คนเหล็กมีกี่ภาค รวมภาคหลักและสปินออฟด้วยหรือไม่

ยกนิ้วให้แฟรนไชส์นี้ในมุมของคนที่ชอบหนังซูเปอร์ฮีโร่แบบนอกกรอบ เพราะเรื่องราวของ 'เวน่อม' ถูกหยิบมาทำเป็นภาพยนตร์จริงจังแล้วสองภาคจนถึงตอนนี้ เราอยากสรุปแบบเข้าใจง่ายก่อนว่า ภาพยนตร์เดี่ยวของตัวละครเวน่อมที่ออกฉายมีทั้งหมด 2 ภาค คือ 'Venom' (2018) และ 'Venom: Let There Be Carnage' (2021) สองภาคนี้เป็นแกนหลักที่ทำให้โลกของเวน่อมในหนังมีตัวตนบนจอใหญ่ มุมมองเรื่องสปินออฟที่คนมักสงสัยคือ ถ้านับรวมสปินออฟจริงๆ ต้องแยกความหมายกันหน่อย เพราะมีผลงานอื่น ๆ ในจักรวาลภาพยนตร์ของโซนี่ที่เชื่อมโยงกัน เช่น ภาพยนตร์ของตัวละครอื่น ๆ ภายใต้แนวทางเดียวกัน แต่ถาถามว่าเราได้เห็นสปินออฟที่โฟกัสตัวละครที่แตกมาจากเวน่อมออกมาแล้วไหม คำตอบคือยังไม่มีสปินออฟเฉพาะตัวเวน่อมที่ออกฉายจริงจังนอกจากสองภาคหลัก แต่โซนี่พูดคุยและมีแผนพัฒนาโปรเจ็กต์ใหม่ ๆ ที่อาจเชื่อมโยงหรือขยายโลกของเวน่อมได้ เช่น ไอเดียเกี่ยวกับตัวละครคู่ปรับอย่าง 'คาร์แนจ' ถูกหยิบยกบ่อยครั้ง โดยสรุปสำหรับคนที่อยากเก็บครบตอนนี้: หนังเดี่ยวของเวน่อมออกฉาย 2 ภาค และมีข่าว/แผนการพัฒนาภาคต่อเพิ่มเติมอยู่บนโต๊ะ ส่วนสปินออฟที่เป็นหนังแยกเฉพาะจากเวน่อมยังไม่ถือว่าเป็นผลงานที่ออกฉายแล้ว แอบตื่นเต้นเสมอว่าถ้ามีโปรเจ็กต์ใหม่ๆ ปะทุขึ้น จะเอาทางไหนมาเล่าเรื่องต่อ — ชอบความเป็นไปได้แบบนี้จริง ๆ

ตั้งแต่ได้ลงมือจัดลิสต์หนังเรื่องนี้ให้เพื่อน ๆ ครั้งแรก ฉันเริ่มเห็นความชัดเจนว่าจริง ๆ แล้วแฟรนไชส์ 'คนเหล็ก' มีทั้งหมด 6 ภาคภาพยนตร์หลัก (ไม่รวมซีรีส์และสื่อขยายอื่น ๆ) และเสน่ห์ของมันมักจะอยู่ที่สองภาคแรกมากที่สุด นี่คือเหตุผลที่ฉันมักแนะนำให้คนใหม่เริ่มจากสองภาคแรกก่อนเสมอ: 'The Terminator' และ 'Terminator 2: Judgment Day' เพราะทั้งสองภาควางรากเรื่อง ตัวละคร และโทนอันเป็นภาพจำของแฟรนไชส์ได้ชัดเจน หลังจากดูสองภาคแรกแล้ว วิธีดูแบบเรียงตามฉายจริงเป็นตัวเลือกที่เรียบง่ายและปลอดภัย — ต่อด้วยภาคที่ฉายตามมาเพื่อสัมผัสวิวัฒนาการของไอเดียและเทคนิคพิเศษในยุคต่าง ๆ การดูตามฉายยังช่วยให้รับรู้ได้ว่าผู้สร้างพยายามปรับทิศทางเรื่องราวอย่างไรเมื่อเวลาผ่านไป ยอมรับได้ว่าบางภาคจะเปลี่ยนโทนจากความสยองขวัญวิทยาศาสตร์เป็นแอคชั่นบล็อกบัสเตอร์ ซึ่งอาจทำให้คนดูที่ชอบอารมณ์ดิบ ๆ ในสองภาคแรกรู้สึกแตกต่าง ในฐานะแฟนที่โตมากับสองภาคแรก ฉันชอบการดูตามฉายเพราะมันให้การเดินทางแบบมีพัฒนาการเห็นได้ชัด แต่ถาต้องเลือกจริง ๆ ก็ยืนยันว่าต้องไม่ข้ามสองเรื่องแรกนะ — พวกมันคือหัวใจของเรื่องและจะทำให้การดูภาคต่อ ๆ ไปมีความหมายขึ้นเยอะ

เอาล่ะ มาลงรายละเอียดให้ชัดเจนกันหน่อย: ตลอดการตีพิมพ์ของมังงะหลักที่แต่งโดย ฮิโรฮิโกะ อาราคิ มีทั้งหมด 9 ภาค ณ ตอนนี้ โดยเริ่มจาก 'Phantom Blood' เป็นภาคแรก แล้วต่อด้วย 'Battle Tendency', 'Stardust Crusaders', 'Diamond is Unbreakable', 'Vento Aureo' (หรือ 'Golden Wind'), 'Stone Ocean', 'Steel Ball Run', 'JoJolion' และล่าสุดคือ 'The JOJOLands' ซึ่งเริ่มขึ้นหลังจากภาคแปด นั่นแปลว่าเมื่อรวมทุกภาคหลักแล้ว ตัวเรื่องหลักของ 'JoJo's Bizarre Adventure' มี 9 ภาค ซึ่งบางภาคจะอยู่ในเส้นเรื่องหลักเดียวกัน ขณะที่บางภาคถูกจัดให้อยู่ในเอกภพทางเลือก แต่ทั้งหมดยังคงถูกนับเป็นภาคหลักของซีรีส์เดียวกันตามผลงานต้นฉบับ

เอาแบบตรงๆเลย ฉันชอบมองแฟรนไชส์นี้เหมือนกับหนังไซไฟที่เติบโตไปพร้อมกับยุคสมัยมากกว่าจะเป็นแค่หนังแอ็กชันเรื่องหนึ่ง จำนวนภาคของ 'คนเหล็ก' ในเวอร์ชันภาพยนตร์ที่ออกฉายในโรงถึงปี 2019 มีทั้งหมดหกภาค ฉันชอบย้อนกลับไปดูต้นตอของความคิดสร้างสรรค์ในภาคแรก ๆ เพราะมันช่วยให้เห็นพัฒนาการของเรื่องราวและตัวละครได้ชัดเจนขึ้น แต่อย่างที่รู้กัน บทและโทนของแต่ละภาคก็เปลี่ยนไปตามผู้กำกับและยุคสมัย ทำให้แฟน ๆ แยกเป็นกลุ่มชัดเจน—คนชอบของดิบเถื่อนแบบดั้งเดิม กับคนที่ชอบหนังใหญ่เต็มไปด้วยเอฟเฟกต์ รายชื่อภาษาอังกฤษของแต่ละภาคตามลำดับเวลาออกฉายมีดังนี้: 'The Terminator' (1984), 'Terminator 2: Judgment Day' (1991), 'Terminator 3: Rise of the Machines' (2003), 'Terminator Salvation' (2009), 'Terminator Genisys' (2015), และ 'Terminator: Dark Fate' (2019). ส่วนตัวฉันมักจะยกฉากจาก 'The Terminator' กับความน่ากลัวของเครื่องจักรที่เงียบๆ กับฉากจาก 'Terminator 2' ที่กลายเป็นมาตรฐานของหนังแอ็กชัน-ไซไฟยุค 90 มาเป็นตัวอย่างเมื่อคุยกับเพื่อน ๆ เพราะสองภาคแรกนี้แสดงให้เห็นสเปกตรัมของเรื่องเล่าได้กว้างสุด ๆ และยังคงมีเสน่ห์แม้เวลาจะผ่านไปนานก็ตาม

นึกถึงครั้งแรกที่ได้ดู 'The Terminator' บนจอทีวีจอเล็กและรู้สึกว่าฉากทะลุเวลาของหนังมันทรงพลังจนติดอยู่ในหัวฉันมาจนทุกวันนี้ ฉากความมืดของลอสแองเจลิสที่เต็มไปด้วยฝุ่นควันและเสียงของมอเตอร์ไซค์ ยังทำให้ฉันเข้าใจเหตุผลที่แฟรนไชส์นี้ยืนหยัดได้ยาวนาน ต่อไปนี้คือรายชื่อภาคภาพยนตร์หลักของแฟรนไชส์ 'คนเหล็ก' พร้อมปีออกฉายที่ฉันจำได้ชัดเจนและเคยดูวนหลายครั้ง: 'The Terminator' (1984), 'Terminator 2: Judgment Day' (1991), 'Terminator 3: Rise of the Machines' (2003), 'Terminator Salvation' (2009), 'Terminator Genisys' (2015), และ 'Terminator: Dark Fate' (2019) ความทรงจำของฉันกับภาคแรกและภาคสองต่างกันอย่างชัดเจน — ภาคแรกเป็นหนังสยองระทึกแบบไซไฟคุมโทนดิบ คอนเซ็ปต์การตามล่าจากอนาคตมันชัดเจนที่สุด ขณะที่ภาคสองนำเสนอเทคนิคพิเศษที่เปลี่ยนมาตรฐานของหนังแอ็กชัน-ไซไฟไปเลย ฉากการไล่ล่ากับตัวละครโลหะเหลวใน 'Terminator 2' ทำให้ฉันทึ่งกับการออกแบบเอฟเฟกต์และการเล่าเรื่องที่ผสมความรู้สึกคุ้มครองแบบพ่อ-ลูกเข้าไปได้อย่างลงตัว ถึงแม้ภาคหลังๆ จะมีทั้งขึ้นและลง แต่การได้ย้อนดูทั้งหกภาคช่วยให้เห็นวิวัฒนาการของแนวคิดเรื่อง AI กับมนุษยชาติในมุมมองต่างๆ ซึ่งยังคงเป็นสิ่งที่ฉันพูดถึงกับเพื่อนๆ อยู่เป็นประจำ

เริ่มจากภาพรวมของแฟรนไชส์ 'Jumanji' ก่อนเลย—ถานับเฉพาะภาพยนตร์ที่ใช้ชื่อตรงๆ ว่า 'Jumanji' แล้ว เรื่องนี้มีทั้งหมดสามภาคชัดเจน ได้แก่ ภาพยนตร์ต้นฉบับ 'Jumanji' (1995) ที่นำแสดงโดยโรบิน วิลเลียมส์ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้แนวคิดของเกมมีชีวิตขึ้นมา จากนั้นถูกรีเมค/รีบูตในรูปแบบโมเดิร์นเป็น 'Jumanji: Welcome to the Jungle' (2017) ที่เปลี่ยนบอร์ดเกมให้กลายเป็นวิดีโอเกม จนตามมาด้วยภาคต่อ 'Jumanji: The Next Level' (2019) ที่ต่อยอดความสัมพันธ์ของตัวละครและขยายจักรวาลออกไปอีกเล็กน้อย ในมุมมองของฉัน สามภาคนี้คือแกนหลักที่คนส่วนใหญ่หมายถึงเมื่อนึกถึงแฟรนไชส์ภาพยนตร์ 'Jumanji' ในรูปแบบภาพยนตร์ฮอลลีวูด ขยับออกมาหน่อย ถ้านับรวมสปินออฟหรือผลงานที่เป็นญาติกันทางความคิด ก็มีงานอีกสองชิ้นที่มักถูกยกมาพูดถึงเสมอชัดเจนชิ้นแรกคือซีรีส์การ์ตูน 'Jumanji' (ออกฉายในปลายยุค 90) ที่ต่อยอดโลกของเกมในรูปแบบทีวีสำหรับเด็กและถือเป็นสปินออฟโดยตรงของภาพยนตร์ต้นฉบับ เหตุการณ์และตัวละครบางส่วนถูกนำมาปรับเพื่อให้เหมาะกับผู้ชมกลุ่มเล็กกว่า ส่วนอีกชิ้นที่ต้องพูดถึงคือภาพยนตร์เรื่อง 'Zathura' (2005) ซึ่งดัดแปลงจากหนังสือของ Chris Van Allsburg คนเขียนเดียวกับหนังสือ 'Jumanji' แม้ตัวหนังจะไม่ใช้ชื่อ 'Jumanji' แต่หลายคนเรียกมันว่าเป็นสปินออฟเชิงจิตวิญญาณหรือพี่น้องของ 'Jumanji' เพราะมีคอนเซ็ปต์เกม/วัตถุที่ดึงผู้เล่นเข้าสู่โลกอันอันตรายเหมือนกัน เหตุผลนี้ทำให้บางคนยอมให้นับเป็นส่วนหนึ่งของจักรวาลขยายได้ สรุปเป็นตัวเลขอย่างชัดเจน ถานับแค่ภาพยนตร์ที่ชื่อตรงๆ ว่า 'Jumanji' ก็มี 3 ภาค หากเผื่อคิดแบบรวม 'Zathura' ในฐานะสปินออฟเชิงเรื่องเล่า ก็จะเป็น 4 ชิ้น และหากนับรวมซีรีส์การ์ตูน 'Jumanji' ด้วยก็จะขยับเป็น 5 ผลงานที่ถือเป็นส่วนขยายของแนวคิดนี้ไปอีกแบบ นอกจากนี้ยังมีสื่ออื่นๆ อีก เช่น วิดีโอเกม ผู้เล่นเวอร์ชันต่างๆ และสินค้าสื่ออื่นๆ ที่บางคนอาจนับรวมเป็นสปินออฟหรือการขยายจักรวาลได้อีกมาก แต่ถ้าต้องการคำตอบง่ายๆ ให้ถือว่า 3 (ภาพยนตร์หลัก) หรือ 4–5 (ถ้านับงานที่เชื่อมโยงกันอย่างหลวมๆ) ขึ้นอยู่กับว่าต้องการนับแบบเคร่งครัดแค่หน้าจอใหญ่หรือจะยอมรับงานที่เป็นญาติกันทางแนวคิดด้วย การมองแบบแฟนๆ ทำให้ฉันรู้สึกว่าสิ่งที่ทำให้แฟรนไชส์นี้น่าสนใจไม่ใช่เพียงจำนวนภาค แต่เป็นวิธีที่แต่ละงานนำคอนเซ็ปต์เกมมาปรับใช้ให้มีรสชาติต่างกัน ทั้งความระทึกขวัญใน 'Jumanji' ต้นฉบับและความสนุกแบบผจญภัยคอมเมดี้ในยุครีบูต ซึ่งทำให้การนับภาคกลายเป็นเรื่องของมุมมองมากกว่าแค่ตัวเลขอย่างเดียว

วันไหนที่นึกถึงจักรวาลใต้ดินของนักฆ่า ฉันมักจะเริ่มจากการนับภาคหลักก่อนแล้วค่อยคิดถึงสปินออฟ ถ้านับเฉพาะภาพยนตร์หลักที่ออกฉายแล้ว จะมีทั้งหมด 4 ภาคคือ 'John Wick' (2014), 'John Wick: Chapter 2' (2017), 'John Wick: Chapter 3 – Parabellum' (2019) และ 'John Wick: Chapter 4' (2023) ซึ่งพล็อตหลักและการเดินเรื่องของจอห์น วิคจับอยู่ในสี่ภาคนี้อย่างชัดเจน ส่วน 'Ballerina' ถูกตั้งใจให้เป็นสปินออฟที่ขยายจักรวาลเดียวกัน โดยเล่าเรื่องตัวละครใหม่ที่มีความเกี่ยวพันกับโลกของนักฆ่าและระบบของคอนติเนนทัล ดังนั้นถานับรวมงานสร้างทั้งหมดที่อยู่ในจักรวาลเดียวกับ 'John Wick' (ไม่จำกัดว่าเป็นภาคหลักหรือไม่) ก็ถือว่าเมื่อรวม 'Ballerina' เข้าไปจะมีผลงานภาพยนตร์เชื่อมโยงกัน 5 เรื่อง โดยยังแยกชัดเจนว่ามี 4 ภาคหลักและอีก 1 ผลงานสปินออฟที่ขยายโลกของเรื่องไว้อีกชิ้น ซึ่งในมุมของแฟน ฉันชอบที่จักรวาลได้รับการขยายแบบนี้เพราะยังคงความเข้มข้นของบรรยากาศ แต่ก็เห็นว่าเป็นประเด็นว่าคนจะนับเป็น "ภาค" หรือ "สปินออฟ" กันอย่างไร

ภาพแรกที่โผล่ขึ้นมาเมื่อคิดถึงแฟรนไชส์นี้คือฉากเหล็กกับหน้ากากโผล่ขึ้นมาจากเถ้าถ่าน — นั่นคือเหตุผลที่ผู้คนมักยกย่อง 'Terminator 2: Judgment Day' กันมาก มีทั้งหมด 6 ภาคในชุดคนเหล็กแบบภาพยนตร์โรง (นับตั้งแต่ภาคปี 1984 จนถึงภาคปี 2019) และถ้าต้องสรุปความนิยมโดยรวม แฟนส่วนใหญ่จะบอกว่าเรื่องนี้ถึงจุดสูงสุดในภาคสอง ความรู้สึกที่ผสมระหว่างความตื่นเต้นเชิงแอ็กชันกับการเชื่อมความสัมพันธ์ของตัวละครนั้นจับใจได้อย่างล้ำลึก ฉากแอ็กชันที่ยังดูโคตรคลาสสิก เทคโนโลยีพิเศษที่ยังส่งผลต่อวงการ และการเล่าเรื่องที่ขยายจากหนังสยองไซไฟเป็นดราม่าครอบครัวแบบไม่คาดคิด ทำให้ภาคนี้ถูกยกให้เป็นมาตรฐานของแฟรนไชส์ มุมมองส่วนตัวคือ ภาคที่ดีที่สุดสำหรับแฟนคือภาคที่ทำให้โลกของเรื่องขยายออกไปทั้งทางอารมณ์และเทคนิค ซึ่ง 'Terminator 2: Judgment Day' ทำได้ครบ — ฟอร์มการแสดงที่หนักแน่น การออกแบบตัวร้ายที่ล้ำหน้า และความสามารถในการผสานไอเดียใหญ่กับความสัมพันธ์ระหว่างคนสองคน นี่แหละที่ทำให้แฟนมากมายยังพูดถึงมันจนถึงวันนี้

เราโตมากับการดูหนังไซไฟที่มีหุ่นยนต์ไล่ล่า แล้วก็จดจำได้ชัดเจนว่าภาพยนตร์ชุดนี้มีเวอร์ชันจอเงินทั้งหมดหกภาค ซึ่งถูกทำมาในรูปแบบไม่ต่อเนื่องกันหลายครั้งจนคนดูต้องเลือกว่าจะยึดไทม์ไลน์ไหนเป็นหลัก ในแบบภาพยนตร์โดยรวมมี 6 ภาคหลักที่ออกฉายตามลำดับเวลา แต่ความสลับซับซ้อนเกิดจากการรีบูตและการเขียนไทม์ไลน์ใหม่ซ้ำ ๆ: เริ่มจากต้นกำเนิดของเรื่องใน 'The Terminator' ที่ให้ความเป็นหนังสยองขวัญไซไฟแบบเรียบง่าย ต่อมา 'Terminator 2: Judgment Day' ยกระดับเป็นหนังบล็อกบัสเตอร์ที่เน้นปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนกับเครื่องจักร ส่วน 'Terminator Genisys' เข้ามาเพื่อฉีกความต่อเนื่องเดิมและสร้างไทม์ไลน์ใหม่ ทำให้แฟนบางกลุ่มรู้สึกว่าย้อนกลับมาปรับเรื่องราวอีกครั้ง แถมยังมีภาคที่เน้นอนาคตหลังวันสิ้นหวังและภาคที่พยายามกลับมาเชื่อมต่อกับต้นฉบับอีกหลายครั้งด้วย เมื่อเปรียบเทียบกับซีรีส์ ทีวีจะให้พื้นที่กับตัวละครและความสัมพันธ์มากกว่า ฉากความเข้มข้นอาจไม่ใหญ่เท่าในภาพยนตร์ แต่จะเล่นกับแรงจูงใจและผลกระทบจากเหตุการณ์ที่ต่อเนื่อง ซึ่งทำให้เรื่องราวของตัวละครหลักมีมิติและหลายชั้นกว่าในหนังที่ต้องเร่งความเร็วเพื่อฉากแอ็กชันสั้น ๆ สรุปสั้น ๆ คือ ภาพยนตร์มักเน้นสเกลและลูกเล่นแอ็กชัน ในขณะที่ซีรีส์เน้นการขยายบทและปูแบ็คกราวด์ของตัวละครอย่างละเอียด — ทั้งสองแบบให้ความสนุกต่างกันไปและเหมาะกับอารมณ์คนดูที่ไม่เหมือนกัน