โป๊ะแตก หนัง ดัดแปลงมาจากนิยายเล่มไหนบ้าง?

พอพูดถึงชื่อ 'โป๊ะแตก' แล้วผมมักจะนึกถึงความเป็นหนังตลกสไตล์ไทยที่มักจะเกิดขึ้นจากบทภาพยนตร์ต้นฉบับมากกว่าจะมาจากนิยายเล่มเดียวชัดเจน ที่ผ่านมาไม่มีรายงานอย่างเป็นทางการหรือคำยืนยันแพร่หลายว่ามีภาพยนตร์ไทยชื่อเดียวกันนี้ที่ถูกดัดแปลงตรงจากนิยายเล่มใดเล่มหนึ่งแบบโดด ๆ งานแนวตลกคอมเมดี้ของไทยมักจะเกิดจากไอเดียของทีมเขียนบท สถานการณ์ในชีวิตประจำวัน หรือการเอาสตั๊นท์/สเก็ตช์ในรายการตลกมาขยายเป็นหนังยาว มากกว่าจะอ้างอิงแหล่งที่มาจากนวนิยายตอนหนึ่งตอนใด ซึ่งก็ทำให้ถ้าคุณเห็นชื่อ 'โป๊ะแตก' ในโปสเตอร์ ส่วนใหญ่จะเป็นผลงานที่เขียนบทเฉพาะหรือดัดแปลงจากเรื่องสั้น/สเก็ตช์ ไม่ใช่เล่มนิยายยาวเล่มเดียวที่เคยเป็นที่รู้จักมาก่อน

เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น ผมอยากชี้ว่าโดยทั่วไปแล้วถ้าหนังถูกดัดแปลงจากนิยาย จะมีการให้เครดิตชัดเจนบนโปสเตอร์หรือในหน้าเครดิตว่า "ดัดแปลงจากนิยายเรื่อง..." หรือ "Based on the novel by..." และมักจะมีการโปรโมทถึงชื่อผู้เขียนต้นฉบับไปพร้อมกัน ตัวอย่างระดับโลกที่คนคุ้นเคยเช่น 'The Lord of the Rings' หรือ 'Harry Potter' และ 'The Hunger Games' แสดงให้เห็นรูปแบบที่ชัดเจนของการดัดแปลงนิยาย แต่สำหรับงานไทยประเภทคอเมดี้ที่ใช้ชื่อตลก ๆ อย่าง 'โป๊ะแตก' ผลงานส่วนใหญ่จะไม่อ้างอิงนิยายยาวที่คนอ่านรู้จักมาก่อน ทำให้ถ้าไม่มีเครดิตแบบนี้ก็มักจะถือว่าเป็นบทภาพยนตร์ต้นฉบับหรือดัดจากเรื่องสั้น/บทละครเวทีมากกว่า

อีกแง่มุมที่ผมสนใจคือการดัดแปลงไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นนิยายเสมอไป บางครั้งหนังที่มีพล็อตคล้ายงานวรรณกรรมอาจเป็นการนำธีม แนวคิด หรือคาแรกเตอร์มาปรับใช้เท่านั้น โดยไม่ได้ขอสทธิ์หรือเครดิตจากนิยายเล่มใด ซึ่งจุดนี้ทำให้การสืบว่าหนังหนึ่ง ๆ ดัดแปลงจากนิยายหรือไม่ต้องดูจากแหล่งข้อมูลอย่างเครดิตหนัง บทสัมภาษณ์ผู้กำกับ หรืองานโปรโมชันอย่างเป็นทางการ หากพบว่ามีการอ้างอิงชัดเจนต่อสำนักพิมพ์หรือผู้เขียน นั่นแหละคือสัญญาณว่ามีแหล่งอ้างอิงเป็นนิยายจริง ๆ

โดยส่วนตัวแล้ว ผมรู้สึกว่าหนังที่เป็นบทต้นฉบับก็มีเสน่ห์เฉพาะตัวเพราะสามารถเล่นมุขและโครงเรื่องได้เสรี แต่ถ้าเจอเวอร์ชันของ 'โป๊ะแตก' ที่ระบุชัดว่าดัดแปลงจากนิยาย ผมจะตื่นเต้นอยากเทียบความต่างระหว่างต้นฉบับกับการตีความบนจอ เพราะการแปลงเนื้อหาจากหน้ากระดาษสู่ภาพเคลื่อนไหวมักจะเผยมุมมองใหม่ ๆ ที่น่าติดตาม