ซีรีส์จิ่วฉงจื่อดัดแปลงจากนิยายฉบับใคร

ความแตกต่างระหว่าง 'The Untamed' ในเวอร์ชั่นซีรีส์กับนิยายต้นฉบับ 'Mo Dao Zu Shi' นั้นชัดเจนในหลายด้าน แม้จะเล่าเรื่องเดียวกันแต่รายละเอียดและโทนเรื่องต่างกันลิบลับ ในนิยายของมอขิงซิง เราจะเจอรายละเอียดจิตใจตัวละครที่ลึกซึ้งกว่า โดยเฉพาะสัมพันธ์ระหว่างเว่ย์อู๋เซียนกับหลานจางจี้ ที่มีพัฒนาการผ่านการเล่าที่ค่อยเป็นค่อยไป มีฉากโรแมนติกและความสัมพันธ์แนบแน่นกว่า ส่วนซีรีส์ต้องปรับให้เข้ากับกฎหมายจีนที่จำกัดเนื้อหา LGBTQ+ เลยใช้วิธีสื่อผ่านนัยตาและกิริยาท่าทางแทน อีกจุดที่ต่างคือโครงเรื่องย่อย ซีรีส์ตัดบางส่วนออกเพื่อความกระชับ แต่ก็เพิ่มฉากแอคชั่นสวยงามแทน ตัวละครอย่างเวินหนิงมีบทบาทลดลงในซีรีส์ ขณะที่ฉากสำคัญอย่างการสังหารหมู่ที่Nightless City ก็ถูกทำให้เบาลง

นี่เป็นเรื่องที่ฉันคิดบ่อยๆ เวลาคุยกับเพื่อนในกลุ่มอ่านนิยายออนไลน์: ณ เวลาปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่านิยายของ 'จงฉู่ซี' ถูกดัดแปลงเป็นซีรีส์โทรทัศน์หรือซีรีส์ออนไลน์แบบเป็นทางการ ฉันมักจะเปรียบเทียบกับกรณีของ 'The Untamed' ที่มาจากนิยายป็อปและถูกทำเป็นซีรีส์จนได้รับความสนใจมหาศาล—สิ่งที่ทำให้ผลงานของผู้เขียนคนหนึ่งโดดเด่นขึ้นคือแฟนคลับที่เหนียวแน่นและทีมงานที่เห็นวิสัยทัศน์เดียวกัน ในมุมมองนั้น เหตุผลที่ผลงานของ 'จงฉู่ซี' ยังไม่ถูกดัดแปลงอาจมาจากหลากหลายปัจจัยทั้งสิทธิ์การตีพิมพ์ แนวเรื่องที่อาจยากต่อการแปลงเป็นภาพ หรือผู้เขียนยังไม่ต้องการให้ผลงานถูกแปลง โดยรวม ฉันคิดว่าไม่ใช่เรื่องแปลก—บางครั้งงานเขียนที่มีเอกลักษณ์สูงอาจต้องใช้เวลาสำหรับการพบกับทีมที่เข้าใจวิสัยทัศน์ของผู้เขียนอย่างแท้จริง และหากวันหนึ่งมีการประกาศ ขอบอกเลยว่าจะเป็นข่าวใหญ่ที่ฉันอยากดูแน่นอน

บอกตรงๆว่าฉันตื่นเต้นทุกครั้งที่พูดถึงที่มาของเรื่องนี้ เพราะงานทีวีมักจะมีร่องรอยจากต้นฉบับอยู่ตลอด โดย 'ฉงจื่อ' ที่กลายมาเป็นซีรีส์ชื่อ 'ฉงจื่อ ลิขิตหวนรัก' จริงๆ แล้วดัดแปลงจากนิยายออนไลน์ชื่อเดียวกันคือ 'ฉงจื่อ' ที่เขียนลงในเว็บอ่านเรื่องสั้นและนิยายแบบต่อเนื่อง นักอ่านรุ่นใหม่รู้จักกันในฐานะนิยายโรแมนซ์-ประวัติศาสตร์ที่ผสมปมการเมืองอย่างแนบเนียน เนื้อหาต้นฉบับมีรายละเอียดเยอะกว่าซีรีส์มาก มีฉากความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครรองและเหตุการณ์การวางแผนการเมืองที่ยาวกว่าพอสมควร ฉันชอบตรงที่นิยายให้มิติตัวเอกทั้งด้านเปราะบางและความเด็ดเดี่ยว แต่พอมาเป็นซีรีส์ ผู้สร้างเลือกจะเน้นมุมโรแมนซ์และฉากสำคัญเพื่อให้คนดูทั่วไปตามทัน ทำให้หลายฉากเล็กๆ ที่แฟนนิยายชอบหายไปบ้าง แต่ก็แลกมาด้วยการเล่าเรื่องที่กระชับและอารมณ์ภาพที่กินใจมากขึ้น เหมือนอ่านนิยายแล้วได้จินตนาการอีกแบบ ในขณะที่เวอร์ชันดัดแปลงทำให้ภาพชัดและเข้าถึงง่ายขึ้น ฉันจึงมองทั้งสองเวอร์ชันเป็นคนละประสบการณ์ แต่ก็ยังรักเรื่องนี้เสมอ

ใจเต้นทุกครั้งเมื่อนึกถึงหนังสือฉบับพิเศษที่หายากแบบนี้ — และสำหรับการตามหา 'จิ่ ว ฉง จื่ อ รีวิว ฉบับลิมิเต็ดอิดิชัน' ผมมีจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนเสนอต่อให้ลองตามดูในร้านใหญ่และร้านนำเข้าที่เชื่อถือได้ก่อนเลย ผมชอบเริ่มจากร้านที่มีสต็อกจริงและนโยบายคืนสินค้าออกชัดเจน เช่น เครือร้านหนังสือใหญ่ของไทยที่มีหน้าร้านออนไลน์ซึ่งมักรับสินค้านำเข้าอย่างเป็นทางการ (ช่วยลดความเสี่ยงเรื่องของปลอม) แล้วขยับไปที่ร้านนำเข้าจากต่างประเทศอย่าง Amazon Japan หรือร้านประมูล/มือสองน่าเชื่อถืออย่าง eBay และ Mandarake เมื่อเป็นของลิมิเต็ดมักจะมีตัวเลขพิมพ์หรือการ์ดรับรอง ถ้ามีภาพตัวอย่างบนหน้าร้าน ให้สังเกตสภาพบรรจุภัณฑ์และชิ้นส่วนพิเศษ เช่น โปสเตอร์ ผ้าคลุม หรือเซ็นที่ระบุหมายเลข ผมมักเตรียมใจจ่ายบวกราคาพรีเมียมสักหน่อยสำหรับฉบับลิมิเต็ด และเช็คค่าขนส่งกับภาษีนำเข้าให้ชัดเจนก่อนกดสั่ง หากร้านในไทยไม่มีสต๊อก ลองติดต่อสำนักพิมพ์หรือเพจทางการของผลงานนั้นตรง ๆ เพราะบางครั้งของลิมิเต็ดจะลงขายเฉพาะช่องทางผู้จัดพิมพ์เท่านั้น การเปรียบเทียบราคาจากหลายร้านและตรวจสอบรูปถ่ายจริงจากผู้ขายช่วยให้ตัดสินใจได้สบายใจขึ้น สุดท้ายแล้วการได้ของชุดพิเศษนั้นมันคุ้มกับความรอคอยเสมอ — แล้วก็ระวังปลอมไว้หน่อยนะ เพราะความสุขแบบนี้ถ้ามีของแท้ในมือมันต่างกันมาก

มุมมองหนึ่งที่ฉันรักษามาตลอดเกี่ยวกับงานแปลและต้นฉบับคือว่าทั้งสองแบบมีคุณค่าที่ต่างกันอย่างชัดเจนและไม่ควรถูกตัดสินด้วยเกณฑ์เดียวกัน การอ่านฉบับนิยายของ 'จิ่วฉงจื่อ' ให้ความรู้สึกใกล้ชิดกับน้ำเสียงผู้เขียนมากกว่า เพราะรายละเอียดการบรรยาย คำเลือกใช้ จังหวะประโยค และโทนล้อกับความหมายภายในมักจะถูกส่งผ่านตรงจากต้นทาง ถ้าใครสนใจงานวรรณกรรมเชิงภาพรวมของภาษา เช่น การเล่นคำ ความหมายซ้อน หรือการสร้างบรรยากาศด้วยสำนวน ฉบับต้นฉบับจะตอบโจทย์ได้ดีและเปิดโอกาสให้ตีความได้ลึกกว่า ในขณะเดียวกัน ฉบับแปลมีข้อดีเรื่องการเข้าถึงและการเชื่อมชุมชนแฟนคลับได้รวดเร็วกว่า ฉบับแปลที่ทำอย่างตั้งใจจะช่วยลดอุปสรรคด้านภาษา ทำให้สามารถจับใจความสำคัญและเข้าร่วมการพูดคุยเกี่ยวกับทฤษฎี หรือตอนพีคของเรื่องได้ทันที ตัวอย่างจากงานอื่นๆ ที่เคยอ่านแปลอย่างราบรื่นทำให้ฉันได้เพลิดเพลินกับเนื้อเรื่องโดยไม่สะดุดมากนัก สรุปแบบไม่ได้สรุปสั้นๆ คือ ถามว่าควรเริ่มแบบไหน ถ้าอยากสัมผัสความเป็นต้นฉบับและไม่กังวลเรื่องภาษา เริ่มที่ฉบับนิยายจะคุ้มค่า แต่ถ้าต้องการเข้าถึงเร็วและอยากร่วมคุยกับคนอื่นก่อน ฉบับแปลเป็นตัวเลือกที่ฉลาด ฉันมักจะเลือกฉบับแปลเพื่อจับพล็อตและอารมณ์แรก แล้วค่อยกลับไปอ่านต้นฉบับเมื่ออยากลงลึกจริงจัง

ชื่อ 'จางหลิงเฮ่อ' ฟังดูคุ้นแต่พอขุดลึกกลับพบความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับต้นฉบับนิยาย ผมเป็นแฟนซีรีส์จีนมานานและสังเกตได้ว่าบางครั้งชื่อไทยหรือการถอดเสียงทำให้การตามต้นฉบับงงไปได้มาก ในกรณีของ 'จางหลิงเฮ่อ' ดูเหมือนจะมีความคลุมเครือว่าชื่อไทยนี้แทนชื่อจีนอย่างไร และไม่มีข้อมูลชัดเจนว่าเรื่องนี้เป็นการดัดแปลงจากนิยายที่มีชื่อเป็นที่รู้จัก ณ จุดนี้ ถ้าเป็นซีรีส์ที่สร้างจากเว็บนวนิยายจริง มักจะมีการระบุผู้แต่งและชื่อภาษาจีนบนเครดิตหรือหน้าโปรไฟล์ของแพลตฟอร์มสตรีมมิ่ง ความต่างระหว่างซีรีส์ที่ดัดแปลงจากนิยาย เช่น '魔道祖师' กับงานที่เป็นบทโทรทัศน์เดิม มักเห็นได้จากการขยายเนื้อหาและการปรับฉากให้สั้นลง ดังนั้นถ้าอยากแน่ใจจริง ๆ ให้มองหาข้อมูลชื่อภาษาจีนหรือชื่อผู้แต่งบนหน้าโปรดักชัน หรือเช็กว่าเรื่องนั้นมีเวอร์ชันนิยายออนไลน์ในแพลตฟอร์มอย่างจูจูผิง (เว็บจีน) แต่โดยสรุป ณ ตอนนี้ฉันยังไม่มีชื่อหนังสือที่ยืนยันว่าคือแหล่งต้นฉบับของ 'จางหลิงเฮ่อ'

เสียงพากย์ไทยของ 'จิ่วฉงจื่อ' ทำให้รายละเอียดเชิงบรรยายที่ยาวในนิยายต้นฉบับถูกย่อจนกระทั่งเห็นภาพด้วยน้ำเสียงแทนตัวหนังสือได้ชัดเจนขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่ผมรู้สึกทั้งดีใจและห่วงในคราวเดียว ผมสังเกตว่าไวยากรณ์เชิงคิดของตัวละคร—ความคิดภายในที่ในหนังสือยืดยาว ไล่เรียงเหตุผลกับความทรงจำ—มักถูกแปลงเป็นบทพูดสั้น ๆ หรือถูกตัดออกไปเลย ทำให้บางฉากที่ในหนังสือลึกซึ้งเป็นการภายใน กลายเป็นบทสนทนาภายนอกที่ชัดเจนขึ้น นอกจากนั้นการแปลบางครั้งเลือกใช้ถ้อยคำที่เป็นมิตรกับผู้ชมไทยมากขึ้น เช่น เปลี่ยนสำนวนจีนโบราณให้เป็นสำนวนสมัยใหม่ ทำให้อารมณ์โดยรวมเข้าถึงง่ายแต่สูญเสียกลิ่นอายดั้งเดิมไปบ้าง อีกเรื่องที่เด่นคือเสียงพากย์แต่ละคนใส่คาแรคเตอร์ที่ต่างจากภาพลักษณ์ในหนังสือ — เสียงหนัก แน่น หรือหวาน ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครถูกตีความใหม่ได้เลย สำหรับแฟนที่ชอบความละเอียดของต้นฉบับ อาจรู้สึกว่ามีบางชั้นของตัวละครหายไป แต่วิธีการเล่าแบบพากย์ก็มีข้อดีคือเรารู้สึกผูกพันทันทีและได้ยินจังหวะอารมณ์ที่หนังสือต้องให้เวลาอ่านเป็นหน้ากว่าจะเข้าใจ มันเป็นการแลกเปลี่ยนที่น่าสนใจระหว่างความลุ่มลึกของตัวหนังสือกับพลังการสื่อสารของเสียงพากย์

ชื่อนี้ชวนให้สงสัยได้ง่ายเลยว่ากำลังพูดถึงงานชิ้นไหน เพราะการทับศัพท์ชื่อภาษาจีนเป็นไทยมักมีหลายรูปแบบและบางครั้งชื่อเดียวกันอาจหมายถึงคนหรือผลงานคนละชิ้นได้ ถ้าพูดถึงซีรีส์ที่เป็นที่รู้จักมาก ๆ มักจะมีการดัดแปลงจากนิยายออนไลน์หรือวรรณกรรมจีนคลาสสิก ยกตัวอย่างเช่นซีรีส์ดังหลายเรื่องอย่าง 'ปรมาจารย์ลัทธิมาร' ที่ดัดแปลงจากนิยายออนไลน์ชื่อ '魔道祖师' หรือ 'The King's Avatar' ที่มาจากนิยายออนไลน์ '全职高手' ซึ่งแสดงให้เห็นรูปแบบการดัดแปลงในวงการทีวีจีนว่าแหล่งเพลิงของนักเขียนออนไลน์มักถูกนำมาต่อยอดเป็นซีรีส์ แต่สำหรับชื่อ 'จางจิ้งอี๋' ถ้าเป็นการทับศัพท์ตรง ๆ อาจมีความเป็นไปได้สองทางคือเป็นชื่อตัวละคร หรือตรงกับชื่อผลงานเดิมที่เขียนเป็นนิยายออนไลน์ และยังมีโอกาสเป็นชื่อของนักแสดงที่กลายเป็นชื่อที่คนไทยใช้เรียกแทนผลงานที่เธอรับบทด้วย เมื่อพิจารณาจากรูปแบบการดัดแปลงโดยทั่วไป ถ้า 'จางจิ้งอี๋' เป็นชื่อซีรีส์จริง ๆ ลักษณะงานต้นฉบับที่มักถูกหยิบมาดัดแปลงจะเป็นนิยายแนวโรแมนติก-ประวัติศาสตร์ (xianxia หรือ wuxia) หรือเว็บนเวลาที่มีฐานแฟนคลับบนแพลตฟอร์มอย่างจูกู๋/เร้ดบุ๊ก/ลู่ชน เป็นต้น ในหลายกรณีชื่อไทยอาจสะกดไม่ตรงกับพินอินเดิม ทำให้ค้นหาแหล่งที่มาทางชื่อเพียงอย่างเดียวเกิดความสับสนได้ง่าย ตัวอย่างในอดีตที่เคยเกิดเหตุการณ์แบบนี้คือหลายคนเรียกชื่อซีรีส์ตามชื่อตัวละครหรือชื่อนักแสดงแทนชื่อต้นฉบับ ทำให้ข้อมูลต้นฉบับถูกเข้าใจผิดไปได้ โดยสรุปคือถ้าต้องการคำตอบแน่นอนเกี่ยวกับว่า 'ซีรีส์จางจิ้งอี๋' ดัดแปลงจากนิยายฉบับไหน ควรยืนยันก่อนว่าชื่อนั้นหมายถึงผลงานใดในต้นฉบับจีน เพราะความคลาดเคลื่อนในการทับศัพท์และความหลากหลายของแหล่งที่มาทำให้คำตอบแตกต่างกัน แต่ถ้าเป็นงานแนวประวัติศาสตร์หรือแฟนตาซีตามที่วงการไทยนิยมดัดแปลง ก็มีแนวโน้มว่าแหล่งที่มาคือเว็บนเวลาจีนที่มีชื่อเดียวกับซีรีส์หรือชื่อตัวละคร ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นเสมอเมื่อตามรอยฉบับนิยายต้นทางและเปรียบเทียบความต่างของบทกับบรรยากาศการถ่ายทำ — เป็นเรื่องที่ทำให้รู้สึกเสมอว่าการได้อ่านฉบับต้นฉบับก่อนดูซีรีส์ช่วยเพิ่มรสชาติและมุมมองในการชมได้มาก

เคยสังเกตไหมว่าเวอร์ชันนิยายและอนิเมะของ 'จิ่วฉงจื่อ 320' ให้ความรู้สึกต่างกันอย่างชัดเจน แม้แก่นเรื่องและโครงเรื่องหลักจะเหมือนกัน แต่รายละเอียดการเล่าและการจัดจังหวะมีผลมหาศาลต่อตัวรับรู้ของเรา ในรูปแบบนิยาย ผู้เขียนมักมีพื้นที่มากพอจะขยายความคิดภายในของตัวละคร เล่าเบื้องหลัง หรือสอดแทรกฉากบรรยายบรรยากาศยาวๆ ที่ช่วยสร้างโลกของเรื่องให้ลึกและกว้างขึ้น แต่อนิเมะต้องเลือกส่วนที่เด่นสุดและสื่อด้วยภาพ เสียง และจังหวะ ทำให้บางช่วงที่ในนิยายยืดหยุ่นกลายเป็นฉับไวหรือถูกตัดทอนเพื่อรักษาจังหวะของหนึ่งตอนให้ลงตัว มุมมองตัวละครคืออีกจุดที่แตกต่างชัดเจนในงานทั้งสองสื่อ ในนิยายคุณจะได้สัมผัสกับความคิด ความลังเล และเหตุผลที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการตัดสินใจของตัวละครประจำฉากผ่านบรรทัดคำพูดหรือบรรยาย แต่ในอนิเมะการสื่อสารมักพึ่งพาการแสดงออกทางสีหน้า ท่าทาง บทสนทนา และดนตรีประกอบ ฉากที่ในนิยายอาจใช้หน้ากระดาษอธิบายความซับซ้อนใจ กลับต้องแปลงเป็นภาพสั้นๆ ที่ถ่ายทอดด้วยสัญลักษณ์ภาพหรือเส้นสายศิลป์ บ่อยครั้งผลลัพธ์คือความเข้มข้นของอารมณ์ที่ต่างกัน: บางคนรู้สึกว่าอนิเมะเข้มข้นขึ้นเพราะดนตรีช่วยหนุน แต่บางคนก็แอบเสียดายรายละเอียดเล็กๆ ที่นิยายให้มา เนื้อหาย่อยและตัวละครรองมักถูกปรับอย่างเห็นได้ชัดในแง่ของปริมาณและตำแหน่งของฉาก นิยายสามารถแยกเส้นย่อยหลายเส้นและทิ้งเวลาให้มันเติบโต แต่อนิเมะมักต้องเลือกตัดหรือย่อเพื่อไม่ให้เนื้อหาหลุดโฟกัส การตัดนี้ทำให้บางตัวละครรองหายไปหรือบุคลิกเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย ขณะเดียวกันอนิเมะมีโอกาสเพิ่มฉากใหม่ที่สร้างความตื่นเต้นทางสายตา เช่น การต่อสู้ที่ออกแบบท่าให้อลังการหรือฉากโลเคชันที่ขยายโดยศิลปิน ฉากพิเศษเหล่านี้ช่วยเติมเต็มสิ่งที่นิยายต้องบรรยายด้วยคำให้กลายเป็นภาพที่ตราตรึง บรรยากาศและโทนเรื่องมักถูกดีไซน์ใหม่เล็กน้อยเพื่อให้ตอบความคาดหวังของผู้ชมเป้าหมาย ดนตรีประกอบ โทนสี แสงเงา และการตัดต่อสามารถผลักดันให้เรื่องดูมืดกว่า สนุกกว่า หรือโรแมนติกมากขึ้นได้ ในทางกลับกัน การเซ็นเซอร์หรือการปรับให้เหมาะสมกับเรตติ้งในสื่อภาพอาจทำให้บางฉากที่ดิบหรือเฉียบคมในนิยายถูกเบลอ หรืออ่อนลง ทั้งนี้ขึ้นกับค่ายและทีมผลิต นอกจากนี้ตอนจบบางครั้งอาจได้รับการปรับให้กระชับขึ้นหรือเปิดกว้างขึ้นเพื่อสอดคล้องกับแผนของอนิเมะและโอกาสสร้างภาคต่อ โดยรวมแล้วการอ่าน 'จิ่วฉงจื่อ 320' แบบนิยายให้ความรู้สึกเติมเต็มเชิงข้อมูลและความลึก ในขณะที่อนิเมะให้ประสบการณ์เชิงอารมณ์ผ่านภาพเคลื่อนไหวและเสียง ทั้งสองเวอร์ชันเสริมกันดีถ้าเปิดใจรับความต่าง เหมือนมองคนรักคนเดียวกันผ่านเลนส์คนละอัน:นิยายคือเลนส์ที่จับรายละเอียดจิ๋ว ส่วนอนิเมะคือเลนส์ที่เน้นภาพรวมและความรู้สึกจากเสียงและภาพ สุดท้ายแล้วฉันมักจะรู้สึกพึงพอใจเมื่อได้สัมผัสทั้งสองแบบเพราะแต่ละสื่อมีเสน่ห์คนละแบบและเติมเต็มกันได้ดี

แปลไทยของ 'จิ่วฉงจื่อ' มักจะมีการเลือกถ้อยคำและโทนที่ต่างจากต้นฉบับจีนอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะในส่วนของภาษาที่ใช้สื่ออารมณ์และสภาพแวดล้อม เทคนิคเล่าเรื่องบางอย่างถูกปรับให้เข้ากับผู้อ่านไทยมากขึ้น เช่นการขยายความสำนวนจีนคลาสสิกให้เข้าใจง่ายขึ้น หรือการเปลี่ยนประโยคให้กระชับเมื่อประโยคต้นฉบับยาวและลื่นไหลจนอ่านยากกว่าภาษาไทยจะรับไหว นอกจากโทนภาษาแล้ว การจัดวางบทและการตัดตอนก็เป็นอีกจุดที่แตกต่างได้มาก บางฉบับไทยอาจรวมหลายตอนย่อยเข้าเป็นบทเดียวหรือทำการปรับชื่อบทเพื่อให้สื่อความหมายได้ชัดเจนกว่าในบริบทไทย การใส่โน้ตแปลหรือเชิงอรรถเพื่ออธิบายศัพท์วัฒนธรรม เช่นคำอ้างอิงทางประเพณีหรือชื่อสถานที่ เป็นสิ่งที่ผมชอบเห็น เพราะช่วยให้การอ่านลื่นขึ้นโดยไม่ต้องเดา แง่มุมที่ละเอียดอ่อนแต่น่าสนใจคือการทอนมุกหรือการแปลคำพังเพย เมื่อเทียบกับงานแปลของ 'The Three-Body Problem' ที่ผมอ่านมาก่อน จะเห็นความต่างเรื่องการรักษาความเป็นต้นฉบับ: บางฉบับไทยเลือกถ่ายทอดความเครียดและบรรยากาศตามต้นฉบับ ในขณะที่บางฉบับเน้นให้ผู้อ่านไทยเข้าถึงอารมณ์ได้ทันทีมากกว่า จุดนี้ไม่ใช่เรื่องถูกผิด แต่เป็นการตัดสินใจเชิงศิลปะของทีมแปล ซึ่งสุดท้ายแล้วผมมักจะเลือกฉบับที่บาลานซ์ระหว่างความเคารพต่อต้นฉบับและความลื่นไหลในการอ่านให้ดีเป็นพิเศษ