อนิเมะกินทามะ

นึกไม่ถึงเลยว่าซีรีส์ที่ชอบเล่นมุกแสบๆ อย่าง 'Gintama' จะมีความยาวขนาดนี้และยังรักษาจังหวะให้ไม่น่าเบื่อได้ตลอด

ผมเคยตามดูมาตั้งแต่สมัยที่อนิเมะเพิ่งเริ่มออกอากาศและจดจำความรู้สึกตอนติดตามอาร์คยาวๆ ได้ดี ความจริงที่ชัดเจนคือถานับเฉพาะตอนทีวีของ 'Gintama' รวมทุกรายการที่ฉายต่อเนื่องกันตั้งแต่ซีรีส์แรกจนถึงการกลับมาในรอบหลัง ผลรวมจะอยู่ที่ 367 ตอน ซึ่งเป็นตัวเลขที่น่าเกรงขามแต่ก็ทำให้การติดตามเรื่องราวจากมุกตลกล้อการเมืองไปจนถึงดราม่าสุดเข้มข้นนั้นสมบูรณ์

ยังมีสิ่งที่คนชอบสงสัยคือ OVAs สเปเชียลและภาพยนตร์ต่างๆ ที่ทำเพิ่มนอกตารางทีวีซึ่งไม่ถูกรวมใน 367 ตอนนั้น อย่างเช่นเนื้อหา Benizakura ที่ถูกหยิบมาทั้งในรูปแบบตอนและภาพยนตร์ การดูครบทั้งหมดจึงต้องแยกนับทีวีกับสื่อเสริมออกจากกัน ผมมองว่า 367 ตอนเป็นเลขที่บอกเลยว่าถ้าคิดจะรีไวด์ ต้องวางแผนให้ดี เพราะมีทั้งมุกเร็วๆ และซีนหนักๆ รออยู่มากมาย

ปีที่อนิเมะ 'Gintama' ออกอากาศครั้งแรกคือปี 2006 และช่องที่ฉายครั้งแรกคือ TV Tokyo ซึ่งเป็นความทรงจำของคนดูเจนเดียวกับผมที่ติดตามอยู่ตั้งแต่เริ่มต้น

ความประทับใจแรกไม่ได้มาจากแค่วันเวลา แต่เป็นการผสมผสานระหว่างมุกตลกกับฉากต่อสู้ที่ทำให้รู้สึกสดใหม่ ในฐานะคนดูที่โตมากับการ์ตูนญี่ปุ่น สไตล์ตัดสลับระหว่างกวน ๆ กับซีเรียสของ 'Gintama' ในซีซันแรกมันชัดเจนมาก และการได้ดูตอนแรกทาง TV Tokyo ก็เป็นช่วงเวลาที่ทำให้ผมเชื่อว่าการ์ตูนเรื่องนี้จะไปไกล

การออกอากาศปี 2006 ยังเป็นการวางรากฐานให้กับภาคต่อและภาพยนตร์หลายเรื่องในอนาคต เช่นฉาก 'Benizakura' ที่ถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ทีหลัง แต่จุดเริ่มต้นที่ชัดเจนคือทีวีสตรีมบน TV Tokyo ในปีนั้น นั่นแหละคือจุดที่โลกของซามูไรกับมุกตลกตั้งต้น ให้ความรู้สึกว่าทุกตอนอาจเกิดเหตุการณ์บ้าบออะไรขึ้นก็ได้ และผมเองก็ยังคงเพลิดเพลินกับการตีความมุกและอารมณ์ที่หลากหลายของเรื่องนี้จนถึงทุกวันนี้

ความชอบของฉันใน 'กินทามะ' มาจากตัวละครหลักที่ไม่ยอมยืนหยัดอยู่ในกรอบนิยามเดียวกัน พวกเขาทั้งฮา เศร้า และมีมุมมองชีวิตที่ทำให้ยิ้มได้แล้วก็คิดตาม

Gintoki Sakata เป็นหัวใจของเรื่อง — ดูเหมือนขี้เกียจ ไร้สาระ แต่จริง ๆ แล้วเป็นคนที่ซับซ้อน มีความรู้สึกผูกพันและศีลธรรมของตัวเอง เขาชอบวางมุขประชดประชัน แต่เวลาจริงจังกลับกลายเป็นคนที่พร้อมเสียสละโดยไม่ต้องพูดเยอะ

Shinpachi เป็นพวกสมดุล เขาเป็นคนธรรมดาที่คอยเป็นเสียงเหตุผลให้กับความเพี้ยนของกลุ่ม ทำให้เรื่องราวไม่เพี้ยนจนเกินไป ส่วน Kagura น้องสาวหัวแข็งจากเผ่าโยรุยากิ ดูแท้งค์น่ารักแต่ก็มีพลังยักษ์และความไร้เดียงสาที่น่าหยิก ทั้งสามคนสร้างเคมีที่ทำให้ย่อมเยาสำหรับทั้งมุกกวนและฉากซึ้ง ๆ ได้อย่างลงตัว

ส่วน Sadaharu ที่เป็นสัตว์เลี้ยงยักษ์ก็เติมกลิ่นอายคอมิกแบบง่าย ๆ ให้กับการผจญภัย ถ้าจะสรุปแบบไม่ย่อเลย ตัวละครหลักของ 'กินทามะ' คือกลุ่มคนที่ต่างขัดเกลาและเติมเต็มกันด้วยมุกตลก บาดแผลในใจ และความอบอุ่นแบบบ้าน ๆ ที่ทำให้เรื่องนี้เด่นไม่เหมือนใคร

มีเหตุผลหลายอย่างที่ฉันมักจะแนะนำให้คนชอบอ่านมังงะ 'Gintama' ก่อนดูอนิเมะเสมอ เพราะมังงะให้จังหวะเดิมของมุกและโทนเรื่องโดยตรงจากต้นฉบับ ซึ่งอ่านแล้วจะรู้สึกได้ถึงน้ำหนักของมุกเสียดสีและท่อนตัดจังหวะที่ผู้เขียนตั้งใจไว้จริง ๆ

การอ่านมังงะก่อนทำให้เข้าใจการพัฒนาตัวละครและมุกยาว ๆ ได้เร็วกว่า ไม่ต้องถูกชะลอด้วยตอนออริจินัลหรือการปรับจังหวะที่อนิเมะบางซีซันทำขึ้นมากเพื่อยืดเวลา อย่างเช่นตอนต้น ๆ ของอาร์ค 'Benizakura' ในมังงะที่ให้ความเข้มข้นกับความเศร้าและมุกดำในแบบที่กระชับกว่า เมื่อดูอนิเมะทีหลังจะรู้สึกชื่นชมวิธีที่ทีมงานนำเสนอและเพิ่มมิติด้วยเสียงพากย์และซาวด์

อย่างไรก็ตาม ถ้าชอบการแสดงสดของนักพากย์ เอฟเฟกต์ดนตรี หรือฉากต่อสู้ที่มีการใส่จังหวะภาพเคลื่อนไหว ผมแนะนำให้ตามมาดูอนิเมะหลังจากอ่านมังงะ เพราะมันเติมเต็มประสบการณ์ได้ดีและบางฉากถูกยกระดับขึ้นด้วยดนตรีและการเคลื่อนไหว สรุปสั้น ๆ ว่าอ่านมังกะก่อนแล้วค่อยดูอนิเมะจะได้สัมผัสดั้งเดิมของเนื้อหาและยังมีความสุขกับการตีความของอนิเมะที่ตามมา

ฉากเปิดของ 'Gintama: Benizakura-hen' ทิ้งความตึงเครียดไว้ตั้งแต่แรกและทำให้ผมอยากดูต่อทันที

ผมเล่าแบบแฟนรุ่นเยาว์ที่ยังหัวเราะกับมุกบ้าๆ ของซีรีส์แต่ก็ชอบฉากบู๊จริงจัง — ภาพยนตร์นี้ดึงมาจากอาร์ค 'เบนิซากุระ' ในมังงะ โดยโฟกัสที่เหตุการณ์เมื่อดาบลึกลับชื่อเบนิซากุระถูกนำมาใช้แล้วก่อความโกลาหลในเมือง โยโรซุยะ (กลุ่มพ่อลูกนักรับจ้าง) ต้องเข้าไปข้องเกี่ยวกับแผนชั่วร้ายที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการค้าดาบและนักฆ่าที่โหดเหี้ยม

ฉันชอบที่หนังยังรักษาสมดุลระหว่างมุกตลกกับความรุนแรงของซีนแอ็กชันได้ดี — มีทั้งมุขตลกพรวดพราดและการแลกเปลี่ยนดาบที่ดุดัน ฉากที่ตัวละครต้องเผชิญหน้ากับผลลัพธ์จากความโลภของคนอื่น ๆ ทำให้หนังมีน้ำหนักมากกว่าภาคคอมเมดี้ปกติ และภาพยนตร์ก็ทำให้อาร์คนี้เข้มข้นขึ้นบนจอใหญ่ โดยไม่เสียอรรถรสของตัวละครหลักแบบต้นฉบับ

หลังจากดูมาหลายรอบของ 'Gintama' ผมยังคิดว่าเรื่องการหาพากย์ไทยเป็นเรื่องที่แฟนๆ ต้องอดทนสักหน่อย เพราะงานนี้ผสมระหว่างมุกญี่ปุ่นลึกๆ กับการเล่นคำที่ไม่ง่ายต่อการถ่ายทอดเป็นภาษาอื่น

พอพูดถึงช่องทาง ผมมักเริ่มจากบริการสตรีมที่มีโซนไทยหรือมีตัวเลือกภาษา เช่น บริการที่ได้รับอนุญาตในประเทศไทยอาจมีพากย์หรือซับไทยให้เลือก แต่ก็ไม่ใช่ทุกรายการจะมีพากย์ครบทั้งซีรีส์ ถ้าต้องการความแน่นอน การมองหาดีวีดี/บลูเรย์ที่วางขายในไทยเป็นอีกทางที่ดี เพราะแผ่นไทยมักแถมพากย์หรือซับไทยอย่างชัดเจน (อันนี้เคยเจอมาในคอลเล็กชันของผมกับซีรีส์อื่นๆ อย่าง 'One Piece')

ถ้าคุณเป็นคนไม่ซีเรียสกับความครบทั้งซีซั่น การตามคลิปสั้นหรือคลิปตัดต่อในยูทูบที่มีการทำพากย์ไทยโดยกลุ่มแฟนก็ช่วยให้ได้กลิ่นอารมณ์ของตัวละครได้บ้าง แต่ผมอยากเตือนไว้ว่าควรสนับสนุนช่องทางที่ถูกลิขสิทธิ์เมื่อมีตัวเลือก เพราะนอกจากได้คุณภาพเสียงดีแล้ว ยังเป็นการสนับสนุนทีมงานต้นฉบับไปด้วย สรุปคือมีหลายทางเลือก แต่ต้องเลือกตามที่สะดวกและคำนึงถึงความถูกต้องด้วยนะ

บอกเลยว่าสำหรับแฟนอนิเมะที่อยากรู้ตรง ๆ: อนิเมะ 'Gintama' ดัดแปลงมาจากมังงะชื่อเดียวกันของโซราจิ ฮิเดอากิ โดยเริ่มดึงเนื้อหาจากเล่มแรกและไล่ไปเรื่อย ๆ จนถึงเล่มสุดท้าย ผลงานมังงะมีทั้งหมด 77 เล่ม และอนิเมะหยิบเอาทั้งตอนที่เป็นเรื่องหลักและซีนตลกสั้น ๆ มาทำเป็นตอน แต่ไม่ได้แปะตามเล่มอย่างเคร่งครัดเสมอไป

ผมติดตามตั้งแต่ซีซันแรกแล้วจะบอกว่าบางส่วนในอนิเมะเป็นการย่อ ปรับจังหวะ หรือสลับลำดับตอนเพื่อให้ลงตัวกับการออกอากาศ ตัวอย่างชัด ๆ เช่นอาร์คใหญ่หลายอาร์คจากเล่มต้น ๆ ถึงกลางเรื่องถูกนำมาแปลงอย่างค่อนข้างตรง แต่ก็มีตอนอนิเมะแก้ใหม่และออริจินัลแทรกเพื่อหลีกเลี่ยงการไล่ตามมังงะแบบเป๊ะ ๆ

สรุปสั้น ๆ ว่าอนิเมะไม่ใช่แค่ดัดจากเล่มเดียว แต่ครอบคลุมผลงานตั้งแต่เล่ม 1 ไปจนถึงเล่มสุดท้าย (เล่ม 77) พร้อมการเติมและการปรับแต่งตามความเหมาะสมของสื่อ ทำให้ถ้าชอบทั้งสองแบบจะได้อรรถรสที่ต่างกันไป และผมชอบความหลากหลายตรงนี้มาก

ลองนึกภาพวันหยุดยาวกับกล่องขนมและมาราธอน 'กินทามะ' — นั่นคือวันที่ฉันมักจะมองหาเวอร์ชั่นที่ดาวน์โหลดได้ไว้ดูนอกรอบอินเทอร์เน็ต

การหาแหล่งดู 'กินทามะ' แบบถูกลิขสิทธิ์มีทางเลือกหลัก ๆ อยู่สองแบบ: สตรีมมิงผ่านแพลตฟอร์มที่มีสิทธิ์ และการซื้อแผ่นหรือไฟล์ดิจิทัลแบบเป็นเจ้าของเอง แพลตฟอร์มสตรีมมิงระดับโลกอย่าง 'Crunchyroll' หรือ 'Netflix' มักมีซีซันบางส่วนให้ดู ข้อดีคือถ้าคุณสมัครพรีเมียมบางเจ้า จะสามารถดาวน์โหลดไว้ดูแบบออฟไลน์ได้ผ่านแอปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ไฟล์ที่ได้จะอยู่ในรูปแบบที่ถูกเข้ารหัสและดูได้เฉพาะในแอปเท่านั้น ไม่ใช่ไฟล์ MP4 ธรรมดาที่ย้ายไปเครื่องอื่นได้โดยตรง

อีกทางคือการหาซื้อแผ่น Blu-ray/DVD ของ 'กินทามะ' หรือซื้อเวอร์ชันดิจิทัลจากร้านค้าอย่าง 'Amazon' หรือร้านขายสื่อดิจิทัลในภูมิภาค ซึ่งวิธีนี้เหมาะกับคนที่อยากสะสมครบทุกตอนและได้ของแถมแบบต้นฉบับ แต่ก็มีข้อจำกัดเรื่องการนำไฟล์ไปใช้ข้ามอุปกรณ์และการล็อกภูมิภาค ถ้าเปรียบเทียบกับซีรีส์ยาวเรื่องอื่น ๆ อย่าง 'One Piece' ที่มักจะแบ่งสิทธิ์กันหลายแพลตฟอร์ม การตามเก็บ 'กินทามะ' ให้ครบอาจต้องใช้ความอดทนและเช็กหลายแหล่ง

สิ่งที่อยากเตือนแบบจริงใจคือหลบเลี่ยงการดาวน์โหลดจากเว็บเถื่อนหรือใช้ไฟล์จากบิตทอร์เรนต์ นอกจากจะผิดกฎหมายแล้ว ความเสี่ยงต่อมัลแวร์และคุณภาพคำบรรยายที่แย่ก็สูง ถาเป็นไปได้ เลือกดาวน์โหลดแบบออฟไลน์ผ่านแอปของบริการที่จ่ายเงินหรือเก็บเงินซื้อแผ่นมาเอง — นอกจากจะสบายใจแล้วยังเป็นการสนับสนุนผู้สร้างให้มีผลงานแบบต่อเนื่องด้วย

ความเปลี่ยนแปลงที่เด่นสุดของ 'Gintama' ระหว่างมังงะกับอนิเมะอยู่ที่จังหวะและอารมณ์ที่ถูกขยายหรือหดให้เข้ากับสื่อที่ต่างกัน

ผมชอบอ่านมังงะก่อนดูอะนิเมะเพราะในเล่มจะได้จังหวะตัดต่อมุขที่กระชับกว่า เหตุการณ์บางช่วงถูกย่อให้อยู่ในหน้ากระดาษเดียว แต่พอมาเป็นอนิเมะจะมีการยืดฉากเพื่อใส่มุกขำเพิ่มหรือใส่ซาวด์แทร็กกับการแสดงเสียงที่ทำให้มุกนั้นได้มิติมากขึ้น ตัวละครอย่างกินโทกิเวลาเล่าเหตุก็ได้มิติจากน้ำเสียงของนักพากย์ซึ่งทำให้มุกเดียวกันรู้สึกต่างกันระหว่างอ่านกับดู

อีกอย่างที่ชัดเจนคืออนิเมะมีออร์ริจินัลอีพีหรืออาร์คที่ไม่มีในมังงะ เพื่อเติมเวลาออกอากาศและสร้างคอนเท้นท์แทนบทที่อาจจะยังไม่ลงพอดี บางอาร์คดราม่าถูกปรับจังหวะให้หนักขึ้นในอนิเมะ ส่วนมังงะจะเน้นบทพูดและกรอบภาพที่ชัดเจนกว่า ในแง่ภาพ อนิเมะสามารถเล่นกับการเคลื่อนไหวและการแสดงสีหน้าแบบขยับได้ ซึ่งช่วยให้มุกฟิสิคอลหรือแอ็กชั่นเด่นขึ้น แต่บางครั้งการ์ตูนหน้ากระดาษกลับมีมุกเสียดสีหรือคอมเมนต์ซ้อนในช่องที่อนิเมะอาจตัดหรือรวบให้สั้นลง

สรุปสั้นไม่ได้ แต่โดยสรุปแบบไม่ต้องการสรุปชัดเจนคือถ้าชอบจังหวะดิบ ๆ ของมุกแล้วมังงะให้ความพึงพอใจเฉพาะตัว แต่ถาชอบการตีความอารมณ์ด้วยเสียง ดนตรี และภาพเคลื่อนไหว อนิเมะก็มีเสน่ห์เฉพาะตัวที่ทำให้เรื่องราวมีชีวิตขึ้น

เคยพยายามหา 'กินทามะ' พากย์ไทยแบบฟรีแล้วพบว่ามันไม่ง่ายเลย — ตัวเลือกที่ถูกต้องตามลิขสิทธิ์สำหรับพากย์ไทยมักจำกัดและเปลี่ยนไปตามภูมิภาคและสัญญาอนุญาต

ผมมักจะบอกเพื่อนๆ ว่าแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งใหญ่ๆ อย่าง 'Netflix' หรือ 'iQIYI' บางครั้งมีพากย์ไทยให้กับอนิเมะบางเรื่อง แต่ไม่ได้หมายความว่าจะมีพากย์ไทยของทุกเรื่องเสมอไป สำหรับซีรีส์ยาวหรือคอเมดี้เฉพาะกลุ่มอย่าง 'กินทามะ' โอกาสที่ผู้ให้บริการจะลงทุนพากย์ไทยทั้งซีซันอาจน้อยกว่าซีรีส์มาตรฐาน การค้นหาแบบปลอดภัยคือมองหาช่องทางอย่างเป็นทางการของผู้จัดจำหน่ายหรือช่องยูทูบที่ได้รับอนุญาต ซึ่งมักจะมีเฉพาะตัวอย่าง คลิปพิเศษ หรือเทรลเลอร์ มากกว่าจะเป็นตอนเต็ม

ท้ายที่สุด ผมคิดว่าถ้าต้องการสนับสนุนทีมงานและเสียงพากย์ไทย การสมัครบริการแบบถูกลิขสิทธิ์หรือซื้อแผ่นก็ยังเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด อย่างไรก็ดี ถ้าอยากลองดูแบบฟรีจริงๆ ให้เช็กที่ช่องทางอย่างเป็นทางการก่อนว่าส่งมอบเนื้อหาแบบมีพากย์ไทยหรือไม่ แล้วคอยระวังลิงก์ที่แจกตอนเต็มแบบไม่ชัดเจน เพราะมักจะถูกลบเร็วและเสี่ยงต่อความปลอดภัยของอีเมลและข้อมูลส่วนตัวของเรา — นี่คือแนวทางที่ผมทำเวลาอยากชมอนิเมะโปรดโดยไม่ต้องกังวลมากนัก