MasukDahan-dahang bumukas ang p***o.
I expected to see Nathaniel's mother. Pero hindi ako prepared sa naging reaction niya nang makita niya ako. Hindi siya agad tumingin kay Nathaniel. Sa akin agad napako ang mga mata niya. Nanlaki ang mga mata niya. Parang may nakita siyang multo. “Mia…” Napaatras ako. At sa isang segundo, biglang sumakit ang ulo ko. Isang mabilis na flash. Apoy. Usok. Isang batang umiiyak. Isang kamay na mahigpit na humahawak sa kamay ko. Napapikit ako. “Elena?” Boses iyon ni Nathaniel. Pagmulat ko, nakatingin siya sa akin. Samantalang ang nanay niya, hindi pa rin inaalis ang tingin sa akin. “You're alive.” Mahina ang pagkakasabi niya. Napakunot-noo ako. “Dapat ba hindi?” Hindi siya sumagot. Sa halip, tumingin siya kay Nathaniel. “What did you do?” Agad nagbago ang expression ni Nathaniel. “I didn't do anything.” “You brought her back.” “I didn't know who she was.” Napatingin ako sa kanilang dalawa. “Wait.” Pareho silang tumingin sa akin. “You both know something about me.” Walang sumagot. I stepped closer. “Then tell me.” Nanatiling tahimik ang babae. “Who am I?” Bahagya siyang napailing. “Hindi mo pa dapat tinatanong 'yan.” “Why?” “Because once you remember…” Huminto siya. “Remember what?” Hindi siya sumagot. Naramdaman kong umiinit ang ulo ko. “Everyone keeps telling me to stay away from Nathaniel. My mother. Your son. And now you.” Tinitigan ko siya. “Pero wala ni isa sa inyo ang nagsasabi kung bakit.” Lumapit ako. “Who is Mia?” Nanginginig ang labi niya. Then she looked at my wrist. Sa bracelet. Bigla siyang namutla. “Take that off.” Napatingin ako sa bracelet. “What?” “Please.” Lumapit siya sa akin. “Take it off.” Umiling ako. “No.” “Please, Elena.” “Why?” “Because that bracelet…” Hindi niya natapos ang sinabi niya. Tumayo si Nathaniel sa pagitan namin. “That's enough, Mom.” His mother looked at him. “You don't understand.” “Then explain.” “You shouldn't have brought her here.” “I didn't bring her here.” “Then why is she here?” Tahimik si Nathaniel. I looked at him. Then at his mother. “Twenty years.” Napakunot-noo ako. “Anong ibig mong sabihin kanina?” Nathaniel looked at his mother. “Twenty years.” His mother slowly lowered her eyes. “Twenty years ago…” Huminga siya nang malalim. “…you disappeared.” Nanlamig ako. “Who disappeared?” She looked directly at me. “You.” Parang biglang tumahimik ang buong mundo. I shook my head. “That's impossible.” “You were a child.” “Then why don't I remember?” “Because your mother made sure you wouldn't.” Napatigil ako. “My mother?” Tumango siya. “She wanted to protect you.” “From what?” Her eyes shifted toward Nathaniel. “From us.” Natahimik ako. “From your family?” She nodded. “From mine.” I looked at Nathaniel. “Then what happened that night?” His mother closed her eyes. “The fire.” My chest tightened. “What happened?” “You were inside the house.” “I know.” “No.” Umiling siya. “You don't know everything.” She took a shaky breath. “Your mother brought you there.” “Why?” “She wanted answers from my husband.” “About what?” “The truth.” “What truth?” Hindi siya sumagot. Then Nathaniel suddenly grabbed the edge of the table. Napatingin ako sa kanya. “Nathaniel?” His face had gone pale. His eyes were closed. “I remember.” His mother's face immediately changed. “No.” Nathaniel shook his head. “I remember that night.” “Stop.” “You were there.” His mother stepped backward. “Nathaniel, please.” “You were holding Mia.” Bigla akong napatingin sa kanya. “You saw me?” His eyes opened. “Yes.” Mahina ang boses niya. “But I couldn't reach you.” My chest tightened. “What happened?” “You were crying.” He swallowed. “Then the fire got bigger.” His eyes dropped to my bracelet. “And you gave me this.” I looked at the bracelet. “You said you gave it to me.” “I thought I did.” His mother suddenly spoke. “No.” Pareho kaming napalingon sa kanya. “I gave her that bracelet.” Nathaniel stared at her. “What?” “I gave it to her.” “Why?” She looked at me. “Your father asked me to.” My heart stopped. “My father?” Tumango siya. “But my father died when I was young.” Her eyes filled with tears. “I know.” “Then why are you saying he asked you?” She hesitated. Then— “Because he wasn't dead when you disappeared.” Nanigas ako. Nathaniel stared at his mother. “Mom…” “He was alive.” I couldn't breathe. “But…” My voice trembled. “Who died then?” Walang sumagot. I looked from Nathaniel to his mother. “Who did you bury?” His mother's eyes filled with tears. Then she whispered— “Someone who was supposed to make everyone believe your father was dead.” Naramdaman kong bumilis ang tibok ng puso ko. “So my father was alive?” “Yes.” “Where is he now?” Hindi siya sumagot. “Where is my father?” She looked toward the hallway. Biglang nagbago ang expression niya. “Someone is coming.” Napalingon si Nathaniel sa p***o. “What?” She grabbed my arm. “Listen to me.” Her fingers were trembling. “Whatever you remember next…” Tumingin siya kay Nathaniel. “…don't trust the person who tells you they saved you.” Napakunot-noo ako. “What does that mean?” Hindi siya sumagot. May narinig kaming footsteps sa hallway. Isa. Dalawa. Tatlo. Palapit nang palapit. Nathaniel immediately stepped in front of me. “Stay behind me.” Mas lalo akong kinabahan. The footsteps stopped outside the room. The door handle slowly moved. My mother wasn't here. Nathaniel's mother was trembling. And Nathaniel— was staring at the door like he already knew who was on the other side. The door opened. At unang nakita ko ang isang lalaking matagal ko nang pinaniwalaang patay. My father. Pero hindi iyon ang pinakanakakatakot. Dahil sa unang pagkakataon na makita ko siya— ngumiti siya sa akin na parang alam niyang naalala ko na ang lahat.Years later, bumabalik pa rin ako sa unang page.Hindi sa lumang record.Hindi sa Family Archive.Hindi sa kahit anong document na minsan kong hinabol.Sa notebook ko.Nandoon pa rin ang unang sentence na isinulat ko.My name is Lia.Simple lang.Pero noong una ko itong isinulat, hindi ko alam kung gaano karaming bagay ang kailangan kong pagdaanan bago ko talaga maintindihan ang ibig sabihin nito.Ngayon, ilang taon na ang lumipas mula nang buksan namin ang mga bagay na matagal naming hindi pinag-uusapan.Marami nang nagbago.May mga bagong litrato sa family album.May mga bagong lugar na napuntahan.May mga birthday na hindi na namin kailangang gawing espesyal para lang maalala.May mga Christmas dinner.Mga random family pictures.Mga ordinaryong araw na walang malaking nangyari.At iyon ang mga araw na pinakagusto ko.Dahil hindi na kailangan ng malaking dahilan para maging mahalaga ang isang araw.Minsan, sapat nang magkakasama kayo.---Nasa sala ako nang dumating si Mama.May ha
Minsan, akala natin kailangan nating maalala ang lahat para masabing kilala natin ang sarili natin.Matagal kong inisip iyon.Kaya hinanap ko ang mga lumang records.Mga litrato.Mga pangalan.Mga petsa.Mga taong maaaring may alam sa mga bagay na hindi ko maalala.Akala ko kapag nabuo ko ang buong kwento, saka ko mararamdaman na buo na rin ako.Pero mali pala ako.Hindi lahat ng nawawala ay kailangang maibalik.May mga bagay na hindi na magiging malinaw.May mga araw na mananatiling malabo.At may mga alaala na baka habang buhay kong tatanungin kung tama ba ang pagkakaalala ko.Pero hindi ibig sabihin noon na wala akong pagkakakilanlan.Dahil ang pagkatao ko ay hindi nagsimula sa isang record.Hindi rin nagtapos sa isang pangalan na itinago.Nagsimula ito sa buhay na nabuhay ko.Sa mga taong minahal ko.Sa mga taong nasaktan ko.Sa mga taong nanatili.At sa mga desisyong ako na mismo ang gumagawa.---Isang umaga, bumaba ako sa sala.Nandoon sina Mama at Papa.May almusal sa mesa.Or
Lumipas ang ilang linggo.Hindi naman biglang naging perfect ang lahat.May mga araw na tahimik lang ako.May mga araw na marami akong iniisip.At may mga araw na bigla kong naaalala ang mga bagay na dati kong pilit hinahanap.Pero hindi na ako bumabalik sa dating ako.Hindi na ako gumigising para maghanap ng sagot.Gumigising ako para isipin kung ano ang gusto kong gawin.At isang umaga, habang nakaupo ako sa harap ng laptop ko, nakita ko ang isang blank document.Matagal ko itong tinitigan.Hindi ko alam kung saan magsisimula.Sanay akong magsimula sa isang tanong.Saan nagsimula?Sino ang may alam?Ano ang itinago?Pero ngayon, wala akong kailangang imbestigahan.Kaya ang unang isinulat ko ay isang simpleng pangungusap.I don't want to spend the rest of my life looking backward.Binasa ko iyon nang dalawang beses.Pagkatapos, nagsimula akong mag-type.Hindi records.Hindi dates.Hindi pangalan ng ibang tao.Sarili kong kwento.---Maya-maya, dumaan si Mama sa kwarto.“Ano 'yan?”“W
Hindi ko inaasahan na si Mara ang unang darating.Saturday evening nang tumunog ang doorbell.Nasa kusina ako kasama si Mama habang si Papa naman ay may inaayos sa dining table.“Ako na,” sabi ni Papa.Narinig ko ang pagbukas ng pinto.Maya-maya, narinig ko ang boses na matagal ko nang hindi naririnig sa loob ng bahay.“Good evening.”Napahinto ako.“Mara?”Lumabas ako ng kusina.Nandoon siya sa may pintuan.May maliit siyang paper bag sa kamay.Ngumiti siya nang makita ako.“Hi, Lia.”Ngumiti rin ako.“Hi.”Lumapit siya.“May dala ako.”“Ano 'yan?”“Dessert.”Napatingin si Papa sa paper bag.“Hindi ka na talaga nagbabago.”“Mas mabuti nang dessert kaysa documents,” sagot ni Mara.Natawa kami.At sa simpleng biro na iyon, biglang gumaan ang buong bahay.---Nang gabing iyon, sabay-sabay kaming kumain.Si Mara.Si Mama.Si Papa.At ako.Walang folder sa mesa.Walang lumang record.Walang kailangang pag-usapan tungkol sa archive.Nagkuwentuhan lang kami.Tungkol sa pagkain.Sa mga bagon
Pagkalipas ng ilang araw, nakaupo ako sa sahig ng kwarto ko habang nakaharap sa maliit na kahon na matagal nang nakatago sa ilalim ng cabinet.Hindi ko ito binuksan agad.Nasa tabi nito ang bagong family album.May laman na itong isang picture.Yung picture namin nila Mama at Papa.Tatlong taong nakangiti.Isang simpleng araw.Isang simpleng alaala.Pero sa kabilang side ng kwarto, nandito pa rin ang mga bagay mula sa nakaraan.Lumang litrato.Mga papel.Mga sulat.Mga bagay na ilang linggo kong ginugol ang oras para hanapin.Dati, gusto kong malaman ang lahat.Ngayon, ang tanong ko na lang ay—Ano ang gusto kong dalhin sa susunod na bahagi ng buhay ko?Binuksan ko ang kahon.Nandoon ang lumang drawing ko.Yung batang ako.Yung bahay.At yung pangalan.Lia.May ilang lumang litrato rin.Isa kay Mama.Isa kay Papa.Isa kay Eli.At isang litrato kung saan bata pa ako.Tiningnan ko ang bawat isa.Hindi ko itinapon.Hindi ko rin itinago ulit.Inilabas ko ang ilang bagay at inilagay sa iba
Saturday morning, maaga akong nagising.Hindi dahil may kailangan akong hanapin.Kundi dahil may plano kami.“Ready ka na?” sigaw ni Papa mula sa baba.“Almost!”Pagkababa ko, nakita ko silang dalawa ni Mama sa sala.May dala siyang maliit na bag.Si Papa naman may hawak na camera.Napangiti ako.“Talaga bang kailangan natin 'yan?”“Told you,” sabi ni Papa. “Family picture.”Tumawa ako.“Akala ko joke lang.”“Hindi ako nagbibiro tungkol sa pictures.”“Since when?”“Since today.”Napailing ako.Simple lang ang plano namin.Pumunta sa isang lugar na dati naming madalas puntahan, kumain nang sabay-sabay, mag-picture, at umuwi bago gumabi.Walang agenda.Walang kailangang pag-usapan tungkol sa nakaraan.At higit sa lahat, walang kailangang ayusin.Gusto lang naming magkaroon ng isang araw na amin.---Sa daan, hindi ko namalayan na ako pala ang madalas magsalita.“Dito tayo dumaan.”“Bakit?”“Mas maganda yung view.”Sumunod si Papa.“Sure ka?”“Yep.”“Boss ka ngayon?”“Choice ko 'to.”Tum







