Aling Production Company Ang Gumawa Ng Seryeng Del Pilar?

Ang pagbuo ng pelikula mula sa isang tanyag na nobela ay parang kwento ng isang mahigpit na relasyon sa pagitan ng dalawa. Isang malaking pamana ang dala ng 'El Grito del Pueblo', at tiyak na ang mga adaptasyon nito sa pelikula ay nakuha ang puso ng maraming manonood. Ang isang pelikula, na nakabatay sa nobelang ito, ay sumasalamin sa mga pangunahing tema ng pakikipaglaban at rebolusyon mula sa isang natatanging pananaw. Ipinakita nito ang mga pagsubok at tagumpay ng mga tauhan na lumaban para sa kanilang mga karapatan at hustisya. Nakakaangat ang cinematography at mga eksena, na parang buhay na buhay sa harapan natin. Nakikita natin dito ang sining ng pagbibigay-buhay sa mga karakter at mensahe ng mga kwento, na tila baga sila’y umuusad mula sa pahina ng nobela patungo sa malaking screen. Isang tiyak na adaptasyon na nagmarka sa puso ng mga Pilipino ay ang pagsasalin nito sa isang film na pinamagatang ‘El Grito del Pueblo: Dangal at Laban’. Ang pelikulang ito ay hindi lamang nagbibigay ng isang awit ng pakikibaka kundi naglalaman din ng mga makatang diyalogo na tila bumabalot sa tauhan. Sinubukan din nitong ipakita kung paano nakuha ng mga tao ang kanilang laban, sa kabila ng mga panganib na dulot ng isang rehimeng mapang-api. Hindi ko matatanggihan ang pakiramdam ng pagpuno ng damdaming pagkakaisa habang lumalaban ang mga tauhan sa mga kaaway. Sa kabuuan, ang ganitong mga adaptasyon ay sa akin isang mahalagang bahagi ng kulturang popular. Sinasalamin nito ang diwa ng isang henerasyon na hindi natatakot na lumaban para sa kanyang mga karapatan. Sinasalamin ng bawa’t eksena ang tunay na diwa ng 'El Grito del Pueblo', kaya naman napakahalaga ng mga adaptasyong ito para mapanatili ang alaala ng mga sakripisyo at laban ng ating mga ninuno.

Sobrang nai-imagine ko agad kung paano dapat tumingin ang isang pelikula ng 'Del Pilar' — malakas, mabilis, at puso ang dapat manguna. Para sa akin, isang perpektong pagpipilian si Paulo Avelino. May kombinasyon siya ng matinding intensity at klasikong ganda na bagay sa imahe ni Gregorio del Pilar: bata pa, may tapang, pero may dalang bigat ng responsibilidad. Nakikita ko siyang may kakayahang magpakita ng swagger sa mga eksena ng labanan at sabay na magtago ng malalim na pag-aalangan sa mga pribadong sandali. Bukod dito, maganda ring pagtrabahuhan ang physical transformation niya — kailangang may horseback riding, mando ng baril, at masinsinang training para sa swordplay o stunts. Kung irehistro ang pelikula bilang historical drama na may modernong sensibility, kayang-kaya niyang pagdugtungin ang heroism at vulnerabilidad. Sa casting, importante rin ang chemistry niya sa babaeng lead para maging emosyonal at hindi puro aksiyon ang storya. Personal kong gusto ang balanse ng matahimik na intensity at explosive na galaw na madadala niya, kaya para sa akin, si Paulo ang pinaka-fit na lumaban sa adaptasyon ng 'Del Pilar'.

Sarap balikan ang mga lumang tala tungkol kay Marcelo del Pilar — madalas iniisip ng tao na puro akda lang siya, pero maraming oral history at mga interview ng mga historyador na tinalakay siya nang mas buhay. Kapag naghahanap ako, unang tinitingnan ko ang mga malalaking archive: National Library of the Philippines at ang National Historical Commission of the Philippines. Madalas may mga transkripsyon o audio ng seminars at public lectures doon, pati na rin publikasyon na naglalaman ng mga panayam sa mga eksperto. Bukod sa pambansang archive, hindi ko pinapalampas ang university repositories. Ang mga koleksyon ng UP, Ateneo, at UST ay may mga thesis at recorded panel discussions na nagtatampok ng mga panayam sa mga historyador tungkol kay del Pilar. Online naman, marami sa mga recording na iyon ang na-upload sa YouTube o sa mga university websites. Huwag kalimutang maghanap ng mga digitized newspapers tulad ng 'La Solidaridad' at mga scholarly databases (JSTOR, Google Scholar) — madalas ang mga interviews at komentaryo ay na-quote o na-analyze doon. Personal kong natagpuan na ang kombinasyon ng pisikal na pagbisita sa archive at matiyagang paghahanap online ang pinaka-epektibo; parang treasure hunt, at tuwing may bago akong makita, excited ako magsalita tungkol dito sa mga kaibigan.

Sobrang naiinspire ako tuwing naiisip si Marcelo del Pilar—para sa akin, ang pinaka-maigting niyang aklat na dapat basahin ng kahit sino na gustong maunawaan ang kolonyal na Pilipinas ay ang 'Dasalan at Tocsohan'. Hindi lang ito basta koleksyon ng satirikong panalangin; ito ay isang mapanuring pahayag laban sa kapangyarihan ng mga prayle at kung paanong ginagamit ang relihiyon bilang instrumento ng pananakop. Ang wika niya, kahit panahong Kastila at Tagalog ang pinaghalong istilo, nakakapanindig ng balahibo dahil direkta at mapanukso. Nang basahin ko ito noon sa kolehiyo, parang nabuhay ang mga eksenang pinipintahan ni del Pilar—mga tauhang nagkukuwento ng pang-aapi at kabataang nagtatangkang magmulat ng kaisipan. Kung ika’y gustong magsimula sa mga akda ng reporma at propaganda, simulan sa 'Dasalan at Tocsohan' at saka palawakin sa mga sulatin niya sa 'La Solidaridad' at sa mga sanaysay na nagtutuligsa sa 'frailocracy'. Malalaman mo di lang ang kasaysayan kundi pati ang istilo ng pakikipaglaban gamit ang panulat, at para sa akin, iyon ang pinaka-cool: ang tapang ng pluma laban sa espada.

Sobrang nakakainspire kapag inaalala si Marcelo H. del Pilar—para sa akin, isa siyang matapang na manunulat na ginamit ang panulat bilang sandata. Madali kong isasalaysay ang buod niya para sa bagong mambabasa: ipinanganak siya sa Bulacan, naging abugado at aktibo sa paglaban sa katiwalian ng mga prayle at kolonyal na pamahalaan noong huling bahagi ng 1800s. Naiwang maraming sulatin at mga liham na tumuligsa sa pang-aabuso at nagtaguyod ng reporma. Kung tutuusin, ang pinakamahalagang bahagi ng kwento ni Del Pilar ay ang kanyang trabaho sa pahayagang 'La Solidaridad' at ang mapanuring satire na 'Dasalan at Tocsohan'. Sa paghahalo ng talinghaga at sarcasm, pinakita niya kung paano ginamit ang wika para umantig sa damdamin ng bayan. Pinatibay din ng kanyang pagkatapon sa Espanya at pakikipagsapalaran doon ang impluwensya niya sa propaganda para sa reporma. Para sa bagong mambabasa, mahalaga ring malaman ang kanyang mga alyansa—sila Rizal, Mabini, at iba pa—na naghubog ng kilusang propaganda. Bilang paalala, hindi siya perpekto at may mga parteng kontrobersyal ang kanyang estilo, pero malalim ang epekto niya sa nasyonalismong Pilipino. Nakakaantig isipin na ang simpleng panulat ay naging bahagi ng malawak na pagbabago—iyon ang dahilan kung bakit gustung-gusto kong ibahagi ang kanyang kwento sa sinumang kakabasa pa lamang.

Naku, tuwang-tuwa talaga ako kapag pinag-uusapan ang mga tag sa 'DelPilar' fandom dahil sobrang iba-iba ng gusto ng mga tao dito. Madalas makikita ko ang mga obvious na ship tags tulad ng 'DelPilar' o variations ng mga pangalan ng characters na pinagshiship — iyon ang mabilisang paraan para makita ang mga romance o slice-of-life stories. Pero sumisikat din ang mga genre tags: 'fluff' para sa nakakagaan ang puso na mga one-shot, 'angst' para sa mas mabigat na emosyon, at 'hurt/comfort' kapag may emotional healing scenes. Para sa mga mas eksperimento, uso rin ang 'alternate universe (AU)'—lalo na 'modern AU' o 'college AU'—dahil nakakatuwang isipin ang mga karakter sa ibang setting. Hindi rin mawawala ang practical tags na 'one-shot', 'series', at 'slow burn' para ipakita ang pacing. At para sa mga sensitibong content, mahalaga ang 'major character death (MCD)' o 'trigger warning' tags; personal kong pinapahalagahan kapag malinaw ang warnings sa simula dahil mas komportable ako magbasa nang alam kung ano ang aasahan ko.

Kapag naiisip ko ang 'El Grito del Pueblo', agad pumapasok sa isip ko kung gaano ito kahusay na naglalarawan ng pakikibaka ng mga tao. Sa katunayan, ang nobelang ito ay kumakatawan sa isang makapangyarihang boses ng rebolusyon. Madalas tayong nakasalamuha ng mga kuwento na tila kumikilos lamang bilang mga pandagdag sa kasaysayan, ngunit dito, tila ang bawat salita ay umaagos mula sa mga puso ng mga karakter na naglalarawan sa tunay na damdamin ng pamamahayag at pagbabago. Ang paraan ng pagsusulat ng may-akda, na nag-aalok ng masusing pag-aaral sa mga kalagayan ng mga tao, ay nagdudulot ng pakiramdam na ang mambabasa ay hindi lang tagamasid kundi bahagi ng kwento mismo. Sa iba't ibang nobela, madalas nating makita ang mga tao bilang mga bayani o tauhang naglalakbay. Pero, sa 'El Grito del Pueblo', ang mga tauhan ay tunay na kumakatawan sa kanilang bayan. Nagsisilbing mga salamin sila ng lahat ng pagkakahiwalay at pagkakaisa na nagaganap sa paligid. Wala itong pinalang pahayag ng isang suliranin kundi isang masalimuot na balangkas ng mga tao, mga pangarap, at mga pagsasakripisyo. Ang tunay na diwa ng nobela ay nasa kanyang paglikha ng koneksyon sa pagitan ng sining at lipunan, na hindi madalas natin makita sa iba pang akdang pampanitikan. Nagbibigay ito ng mas malalim na pag-unawa sa mga isyu ng inaapi at ang kanilang pagnanais na matamo ang katarungan. Sa so many novels, kadalasang nagiging aksesorya lamang ang mga tema ng lipunan; subalit dito, ang pakikibaka ng mga tao ang nagiging sentro ng kwento. Ito ay higit pa sa simpleng kwentong umiikot sa karakter; ito ay kwento ng bayan, ng diwa, at ng pagkilos. Sa labas ng kstensil ng mga karaniwang narrative arcs, umangat ang 'El Grito del Pueblo' at nag-iwan ng malalim na epekto sa akin na hindi ko malilimutan.

Kakaiba talaga ang 'El Grito del Pueblo' sa dami ng mga tema na lumalabas dito. Isang pangunahing tema na namamayani ay ang pakikibaka para sa kalayaan at karapatan. Sa kwento, makikita ang hindi matitinag na determinasyon ng mga tauhan na labanan ang kawalan ng katarungan. Sa mga eksenang puno ng emosyon, tumataas ang tensyon kapag ang mga karakter ay lumalaban para sa kanilang mga prinsipyo. Napakalapit nito sa ating tunay na buhay, dahil madalas tayong makatagpo ng mga ganitong sitwasyon sa lipunan—mga tao na ipinaglalaban ang kanilang mga karapatan at nagsusulong ng makatwirang pagbabago. Dagdag pa rito, ang pagkakaibigan sa gitna ng hirap ay isa pang tamang tema. Lahat ng mga tauhan, anuman ang kanilang estado sa buhay, ay nagdadala ng pagkaka-isa sa kanilang mga mithiin. Ito ay parang sinasabi na sa kabila ng mga pagsubok, kapag magkaisa, talagang may makakamit. Malaking bahagi ito ng mensaheng nais iparating: ang halaga ng pagtutulungan at pagtitiwala sa isa’t isa sa pag-abot ng mga pangarap. Minsan, kapag pinagmamasdan ko ang ganyang dynamic, naaalala ko ang mga kwento ng tunay na buhay kung saan ang mga tao ay nagtutulungan upang malampasan ang mga pagsubok. Huli, ang simbolismo ng kalikasan at ang mga epekto ng makasaysayang kaganapan ay hindi maikakaila. Kumakatawan ang kalikasan sa buhay at pag-asa, na nagiging pong sihaya ng mga nakaraang laban ng mga tao. Sa kwentong ito, ang mga kaganapan na nag-uugnay sa mga pantasya at katotohanan ay naka-angkla sa simbolismo ng kalikasan mismo. Ang pagbanggit ng mga hakbangin, tulad ng pagsasaka at mga likas na yaman, ay patunay na isinasalaysay ang pagsusumikap at pakikibaka para sa kapayapaan. Napaka-inspiring, lalo na kung titingnan ang konteksto ng mga nangyayari ngayon sa ating lipunan—nagpapaalala sa atin na ang ating mga ugat ay nakaugat sa kalikasan at pagiging makatawid.