Jojo มีกี่ภาค รวมสปินออฟหรือภาคย่อยด้วยหรือไม่?

ตลอดการคลุกคลีกับแฟรนไชส์นี้ ผมมักจะบอกคนอื่นแบบชัดเจนว่าเมื่อนับเฉพาะหนังฉายโรงแบบยาว ๆ จะมีทั้งหมด 6 ภาค 'The Terminator' (1984) เป็นจุดเริ่มต้น จนถึงผลงานล่าสุดที่ถือเป็นภาพยนตร์ฉายโรงคือภาคที่หก การนับแบบนี้ถือเป็นการแยกแยะที่ตรงที่สุดถ้าคุณหมายถึงฟิล์มฟีเจอร์ปกติ แต่ถาอยากรวมสปินออฟที่อยู่ในรูปแบบของหนังสั้นสำหรับสวนสนุกหรือโชว์ ก็มีอีกชิ้นที่มักถูกนับว่าเป็นสปินออฟ นั่นคือ 'T2 3-D: Battle Across Time' ที่ออกมาตอนกลางยุค 90 ซึ่งเป็นการผลิตพิเศษไม่ใช่ภาพยนตร์ฉายทั่วไป เมื่อผมพูดถึงตัวเลขกับเพื่อน ๆ ผมมักจะอธิบายสองแบบให้เข้าใจง่าย: แบบแรกนับเฉพาะภาพยนตร์ฉายโรงยาว ๆ = 6 ภาค แบบที่สองถ้านับรวมงานพิเศษอย่างหนังสั้นหรือโชว์ ก็จะบวกเพิ่มเป็น 7 งาน ถ้าคุณอยากรวมซีรีส์ทีวี งานคอมิกส์ หรือเกมด้วย ตัวเลขจะพุ่งขึ้นอีกมาก แต่โดยภาพรวมอย่างตรงไปตรงมา คำตอบสั้น ๆ ที่ผมยึดคือหกภาคถ้านับเฉพาะหนังฉายโรง และเพิ่มขึ้นถ้านับสปินออฟแบบพิเศษ ซึ่งผมมักจะอ้างถึงเวลาคุยกับคนที่ยังไม่ชัดเจนเรื่องการจำแนกประเภทแบบนี้

แฟรนไชส์นี้มีทั้งหมด 9 ภาคหลักในมังงะแบบต่อเนื่อง ซึ่งแต่ละภาคมีโทนและตัวเอกต่างกันอย่างชัดเจน รายชื่อภาคตามลำดับคือ: 1) 'Phantom Blood' 2) 'Battle Tendency' 3) 'Stardust Crusaders' 4) 'Diamond is Unbreakable' 5) 'Vento Aureo' (หรือ 'Golden Wind') 6) 'Stone Ocean' 7) 'Steel Ball Run' 8) 'JoJolion' และ 9) 'The JOJOLands' โดยภาค 7 และ 8 เริ่มเข้าสู่แนวคิดจักรวาลสลับกัน (alternate universe) ซึ่งทำให้โทนของเรื่องเปลี่ยนไปจากภาคก่อนหน้านั้น ส่วนตัวแล้วฉันชอบวิธีที่ผู้แต่งเปลี่ยนจังหวะเรื่องในแต่ละภาค บางภาคเน้นการผจญภัยชัดเจน เช่น 'Stardust Crusaders' ขณะที่บางภาคเน้นบรรยากาศชุมชนและมิสต์เรียสอย่าง 'Diamond is Unbreakable' การรู้ว่ามี 9 ภาคช่วยให้มองภาพรวมการเปลี่ยนผ่านของสไตล์งานได้ชัดขึ้น และทำให้การกลับไปอ่านภาคเก่า ๆ มีความหมายขึ้นด้วย

ยกนิ้วให้แฟรนไชส์นี้ในมุมของคนที่ชอบหนังซูเปอร์ฮีโร่แบบนอกกรอบ เพราะเรื่องราวของ 'เวน่อม' ถูกหยิบมาทำเป็นภาพยนตร์จริงจังแล้วสองภาคจนถึงตอนนี้ เราอยากสรุปแบบเข้าใจง่ายก่อนว่า ภาพยนตร์เดี่ยวของตัวละครเวน่อมที่ออกฉายมีทั้งหมด 2 ภาค คือ 'Venom' (2018) และ 'Venom: Let There Be Carnage' (2021) สองภาคนี้เป็นแกนหลักที่ทำให้โลกของเวน่อมในหนังมีตัวตนบนจอใหญ่ มุมมองเรื่องสปินออฟที่คนมักสงสัยคือ ถ้านับรวมสปินออฟจริงๆ ต้องแยกความหมายกันหน่อย เพราะมีผลงานอื่น ๆ ในจักรวาลภาพยนตร์ของโซนี่ที่เชื่อมโยงกัน เช่น ภาพยนตร์ของตัวละครอื่น ๆ ภายใต้แนวทางเดียวกัน แต่ถาถามว่าเราได้เห็นสปินออฟที่โฟกัสตัวละครที่แตกมาจากเวน่อมออกมาแล้วไหม คำตอบคือยังไม่มีสปินออฟเฉพาะตัวเวน่อมที่ออกฉายจริงจังนอกจากสองภาคหลัก แต่โซนี่พูดคุยและมีแผนพัฒนาโปรเจ็กต์ใหม่ ๆ ที่อาจเชื่อมโยงหรือขยายโลกของเวน่อมได้ เช่น ไอเดียเกี่ยวกับตัวละครคู่ปรับอย่าง 'คาร์แนจ' ถูกหยิบยกบ่อยครั้ง โดยสรุปสำหรับคนที่อยากเก็บครบตอนนี้: หนังเดี่ยวของเวน่อมออกฉาย 2 ภาค และมีข่าว/แผนการพัฒนาภาคต่อเพิ่มเติมอยู่บนโต๊ะ ส่วนสปินออฟที่เป็นหนังแยกเฉพาะจากเวน่อมยังไม่ถือว่าเป็นผลงานที่ออกฉายแล้ว แอบตื่นเต้นเสมอว่าถ้ามีโปรเจ็กต์ใหม่ๆ ปะทุขึ้น จะเอาทางไหนมาเล่าเรื่องต่อ — ชอบความเป็นไปได้แบบนี้จริง ๆ

เอาล่ะ มาเล่าแบบกระชับและเป็นกันเองเกี่ยวกับเรื่องนี้: 'JoJo\'s Bizarre Adventure' ตอนนี้มีทั้งหมด 8 ภาคหลักที่จบแล้ว นับตั้งแต่ภาคแรกไปจนถึง 'JoJolion' และมีภาคที่ 9 คือ 'The JOJOLands' ที่เริ่มต่อเนื่องในมังงะล่าสุด ดังนั้นถ้านับเฉพาะภาคที่ออกมาให้เห็นแบบเป็นชุดจนถึงปัจจุบันก็จะพูดได้ว่า 8 ภาคจบแล้ว และจักรวาลยังคงขยายด้วยภาคที่ 9 ในรูปแบบมังงะ พูดถึงว่าเริ่มดูจากภาคไหนสำหรับมือใหม่ อันนี้ขึ้นกับสไตล์ที่ชอบจริงๆ หากอยากตามความต่อเนื่องของเรื่องราวและวิวัฒนาการของตัวละครแนะนำให้เริ่มจาก 'Phantom Blood' (ภาค 1) เพราะจะได้เห็นต้นกำเนิดของตระกูล Joestar และเหตุผลเบื้องหลังหลายอย่างที่กลับมาต้องใช้ความเข้าใจในภายหลัง แต่อีกมุมที่หลายคนมักแนะนำคือเริ่มจาก 'Stardust Crusaders' (ภาค 3) เพราะเป็นภาคที่เริ่มมีระบบ 'สแตนด์' ซึ่งเป็นหัวใจของซีรีส์ตั้งแต่นั้นมาและยังเต็มไปด้วยฉากแอ็กชันชัดเจน จังหวะเรื่องเร็วกว่าเหมาะกับคนที่อยากได้ความมันส์แบบไม่ต้องทนผ่านตอนปูพล็อตยาวๆ ถ้าชอบบรรยากาศแบบคอมเมดี้ผสมสืบสวนเล็กๆ และโทนเบาสบายกว่าแนะนำ 'Diamond Is Unbreakable' (ภาค 4) ซึ่งเป็นจุดที่โทนเรื่องเปลี่ยนไปเพื่อเน้นความเป็นเมืองเล็ก-ความประหลาดในชีวิตประจำวัน ส่วนคนที่ชอบโทนดิบๆ เนื้อเรื่องแนวแก๊งอิตาเลียนกับสไตล์แฟชั่นแปลกตา 'Golden Wind' (ภาค 5) จะเหมาะมาก ส่วนถ้าต้องการเห็นตัวเอกหญิงและโทนเรื่องที่ทดสอบอารมณ์กับแรงกระทำ 'Stone Ocean' (ภาค 6) ให้ความรู้สึกใหม่ที่น่าสนใจ อีกเรื่องที่ควรรู้คือภาค 7 'Steel Ball Run' และภาค 8 'JoJolion' อยู่ในจักรวาลที่เป็นเวอร์ชันอื่น (alternate universe) ความเชื่อมโยงกับภาคก่อนหน้าเปลี่ยนไป ทำให้เข้าได้ง่ายสำหรับคนข้ามมาดูโดยไม่ต้องเคลียร์ทุกภาคก่อน สรุปแบบชัดเจน: ถาต้องการประสบการณ์เต็มและเข้าใจโครงเรื่องแนะนำเริ่มที่ 'Phantom Blood' แล้วดูตามลำดับ แต่ถาอยากโดดเข้าแบบไวๆ ให้เริ่มที่ 'Stardust Crusaders' แล้วค่อยย้อนกลับมาดูภาค 1-2 หรือเลือกภาคที่โทนตรงกับรสนิยมของตัวเองมากที่สุด ส่วนตัวแล้วเริ่มจากดู 'Stardust Crusaders' ก่อนเพราะความตื่นเต้นและสแตนด์ที่เด่น แต่ก็กลับไปเติมเต็มด้วยภาค 1-2 ทำให้รู้สึกว่าการดูครบทุกภาคมันเติมเต็มความบ้าและความแฟนตาซีได้อย่างลงตัวจริงๆ

วันไหนที่นึกถึงจักรวาลใต้ดินของนักฆ่า ฉันมักจะเริ่มจากการนับภาคหลักก่อนแล้วค่อยคิดถึงสปินออฟ ถ้านับเฉพาะภาพยนตร์หลักที่ออกฉายแล้ว จะมีทั้งหมด 4 ภาคคือ 'John Wick' (2014), 'John Wick: Chapter 2' (2017), 'John Wick: Chapter 3 – Parabellum' (2019) และ 'John Wick: Chapter 4' (2023) ซึ่งพล็อตหลักและการเดินเรื่องของจอห์น วิคจับอยู่ในสี่ภาคนี้อย่างชัดเจน ส่วน 'Ballerina' ถูกตั้งใจให้เป็นสปินออฟที่ขยายจักรวาลเดียวกัน โดยเล่าเรื่องตัวละครใหม่ที่มีความเกี่ยวพันกับโลกของนักฆ่าและระบบของคอนติเนนทัล ดังนั้นถานับรวมงานสร้างทั้งหมดที่อยู่ในจักรวาลเดียวกับ 'John Wick' (ไม่จำกัดว่าเป็นภาคหลักหรือไม่) ก็ถือว่าเมื่อรวม 'Ballerina' เข้าไปจะมีผลงานภาพยนตร์เชื่อมโยงกัน 5 เรื่อง โดยยังแยกชัดเจนว่ามี 4 ภาคหลักและอีก 1 ผลงานสปินออฟที่ขยายโลกของเรื่องไว้อีกชิ้น ซึ่งในมุมของแฟน ฉันชอบที่จักรวาลได้รับการขยายแบบนี้เพราะยังคงความเข้มข้นของบรรยากาศ แต่ก็เห็นว่าเป็นประเด็นว่าคนจะนับเป็น "ภาค" หรือ "สปินออฟ" กันอย่างไร

เริ่มจากภาพรวมของแฟรนไชส์ 'Jumanji' ก่อนเลย—ถานับเฉพาะภาพยนตร์ที่ใช้ชื่อตรงๆ ว่า 'Jumanji' แล้ว เรื่องนี้มีทั้งหมดสามภาคชัดเจน ได้แก่ ภาพยนตร์ต้นฉบับ 'Jumanji' (1995) ที่นำแสดงโดยโรบิน วิลเลียมส์ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้แนวคิดของเกมมีชีวิตขึ้นมา จากนั้นถูกรีเมค/รีบูตในรูปแบบโมเดิร์นเป็น 'Jumanji: Welcome to the Jungle' (2017) ที่เปลี่ยนบอร์ดเกมให้กลายเป็นวิดีโอเกม จนตามมาด้วยภาคต่อ 'Jumanji: The Next Level' (2019) ที่ต่อยอดความสัมพันธ์ของตัวละครและขยายจักรวาลออกไปอีกเล็กน้อย ในมุมมองของฉัน สามภาคนี้คือแกนหลักที่คนส่วนใหญ่หมายถึงเมื่อนึกถึงแฟรนไชส์ภาพยนตร์ 'Jumanji' ในรูปแบบภาพยนตร์ฮอลลีวูด ขยับออกมาหน่อย ถ้านับรวมสปินออฟหรือผลงานที่เป็นญาติกันทางความคิด ก็มีงานอีกสองชิ้นที่มักถูกยกมาพูดถึงเสมอชัดเจนชิ้นแรกคือซีรีส์การ์ตูน 'Jumanji' (ออกฉายในปลายยุค 90) ที่ต่อยอดโลกของเกมในรูปแบบทีวีสำหรับเด็กและถือเป็นสปินออฟโดยตรงของภาพยนตร์ต้นฉบับ เหตุการณ์และตัวละครบางส่วนถูกนำมาปรับเพื่อให้เหมาะกับผู้ชมกลุ่มเล็กกว่า ส่วนอีกชิ้นที่ต้องพูดถึงคือภาพยนตร์เรื่อง 'Zathura' (2005) ซึ่งดัดแปลงจากหนังสือของ Chris Van Allsburg คนเขียนเดียวกับหนังสือ 'Jumanji' แม้ตัวหนังจะไม่ใช้ชื่อ 'Jumanji' แต่หลายคนเรียกมันว่าเป็นสปินออฟเชิงจิตวิญญาณหรือพี่น้องของ 'Jumanji' เพราะมีคอนเซ็ปต์เกม/วัตถุที่ดึงผู้เล่นเข้าสู่โลกอันอันตรายเหมือนกัน เหตุผลนี้ทำให้บางคนยอมให้นับเป็นส่วนหนึ่งของจักรวาลขยายได้ สรุปเป็นตัวเลขอย่างชัดเจน ถานับแค่ภาพยนตร์ที่ชื่อตรงๆ ว่า 'Jumanji' ก็มี 3 ภาค หากเผื่อคิดแบบรวม 'Zathura' ในฐานะสปินออฟเชิงเรื่องเล่า ก็จะเป็น 4 ชิ้น และหากนับรวมซีรีส์การ์ตูน 'Jumanji' ด้วยก็จะขยับเป็น 5 ผลงานที่ถือเป็นส่วนขยายของแนวคิดนี้ไปอีกแบบ นอกจากนี้ยังมีสื่ออื่นๆ อีก เช่น วิดีโอเกม ผู้เล่นเวอร์ชันต่างๆ และสินค้าสื่ออื่นๆ ที่บางคนอาจนับรวมเป็นสปินออฟหรือการขยายจักรวาลได้อีกมาก แต่ถ้าต้องการคำตอบง่ายๆ ให้ถือว่า 3 (ภาพยนตร์หลัก) หรือ 4–5 (ถ้านับงานที่เชื่อมโยงกันอย่างหลวมๆ) ขึ้นอยู่กับว่าต้องการนับแบบเคร่งครัดแค่หน้าจอใหญ่หรือจะยอมรับงานที่เป็นญาติกันทางแนวคิดด้วย การมองแบบแฟนๆ ทำให้ฉันรู้สึกว่าสิ่งที่ทำให้แฟรนไชส์นี้น่าสนใจไม่ใช่เพียงจำนวนภาค แต่เป็นวิธีที่แต่ละงานนำคอนเซ็ปต์เกมมาปรับใช้ให้มีรสชาติต่างกัน ทั้งความระทึกขวัญใน 'Jumanji' ต้นฉบับและความสนุกแบบผจญภัยคอมเมดี้ในยุครีบูต ซึ่งทำให้การนับภาคกลายเป็นเรื่องของมุมมองมากกว่าแค่ตัวเลขอย่างเดียว

ตั้งแต่ที่เริ่มติดตามเส้นเรื่องของตัวละครนี้บนจอใหญ่ มุมมองของฉันคือมันยังเป็นชุดภาพยนตร์ที่ค่อนข้างกระชับและเน้นไปที่หนังสองภาคหลักมากที่สุด ผลงานบนจอใหญ่ที่ออกมาแล้วมี 2 เรื่องคือ 'Venom' (2018) และ 'Venom: Let There Be Carnage' (2021) — ทั้งสองเล่าเรื่องราวของเอ็ดดี้ บร็อคและความสัมพันธ์วุ่นๆ กับซิมไบโอต Venom ในสไตล์ที่ผสมแอ็กชันกับคอเมดี้มืดๆ ฉันรู้สึกว่าทิศทางของหนังสองภาคนี้ชัดเจนและมีโทนเฉพาะตัว ทำให้แฟนบางส่วนชอบมาก ในขณะที่อีกบางคนอาจจะหวังความเชื่อมโยงกับจักรวาลอื่นมากขึ้น นอกจากสองภาพยนตร์หลักแล้ว Sony ผลิตภาพยนตร์จากตัวละครมาร์เวลอื่นๆ ที่วางอยู่ในจักรวาลกว้างของบริษัท ซึ่งแฟนๆ มักนับรวมเป็นงานที่เกี่ยวข้องหรือ 'สปินออฟ' ได้ เช่น 'Morbius' หรือ 'Kraven the Hunter' และมีผลงานอื่นๆ ที่พยายามเชื่อมโยงกันด้วยอีสเตอร์เอกหรือฉากเครดิตท้ายเรื่อง ดังนั้นถานับแบบกว้างๆ ที่รวมภาพยนตร์ตัวละครจากจักรวาลของ Sony เข้าไปด้วย จะได้ความรู้สึกว่ามีเครือข่ายผลงานที่เกี่ยวข้องกันมากกว่าที่เห็นบนจอเพียงสองเรื่องเท่านั้น แต่ถ้านับแบบเคร่งครัดแค่หนังชุดที่ใช้ชื่อตรงกับตัวละคร Venom ก็มี 2 ภาคที่ออกฉายแล้ว และมีข่าวเรื่องการพัฒนาภาคต่ออีกในอนาคตที่แฟนๆ กำลังรอดูทิศทางต่อไป

หลายคนอาจสงสัยว่าเมื่อนับภาคทั้งหมดของ 'JoJo' จริง ๆ แล้วมีเท่าไหร่ ผมมองเรื่องนี้สองแบบเลย — แบบแรกคือมองเป็นจำนวนภาคที่มีในมังงะ กับแบบที่มองเป็นจำนวนภาคที่ถูกดัดแปลงเป็นอนิเมะ ในมังงะตอนนี้มีทั้งหมด 8 ภาค เริ่มตั้งแต่ 'Phantom Blood' แล้วไล่มาจนถึง 'JoJolion' ส่วนฝั่งอนิเมะที่ถูกนำมาฉายจนถึงปัจจุบันครอบคลุมถึงภาค 1–6 เท่านั้น (รวมเป็น 6 ภาคที่ฉายออกมาแล้ว) ดังนั้นถ้านับแบบรวมกันตรง ๆ (มังงะ 8 + อนิเมะ 6) ก็จะได้ตัวเลข 14 รายการ แต่ถ้านับเป็นภาคที่มีจริง ๆ โดยไม่ซ้ำซ้อน ก็ยังคงเป็น 8 ภาคอยู่ดี สรุปแบบตรงไปตรงมาที่ผมชอบพูดกับเพื่อนคือ: มังงะ = 8 ภาค, อนิเมะที่ฉายแล้ว = 6 ภาค, และถานับรวมซ้อนกันจะได้ 14 รายการ แต่แก่นของเรื่องยังคงเป็นซีรีส์ 8 ภาคที่มีเนื้อเรื่องต่อเนื่องแบบเฉพาะตัว นี่คือสิ่งที่ทำให้แฟรนไชส์นี้เท่และมีเสน่ห์แบบไม่เหมือนใคร