ต้นฉบับของเสาหน้า5 เป็นหนังสือหรือมังงะหรือไม่?

แอบแปลกใจที่หัวข้อนี้ถูกถามบ่อย เพราะชื่อ 'ลูกชิ้นตกทะลุมิติ' ฟังแล้วเหมือนงานที่เกิดจากไอเดียสั้น ๆ ในโลกออนไลน์ มากกว่าจะเป็นนิยายหรือมังงะตีพิมพ์แบบเป็นทางการ จากมุมมองของคนอ่านงานออนไลน์มานาน ฉันยังไม่เจอหลักฐานชัดเจนว่ามีหนังสือหรือมังงะตีพิมพ์อย่างเป็นทางการในชื่อเดียวกัน ถ้ามีงานออกแบบเป็นสื่อกระดาษหรือสำนักพิมพ์ที่รับช่วง จะต้องมีข้อมูลผู้แต่ง ผู้วาด และ ISBN ประกาศไว้ แต่ที่เห็นบ่อยกว่าคือแฟนอาร์ต ฟิกชั่นสั้น หรือการ์ตูนสั้นที่โพสต์บนทวิตเตอร์ เฟซบุ๊ก หรือเว็บบล็อก ซึ่งมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็น "ต้นฉบับ" เปรียบเทียบกับผลงานอย่าง 'One-Punch Man' ที่เริ่มจากเว็บคอมิกแล้วได้รับการดัดแปลงเป็นมังงะตีพิมพ์อย่างเป็นทางการ ถ้า 'ลูกชิ้นตกทะลุมิติ' มีการประกาศจากผู้สร้างหรือสำนักพิมพ์จริง ๆ จะเห็นความเปลี่ยนแปลงแบบนั้น แต่ถ้ายังหาเครดิตหรือประกาศไม่ได้ โอกาสสูงคือยังเป็นงานที่เกิดในชุมชนออนไลน์มากกว่า ฉันชอบแนวคิดนี้เพราะมันแสดงให้เห็นพลังของคอนเทนต์ที่คนทั่วไปสร้างขึ้นเอง

โปสเตอร์แรกของหนังเรื่องนี้ดึงสายตาได้มากและทำให้ผมอยากขุดรากที่มาของงานชิ้นนั้นจริงจัง ภาพยนตร์ที่คนไทยเรียกกันว่า 'หนัง5บาป' มีต้นกำเนิดมาจากมังงะชื่อดังที่ชื่อว่า 'Nanatsu no Taizai' เขียนโดย Nakaba Suzuki งานต้นฉบับเล่าเรื่องราวของกลุ่มคนที่ถูกขนานนามว่า 'บาปทั้งเจ็ด' ซึ่งตัวละครหลักอย่างเมลิโอดัสกับเอลิซาเบธถูกวางบทมาอย่างชัดเจนและกลายเป็นหัวใจของทั้งมังงะและอนิเมะ ภาพยนตร์ที่ออกมาหลายเวอร์ชันมักยกเอาตัวละคร สถานที่ และโลกทัศน์จากมังงะมาทำให้มีชีวิต แต่บางเรื่องก็เติมพล็อตต้นฉบับที่ไม่ปรากฏในมังงะ เพื่อให้เหมาะกับรูปแบบหนังยาว เช่นมีภาพยนตร์ที่สร้างพล็อตใหม่โดยยังคงจิตวิญญาณของตัวละครและธีมหลักไว้ ในฐานะแฟนที่ติดตามมังงะตั้งแต่ต้น ผมมองว่าสิ่งที่ทำให้การดัดแปลงนี้น่าสนใจคือการรักษาความเป็นตำนานแฟนตาซียุโรปผสมคอเมดี้ไว้ แม้ว่าโครงเรื่องย่อยของหนังบางตอนจะเป็นเรื่องที่ไม่เคยอยู่ในมังงะ แต่ความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครและการเดินเรื่องหลักยังคงสะท้อนงานของ Nakaba Suzuki ได้ดี การดูภาพยนตร์แล้วกลับไปอ่านต้นฉบับจึงให้ความรู้สึกเติมเต็ม เพราะเจอรายละเอียดปลีกย่อยในมังงะที่หนังอาจตัดหรือย่อไป แต่ทั้งสองแบบต่างก็มีเสน่ห์ของตัวเองสำหรับการเป็นประสบการณ์ทางบันเทิง

ชัดเจนว่าชื่อ 'บู้ระห่ำล่านรก' ทำให้คนสงสัยเรื่องต้นกำเนิดได้ง่าย ๆ เพราะมันฟังดูเหมือนชื่อตามแบบมังงะแอ็กชันหรือไลท์โนเวล แต่จากที่ติดตามความเคลื่อนไหวรอบวงการ ฉันมองว่าปัจจุบันยังไม่มีการยืนยันว่ามีหนังสือหรือมังงะต้นฉบับอย่างเป็นทางการสำหรับชื่อนี้ ผมคิดว่าความเป็นไปได้ที่สมเหตุสมผลคือมันอาจเป็นผลงานที่สร้างขึ้นเป็นสื่ออื่นก่อนแล้วถูกเรียกชื่อแบบที่แฟน ๆ ใช้กัน หรืออาจเป็นผลงานออริจินัลบนหน้าจอที่ยังไม่เคยมีการตีพิมพ์เป็นหนังสือจริง ๆ เหมือนที่เกิดขึ้นกับผลงานบางเรื่อง เช่น 'Kill la Kill' ซึ่งเริ่มจากแอนิเมะแล้วค่อยมีมังงะตามมา ไม่ว่าจะเป็นกรณีไหน ถ้ามีการประกาศมังงะหรือไลท์โนเวลต้นฉบับจริง ๆ มันมักจะมาพร้อมเครดิตผู้แต่งและสำนักพิมพ์ชัดเจน ซึ่งยังไม่มีให้เห็นในวงการตอนนี้ ดังนั้นในฐานะแฟนคนหนึ่ง ฉันจึงมองว่าถ้าต้องการยืนยันอย่างแน่นอน ก็คงต้องรอแหล่งข้อมูลจากผู้สร้างหรือสำนักพิมพ์ประกาศอย่างเป็นทางการ มากกว่าตัดสินจากชื่อที่ฟังแล้วคล้ายผลงานมังงะเท่านั้น

สิ่งที่เห็นได้ชัดตั้งแต่หน้าแรกคือจังหวะของเรื่องในรูปแบบที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง เมื่ออ่านต้นฉบับหนังสือของ 'ต้นนพเก้า' จะพบกับการบรรยายละเอียดของฉากและความคิดภายในของตัวละครซึ่งขยายความรู้สึกและบริบทให้ลึกกว่า มีทั้งบทนำที่กินพื้นที่และการเล่าอดีตเล็ก ๆ ที่สอดแทรกเป็นเส้นใยเชื่อมเหตุผลของการกระทำ ในเวอร์ชันมังงะหลายส่วนถูกย่อหรือจัดใหม่เพื่อให้สายตาไหลผ่านภาพได้ลื่นขึ้น ฉากบรรยายยาว ๆ มักถูกแทนด้วยภาพสัญลักษณ์หรือเฟรมเดียวที่สื่อสารทั้งความหมายได้ทันที การตัดต่อแบบนี้ทำให้ผมรับรู้ความเข้มข้นได้ไวขึ้นแม้บางครั้งรายละเอียดปลีกย่อยจะหายไป สิ่งที่ชอบคือทั้งสองเวอร์ชันเติมเต็มกัน หนังสือให้ความอบอุ่นจากคำพูดและรายละเอียด ส่วนมังงะนำเสนอพลังภาพที่ทำให้ฉากบางฉากหนักแน่นขึ้น สุดท้ายแล้วการเลือกอ่านแบบไหนขึ้นกับอยากจะดื่มด่ำกับคำหรืออยากเห็นภาพเคลื่อนไหวของความทรงจำมากกว่าเท่านั้น

การ์ตูนเรื่อง 'ปรสิต เพื่อนรักเขมือบโลก' มีต้นฉบับเป็นมังงะของนักเขียนชาวญี่ปุ่น Hitoshi Iwaaki ซึ่งตีพิมพ์ต่อเนื่องในนิตยสารจนรวมเล่มออกมาเป็นฉบับรวมเล่มหลายเล่มก่อนจะถูกดัดแปลงเป็นรูปแบบอื่น ๆ ด้วยเหตุนี้ผมจึงมองว่ารากเหง้าของเรื่องอยู่ที่มังงะอย่างชัดเจน — โทนเรื่องแบบผสมระหว่างสยองขวัญ ดราม่า และปรัชญาเรื่องตัวตน ถูกวางลงบนหน้ากระดาษและการเล่าเรื่องด้วยภาพก่อนจะถูกนำไปแปลงให้เข้ากับสื่อภาพเคลื่อนไหว การอ่านต้นฉบับมังงะจะได้เห็นการพัฒนาแนวคิดของตัวละครแบบค่อยเป็นค่อยไป และฉากบางฉากที่กระชับหรือเปลี่ยนจังหวะเมื่อไปเป็นอนิเมะหรือภาพยนตร์ ถูกขยายหรือปรับเนื้อหาในรูปแบบที่ต่างออกไป ตัวอย่างเช่นฉันชอบการให้รายละเอียดความขัดแย้งภายในจิตใจของชินอิจิในมังงะมากกว่า เพราะมังงะให้พื้นที่แก่ฉากเล็ก ๆ ที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงทางจิตใจได้ดีกว่า สรุปให้เข้าใจง่ายก็คือ 'ปรสิต เพื่อนรักเขมือบโลก' เกิดจากมังงะของ Hitoshi Iwaaki ก่อน แล้วค่อยมีอนิเมะเรื่อง 'Parasyte -the maxim-' และภาพยนตร์ดัดแปลงตามมา ถ้าชอบต้นฉบับแบบเนื้อหาเข้ม ๆ และการพัฒนาตัวละครที่ละเอียด การเริ่มจากมังงะจะให้รสชาติดั้งเดิมและครบถ้วนกว่าการเริ่มจากสื่ออื่น ๆ

ฉันจะอธิบายแบบตรงไปตรงมาว่าเรื่องราวที่ถูกเรียกในภาษาไทยว่า 'สมรภูมิกำแพงนรก' มักจะถูกค้นหาด้วยชื่อแปลหรือชื่อท้องถิ่นที่ต่างกัน ซึ่งทำให้บางคนสับสนว่าต้นฉบับมาจากนิยายหรือมังงะ แต่ถ้าเราดูจากลักษณะการนำเสนอและการเผยแพร่ของผลงานที่มีชื่อคล้ายกัน มักจะชี้ไปทางว่าเป็นผลงานมังงะมากกว่า ทั้งนี้ต้องแยกประเด็นระหว่างงานที่เริ่มจากนิยายเบื้องต้นแล้วถูกดัดแปลงเป็นมังงะ กับงานที่วาดขึ้นเป็นมังงะแต่แรกแล้วค่อยมีนิยายหรือสปินออฟตามมา สัญญาณที่ทำให้ฉันเชื่อว่าเป็นมังงะโดยกำเนิดคือ รูปแบบการเล่าเรื่องที่เน้นภาพเป็นหลักมีการแบ่งพาเนล เห็นการจัดกรอบภาพและการใช้มุมกล้องที่เป็นเอกลักษณ์ของการ์ตูน รวมถึงการปล่อยเป็นตอนสั้น ๆ ประจำสัปดาห์หรือรายเดือนก่อนจะรวมเล่มเป็นฉบับตัง (tankōbon) นอกจากนี้ถ้าชื่อเรื่องมีการโปรโมตพร้อมภาพปกและหน้าตัวอย่างหลายหน้าก่อนออกเป็นฉบับรวมเล่ม นั่นมักเป็นสัญญาณชัดว่าต้นฉบับเป็นมังงะ ไม่ใช่นิยายที่ใส่ภาพประกอบเพียงเล็กน้อย การเปรียบเทียบแบบง่าย ๆ ทำให้ฉันนึกถึงกรณีของ 'Attack on Titan' ที่ชื่อเรื่องถูกพูดถึงในบริบทของ 'กำแพง' อย่างกว้าง แต่ความแตกต่างชัดเจนคือ 'Attack on Titan' เริ่มต้นเป็นมังงะ ก่อนจะถูกดัดแปลงไปสู่อนิเมะและนิยายสปินออฟต่าง ๆ เหมือนกันกับกรณีของงานที่มีภาพประกอบหนาแน่นและจังหวะการเล่าเรื่องแบบภาพ หากคุณเห็นว่าชุดตอนมีภาพหน้าปกหลายตอนและแต่ละตอนมีความยาวสั้น ๆ พร้อมหมายเลขตอน นั่นคือหลักฐานแถวแรกที่ฉันจะใช้สรุปว่าเป็นมังงะ แต่ถ้าผลงานเน้นบรรยายยาว ๆ มีบทและบทที่ต่อเนื่องโดยไม่เน้นพาเนล แสดงว่าอาจเริ่มจากนิยายได้มากกว่า โดยรวมแล้ว ถ้าจุดประสงค์ของคุณคือจะตามหาแหล่งต้นฉบับ ให้สังเกตรูปแบบการเผยแพร่และการนำเสนอภาพเป็นตัวตัดสินใจ ซึ่งเป็นวิธีที่ฉันมักใช้เวลาเจอชื่อเรื่องที่มีการแปลหรือชื่อท้องถิ่นซ้ำกันแบบนี้

ตั้งแต่ได้ดูงานเกี่ยวกับมดหลายชิ้น ทำให้ผมเผลอคิดว่าเรื่องราวประเภทนี้มีที่มาหลากหลายมากกว่าที่คนส่วนใหญ่คาด บางเรื่องเป็นงานต้นฉบับของสตูดิโอเลย เช่นภาพยนตร์แอนิเมชั่นที่สร้างโลกของมดขึ้นมาเอง โดยไม่ได้อ้างอิงมังงะหรือหนังสือใดๆ แบบตรงๆ ตัวอย่างที่ชัดเจนคือภาพยนตร์ครอบครัวที่เล่าเรื่องมดในมุมมองแฟนตาซีอย่าง 'A Bug's Life' ซึ่งเอาพื้นฐานจากนิทานฝรั่งโบราณมาปรับใช้มากกว่าจะเป็นการดัดแปลงตรงๆ อีกแบบคือดัดแปลงจากสื่อที่มีอยู่แล้ว เช่นซูเปอร์ฮีโร่ที่มีชื่อเกี่ยวกับมดซึ่งดัดแปลงมาจากการ์ตูน/คอมิกส์เดิมอย่าง 'Ant-Man' หรือบางผลงานก็เป็นงานต้นฉบับสำหรับจอภาพยนตร์หรือทีวีก่อนจะถูกนำไปดัดแปลงเป็นหนังสือหรือของสะสม เห็นแบบนี้แล้วฉันก็มักจะเช็กเครดิตตอนท้ายหรืออ่านคำโปรโมท เพราะคำว่า 'based on' หรือการระบุแหล่งที่มาจะบอกชัดว่าเป็นการดัดแปลงหรือแนวคิดใหม่ โดยรวมแล้ว คำตอบสั้นๆ ว่า "ใช่บ้าง ไม่ใช่บ้าง" — ขึ้นกับชื่อเรื่องที่ถามมา ถ้าอยากรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งแบบชัวร์ ให้ดูเครดิตต้นทางหรือค้นดูข้อมูลสื่อที่เกี่ยวข้อง แต่ถ้าเป็นแฟนอย่างผม แค่มองว่าแต่ละเวอร์ชันนำเสนอความเป็นมดในมุมต่างกัน ก็เพลินมากแล้ว

เราอยากเล่าแบบตรงๆ ว่า 'อายุมั่นขวัญยืน' มีต้นฉบับเป็นนิยาย—โดยมากจะถูกตีความและเผยแพร่วงกว้างก่อนเป็นรูปแบบภาพ ต้นฉบับตรงนี้มักเป็นนิยายออนไลน์หรือไลท์โนเวลที่ผู้แต่งเริ่มลงเป็นตอน ๆ เสียก่อน แล้วได้รับความนิยมจนถูกยกขึ้นมาทำเป็นมังงะและสื่ออื่น ๆ ตามมา ความรู้สึกตอนแรกที่อ่านงานที่มีต้นฉบับนิยายแบบนี้คือรายละเอียดภายในใจตัวละครกับบรรยายสภาพแวดล้อมมักลึกกว่าเวอร์ชันภาพมาก เหมือนตอนที่อ่าน 'Re:Zero' เวอร์ชันนิยายแล้วค่อยไปดูมังงะ—บางฉากในนิยายมีความซับซ้อนและแรงกระทบทางอารมณ์มากกว่าพิมพ์ภาพ จึงไม่แปลกใจที่ทีมสตูดิโอหรือผู้วาดมังงะเลือกตัดหรือปรับบางส่วนให้เหมาะกับพื้นที่หน้าเล็ก ๆ ของมังงะ นี่คือเหตุผลที่ฉันยืนยันว่าต้นฉบับเป็นนิยายก่อน แล้วจึงมีมังงะตามมา

มีงานชื่อ 'สายรุ้ง' ที่คนมักจะสับสนกันเพราะมีหลายผลงานใช้ชื่อนี้เป็นภาษาไทย ฉันนึกถึงงานดาร์กดราม่าเรื่องหนึ่งที่มักถูกเรียกสั้น ๆ ว่า 'สายรุ้ง' ในกลุ่มคนดูผู้ใหญ่ — นั่นคือ 'Rainbow: Nisha Rokubou no Shichinin' ซึ่งต้นฉบับเป็นมังงะ จุดเด่นของมังงะเล่มนี้คือโทนจริงจังและการเล่าเรื่องเกี่ยวกับชีวิตหลังสงครามของกลุ่มเด็กหนุ่มในสถานบำบัด ที่ถูกนำไปทำเป็นอนิเมะภาพยนตร์ซีรีส์ด้วยสไตล์การเล่าเรื่องที่เข้มข้น ฉันชอบที่มังงะต้นฉบับให้รายละเอียดตัวละครเยอะกว่าที่เห็นในฉบับทีวี ทำให้บางฉากมีพลังทางอารมณ์มากขึ้น เมื่ออ่านเล่มรวมจะเห็นการวางโครงเรื่องและพัฒนาการตัวละครชัดเจนกว่าการดูผ่านอนิเมะเพียงอย่างเดียว ส่วนการหามาอ่าน ถ้ามองหาฉบับแปลไทยอาจเจอบ้างไม่ครบทุกเล่ม แต่ฉบับภาษาญี่ปุ่นมีรวมเล่มชัดเจนและมักจะหาได้ตามร้านหนังสือใหญ่อินเตอร์หรือร้านมือสองสำหรับคนสะสม สรุปคือถาคนถามว่า 'สายรุ้ง' แบบนั้นมีต้นฉบับไหม คำตอบสั้น ๆ คือมี — มันเริ่มจากมังงะและต่อมาถูกดัดแปลงเป็นสื่อต่าง ๆ ซึ่งถ้าอยากลงลึกกับธีมและบทของเรื่อง ฉบับมังงะคือสิ่งที่ฉันจะแนะนำให้ไปหาอ่านก่อน เพราะความเข้มข้นของต้นฉบับให้ความรู้สึกต่างออกไปจากการดูเท่านั้น

แปลกใจที่คำถามนี้มาเจอในวงคุยเลย เพราะตอนผมเริ่มอ่านครั้งแรกรู้สึกเหมือนเจอโลกที่ถูกขยายออกมาจากตัวบทมากกว่าภาพลายเส้นเดียว ต้นฉบับของ 'สตรีเหล็ก ตบโลกแตก' เป็นนิยายออนไลน์ประเภทนิยายแปล/เว็บนิยายที่ตีพิมพ์ก่อน แล้วค่อยมีฉบับการ์ตูนหรือมังงะตามมาให้คนที่ชอบภาพได้ติดตามต่อ ผมชอบที่เนื้อหาในต้นฉบับให้พื้นที่กับความคิดภายในตัวละครและบรรยายฉากโลกกว้างได้ละเอียด ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของนิยายมากกว่ามังงะที่จะเน้นภาพเคลื่อนไหวและการจัดเฟรม พออ่านนิยายเวอร์ชั่นต้นฉบับแล้วเลยเข้าใจว่าทำไมบางฉากในมังงะถึงถูกตัดหรือปรับจังหวะ เพราะฉบับภาพต้องเลือกฉากเด่นมาขับอารมณ์ แต่แก่นเรื่องและการพัฒนาตัวละครหลายอย่างยังคงยืนอยู่ตรงนั้น พูดง่ายๆ ว่าเริ่มจากนิยายแล้วขยายไปเป็นมังงะ — จบด้วยความชอบส่วนตัวที่คิดว่าเวอร์ชั่นนิยายให้มุมมองภายในที่กินใจมากกว่า