All Chapters of Ang Ganti ni Amarra Villasanta: Chapter 21 - Chapter 30

Unang bumagsak ang patak ng ulan sa kanyang pisngi na parang babala. Hindi pa man tuluyang nakakalayo si Amarra sa lumang kubo ng kanyang ina ay narinig na niya ang mas malinaw na sigaw ng mga tauhan ni Claudio. Ang mga yabag ay papalapit. Ang mga boses ay nagiging mas marahas.“Hanapin ninyo siya sa likod!”“Hindi siya makakalayo!”Humigpit ang hawak niya sa laylayan ng kanyang damit habang pilit binibilisan ang paglakad patungo sa masukal na bahagi ng kagubatan. Hindi pa siya maaaring tumakbo nang todo. Kailangan niyang mag-ingat. Kailangan niyang protektahan ang batang dinadala niya.Ngunit nang muling marinig ang pagkabali ng mga sanga sa likod niya—isang malinaw na senyales na malapit na ang humahabol—napilitan siyang tumakbo. Lumakas ang ulan. Sa loob lamang ng ilang minuto, ang mahinang ambon ay naging buhos na parang ibinuhos ng langit ang lahat ng galit nito sa mundo. Nabasa ang kanyang buhok, dumikit sa kanyang mukha. Ang kanyang damit ay kumapit sa kanyang katawan, mabigat

Siyam na buwan.Siyam na buwan mula nang matagpuan ni Aling Sabel si Amarra sa loob ng kuweba—basang-basa, sugatan, at halos mawalan ng pag-asa. Siyam na buwan ng pagtatago sa maliit na kubo sa itaas ng burol. Siyam na buwan ng unti-unting paghilom ng sugat sa katawan at sa puso.Ngayon, ang tiyan ni Amarra ay ganap nang kabuwan.Malaki, bilog, at mabigat—tila ba dala nito ang lahat ng alaala ng kanyang nakaraan at ang pangakong may bagong simula sa hinaharap.Sa labas ng kubo, nakaupo siya sa isang bangkong kahoy habang marahang hinihimas ang kanyang tiyan. Mahina ang ihip ng hangin, sumasayaw ang mga dahon ng mga punong nakapaligid sa burol.“Malapit ka na,” bulong niya sa batang nasa sinapupunan. “Kaunti na lang.”Sa loob ng siyam na buwan, natuto siyang ngumiti muli. Natuto siyang maghintay nang may pag-asa. Natuto siyang maniwala na hindi lahat ng tao ay mananakit—dahil nariyan si Aling Sabel.Ang matandang ermitanya ang naging sandigan niya sa bawat araw. Tuwing umaga, inaalalay

Hindi pa man tuluyang humuhupa ang sakit ng panganganak ay naramdaman na ni Amarra ang kakaibang panghihina sa kanyang katawan. Ang lamig ay gumagapang mula sa kanyang mga paa paakyat sa kanyang dibdib, habang ang kanyang paghinga ay nagiging mabagal at mabigat. Nakapatong pa rin sa kanyang dibdib ang sanggol—ang munting si Luna—na kanina lamang ay unang umiyak sa mundo. Ngunit habang pinagmamasdan niya ang mukha ng kanyang anak, tila lumalabo ang kanyang paningin.“Aling Sabel…” mahina niyang tawag.Nasa gilid ng banig ang matanda, inaayos ang mga telang ginamit sa panganganak. Nang makita niya ang kulay ng mukha ni Amarra, agad siyang napahinto. Maputla. Sobrang maputla.“Amarra…” mabilis siyang lumapit.Napansin niya ang dugo—maraming dugo. Mas marami kaysa sa dapat pagkatapos manganak. Napakunot ang noo ni Aling Sabel. Alam niyang delikado iyon.“Huminga ka lang, anak,” sabi niya habang mabilis na kumukuha ng mga halamang gamot sa isang maliit na lalagyan.Pinilit ni Amarra na ngu

Malamig ang umagang iyon sa kagubatan. Ang manipis na hamog ay gumagapang sa pagitan ng mga puno, at ang liwanag ng araw ay dahan-dahang sumisilip sa ibabaw ng bundok. Ang mga dahon ay kumikislap sa mga patak ng hamog, habang ang mga ibon ay nagsisimula nang umawit sa katahimikan ng paligid. Sa loob ng kubo ni Aling Sabel, tahimik na nakaupo si Amarra sa may bintana. Magdamag na naman siyang halos hindi nakatulog. Sa kanyang mga kamay ay hawak pa rin niya ang lumang lampin ni Luna—ang tanging bagay na naiwan sa kanya ng kanyang anak. Dahan-dahan niya itong hinaplos. Parang sa bawat haplos ay umaasa siyang mararamdaman muli ang init ng sanggol na minsang nakahiga sa kanyang dibdib.“Luna…” mahina niyang bulong.Ngunit ang umaga ay nanatiling tahimik. Sa loob ng maraming araw, iyon na ang naging buhay ni Amarra. Tahimik na pag-iyak. Mahabang gabi ng pangungulila. At walang katapusang pag-iisip kung nasaan na kaya ang kanyang anak. Minsan ay naiisip niyang baka malamig ang lugar kung saa

Mahaba ang naging biyahe ni Amarra patungong Maynila. Halos buong maghapon niyang pinagmamasdan ang daan mula sa bintana ng bus. Sa bawat kilometro na kanilang nilalakbay, pakiramdam niya ay unti-unti rin siyang lumalayo sa nakaraan. Sa likod niya ay ang Damortis. Ang mga taniman. Ang Hacienda. Ang mga alaala ng pagiging kasambahay. At ang mga sugat na iniwan ng mga taong minsang may kapangyarihan sa kanyang buhay. Ngunit sa harap niya ay isang lungsod na hindi pa niya lubos na kilala.Isang lungsod na maaaring maging simula ng kanyang panibagong buhay. Pagdating ng gabi, nagsimulang sumilay ang mga ilaw ng Maynila sa malayo. Para kay Amarra, para itong dagat ng mga bituin na bumaba sa lupa. Hindi niya maiwasang mapamangha. Hindi kailanman naging bahagi ng kanyang mundo ang ganoong tanawin. Sa Damortis, ang gabi ay tahimik. Madilim. At ang tanging liwanag ay mula sa buwan at mga bituin. Ngunit dito sa lungsod, tila hindi natutulog ang gabi. Ang mga gusali ay nakatayo na parang mga hig