ควอกกามีสถานะการอนุรักษ์อย่างไรในปัจจุบัน?

จริงๆ แล้วควอกก้ามีอายุขัยที่แตกต่างกันค่อนข้างชัดระหว่างธรรมชาติและสวนสัตว์ ข้อมูลทั่วไปที่ผมสังเกตคือในธรรมชาติอายุขัยเฉลี่ยมักอยู่ราว 5–10 ปี ขึ้นกับแหล่งที่อยู่อาศัยและความเสี่ยงต่าง ๆ เช่นสัตว์นักล่า โรค หรือไฟป่า ในน่านน้ำหรือบนเกาะอย่าง 'Rottnest Island' ที่ปลอดภัยกว่า บางตัวสามารถมีอายุยืนกว่าค่าเฉลี่ยเพราะมีอาหารและความเสี่ยงน้อยกว่า เมื่ออยู่ในความดูแลของมนุษย์ อายุขัยจะยาวขึ้นค่อนข้างมากเพราะได้รับอาหารเหมาะสม การรักษาพยาบาล และการป้องกันภัย บ่อยครั้งที่ควอกก้าในสวนสัตว์หรือศูนย์อนุรักษ์จะมีอายุราว 10–15 ปี ในบางกรณีที่ได้รับการดูแลอย่างดีอาจยืนยาวเกินนั้นได้ แต่ก็ต้องแลกมาด้วยการจัดการเรื่องพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ปัจจัยสำคัญที่ผมคิดว่ามีผลคืออัตราการตายของลูกอ่อนในธรรมชาติซึ่งสูงกว่า การสูญเสียที่อยู่อาศัยและการปะทะกับสายพันธุ์ที่เข้ามาใหม่ก็เป็นตัวเร่งให้จำนวนเฉลี่ยลดลง สรุปแบบเห็นภาพคือถ้าอยากให้ควอกก้ามีชีวิตยืนยาวที่สุด สภาพแวดล้อมปลอดภัยและการดูแลจากมนุษย์ช่วยได้มาก แต่ก็มีข้อแลกเปลี่ยนด้านสังคมและพฤติกรรมที่ต้องระวังด้วย

หลายครั้งที่ผมคิดเกี่ยวกับชะตากรรมของกบภูเขาในมุมกว้าง—สถานะการอนุรักษ์ไม่ได้มีคำตอบเดียว เพราะมันขึ้นกับชนิดและพื้นที่ที่แต่ละชนิดอาศัยอยู่ หลายชนิดที่อาศัยบนความสูง เช่น กบในสกุลต่าง ๆ ของทวีปอเมริกาใต้และอเมริกาเหนือ มักมีการจัดอยู่ในกลุ่มที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ตามรายงานขององค์กรต่าง ๆ เพราะสิ่งที่ทำให้พวกมันอ่อนแอมีทั้งเชื้อราที่ชื่อว่าไคตริด (chytrid) โรคระบาดที่กระทบรุนแรงกับสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก, การสูญเสียถิ่นอาศัยจากการตัดไม้และการทำเกษตรในพื้นที่ภูเขา, และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้แหล่งชุ่มชื้นบนยอดเขาแปรเปลี่ยนไปเร็วเกินกว่าที่พวกมันจะปรับตัว ผมมักยกตัวอย่างกบที่คนรู้จักกันบ้างอย่างกบทองปานามา 'Atelopus zeteki' ซึ่งถูกจัดให้อยู่ในสถานะอันตรายมาก (critically endangered) และบางชนิดในสกุลนี้สูญพันธุ์หรือใกล้จะสูญพันธุ์แล้วอย่างรวดเร็ว ในภูมิภาคอื่น ๆ เช่นทางตะวันตกของสหรัฐ กบที่เรียกกันว่า mountain yellow-legged frog (สปีชีส์ในกลุ่ม Rana) ก็เคยประสบกับการลดลงอย่างมากจนต้องมีโครงการเพาะขยายพันธุ์และปล่อยคืนสู่ธรรมชาติเพื่อพยายามฟื้นประชากร การประเมินโดย IUCN จึงแสดงสถานะต่างกันไปจาก 'Least Concern' ถึง 'Critically Endangered' ขึ้นอยู่กับความเฉพาะเจาะจงของชนิด ในแง่การอนุรักษ์ ผมเห็นความพยายามหลายรูปแบบที่ได้ผลบ้างและยังท้าทายอยู่บ้าง เช่น โครงการเพาะเลี้ยงในกรงเพาะเพื่อรักษาพันธุ์ไว้ในกรณีฉุกเฉิน การศึกษาการแพร่เชื้อและการจัดการโรค การฟื้นฟูและคุ้มครองพื้นที่ป่าภูเขา รวมถึงการร่วมมือกับชุมชนท้องถิ่นเพื่อหยุดแหล่งคุกคามบางประการ แต่สิ่งที่ชัดเจนคือกบภูเขาหลายชนิดต้องการการดูแลแบบชนิดต่อชนิด ไม่ใช่มาตรการเดียวครอบจักรวาล ดังนั้นเวลาพูดถึงสถานะการอนุรักษ์ของกบภูเขา ผมมักจะเตือนว่าต้องดูข้อมูลของแต่ละสปีชีส์และพื้นที่ประกอบกัน แล้วตั้งมาตรการที่เหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น จะได้มีโอกาสเห็นตัวเล็ก ๆ เหล่านี้กระโดดอยู่บนใบไม้บนยอดเขาต่อไป

การมองเห็นควอกกาบนเกาะร็อตต์เนสต์ทำให้ฉันหลงรักสัตว์ตัวเล็ก ๆ ตัวนี้ทันที พูดให้ตรง ๆ แล้วมีเพียงสปีชีส์เดียวที่รู้จักในกลุ่มควอกกา คือ Setonix brachyurus ซึ่งเป็นสัตว์ที่อยู่ในสกุล Setonix ที่มีเพียงชนิดเดียวที่ยังมีชีวิตอยู่ คนทั่วไปมักเข้าใจผิดคิดว่ามีหลายสายพันธุ์ เพราะประชากรบนเกาะต่าง ๆ เช่นเกาะร็อตต์เนสต์กับประชากรบนแผ่นดินมีลักษณะภายนอกแตกต่างกันเล็กน้อย แต่ความแตกต่างนั้นยังไม่ถึงระดับที่นักอนุกรมวิธานจะแยกเป็นสปีชีส์ใหม่ การไปดูควอกกาเพียงยืนยันได้ด้วยตาเลยว่าความหลากหลายภายในสายพันธุ์ยังมีแง่มุมน่าสนใจ ทั้งเรื่องการกระจายตัว การปรับตัวกับถิ่นที่อยู่ และประเด็นการอนุรักษ์ เพราะแม้จะเป็นสายพันธุ์เดียว แต่ประชากรที่แยกกันอาจมีความเปราะบางต่างกัน การรู้ว่ามีแค่หนึ่งสปีชีส์ช่วยให้ฉันเห็นความสำคัญของการรักษาทั้งถิ่นที่อยู่และประชากรย่อยให้คงอยู่ต่อไป

เก้งเป็นสัตว์ที่สะท้อนสภาพป่าและการล่าในท้องถิ่นได้ชัดเจน เพราะตัวเล็กและชอบหลบอยู่ตามพุ่มไม้ ผลกระทบที่เห็นได้บ่อยคือการหายไปหรือพบเห็นน้อยลงในพื้นที่ที่ถูกล่าหรือถูกถมเป็นพื้นที่เกษตร ในระดับสากลมีสปีชีส์เก้งหลายชนิด และสถานะทางการอนุรักษ์จะแตกต่างกันไป บรรดาเก้งที่แพร่หลาย เช่นกลุ่มที่คนไทยมักเจอในป่าผสม ถูกจัดว่าสถานะไม่สูงเป็นภัยทาง IUCN (เช่นจัดอยู่ในกลุ่ม Least Concern สำหรับชนิดที่มีการกระจายกว้าง) แต่ก็ต้องย้ำว่าการประเมินแบบรวมทั้งหมดไม่ได้สะท้อนสถานการณ์ท้องถิ่นเสมอไป พื้นที่จำกัดหรือประชากรที่ถูกกดดันหนัก เช่นเก้งบนเกาะเล็กๆ หรือกลุ่มที่โดนล่าและถิ่นที่อยู่อาศัยถูกแบ่งแยก อาจมีความเสี่ยงสูงและบางกรณีต้องการมาตรการคุ้มครองเข้มข้น ดังนั้นคำตอบสั้น ๆ คือ: ไม่ใช่ทุกชนิดของเก้งจะเสี่ยงสูญพันธุ์ แต่บางชนิดและบางประชากรมีความเสี่ยงจริง ต้องติดตามและจัดการในระดับท้องถิ่นควบคู่กับการคุ้มครองพื้นที่อนุรักษ์

คงไม่มีใครพลาดชื่อเกาะนี้เมื่อพูดถึงควอกกา — นั่นคือ 'Rottnest Island' ใกล้เมืองเพิร์ท รัฐเวสเทิร์นออสเตรเลีย ที่เป็นบ้านของพวกมันแบบไอคอนิก ผมเคยไปเดินเล่นบนเกาะนี้และเห็นควอกกาเดินกันตามทางเดินทรายแบบชิล ๆ ใบหน้ามีรอยยิ้มธรรมชาติที่คนมักถ่ายรูปด้วยกัน ความพิเศษคือพฤติกรรมที่ไม่กลัวคนมากเท่ากับสัตว์ป่าชนิดอื่น ทำให้กลายเป็นสัญลักษณ์ท่องเที่ยวของเกาะ นอกจากบน 'Rottnest Island' มุมอนุรักษ์ยังพบประชากรเล็ก ๆ บนเกาะอื่น ๆ ด้วย อย่างเช่น 'Bald Island' ทางตอนใต้ที่มีพื้นที่ค่อนข้างเป็นธรรมชาติและมีการจัดการอย่างระมัดระวัง การเห็นควอกกาบนเกาะเล็ก ๆ เหล่านี้มักทำให้ผมคิดถึงความเปราะบางของถิ่นอาศัยและความจำเป็นในการควบคุมสภาพแวดล้อมเพื่อให้พวกมันอยู่ได้อย่างยั่งยืน โดยรวมแล้ว ถ้าอยากเห็นควอกกาแบบใกล้ชิดและเป็นมิตร ให้มุ่งตรงไปที่ 'Rottnest Island' แต่ขณะเดียวกันก็ต้องเคารพกฎของเกาะด้วย เพราะการท่องเที่ยวที่ดีควรเอื้อต่อการอนุรักษ์ ไม่ใช่ทำลายบ้านของพวกเขา

เคยดูภาพถ่ายของควอกก้าในทุ่งหญ้าท้องถิ่นแล้วรู้สึกอยากบอกต่อว่าพวกมันกินอะไรเป็นหลักมาก ๆ ผมมักจะอธิบายแบบตรงไปตรงมาว่า 'ควอกก้า' เป็นสัตว์กินพืชเป็นหลัก พวกมันชอบกินใบหญ้า ใบไม้ขนาดเล็ก กิ่งก้านอ่อน รวมถึงยอดอ่อน ดอกไม้ และผลไม้ตามฤดูกาล แหล่งอาหารที่เห็นบ่อยสุดบนเกาะอย่าง Rottnest คือพุ่มไม้เค็ม (saltbush) และหญ้าต่าง ๆ ซึ่งให้ทั้งพลังงานและความชุ่มชื้นแก่พวกมัน เพราะสภาพแห้งและน้ำจืดมีจำกัด ในมุมที่เป็นนักดูสัตว์ ผมสังเกตว่าพฤติกรรมการหาอาหารมักเกิดตอนกลางคืนหรือยามโพล้เพล้ พวกมันจะคาบหรือฉีกใบไม้ทีละน้อย ไม่ได้กระหน่ำกินเหมือนสัตว์เคี้ยวเอื้องใหญ่ ๆ นี่ทำให้พวกมันจัดการกับพืชที่มีเส้นใยสูงได้พอสมควร และเป็นเหตุผลว่าทำไมชุดอาหารของควอกก้าจึงเน้นพืชใบอ่อนและยอดอ่อนเป็นหลัก—ง่ายต่อการย่อยและให้ความชื้นที่จำเป็นต่อการอยู่รอด

ยอมรับเลยว่าบุคคลสาธารณะอย่างเขาทำให้คนอยากรู้รายละเอียดชีวิตรักอยู่เสมอ แต่เมื่อมองจากสิ่งที่เปิดเผยต่อสาธารณะแล้ว สถานะความสัมพันธ์ของคิม ซู-ฮย็อนยังค่อนข้างเป็นความลับและไม่มีการประกาศอย่างเป็นทางการเกี่ยวกับการแต่งงานหรือการคบหาที่ชัดเจน ฉันมักจะสังเกตจากประกาศของต้นสังกัดและข่าววงในเป็นหลัก ซึ่งตลอดหลายปีที่ผ่านมาเขาเลือกจะเก็บเรื่องส่วนตัวไว้ค่อนข้างมิดชิด ไม่ได้โพสต์ภาพหวานๆ กับใครในชีวิตประจำวันหรือยืนยันข่าวเดทต่อหน้าสาธารณะ นี่ทำให้ภาพลักษณ์ของเขายังคงเป็นคนที่โฟกัสงานแสดง เช่น ในผลงานอย่าง 'It's Okay to Not Be Okay' ที่ทำให้หลายคนรู้สึกใกล้ชิดกับตัวละคร แต่นั่นก็ไม่เท่ากับการเปิดเผยเรื่องส่วนตัวจริงๆ ในมุมความเป็นแฟน ตอนนี้ฉันรู้สึกว่าเราควรเคารพพื้นที่ส่วนตัวของเขา ถ้าเขาต้องการประกาศอะไรคงจะมีช่องทางที่ชัดเจนเอง จนกว่าจะมีข่าวยืนยัน สถานะก็ยังถือว่าเป็นเรื่องส่วนบุคคลที่แฟนๆ ควรให้ความเคารพ และฉันก็ยังตื่นเต้นที่จะได้เห็นผลงานใหม่ของเขามากกว่าการตามข่าวความรักแบบลึกซึ้ง

พูดถึง 'หมาป่าไทย' แล้วภาพฝูงวิ่งผ่านทิวป่าก็ผุดขึ้นมาในหัวทันที — สำหรับคนที่ติดตามเรื่องสัตว์ป่าอย่างฉัน มันเป็นภาพที่ทั้งน่าตื่นเต้นและกังวลใจไปพร้อมกัน ผมติดตามข่าวและงานวิจัยมาพอสมควรแล้ว จึงรู้ว่า 'หมาป่าไทย' ซึ่งมักหมายถึงกลุ่มจิ้งจอกเอเชียหรือ dhole (Cuon alpinus) ถูกจัดอยู่ในสถานะอนุรักษ์ค่อนข้างวิกฤตโดยองค์การระหว่างประเทศหลายแห่ง สถานะระดับโลกคือ 'ใกล้สูญพันธุ์'/ 'เสี่ยงสูญพันธุ์' (Endangered) — แนวคิดหลักคือจำนวนประชากรลดลงต่อเนื่อง อาณาเขตถูกแบ่งแยก และแหล่งอาหารหดหาย การรบกวนจากมนุษย์ เช่น การล่าสัตว์ แย่งที่อยู่อาศัย และโรคจากสัตว์เลี้ยง ถูกยกเป็นปัจจัยหลัก ในประเทศไทย 'หมาป่าไทย' ได้รับการคุ้มครองภายใต้กฎหมายสัตว์ป่าและมีการพบรายงานจากพื้นที่คุ้มครองหลายแห่ง งานอนุรักษ์ที่ทำจริงๆ มีทั้งการเฝ้าระวังด้วยกล้องดักถ่าย การป้องกันการล่า และความพยายามเชื่อมต่อผืนป่าเพื่อให้ฝูงเคลื่อนย้ายได้อย่างปลอดภัย แต่ปัญหายังมีอีกมาก — จุดที่ผมมักคิดถึงคือการจัดการสุนัขบ้านและการลดการล่าเหยื่อในพื้นที่ เพราะถ้าพื้นที่ป่าไม่มีอาหารเพียงพอ ฝูงก็อยู่ไม่ได้ สรุปคือสถานการณ์ไม่สบายใจนัก แต่ก็ยังมีความหวังถ้ามีการร่วมมือกันทั้งชุมชน นักวิจัย และหน่วยงานรัฐ

การได้เห็นควอกก้าวิ่งเล่นท่ามกลางพุ่มหญ้าที่ Rottnest Island ทำให้รู้เลยว่าพวกมันชอบอาหารจากธรรมชาติมากกว่าของคนแปลกๆ ผมมักบอกเพื่อนว่าควอกก้าเป็นสัตว์กินพืชเต็มตัว เหมือนกระต่ายตัวเล็ก ๆ ที่ชอบหญ้า ใบไม้และต้นอ่อนต่าง ๆ บ่อยครั้งจะเห็นพวกมันกินหญ้าสด ใบไม้เล็ก ๆ กิ่งอ่อน ราก และผลไม้ตามฤดูกาลที่ร่วงหล่น พืชอวบน้ำบางชนิดที่เติบโตในพื้นที่แห้งก็เป็นอาหารสำคัญเพราะให้ความชุ่มชื้นด้วยในตัว บางครั้งพวกมันจะเคี้ยวเปลือกไม้หรือเมล็ดพืชเพื่อเสริมใยอาหาร การให้อาหารควอกก้าด้วยของจากมนุษย์เป็นเรื่องอันตรายเลยนะ ห้ามให้ขนมปัง, ขนมกรุบกรอบ, ช็อกโกแลต, นมหรือผลิตภัณฑ์นม, เนื้อสัตว์, เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ เพราะย่อยไม่ได้และทำลายฟัน พฤติกรรมที่เกิดจากการถูกป้อนจะทำให้สัตว์เคยชิน เกิดการพึ่งพาอาหารคน นำไปสู่ปัญหาสุขภาพ เช่น โรคฟัน ผอมแห้งผิดปกติ หรือติดเชื้อจากอาหารสกปรก ในสถานที่อย่าง Rottnest ยังมีกฎหมายห้ามให้อาหารและมีค่าปรับด้วย การได้เห็นพวกมันในสภาพแวดล้อมธรรมชาติโดยไม่รบกวนถือเป็นประสบการณ์ที่ดีที่สุดสำหรับผม