ฉันอยากรู้ว่า ปีนี้ วันไหว้ตรุษจีนวันที่เท่าไหร่

ปีนี้ตรุษจีนตรงกับวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2569 โดยทั่วไปคนจีนและคนไทยเชื้อสายจีนจะแบ่งการไหว้ออกเป็นสองช่วงหลักคือคืนก่อนปีใหม่ (คืนวันไหว้หรือซุนเยี่ย) กับเช้าวันตรุษจีนเอง ผมมักจะจัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษตอนเย็นของวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ไหว้ด้วยอาหารคาวหวานแบบดั้งเดิม เช่น ข้าวต้ม เครื่องในหมูย่าง เป็ดทั้งตัว ผลไม้รวม และขนมที่บ้านทำพิเศษ ช่วงเย็นเป็นเวลาที่ทุกคนกลับมารวมตัว เหมาะแก่การจุดธูป ถวายเครื่องเซ่นและเผากระดาษเงินกระดาษทองเพื่ออุทิศให้ผู้ล่วงลับ เช้าวันที่ 17 หลายคนจะไหว้เทพเจ้าหรือไหว้เจ้าเพื่อขอพรปีใหม่ บางบ้านเลือกออกไปไหว้วัดหรือไปเยี่ยมญาติผู้ใหญ่ ผมมักจะเตรียมของไหว้ให้เรียบร้อยล่วงหน้าอย่างต่ำหนึ่งวัน เพื่อไม่ต้องวุ่นวายในเช้าวันจริงและได้โฟกัสที่การเคารพและอยู่กับครอบครัวในบรรยากาศสงบ ๆ

ปีนี้วันตรุษจีนตรงกับวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งเป็นวันอังคาร และนั่นก็หมายความว่าจะได้เริ่มต้นปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติในกลางเดือนกุมภาพันธ์พอดี ข่าวดีคือปีนี้เป็นปีม้าตามจักรราศีจีน เลยมีคนชอบเอาเรื่องโชคลาภและพลังของม้ามาเป็นเครื่องรางประดับบ้าน ฉันเองตั้งใจจะติดธงสีแดงเล็ก ๆ กับปลาตกแต่งหน้าบ้านและเตรียมอาหารไหว้โต๊ะใหญ่เหมือนทุกปี เพราะในบ้านเราการได้มาพร้อมหน้าถือเป็นหัวใจหลักของงานนี้ ในมุมที่เป็นแฟนงานเทศกาล ฉันชอบบรรยากาศถนนเยาวราชช่วงตรุษจีนมาก แสงโคมไฟ บรรดาร้านค้าเรียงราย ขบวนเชิดสิงโตกับดนตรีกลองทำให้รู้สึกกระปรี้กระเปร่าทุกครั้ง ปีนี้ถ้ามีโอกาสจะไปเดินถ่ายรูป เก็บบรรยากาศและชิมขนมท้องถิ่นที่มักจะวางขายเฉพาะช่วงเทศกาล เช่น ขนมเข่งและขนมเทียน แล้วค่อยกลับมานั่งคุยแลกเปลี่ยนเรื่องความหมายของการไหว้ผู้หลักผู้ใหญ่กับญาติพี่น้องไปพลาง ๆ — มันเป็นความอบอุ่นแบบง่าย ๆ ที่ทำให้วันตรุษจีนยังคงมีเสน่ห์เสมอ

วิธีที่ฉันใช้ในการตรวจสอบวันตรุษจีนนั้นง่ายและตรงไปตรงมาคือมองหาวันที่เป็น 'วันขึ้นหนึ่ง' ของเดือนจันทรคติเดือนแรก โดยปกติฉันจะเริ่มจากปฏิทินจันทรคติหรือปฏิทินจีนที่บอกวันที่แบบจันทรคติ-สุริยคติ เพราะตรุษจีนตรงกับวันขึ้น 1 เดือน 1 ในปฏิทินจีน ซึ่งมักจะอยู่ในช่วงปลายมกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์ การดูในปฏิทินแบบนี้ช่วยให้เห็นทันทีว่าเดือนจันทรคติใหม่เริ่มเมื่อไร และวันขึ้นหนึ่งตรงกับวันใดในปฏิทินสากล ถ้าอยากได้ความแน่นอนมากขึ้น ฉันมักเช็คประกาศวันหยุดราชการของประเทศหรือข่าวท้องถิ่นอีกครั้ง เพราะบางครั้งหน่วยงานจะประกาศวันหยุดพิเศษให้ตรงกับเทศกาล ช่วงท้ายสุดก็ชอบจดลงปฏิทินส่วนตัวไว้เลย เพื่อจะได้เตรียมของไหว้ นัดรวมญาติ หรือจองโต๊ะอาหารล่วงหน้าได้สบาย ๆ

เตรียมล่วงหน้าจะช่วยให้วันไหว้ตรุษจีนราบรื่นขึ้นมากกว่าที่คิดเลยนะ การวางแผนที่ฉันมักใช้คือเริ่มจัดลิสต์สิ่งจำเป็นตั้งแต่สองสัปดาห์ก่อนวันไหว้ เพราะตรุษจีนเป็นเทศกาลตามปฏิทินจันทรคติ วันไหว้จริง ๆ คือคืนก่อนวันขึ้นปีใหม่จีน กล่าวคือเป็นคืนสุดท้ายของเดือนก่อนหน้า ดังนั้นวันที่ตรงกับวันไหว้จะเปลี่ยนไปทุกปีและมักตกอยู่ในช่วงปลายมกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์ ฉะนั้นถ้าอยากให้แน่ใจควรเช็กปฏิทินปฏิทินจันทรคติหรือประกาศของชุมชนจีนล่วงหน้า สำหรับการเตรียมงาน ฉันมักจองโต๊ะหรือติดต่อร้านอาหารที่มีเมนูพิเศษก่อนหนึ่งถึงสองสัปดาห์ และซื้อของไหว้สำคัญ เช่น ผลไม้ดอกไม้ของสด ล่วงหน้า 2–3 วันเพื่อลดความเสี่ยงของสินค้าขาดตลาด นอกจากนี้การเตรียมซองอั่งเปา เสื้อผ้าใหม่ หรืองานทำความสะอาดบ้านก็ควรทยอยทำสัปดาห์ก่อน เพื่อให้วันไหว้จริงได้โฟกัสที่การไหว้และสังสรรค์กับญาติพี่น้องได้อย่างเต็มที่ สรุปคือ ให้คิดถึงวันไหว้ตรุษจีนเป็นเหตุการณ์ที่ต้องวางแผนล่วงหน้า ทั้งเพื่อความสะดวกและบรรยากาศที่ดีของครอบครัว — ฉันมักรู้สึกว่าเตรียมตัวดี จะทำให้ช่วงเทศกาลมีความหมายมากขึ้น

เอาล่ะ ปีนี้ตรุษจีนตามปฏิทินจันทรคติตรงกับวันอังคารที่ 17 กุมภาพันธ์ 2569 (พ.ศ.) ซึ่งตรงกับวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1 ของปฏิทินจันทรคติ นั่นแปลว่าในมุมของชุมชนไทยเชื้อสายจีน วันแรกของปีใหม่จีนจะเริ่มนับตั้งแต่วันนั้นเป็นหลัก แต่ความหมายทางพิธีกรรมมักแบ่งออกเป็นหลายขั้นตอน ทั้งคืนก่อนวันปีใหม่ซึ่งเป็นเวลารวมญาติและกินโต๊ะเลี้ยงร่วมกัน และวันขึ้นปีใหม่เองที่ใช้ถวายพานไหว้บรรพบุรุษ ต้อนรับเทพเจ้า และออกไปเยี่ยมญาติมิตร การคำนวณตามปฏิทินจันทรคติทำให้วันตรุษจีนเปลี่ยนไปในแต่ละปีบนปฏิทินเกรกอเรียน จึงเห็นว่าปีต่อปีวันจะตกในช่วงปลายมกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์ได้เสมอ ผมมักชอบอธิบายต่อคนที่สงสัยว่าทำไมปีใหม่จีนไม่ตรงกับ 1 มกราคม โดยยกความต่างของปฏิทินเป็นตัวตั้ง ปฏิทินจันทรคติอาศัยจันทรคติใหม่ (new moon) เป็นตัวเริ่มเดือน ทำให้วันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1 จึงสัมพันธ์กับจันทรคติและฤดูกาลแบบดั้งเดิม ในทางปฏิบัติที่เห็นได้ชัดคือคนไทยเชื้อสายจีนมักมีกิจวัตรหลักสามช่วงคือ 'วันจ่าย' หรือวันที่เตรียมของและทำความสะอาดบ้าน, 'คืนก่อน' หรือคืนวันส่ง (reunion dinner) ซึ่งเป็นมื้อสำคัญที่สุดของครอบครัว, และ 'วันแรก' ของปีใหม่ที่มีการไหว้บรรพบุรุษ แจกอั่งเปา และเยี่ยมญาติพี่น้อง โดยสำหรับปีนี้การไหว้หลัก—ทั้งการไหว้เจ้าและไหว้บรรพบุรุษ—จะอยู่รอบวันที่ 16–17 กุมภาพันธ์ ขึ้นอยู่กับประเพณีของแต่ละครอบครัวว่าถือเอาคืนก่อนเป็นวันสำคัญหรือจะไหว้จริงจังในวันขึ้น 1 ค่ำ ในแง่ของการเฉลิมฉลองตามชุมชน ที่เที่ยวอย่างเยาวราชในกรุงเทพฯ หรือชุมชนชาวจีนต่างจังหวัดมักจะมีบรรยากาศคึกคักตลอดช่วงวันตรุษจีน อาหารพิเศษ สีแดงตกแต่งตามร้านค้า และงานแสดงศิลปวัฒนธรรมบางแห่งจัดให้ตรงกับวันขึ้นปีใหม่ บางครอบครัวอาจเลือกปฏิบัติตามฮวงจุ้ยหรือความเชื่อเฉพาะสาย เช่น งดซักผ้าในวันขึ้นปีใหม่ เพื่อความเป็นสิริมงคล ซึ่งสิ่งเหล่านี้สะท้อนว่าตรุษจีนเป็นทั้งวันทางศาสนา พิธีกรรม และสังคมในเวลาเดียวกัน สุดท้าย ความรู้สึกส่วนตัวคือผมชอบบรรยากาศที่ได้กลับไปรวมตัวกับคนในครอบครัว เห็นการเตรียมอาหาร และการแลกเปลี่ยนคำอวยพรที่ทำให้รู้สึกอบอุ่น ปีนี้ถ้ามีโอกาสออกไปร่วมงานแถวชุมชนจีนหรือจัดโต๊ะไหว้เล็ก ๆ ที่บ้าน ก็นับเป็นโอกาสดีที่จะได้สัมผัสทั้งความหมายดั้งเดิมและความสนุกสนานร่วมสมัยของเทศกาลนี้

มีอะไรที่จำได้ง่ายเลย: ตรุษจีน พ.ศ.2568 ตรงกับวันที่ 29 มกราคม พ.ศ.2568 (ค.ศ.2025) และตกบนวันพุธ นี่คือวันแรกของเดือนจันทรคติที่ชาวจีนทั่วโลกถือเป็นการเริ่มปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติ ผมชอบบรรยากาศวันนั้นเพราะมันเป็นวันที่ครอบครัวจะรวมตัวกัน แม้บางทีจะไม่ใช่วันหยุดราชการทุกพื้นที่ แต่ในชุมชนไทยเชื้อสายจีนอย่างเยาวราช การเฉลิมฉลองคึกคักตั้งแต่เช้าจรดค่ำ มีการเชิดสิงโต การจุดประทัด และร้านอาหารที่เต็มไปด้วยอาหารมงคล ส่วนตัวแล้วมักจะนึกถึงกลิ่นอาหารที่คละคลุ้งและแสงสีตามถนนใหญ่ในคืนนั้น ทำให้วันพุธที่ 29 มกราคม 2568 ดูพิเศษและเต็มไปด้วยความอบอุ่น

ปีนี้วันเด็กแห่งชาติตรงกับวันเสาร์ที่ 10 มกราคม 2569 (ค.ศ. 2026) — ตรงกับวันเสาร์ช่วงต้นเดือนมกราคมตามธรรมเนียมที่จัดวันเด็กในวันเสาร์ที่สองของเดือนมกราคมทุกปี ฉันชอบบรรยากาศวันนั้นมาก เพราะจะเต็มไปด้วยกิจกรรมสำหรับเด็กๆ ทั้งนิทรรศการ การแสดง และแจกของรางวัลตามสถานที่ราชการกับห้างสรรพสินค้า เหมือนฉากเทศกาลใน 'My Neighbor Totoro' ที่คนแห่กันมาชมสิ่งน่ารักๆ รอบตัว แต่จริงๆ แล้วความสนุกของวันเด็กไม่ได้จำกัดแค่การไปงานใหญ่ๆ เท่านั้น — การพาเด็กไปสวนสาธารณะ พาไปพิพิธภัณฑ์วิทย์ หรือจับมือกันอ่านนิทานสั้นๆ ก็เป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำที่ดีได้ ถ้ากำลังวางแผน ลองเช็กกิจกรรมท้องถิ่นล่วงหน้า บางที่จะเปิดให้เด็กเข้าฟรีหรือมีกิจกรรมพิเศษช่วงเช้า ส่วนใครที่อยากให้เด็กได้รู้สึกพิเศษจริงๆ การเตรียมขนมโปรดและกิจกรรมบ้านๆ ก็ทำให้วันนั้นอบอุ่นไม่แพ้กัน

ช่วงตรุษจีนเป็นช่วงที่ผนวกเอาความคึกคัก อาหารการกิน และการเคลื่อนย้ายผู้คนเข้าด้วยกันอย่างชัดเจน วันนี้ผมจะบอกวิธีเตรียมตัวที่ทำให้การเดินทางไม่วุ่นวายและยังได้สัมผัสบรรยากาศเทศกาลด้วย เริ่มจากต้องรู้วันจริงของวันไหว้และวันขึ้นปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติ เพราะวันตรงนี้เปลี่ยนทุกปี การจองตั๋วเครื่องบินหรือรถไฟควรทำล่วงหน้าเท่าที่เป็นไปได้ โดยเฉพาะถ้าต้องเดินทางกลับเข้าหรือออกจากเมืองใหญ่ที่มีการย้ายถิ่นแรงงานจำนวนมาก เหตุผลคือราคาขึ้นและที่นั่งเต็มเร็ว ผมมักเผื่อเวลามากขึ้นเผื่อไฟลท์เลทหรือรถไฟเลื่อน และเลือกตั๋วที่เปลี่ยนวันได้เมื่อต้องการยืดหยุ่น อีกเรื่องที่มักถูกมองข้ามคือการวางแผนกิจกรรมในเมืองปลายทาง บางร้านหรือสถานที่ราชการอาจปิดยาวในช่วงวันหยุดยาว แต่ในมุมกลับกัน จะมีงานวัด งานแสดงศิลปวัฒนธรรม และขบวนแห่ที่น่าสนใจถ้าตั้งใจไปดู ผมมองว่าการปรับเวลามาเที่ยวก่อนวันไหว้หนึ่งถึงสองวัน หรือรอหลังวันตรุษจีน 2–3 วัน จะช่วยลดความแออัดและยังได้เห็นพิธีท้องถิ่น ถ้าต้องการบรรยากาศคึกคักจริงจัง ให้เลือกอยู่ในย่านชุมชนจีนใหญ่ ๆ เพื่อได้เห็นไฟประดับและการแสดงพื้นบ้านอย่างเต็มที่