การแสดงภาคใต้ มีคณะหรือศิลปินชื่อดังคนไหนบ้าง

มักจะเห็นการแสดงละเล่นพื้นบ้านภาคใต้ปรากฏบ่อยในงานประเพณีของชุมชนซึ่งจัดตามฤดูกาลและโอกาสสำคัญ เช่น งานทำบุญประจำปีหรือเทศกาลท้องถิ่นที่มีการรวมตัวของคนในหมู่บ้าน เวลาที่เดินทางกลับบ้านเกิดนอกเมือง ผมมักจะตามตารางงานที่ศาลาประชาคมหรือป้ายประกาศหน้าวัด เพราะผู้เฒ่าผู้แก่จะเป็นคนจัดการแสดงและชวนวงดนตรีท้องถิ่นมาโชว์ การแสดงเหล่านี้มักมีทั้งการละเล่นที่คนท้องถิ่นคุ้นเคย การเต้นรำประกอบดนตรีพื้นบ้าน และการประกวดความสามารถของเด็กๆ ซึ่งหาได้ยากในเวทีใหญ่ ๆ ถ้าต้องการประสบการณ์สดที่แท้จริง ให้ไปช่วงเย็นถึงค่ำ เพราะบรรยากาศจะเริ่มคึกคัก มีตลาดนัดเล็ก ๆ ขนมพื้นบ้านให้ชิม และผู้แสดงมักจะยอมคุยหลังการแสดง ผมชอบการได้ยืนดูคนท้องถิ่นทำหน้าที่เล่าเรื่องผ่านการละเล่นนั้น ๆ — มันทำให้เห็นความเชื่อมโยงของชุมชนชัดเจนและอบอุ่นในแบบเฉพาะตัว

เรื่อง 'อิลลูมินาติ' กับคนดังเป็นหนึ่งในธีมที่ฉันเห็นปรากฏบ่อยในวงสนทนาเกี่ยวกับวัฒนธรรมป๊อป และฉันมักจะมองว่ามันเป็นการผสมระหว่างสัญลักษณ์ที่ชวนให้คิดกับจินตนาการของแฟนๆ ในมุมมองแรกที่ค่อนข้างวิเคราะห์ ฉันสังเกตว่าแบรนด์ภาพลักษณ์และเครื่องหมายการค้าของศิลปินบางคนทำให้การโยงโยงเป็นเรื่องง่าย ตัวอย่างชัด ๆ คือการใช้สัญลักษณ์รูปพีระมิดหรือตาเดียว ซึ่งแฟนๆ มักเอาไปเชื่อมกับศาสตราจารย์สมคบคิดกับ 'อิลลูมินาติ' ได้ง่าย เช่น คนพูดถึงท่ามือรูปรูปเพชรของศิลปินฮิปฮอปคนหนึ่ง และบางคนก็เอาภาพจากคอนเสิร์ตของนักร้องป๊อประดับโลกมาเชื่อมโยงกับแนวคิดเดียวกัน แต่เมื่อลงรายละเอียดมากขึ้น ฉันมองว่ามีปัจจัยอย่างการตลาด แสง สี เวที และแฟชั่นที่จงใจใช้สัญลักษณ์เพื่อสร้างภาพลักษณ์มากกว่าเป็นหลักฐานเชื่อมโยงจริง มุมมองต่อมาเป็นความไม่เชื่อมั่นในทฤษฎีสมคบคิดแบบเคร่งครัด ฉันคิดว่าการยึดสัญลักษณ์เดียวมาเป็นข้อพิสูจน์นั้นเปราะบาง ยกตัวอย่างการใช้สัญลักษณ์ทางศาสนาในงานของศิลปินรุ่นเก๋า ซึ่งบางคนตัดสินใจตีความว่ามันคือเครื่องหมายลับ ทั้งที่ศิลปินอาจต้องการสื่อสารเรื่องอุดมคติหรือช็อคผู้ชมเพื่อทำข่าว ฉะนั้นเมื่อมีคนดังถูกโยงกับ 'อิลลูมินาติ' วิธีอ่านสัญลักษณ์และบริบทของผลงานควรพิจารณาให้รอบด้านกว่าการสรุปแบบตรงไปตรงมา ท้ายที่สุดฉันก็รู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้ให้บทสนทนาและมุมมองที่น่าสนุกแก่แฟน ๆ มากกว่าจะเป็นหลักฐานเด็ดอะไรสักอย่าง การดูงานศิลป์ผ่านเลนส์ทฤษฎีสมคบคิดอาจให้ความตื่นเต้น แต่ก็ต้องระวังไม่ให้ผลักคนดังไปสู่ข้อกล่าวหาที่ไม่มีมูลโดยไม่ไตร่ตรองให้ดีก่อน

ฉันมักจะนึกถึงช่วงที่แทยอนก้าวออกมาเป็นศิลปินเดี่ยวแล้วได้เสียงร่วมสมัยจากโลกฮิพฮอพเมื่อได้ยินเพลง 'I' ที่มีแร็ปเติมความเท่ของแร็ปเปอร์ Verbal Jint มาช่วยเพิ่มมิติให้เพลงป็อป-บัลลาดชิ้นนั้น ความร่วมงานแบบนี้ทำให้เห็นว่าเธอไม่ได้ยึดติดกับกรอบเสียงใดกรอบเสียงหนึ่งเท่านั้น — นอกจากฟีเจอริ่งกับศิลปินแนวฮิพฮอพแล้ว แทยอนยังทำงานกับโปรดิวเซอร์ฝีมือเยี่ยมทั้งจากทีมภายในค่ายและโปรดิวเซอร์ต่างประเทศที่นำเทคนิคการเรียบเรียงสมัยใหม่มาปรับใช้กับเสียงโซปราโนของเธอ สิ่งที่ผมชอบคือเธอเลือกคนนำเสนอเพลงไม่เพียงเพราะชื่อเสียง แต่เพราะว่าเสียงและสไตล์ของคนคนนั้นจะช่วยขับความเป็นตัวเองของเธอให้ชัดเจนขึ้น การได้ยินแทร็กที่ผสมทั้งบัลลาดกับบีทสมัยใหม่ หรือการที่เธอออกโทนเสียงเต็มพลังในเพลงที่เรียบเรียงเป็นออเคสตรา แสดงให้เห็นความยืดหยุ่นของแทยอนและความกล้าของทีมโปรดักชันในการทดลอง ทั้งหมดนี้ทำให้ทุกครั้งที่มีข่าวแจ้งว่าเธอจะร่วมงานกับใคร ผมแทบจะคาดเดาไม่ได้ว่าจะได้ยินอะไรใหม่ ๆ แต่รับประกันได้ว่ามันจะเป็นเสียงที่จับใจและมีรอยนิ้วของทั้งศิลปินและโปรดิวเซอร์ชัดเจน

เสียงกลองกับฉิ่งเตือนว่ามีการรำ 'โนรา' ใกล้เข้ามา และนั่นคือภาพแรกที่ผมมักนึกถึงเมื่อพูดถึงละเล่นพื้นบ้านภาคใต้ การแสดง 'โนรา' จะใช้เครื่องดนตรีจังหวะเครื่องเคาะเป็นหลัก เช่น กลองยาว กลองแบน ฉิ่ง ฉาบ และฆ้องเล็ก ๆ เพื่อคุมจังหวะและสร้างบรรยากาศ ส่วนเครื่องดนตรีเป่าอย่างปี่หรือขลุ่ยจะเข้ามาช่วยทำเมโลดี้ให้ชัดเจน ในบางพื้นที่อาจมีระนาดหรือซอประสานเพิ่มสีสันอีกที การจัดวงมักเรียงแบบวงชุดเล็กที่เน้นจังหวะเพื่อให้การรำดูพลิ้วและมีพลัง เครื่องแต่งกายใน 'โนรา' เป็นสิ่งที่เด่นชัดที่สุดของการละเล่นนี้ ชุดรำมักเป็นผ้าลายน้ำเงินทองหรือผ้าซิ่นปักลวดลาย มีผ้าคล้องไหล่ เข็มขัดทอง และเครื่องประดับหนัก ๆ อย่างต่างหู กำไล เข็มบ่า ส่วนที่สะดุดตามากคือเศียรหรือชฎาสูงที่ประดับริบบิ้นและกระจกเล็ก ๆ ทำให้การเคลื่อนไหวของนักรำดูสง่าพร้อมประกาย การแต่งหน้าจัดเต็มและเล็บยาวประดับทองก็ช่วยขยายท่าทางให้เด่นบนเวที ในมุมมองของคนที่เคยนั่งดูใกล้ ๆ เสียงเครื่องดนตรีกับแสงสีของชุดรำผสมกันจนเกิดความรู้สึกว่าทั้งดนตรีและเครื่องแต่งกายเป็นหนึ่งเดียว ที่สำคัญคือท้องถิ่นแต่ละอำเภออาจมีรายละเอียดและชื่อเรียกแตกต่างกันไป แต่หัวใจยังคงเป็นจังหวะกลองที่พาให้คนดูลืมเวลาและเพลิดเพลินไปกับการรำ

มหิดลมีคณะด้านการแพทย์และสุขภาพที่ขึ้นชื่อเรื่องโปรแกรมวิจัยและบัณฑิตศึกษาจริง ๆ ผมมักจะนึกถึงคณะที่พุ่งตรงไปที่การวิจัยคลินิกและสาธารณสุขเป็นหลัก เช่น 'Faculty of Medicine Siriraj' กับ 'Faculty of Medicine Ramathibodi' ที่ทั้งสองแห่งมีโครงการปริญญาโทและเอกที่เข้มข้น พร้อมงานวิจัยทางคลินิกหลายแขนง ทำให้นักศึกษาได้ทำวิจัยที่เชื่อมโยงกับผู้ป่วยจริงและเครือข่ายโรงพยาบาล อีกคณะที่ผมให้ความสนใจมากคือ 'Faculty of Tropical Medicine' ซึ่งโดดเด่นเรื่องโรคติดเชื้อและความร่วมมือระดับนานาชาติ ส่วน 'Faculty of Public Health' เน้นงานวิจัยเชิงนโยบายและระบาดวิทยา ส่วนคณะอย่างเภสัชศาสตร์ ทันตแพทย์ การพยาบาล และเทคโนโลยีการแพทย์ก็มีโปรแกรมบัณฑิตศึกษาที่มีงานวิจัยเชิงประยุกต์สูง การมองรวม ๆ จะเห็นว่าถ้าอยากทำงานวิจัยด้านสุขภาพ มหิดลเป็นสนามที่เต็มไปด้วยโอกาสและผู้เชี่ยวชาญให้ชวนร่วมงานกันจริง ๆ

วงการบันเทิงมักมีคนใหม่ๆ ที่โผล่ออกมาจากช่องทางออนไลน์อยู่เสมอ ผมคอยสังเกตการเดินทางของนักแสดงหน้าใหม่คนนี้มาตั้งแต่เห็นคลิปสั้นๆ ของเขาในแพลตฟอร์มโซเชียล เมื่อเทียบกับคนรุ่นเดียวกัน ดูเหมือนว่าใต้หล้าจะเริ่มเข้าวงการอย่างจริงจังราวกลางทศวรรษ 2010s — ประมาณปี 2018–2019 โดยเส้นทางแรกๆ ของเขาเป็นงานถ่าย 'มิวสิกวิดีโอ' และ 'ละครสั้น' ที่ลงในช่องออนไลน์ ก่อนจะมีบทเล็กๆ ในผลงานโทรทัศน์หรือซีรีส์ออนไลน์ซึ่งทำให้คนเริ่มจำชื่อได้มากขึ้น เส้นทางแบบนี้ทำให้ผมชอบตรงที่การขึ้นมาของเขาไม่ได้มาแบบฉับพลัน แต่ค่อยๆ เก็บประสบการณ์จากงานต่างๆ ทั้งงานสั้น งานโฆษณา และการแสดงประกอบ จนกระทั่งมีโอกาสรับบทใหญ่ขึ้นในช่วงปีต่อมา เห็นการเติบโตชัดเจนและน่าสนับสนุน

เราเติบโตขึ้นที่ชายฝั่งภาคใต้ เห็นการละเล่นพื้นบ้านถูกนำมาใช้ทั้งในงานบุญ งานประเพณี และวันว่างของเด็กๆ จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน การละเล่นเหล่านี้ไม่ใช่แค่ความสนุก แต่สะท้อนวิถีชุมชนที่เกี่ยวข้องกับทะเล ป่า และการเกษตร เช่น การเล่น 'ลูกข่าง' ที่เด็กชายมักจะสานสัมพันธ์กันผ่านการแข่งขันฝีมือและการสอนเทคนิค หรือการชักเย่อที่มักเกิดขึ้นในงานวัดเป็นการรวมพลังของหมู่บ้าน ก่อนหน้านี้เกมพวกนี้มักสอดแทรกบทเรียนเรื่องความร่วมมือ ความอดทน และการแบ่งปันหน้าที่ มีความเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมมลายูและชุมชนมุสลิมในพื้นที่ด้วย หลายรูปแบบของการละเล่นได้ถูกยืม ปรับ และผสมเข้ากับประเพณีไทยใต้ เช่น ท่าทางการเล่นบางอย่างมีจังหวะและทำนองที่คล้ายกับเพลงพื้นเมืองมลายู ทำให้การละเล่นกลายเป็นพื้นที่พบปะข้ามวัฒนธรรม นอกจากเพื่อความบันเทิงแล้ว หลายการละเล่นยังมีรากมาจากพิธีกรรมเพื่อขอฝนหรือขอให้การจับปลาราบรื่น ซึ่งสะท้อนถึงชีวิตที่พึ่งพิงธรรมชาติ พอเติบโตขึ้น ผมมักคิดว่าการละเล่นเหล่านี้เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่ช่วยให้คนรุ่นใหม่เข้าใจรากเหง้าของตัวเอง แม้ว่าจะถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยีและความบันเทิงสมัยใหม่ แต่การเห็นเด็กๆ หยิบลูกข่างขึ้นมาหมุนหรือรวมกลุ่มชักเย่อในงานชุมชน ทำให้รู้สึกว่าประเพณียังมีชีวิตอยู่ในหัวใจของคนท้องถิ่น

หลายคนอาจสงสัยว่ามีนักเขียนมังงะชื่อดังคนไหนที่จบจากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ บ้าง และคำตอบสั้นๆ ที่ฉันจะบอกตรงนี้คือ รายชื่อที่เด่นชัดในระดับสากลแทบจะไม่มีเลย ผมเคยติดตามวงการการ์ตูนทั้งไทยและต่างประเทศมานาน จึงเห็นแนวโน้มว่าผู้เขียนมังงะหรือครีเอเตอร์ที่เป็นที่รู้จักส่วนใหญ่มักมีพื้นฐานด้านศิลปะ การออกแบบ หรือสื่อสารมวลชน มากกว่าจะมาจากคณะวิทยาศาสตร์ สาเหตุหนึ่งคือกระบวนการเรียนรู้และทักษะที่สอนในคณะศิลป์หรือคอมมูนิเคชันมักตรงกับงานวาดและสตอรี่บอร์ดมากกว่า อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ได้หมายความว่าคนที่จบคณะวิทย์จะไม่สามารถเป็นนักเขียนมังงะได้ — หลายคนมีทางสองแง่คือเรียนสาขาวิทย์แล้วเปลี่ยนเส้นทางมาทำงานศิลป์ด้วยตัวเองหรือผ่านการเรียนรู้ออนไลน์ ในฐานะแฟนที่ชอบอ่านเครดิตท้ายเล่มและสัมภาษณ์ผู้สร้าง ฉันพบว่าข้อมูลเกี่ยวกับการศึกษาแบบละเอียดมักอยู่ในประวัติผู้เขียนที่สำนักพิมพ์หรือบทสัมภาษณ์เฉพาะกิจ ถ้ามองหาเฉพาะศิษย์เก่าคณะวิทยาศาสตร์ของจุฬาฯ ที่ผันตัวมาเป็นนักเขียนหรือวาดการ์ตูนเชิงพาณิชย์ อาจพบชื่อที่ทำงานเป็นนักวาดประกอบหรือคอสตาร์ตอัพคอมมิก แต่ถ้าต้องการรายชื่อ ‘มังงะชื่อดัง’ ในความหมายระดับประเทศหรือนานาชาติ รายชื่อเหล่านั้นมักมาจากเส้นทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับศิลปะมากกว่า สรุปคือคณะวิทย์ไม่ใช่แหล่งหลักของมังงะที่เป็นที่รู้จัก แต่ก็มีคนที่มาจากพื้นหลังวิทย์แล้วประสบความสำเร็จได้ด้วยเส้นทางที่หลากหลาย — และนั่นแหละที่ทำให้ชุมชนการ์ตูนของเราน่าสนใจ เพราะคนแต่ละคนมีทางเดินมาที่ต่างกันจนเกิดผลงานที่หลากหลายในท้ายที่สุด

พัทยาคืนนี้เต็มไปด้วยพลังจากวงและศิลปินหลายสไตล์ที่เล่นกันจนเวทีแทบลุกเป็นไฟ พูดตรงๆ ว่าเป็นคืนที่ผมจับจ้องตั้งแต่ไฟขึ้นจนไฟปิด — 'Bodyslam' เปิดตัวด้วยพลังร็อกดุดันตามคาด ทำให้คนทั้งทะเลบุคกระโดดตามจังหวะได้ไม่ยั้ง จากนั้น 'Palmy' ขึ้นมาพร้อมกับบรรยากาศอบอุ่น เสียงของเธอทำให้ช่วงกลางคืนมีความละมุนขึ้นทันที ต่อด้วยการแสดงจาก 'The Toys' ที่ดัดแปลงเพลงให้มีลูกเล่นอิเล็กทรอนิกส์น่าสนใจและวงไอดอลอย่าง 'BNK48' ที่เรียงฝูงเต้นจัดเต็มเป็นเซ็ตปิดช่วงเย็น ก่อนจะปิดท้ายด้วย 'Cocktail' ที่พากลุ่มผู้ชมกลับมาซึ้งกับเพลงสโลว์ ทั้งหมดนี้รวมกันให้ความรู้สึกหลากหลายเหมือนเหมือนคอนเสิร์ตรวมรสชาติ พัทยาไม่ได้มีแค่วิวทะเลอย่างเดียว แต่ค่ำคืนนี้มีเวทีที่ทำให้คนท้องถิ่นและนักท่องเที่ยวยิ้มไปพร้อมกัน

เราได้ติดตามการทำงานของบุ๋นมานานและรู้สึกว่าการร่วมงานของเขามีหลากหลายมิติที่น่าทึ่ง บทบาทของบุ๋นไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเป็นศิลปินเดี่ยว แต่ยังขยับไปเป็นผู้ร่วมโปรเจกต์กับนักดนตรีแนวป็อปและโปรดิวเซอร์อิเล็กทรอนิกส์หลายคน เช่น งานสตูดิโอที่ผสมเสียงสดกับบีทสังเคราะห์ซึ่งมักมีโปรดิวเซอร์อินดี้เข้ามาช่วยออกแบบซาวด์ รวมถึงนักร้องรับเชิญจากวงดนตรีที่มีโทนเสียงต่างกัน ทำให้แต่ละเพลงมีรสชาติไม่ซ้ำกัน ในมุมหนึ่ง บุ๋นยังทำงานใกล้ชิดกับนักเรียบเรียงและนักดนตรีคลาสสิกบางคนเพื่อเติมชั้นซิมโฟนีให้กับเพลงบางชิ้น ซึ่งช่วยยกระดับงานจากเพลงป๊อปธรรมดาไปสู่การเล่าเรื่องที่มีมิติ บ่อยครั้งที่ผลงานเหล่านี้ถูกนำไปเล่นในคอนเสิร์ตเล็ก ๆ ที่มีการร่วมแสดงสดกับศิลปินรับเชิญ ทำให้เซ็ตลิสต์มีความเปลี่ยนแปลงและแปลกใหม่ตลอดเวลา นี่แหละคือเหตุผลที่ฉันยังติดตามและรอชมโปรเจกต์ใหม่ของบุ๋นอยู่เสมอ