุดกับครอบครัว — ความรู้สึกนั้นอบอุ่นและสดใสจนอยากดูซ้ำอีกหลายรอบ

ย้อนกลับไปในปี 1969 เหมือนกับการพบเพื่อนเก่าที่โผล่มาจากอนาคต — 'โดเรม่อน' เริ่มปรากฏตัวในรูปแบบมังงะครั้งแรกในเดือนธันวาคม ปี 1969 ในญี่ปุ่น โดยฝีมือการสร้างสรรค์ของคู่หูผู้วาดที่ใช้ชื่อว่า ฟูจิโกะ เอฟ. ฟูจิโอ นั่นคือจุดเริ่มต้นของเรื่องสั้นตอนสั้นหลายตอนที่กระจายตีพิมพ์ในนิตยสารสำหรับเด็ก ทำให้ตัวละครและของวิเศษต่าง ๆ ค่อย ๆ ฝังลงในความทรงจำของคนหลายรุ่น ฉันจำความตื่นเต้นตอนอ่านครั้งแรกได้ชัดเจน—รูปแบบเป็นตอนสั้น ๆ อ่านจบในหน้ากระดาษเดียว แต่แต่ละตอนก็เติมเต็มด้วยมุข ความอบอุ่น และไอเดียแปลกใหม่ พอมีการนำไปดัดแปลงเป็นอนิเมะทีวีก็ยิ่งทำให้ความนิยมขยายเป็นวงกว้าง ซึ่งการเริ่มตีพิมพ์ในเดือนธันวาคม 1969 นั้นเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้ 'โดเรม่อน' กลายเป็นไอคอนวัฒนธรรมป็อปของญี่ปุ่นจนถึงทุกวันนี้

เสียงพากย์ของ 'โดเรม่อน' ในเวอร์ชันไทยที่ฉันคุ้นเคยเปลี่ยนไปตามยุคและรูปแบบการออกฉาย มากกว่าจะมีคนพากย์เพียงคนเดียวคงที่ตลอดเวลา ตอนเป็นเด็ก ฉันจำได้ว่าฉบับที่ฉายทางทีวีกับฉบับที่เข้าโรงหนังให้ความรู้สึกคนละแบบ — โทนเสียง น้ำเสียง และจังหวะการพูดมักต่างกัน เพราะฝ่ายจัดจำหน่ายหรือสตูดิโอพากย์จะเลือกนักพากย์ให้เหมาะกับแพลตฟอร์มและกลุ่มผู้ชมที่ต้องการ ในบางปีอาจใช้ทีมพากย์ชุดเดิมจากซีรีส์ทีวี แต่บางครั้งหนังโรงต้องการเสียงที่ชัดกว่า จึงเชิญนักพากย์หรือคนดังมาให้เสียงใหม่ ฉันจึงมองว่า ถ้าต้องการรู้ชัด ๆ ว่าใครพากย์ในฉบับภาพยนตร์ไทย ก็ควรดูเครดิตท้ายเรื่องของฉบับนั้น ๆ เพราะข้อมูลจะบอกชื่อผู้พากย์และสตูดิโอที่รับงาน การเปลี่ยนแปลงแบบนี้ทำให้แฟน ๆ หลายคนมีความทรงจำเสียงต่างกัน แต่ก็เป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของการดูหนังพากย์ไทยในแต่ละยุค

ปี 1999 เป็นปีที่ฉันรู้สึกว่าภาพยนตร์การ์ตูนเปลี่ยนบรรยากาศในโรงหนังไทยไปเลย ในความทรงจำของฉัน 'โปเกม่อน เดอะมูฟวี่' เข้าฉายในไทยอย่างเป็นทางการในปี 1999 ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากฉายที่ญี่ปุ่นในปี 1998 และถือว่าเป็นช่วงที่กระแสโปเกม่อนกำลังพีคสุด ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตอนนั้นฉันกับเพื่อน ๆ ตื่นเต้นมาก การได้เห็นมิวทูบนจอใหญ่แล้วเงยหน้าคุยกันหลังโรงจนคนรอบข้างหัวเราะ ก็ทำให้รู้เลยว่าการฉายในไทยครั้งนั้นไม่ใช่แค่การโชว์หนัง แต่เป็นเหตุการณ์ทางวัฒนธรรมแบบเดียวกับที่ 'โดราเอมอน' เคยสร้างไว้ มันทิ้งความทรงจำแบบเด็ก ๆ ที่ดูหนังด้วยกันกับขนมและโปสเตอร์ยังคงติดตาอยู่จนถึงทุกวันนี้