May Manga Adaptasyon Ba Ng Ambisyosa Na Nobela?

Napansin ko na kapag sine-adapt ng Hollywood ang isang nobela, madalas may pagbabago sa ending — at minsan talaga may kakaibang twist na parang ginawa para sa sinehan at hindi para sa pahina. Sa personal, naiinis ako kapag nawawala ang pilosopiya ng akda dahil pinalitan ng mas 'palatable' na konklusyon, pero naiintindihan ko rin ang logic: iba ang ritmo at visual demands ng pelikula kaysa nobela. Halimbawa, ang paglalagay ng 'heroic sacrifice' o pagbibigay ng malinaw na closure ay madalas gawin para hindi umalis ang general audience na naguguluhan. May mga pagkakataon din na ginagawang mas optimistic ang ending para buksan ang posibilidad ng sequel o para maiwasan ang masyadong depressing na vibe sa marketing campaign. Sa bandang huli, kung ang adaptasyon ay may kakaibang ending, kadalasan ito resulta ng kombinasyon ng komersyal na konsiderasyon, test screenings, at artistic interpretation ng director — at hindi laging masama; may mga adaptasyon na nagtagumpay dahil sa bagong anggulo nilang ibinigay. Ako, pagkatapos mapanood at mabasa muli, ginagalang ko pa rin ang orihinal pero napapahalagahan ko rin pag naipakita ng adaptasyon ang sarili niyang dahilan bakit nagbago ang dulo.

Sobrang interesado ako sa paksang ito dahil madalas kong makita ang parehong tanong sa mga forum — may manga adaptation ba ng nobelang 'Maharlika'? Sa paglalakbay ko sa mga komunidad ng mambabasa at tagalikha, hindi ako nakakita ng opisyal na Japanese-style manga na inangkop mula sa isang partikular na nobelang pinamagatang 'Maharlika'. Mahalaga ring i-nota na maraming akda ang gumagamit ng titulong ito, kaya kapag may binabanggit na 'Maharlika' kailangan munang linawin kung aling manunulat o edisyon ang pinag-uusapan. Sa karamihan ng kaso, kapag may malaking interes ang publiko at may malinaw na mga karapatan na ibebenta, mga publisher ang pinakamabilis mag-anunsyo ng adaptation—pero sa kasalukuyan, walang malawakang kilalang adaptasyong manga mula sa naturang pamagat na tumira sa mga bookstore o opisyal na outlet sa Japan o internationally. Hindi naman nangangahulugang wala ngang visual adaptations. Nakakita ako ng mga local na ilustradong bersyon at mga komiks na hango sa mga temang historikal o epiko na ginamit din sa iba’t ibang bersyon ng 'Maharlika'. May mga fan-made manga-style reinterpretations rin sa social media at mga art platforms — madalas indie artists ang gumagawa ng ganitong proyekto bilang tribute. Kung naghahanap ka ng opisyal na adaptasyon, maganda munang subaybayan ang mga anunsyo mula sa original na publisher o sa mga kilalang komiks/graphic novel imprints sa Pilipinas; kadalasan doon unang lumalabas ang ganitong balita. Ako, bilang reader at tagahanga, palaging excited kapag may posibilidad ng visual adaptation — kasi ibang level ang momentum kapag nabubuhay ang kwento sa mga panels. Pero hanggang may opisyal na pahayag, mas ligtas isipin na wala pang lehitimong manga adaptation ng isang partikular na nobelang 'Maharlika' na kilala sa malawakang distribution.

Madalas akong humanga sa mga nobelang may pangunahing tauhang sobrang ambisyoso—parang lumalabas sa kanila ang isang apoy na hindi basta mapapatay. Isa sa pinaka-cemented sa puso ko ay ang 'The Count of Monte Cristo'; hindi lang siya tungkol sa paghihiganti kundi tungkol sa pag-angat mula sa wala hanggang sa halos diyos ang kapangyarihan. Nang basahin ko ito unang beses, parang sinundan ko ang bawat plano ni Edmond Dantès at natutunan ko kung gaano kalakas ang motibasyon na nagmumula sa kawalan ng hustisya. May iba pang halimbawa: 'Great Expectations' kung saan si Pip ay pinapatakbo ng pangarap na maging mataas ang posisyon sa lipunan—o kaya naman si Howard Roark ng 'The Fountainhead' na ambisyon niyang baguhin ang arkitektura kahit pa kontrahin ng buong mundo. Ang pagkakaiba ng mga ito sa akin ay ang tipo ng ambisyon—may maganda at may mapanganib. Nakakainspire at nakakapanibago sabay; iniisip ko pa rin kung saan nagtatapos ang determinasyon at nagsisimula ang pagkaligaw.

Nakakatuwa itong tanong at nag-research ako nang kaunti kasi curious ako — walang kilalang opisyal na anime na may pamagat na 'Brilyante ng Tubig' sa malalaking database tulad ng MyAnimeList o Anime News Network. Kung ang ibig mong sabihin ay literal na salin ng isang banyagang pamagat, madalas nagkakaroon ng iba’t ibang localized na titulo sa Pilipinas, kaya posible na may libro o manga na tinawag ng ganoon sa isang tagalog na edisyon, pero hindi ito tumutugma sa isang opisyal na anime adaptation. Kung hinahanap mo ang mga palabas na may temang brilyante o gem-like characters, malapit ang vibe ng 'Houseki no Kuni' ('Land of the Lustrous') — mga gem na katauhan at napakagandang animation. Kung water-centric naman ang hanap mo, tingnan ang 'Aria' o 'Nagi no Asukara' na talagang gumuguhit sa atmospera ng dagat at emosyonal na storytelling. Personal, kapag naghahanap ako ng ganitong kombinasyon (mga gem at tubig), mas trip ko ang mga indie manga o vocal fanfics dahil doon madalas lumalabas ang mga creative mashup na hindi official, at natutuwa ako sa mga fanmade projects na minsan ay may mga animations o short ONAs.

Teka, ang tanong mo ay parang shortcut sa paborito kong usapan sa kapehan tungkol sa mga karakter na talagang naglalakad sa hangganan ng ambisyon at moralidad. Maraming nobela ang umiikot sa isang ambisyosong bida, at depende sa tono at panahon, iba-ibang manunulat ang naglalarawan ng ganitong uri ng pagnanasa — mula sa romantikong pangarap hanggang sa katalinuhan na nauuwi sa pagkawasak. Kung magbibigay ako ng ilang malinaw at kilalang halimbawa, puwede nating sabihing si F. Scott Fitzgerald ang sumulat ng nobelang may isang napaka-ambisyosong bida sa kanyang akdang 'The Great Gatsby', kung saan si Jay Gatsby ay nagtatayo ng isang buong mitolohiya para lang abutin ang kanyang ideal na buhay at ang pag-ibig na pinapangarap niya. Sa ibang anggulo naman, si William Makepeace Thackeray ang gumawa ng napaka-malinaw na larawan ng ambisyon sa babae sa pamamagitan ng kanyang anti-heroine na si Becky Sharp sa 'Vanity Fair', isang character na handang magsugal ng moralidad at reputasyon para sa katayuan at kapangyarihan. Kung mas nakahilig ka sa klasiko ng kontinental na literatura, hindi rin mawawala si Gustave Flaubert at ang kanyang 'Madame Bovary', na nagpapakita ng isang babae na ambisyoso sa kanyang mga personal na pagnanasa at ilusyon ng isang mas marangyang buhay — ibang klase ng ambisyon, mas romantiko at mapanaghoy. Sa lokal nating konteksto naman, si Jose Rizal ay sumulat ng mga nobelang may malakas na elemento ng ambisyon na nag-uugat sa pagbabago ng lipunan; sa 'El Filibusterismo' makikita mo ang isang karakter (Simoun) na puno ng ambisyon hindi para sa promotong sosyal na pag-angat, kundi para sa radikal na pagbabago at paghihiganti bilang paraan ng pag-alis ng katiwalian. Iba-iba ang mukha ng ambisyon sa mga kuwentong ito — minsan personal at mapangarapin, minsan kolosal at marahas — at ang mga may-akda ang nagdidikta kung paano ito bubuo ng drama at trahedya. Personal, naiibig ako sa mga nobelang may ambisyosong bida kasi laging nagbibigay sila ng salamin sa ating sariling lihim na pagnanasa: paano kung susubukan natin ang mga bagay na sadyang ipinagbabawal sa atin? Naglilingkod din silang babala o inspirasyon — depende sa moral stance ng manunulat. Kung hinahanap mo ng isang pangalan na tumatak bilang sumulat ng nobela tungkol sa ambisyosong bida, magandang umpisa ang mga pangalang tulad nina F. Scott Fitzgerald ('The Great Gatsby'), William Makepeace Thackeray ('Vanity Fair'), Gustave Flaubert ('Madame Bovary'), at Jose Rizal ('El Filibusterismo') para sa lokal na perspektibo. Ang bawat akda ay nag-aalok ng kakaibang lens kung paano natin nauunawaan ang ambisyon — at yan ang dahilan kaya paulit-ulit ko silang binabasa at pinag-uusapan sa mga meet-up: hindi lang sila kuwentong pampalipas-oras, kundi mga pag-aaral ng kaluluwa na malinaw at matulis pa rin kahit ilang siglo na ang lumipas.

Talagang nakakatuwa ang tanong mo dahil isa itong klase ng katanungan na madalas magdala ng kalituhan — madalas kasi nagkakaiba ang pamagat ng mga libro kapag isinasalin o ni-retitle para sa pelikula. Sa totoo lang, wala akong maalalang kilalang pelikula na literal na may pamagat na ‘Burol ng Patay’ o direktang inangkop mula sa isang nobela o kwentong may eksaktong pamagat na iyon na mainstream o widely catalogued sa mga pangunahing database. Ngunit hindi ibig sabihin nito na wala talagang pelikula na tumatalakay sa parehong tema — ang mga kuwento ng pagdadalamhati, paggising ng patay, o seremonya ng burol ay karaniwan sa horror at drama. Kung ang hinahanap mo ay adaptasyon ng isang partikular na akda na pinamagatang ‘Burol ng Patay’ sa lokal na publikasyon, madalas na nagkakaroon ng retitling pag may screen adaptation (halimbawa, pagbabago ng pamagat kapag inaangkop para sa sine). Personal, kapag naghahanap ako ng ganitong klaseng adaptasyon, lagi kong sinusuri ang credits ng pelikula para sa linyang ‘‘based on the novel by’’, pati na rin ang mga local film fest listings at archival resources — doon madalas lumilitaw ang mga indie na adaptasyon na hindi gaanong napapansin sa mainstream.

Nakakagulat na sagot ko muna: wala akong makita na kilalang, mainstream na pelikula na malinaw na adaptasyon ng pamagat na 'sa pagsapit ng dilim'. Bilang madiskarteng tagahanga na madalas humahakbang sa mga pelikula, libro, at indie festivals, madalas akong maghanap sa IMDb, Philippine film festival archives, National Library catalogue, at YouTube para mag-verify ng ganoong klaseng pamagat. Sa mga paghahanap ko, lumalabas na ang pamagat na 'sa pagsapit ng dilim' ay hindi isang kilalang pelikulang commercially released o malawak na naitala bilang adaptasyon ng isang nobela o komiks. May mga short films at indie entries na minsang may katulad na mga pangalan, pero kadalasan local shorts ang mga iyon at hindi tumatak sa mainstream memorya. Kung interesado ka talaga at hindi pa nasisigurado, ang pinakamabisang estratehiya ko kapag naghahanap ng ganitong klaseng “missing” na adaptasyon ay: i-check ang film festival lineups (Cinemalaya, Cinema One Originals), search sa Filipino film groups sa Facebook, library catalogs, at mga koleksyon ng university film studies. Minsan ang isang pamagat ay ginagamit lamang bilang alternatibong titulo o literal na pagsasalin ng isang banyagang gawa, kaya baka kailangan mong i-cross-reference ang orihinal na pamagat. Sa huli, gusto ko lang ilahad na hindi ko nahanap ang isang malawakang kinikilalang pelikulang adaptasyon ng eksaktong 'sa pagsapit ng dilim', pero laging posible na may maliit o lokal na produksiyon na may ganoong pamagat — at iyon ang nakakapanabik sa paghahanap ng rare finds sa mundo ng pelikula.

Teka, kapag pinag-uusapan ang mga komiks na talaga namang nagmula sa nobela o webnovel, talagang bumabalik ang excitement ko — para itong nakikitang buhay ang mga eksena na dati ko lang binabasa sa teksto. Marami na kong nabasang adaptasyon: halina't ililista ko ang ilan na talagang tumatak sa akin. Una, 'Solo Leveling' — nagsimula bilang Korean webnovel na naging napakagandang manhwa na maraming action panels at visual spectacle. Mayroon ding 'The Beginning After The End' na unang webnovel, tapos naging webtoon; ipinapakita nito kung paano nagiging mas cinematic ang worldbuilding kapag may visual medium. Sa Japanese light novel side, may mga titulo tulad ng 'Sword Art Online' at 'That Time I Got Reincarnated as a Slime' na kapwa nagkaroon ng manga adaptations, at nabigyan ng ibang pacing at eksena ang bawat bersyon. Ang pinaka-astig para sa akin ay kapag ang adaptation ay hindi lang literal na pagsasalin ng bawat kabanata, kundi muling pag-aayos para mas gumana ang storytelling sa komiks: binibigyang diin ang mga emosyon gamit ang paneling at kulay, at minsan pinapaikli ang mga filler para tumakbo ang kwento. Iba pa rin ang saya kapag nabasa mo muna ang nobela at pagkatapos masilip ang visual na bersyon — may sorpresa, may dagdag na detalye, at madalas mas na-appreciate ko ang parehong medium pagkatapos.

Pumasok sa isip ko ang mga kwentong madalas ay hindi sapat na napapansin, ngunit may mga maikling kwento na ganap na nailalarawan ang mga aral. Isang halimbawa ay ang ‘Tadhana’ ni Liwayway Arceo, kung saan binibigyang-diin ang halaga ng pamilya sa bawat desisyon at hakbang sa buhay. Ang tema ng kwento ay umiikot sa mga sakripisyo ng isang ina para sa kanyang anak. Kadalasan, ang mga ganitong kwento ay nagtuturo sa atin ng mga simpleng katotohanan tungkol sa pagmamahal at mga responsibilidad. Ang hirap at saya ng buhay ay talaga namang napapahayag sa pamamagitan ng malalim na pagsisid sa relasyon ng pamilya, at dyan naipapakita ang tunay na kalakasan ng pagkakaisa sa kabila ng mga pagsubok. Minsan, naiisip ko rin ang 'Ang Munting Kubo', isang klasikong kwentong Bayan na nagsasalaysay ng mga diwang hindi masyadong nakikita sa modernong lipunan. Ang mga tauhan sa kwento ay nag-uumapaw ng malasakit at nakakatulong silang magturo ng kahulugan ng tulungan at pagkakaisa sa loob ng pamilya. Ang kwento ay nagpapakita na sa simpleng pamumuhay, masusumpungan ang mga bagay na tunay na mahalaga—ang pamilya at ang mga alaala kasama ng mga ito. Sa sarili kong pananaw, ang mga kwentong ito ay hindi lamang kwento; ito ay mga paalala na sa mundo ng masalimuot na teknolohiya at modernisasyon, ang puso at pamilya pa rin ang nagiging sentro ng ating pag-iral. Sa larangan naman ng mga modernong kwento, mayroon ding mga adaptasyon ng mga kilalang akda tulad ng ‘Mga Ibong Mandaragit’ na puno ng mga aral at pagkakaunti ng pamilya. Abot-kamay ang inspirasyon sa mga kwentong ito; bawat kwento ay isang binhi na nag-uugat mula sa mga pagsubok na dinadanas ng mga tao sa pamilya. Simpleng pananaw lamang na ang pagkakaisa at pagmamahalan sa pamilya ay ang susi sa tagumpay, kaya habang tumatanda ako, ang mga ganitong kwento ay tila nagsisilbing gabay ko sa pagharap sa mga hamon ng buhay.