Chapter 6: Humiling na Umalis (Part 1)

"Umuwi na ba silang lahat, apo?" tanong ni Lola Melba sa dalagang nagboluntaryong magbantay sa kaniya. Nang makita nito ang lungkot at pait sa magandang mukha ni Barbara, medyo nahulaan na nitong napagsabihan ito ng mga nakatatanda nitong kapatid.

"Opo, Lola. Umuwi na po sila."

"May sinabi ba sa'yo si Hector? Bakit nakasimangot ka nang ganyan, apo? Sige nga, sabihin mo kay Lola, pinagalitan ka ba ni Hector?"

Pilit na ngumiti si Barbara sa matandang labis ang pag-aalaga sa kaniya. Umiling siya nang mabilis bago umupo sa bakanteng upuan sa tabi ng kama.

"Nag-aalala lang po ako sa inyo, Lola. Nasaan po ang masakit sa inyo? Dahil pa po sa akin kaya kayo narito ngayon... Patawarin niyo po ako, Lola." Kinuha ni Barbara ang kamay ng matanda at inilagay iyon sa kanyang pisngi, puno ng pagsisisi na naging dahilan siya ng pagkakaganoon ng matanda.

"Bakit mo naman sinisisi ang sarili mo, apo? Kukunin ko lang naman ang cellphone ko. Hindi ako nag-ingat sa paglakad. Walang kinalaman 'yon sa'yo." 

"Pero kasalanan ko pa rin po. Wala po ako sa bahay para alagaan kayo nung wala si Ate Caroline. Nag-alala kayo sa akin at tinangka niyo pa akong tawagan kaya kayo napahamak."

"Walang may kasalanan sa nangyari, apo. Napakaraming tao sa bahay at napakaraming nag-aasikaso sa akin. Aksidente ang nangyari. Kaya 'wag mong sisihin ang sarili mo, at 'wag na 'wag mong iisiping kasalanan mo ito, ha? Hindi pumapayag si Lola na sisihin mo ang sarili mo."

Napakagat-labi si Barbara bago tumango.

"Kung pwede lang po na ako na lang ang masaktan para sa inyo, Lola... gagawin ko po."

Ngumiti nang napakalambing ang matanda bago hinaplos ang likod ng kamay ng dalaga para patahanin ito.

"Maraming salamat, apo. Alam kong nag-aalala ka sa akin."

"At mahal na mahal ko rin po kayo. Mahal na mahal ko po kayo, Lola."

"Napakalambing naman ng apo kong ito! Sa sobrang bait at lambing mo, hindi makapagtiis si Lola na hindi mang gigil sa'yo!" Pinisil nang bahagya ng matanda ang malambot na pisngi ni Barbara, na nagpalabas din sa wakas ng ngiti sa mga labi ng dalaga.

"Lola, may masakit po ba o nangangalay sa inyo? Hilot-hilotin ko po kayo."

"Medyo kumikirot ang kanang binti ko, apo. Mahina at banayad lang na masahe, ha?"

"Opo, Lola! Kapag medyo mabigat po ang pisil ko, sabihin niyo lang po sa akin." Lumipat si Barbara sa mas mababang pwesto at dahan-dahang hinilot ang binti ng matanda tulad ng pakiusap nito.

Araw-araw, mas kaunti ang oras na naibibigay niya sa pag-aalaga kay Lola Melba kumpara sa pag-aalaga ng Ate Caroline niya. Mula Lunes hanggang Biyernes kasi ay may pasok siya sa eskwela, at dahil medyo malayo ang biyahe mula bahay papuntang paaralan, tuwing Sabado at Linggo lang talaga siya nakakabawi nang buo sa matanda.

"Lola, pwede po magtanong?"

"Oo naman, apo. Ano ba 'yung gusto mong malaman?"

"Kapag nakatapos na po ako sa pag-aaral... gusto niyo po ba na pumasok ako sa kumpanya para tulungan sina Kuya Hector at Kuya Harris?"

Nagtayo si Lola Melba ng negosyong wholesale mula pa noong nabubuhay pa ang mga magulang nito. Nagsimula ito bilang isang malaking appliance store sa pinakamalaking bayan sa probinsya, na mas malaki pa sa ibang tindahan sa mismong lungsod. Pero dahil ang lupa roon ay minana pa at may malalim na halaga sa puso ng pamilya, iyon ang napili ng matanda na patayuan ng pangunahing branch. Ang iba pang mas maliliit na branch ay kumalat na sa iba't ibang bayan, habang ang malaking bodega para sa mga paninda ay nasa lungsod naman dahil mas mabilis at madali roon ang pagpapadala ng mga kargamento.

Noong mga unang taon, si Hector ang palaging pabalik-balik mula sa bahay papuntang opisina at bodega sa city dahil hindi pa gaanong maaasahan si Harris, na noo'y nagpapakasawa pa sa buhay-binata. Kaya noong mga panahong iyon, si Hector din ang palaging naghahatid at nagsusundo kay Barbara sa eskwela araw-araw. Nagbago lang ang lahat nang maging seryoso na si Harris sa trabaho, kaya minsan ay kay Harris na siya nakakasabay sa pagbiyahe.

Bukod sa negosyong wholesale, may sarili rin silang mga pabrika na gumagawa ng iba't ibang produkto na ipinapadala sa napakaraming malalaking kumpanya, kaya napakalakas ng pasok ng kita sa pamilya. Naisip ni Barbara na baka may nakalinya na talagang plano si Lola Melba para sa kinabukasan niya. Sa pag-iisip kasi ng matatanda, mas maganda at mas ligtas para sa pamilya na magkakasama silang nagtatrabaho sa sariling negosyo kaysa ang mamasukan sa ibang tao.

"Hindi ka pa nga nakakatapos sa pag-aaral, bakit mo na naiisip 'yan, apo?"

"Gusto ko lang po sanang malaman, Lola."

"Bakit, gusto mo rin bang tumulong at makatrabaho ang mga kuya mo?"

"Napakalaki po ng utang na loob ko sa inyo, Lola. Kung ano po ang gusto niyo para sa akin, 'yun po ang susundin ko." Kapag ang matanda na ang nagdesisyon, siyempre ay hindi siya mangangahas na umapela—kahit pa maging salungat iyon sa sarili niyang kagustuhan.

"Bakit kailangan kung ano ang gusto ko? May sarili kang karapatang mamili para sa sarili mo, Barbara."

Natigilan si Barbara at hindi agad nakasagot sa narinig. Alam niyang napakabait at napakalaki ng naitulong sa kaniya ng matanda, pero ang malaman na wala pala itong balak na pigilan o diktahan ang mga desisyon niya sa buhay ay mas lalong nagpaatras sa kaniyang dila.