ถงลี่ย่า คืออะไรและมาจากไหน?

เพลงประกอบ 'ถงลี่ย่า' มีชื่อว่า 'The Untamed' หรือ '陈情令 (Chen Qing Ling)' ในภาษาจีน ซึ่งเป็นเพลงธีมหลักที่ใช้เปิดเรื่อง โดยขับร้องโดยศิลปินหลายคน เช่น Xiao Zhan และ Wang Yibo ที่แสดงนำในซีรีส์ ความพิเศษของเพลงนี้อยู่ที่ทำนองที่ผสมผสานระหว่างดนตรีจีนคลาสสิกกับสไตล์สมัยใหม่ได้อย่างลงตัว ท่อนฮุคที่จำง่ายยังสะท้อนอารมณ์ของซีรีส์ได้ดีมาก ๆ เวลาฟังทีไรนึกถึงฉากสำคัญระหว่างเวยอู๋เซียนกับหลานจางฮวนทุกครั้ง แค่เปิดมาก็ขนลุกเลยนะเนี่ย!

ถ้าชอบบรรยากาศโรงภาพยนต์แบบจัดเต็มพร้อมซับไทย แนะนำให้ลองไปที่โรงหนังใหญ่ๆ อย่าง SF Cinema หรือ Major Cineplex สาขาใหญ่ๆ นะ เคยไปดูที่พารากอนซีนีมาสุดอลังการทั้งเสียงและซับไทยคมชัดมาก แถมบางสาขายังมีห้องวีไอพีที่นั่งสบาย ราคาก็ไม่แรงเกินไปถ้าเทียบกับประสบการณ์ที่ได้ ส่วนตัวชอบไปดูวันธรรมดาช่วงบ่ายๆ เพราะคนน้อยกว่า เสียงไม่ดังเกินไปจนรบกวนการดู พวกสาขาในห้างอย่างเซ็นทรัลก็เข้าถึงง่าย เดินทางสะดวก แนะนำให้เช็คตารางเวลาล่วงหน้าเผื่อบางเรื่องอาจมีรอบซับไทยไม่บ่อยนัก

นิยามสั้นๆ ของ 'ยาฮีโร่' สำหรับผมคือแนวฮีโร่ที่พลังหรือความสามารถของตัวละครมาจากยา สารเคมี หรือการทดลองทางวิทยาศาสตร์ มากกว่าการเกิดมามีพลังโดยธรรมชาติหรือพรวิเศษเหนือธรรมชาติ ภาพแบบนี้มักจะสอดแทรกคำถามเชิงจริยธรรม: การให้พลังผ่านสารนั้นยุติธรรมไหม ใครบ้างมีสิทธิ์ใช้ และผลข้างเคียงเป็นอย่างไร ตัวอย่างคลาสสิกที่นึกถึงได้ง่ายคือการทดลองทางทหารในนิยายและภาพยนตร์ที่ทำให้เกิดฮีโร่หรือซูเปอร์โซลเจอร์ ผู้สร้างเรื่องมักใช้ไอเดียนี้เพื่อสะท้อนความหวังและความหวาดกลัวต่อวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ มุมมองส่วนตัวคือรูปแบบนี้ให้ความตึงเครียดทางอารมณ์ที่ดี เพราะพลังถูกซื้อหรือแลกมาด้วยราคาเสมอ ฉากที่ตัวเอกตัดสินใจจะรับยาหรือปฏิเสธมันมักเป็นจุดเปลี่ยนที่น่าสนใจ ซึ่งผมชอบดูเพราะทำให้ตัวละครมีมิติและข้อจำกัดที่จับต้องได้

ความตื่นเต้นรอบตัวเรื่อง 'ถงลี่ย่า' นั้นเริ่มก่อตัวตั้งแต่ช่วงปลายปี 2021 ตอนที่ทีเซอร์แรกถูกปล่อยออกมา จำได้เลยว่าชุมชนอนิเมะแตกตื่นกันใหญ่กับภาพสไตล์水墨ที่ดูมีเอกลักษณ์ พอถึงวันที่ 9 มกราคม 2022 มันก็ฉายจริงๆ บน Bilibili ฟีลลิ่งตอนนั้นเหมือนได้เห็นปรากฏการณ์ใหม่ของอนิเมะจีน ที่ไม่ใช่แค่การเล่าเรื่องแต่เป็นการยกระดับศิลปะการเล่าเรื่องไปอีกขั้น แต่ละตอนหลังจากนั้นเหมือนถูกออกแบบมาให้เป็นงานศิลป์ชิ้นเล็กๆ มีการใช้สีและจังหวะเพลงที่สมบูรณ์แบบจนอยากให้เวลาค้างอยู่ตรงนั้น แม้ตอนจบจะมาถึงในวันที่ 3 เมษายน ปีเดียวกันแต่ความรู้สึกที่ได้รับมันคงอยู่นานมาก บางทีการรอคอยสิ่งดีๆ ก็คุ้มค่าเสมอ

เรื่องราวของ 'พระมะเหลเถไถ' เป็นนิทานการเดินทางที่ผสมทั้งศรัทธาและความเป็นมนุษย์เข้าไว้ด้วยกัน ในเวอร์ชันที่ผมชอบ เล่าเป็นเรื่องของเด็กวัดคนหนึ่งซึ่งชื่อหรือฉายาว่า 'มะเหลเถไถ' — เขาไม่ได้เป็นพระผู้ทรงภูมิ แต่เป็นชายหนุ่มที่ติดตรึงอยู่ระหว่างคำสอนและความจริงของโลกภายนอก การเล่าเริ่มจากเหตุผลที่เขาต้องออกจากวัด: มีคำทำนายโบราณเกี่ยวกับวิญญาณที่หลุดรอดจากคุกเวลากาล และวิญญาณนั้นจะกลับมาทดสอบหัวใจของผู้คนในหมู่บ้าน การเดินทางของเขาเป็นการบันทึกความสัมพันธ์ที่ซับซ้อน — กับผู้อาวุโสในวัด ผู้หญิงชาวบ้านที่ทำงานในตลาด และเพื่อนวัยเด็กที่กลายเป็นข้าราชการท้องถิ่น ฉากหนึ่งที่ยังตรึงใจผมคือการทดสอบใต้ต้นโพธิ์ ที่ซึ่งเขาต้องเผชิญภาพอดีตของผู้คนที่เขารัก เพื่อเลือกว่าจะรักษาคำสอนไว้หรือยอมรับความเจ็บปวดของความจริง เรื่องนี้มีการใช้สัญลักษณ์เยอะ และผูกปมของชาติกำเนิดกับชะตากรรมของชุมชน คล้ายความอบอุ่นผสมความเหงาในงานภาพยนตร์อย่าง 'Spirited Away' แต่โทนเป็นผู้ใหญ่และหนักแน่นกว่าเล็กน้อย ผมชอบการที่มันไม่ให้คำตอบชัดเจน แต่เปิดพื้นที่ให้เราไตร่ตรองเรื่องการเสียสละและการให้อภัยด้วยกัน

ถ้าใครชอบแนวแฟนตาซีจีนผสมปรัชญาชีวิต 'ถงลี่ย่า' คือตัวเลือกที่เหมาะมาก! อนิเมะเรื่องนี้ดึงจุดแข็งจากมังฮวาออกมาได้ดี ทั้งระบบพลังที่มีเอกลักษณ์ พล็อตเกี่ยวกับการเติบโตของตัวเอก และการปูทางไปสู่โลกที่กว้างขึ้นเรื่อยๆ สิ่งที่โดดเด่นสุดคือการสร้างบรรยากาศ ตั้งแต่ฉากศึกที่ตื่นตาตื่นใจไปจนถึงช่วงเวลาเงียบๆ ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร ส่วนแอนิเมชันก็ลื่นไหล โดยเฉพาะตอนใช้วิชาต่างๆ ที่ทำออกมาได้สวยงาม น้ำเสียงของเรื่องค่อนข้างจริงจังแต่แทรกอารมณ์ขันเล็กน้อยพอให้ไม่ตึงเกินไป

ชื่อเรียก 'วั่ ง เซี่ยน' มาจากการนำส่วนหนึ่งของชื่อสองตัวละครมารวมกัน คือส่วนนามของ 'Lan Wangji' (หลานหวังจี) กับส่วนท้ายของชื่อ 'Wei Wuxian' (เหวยอวี๋เสียน) ทำให้ชื่อคู่รักหรือคู่จิ้นนี้กลายเป็นคำสั้น ๆ ที่แฟน ๆ ใช้กันจนติดปาก ชื่อนี้เกิดขึ้นพร้อมกับความนิยมของนวนิยายต้นฉบับ 'Mo Dao Zu Shi' (หรือที่คนไทยรู้จักในชื่อ 'ปรมาจารย์ลัทธิมาร') ที่เขียนโดย Mo Xiang Tong Xiu ซึ่งเรื่องราวเดิมเล่าเกี่ยวกับโลกของลัทธิ สำนัก และการฝึกพลังเหนือธรรมชาติที่พัวพันกับมิตรภาพ ความสะเทือนใจ และความเชื่อมโยงลึกซึ้งระหว่างตัวเอกสองคน วัฒนธรรมการตั้งชื่อคู่แบบนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกในแฟนด้อมจีน แต่นี่กลายเป็นหนึ่งในคู่ที่โดดเด่นที่สุดเพราะพล็อตและเคมีของตัวละครทำให้แฟน ๆ คล้อยตามได้ง่าย ความสัมพันธ์ของทั้งสองเริ่มจากความขัดแย้งและความแตกต่างทางบุคลิก—คนหนึ่งร่าเริง ชอบเล่นล้อ อีกคนเคร่งขรึม มีระเบียบ—แต่กลับก่อร่างความผูกพันขึ้นจากประสบการณ์ร่วม การเล่าในต้นฉบับให้ความรู้สึกว่าเป็นการเติบโตจากเพื่อนร่วมทางสู่ความเอื้ออาทรที่ลึกซึ้ง หลายฉากสำคัญของเรื่องแสดงให้เห็นการช่วยเหลือ การยอมเสี่ยงเพื่ออีกฝ่าย และการปกป้องซึ่งกันและกัน บางช่วงอาจถูกตีความได้ต่างกันในงานดัดแปลง เช่น ในอนิเมะและมังงะเส้นเรื่องบางส่วนอาจชัดเจนขึ้นหรือนุ่มนวลลง ขณะที่ซีรีส์โทรทัศน์ 'The Untamed' (ฉบับคนแสดง) ต้องปรับเนื้อหาให้เข้ากับข้อจำกัดบางอย่าง จึงใช้ท่าทีและภาษากายเป็นตัวสื่อสารความสัมพันธ์แทนคำพูดตรง ๆ แต่แก่นของความสัมพันธ์—ความซาบซึ้ง ความเข้าใจ และความยอมเสียสละ—ยังคงชัดเจนสำหรับแฟน ๆ หลายคน ผลกระทบเชิงวัฒนธรรมจากชื่อ 'วั่ ง เซี่ยน' แผ่ไปไกลกว่าสื่อบันเทิงเพียงอย่างเดียว มันกลายเป็นหัวใจของชุมชนแฟนคลับที่สร้างแฟนอาร์ต ฟิค เพลง และทฤษฎีต่าง ๆ เพื่อเติมเต็มช่องว่างหรือขยายความหมายของฉากในต้นฉบับ การตีความที่หลากหลายทำให้ทั้งคนที่ชอบเนื้อเรื่องดั้งเดิมและคนที่ติดตามจากงานดัดแปลงรวมตัวกันได้ นอกจากนี้ยังเป็นตัวอย่างที่ดีว่าการเล่าเรื่องที่ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์เชิงอารมณ์สามารถสร้างการตอบรับที่เข้มแข็งได้ แม้ว่าจะมีข้อจำกัดด้านการนำเสนอในสื่อบางประเภทก็ตาม ท้ายสุด ความที่เรื่องราวของทั้งคู่มีมิติทั้งมิตรภาพ ความโศก และความหวัง ทำให้ 'วั่ ง เซี่ยน' เป็นมากกว่าแค่ชื่อตัวละครสำหรับฉัน มันคือการบอกเล่าแบบหนึ่งที่จับใจคนอ่านและผู้ชมได้ ไม่ว่าจะเป็นการอ่านฉบับนิยาย ฟังพอดแคสต์ หรือดูฉบับซีรีส์ ความรู้สึกอุ่นใจและแอบตื้นตันตอนที่พวกเขาเข้าใจกันจริง ๆ ยังคงทำให้ฉันยิ้มได้เสมอ

กลิ่นหอมเผ็ดๆ ที่ผัดผสานกับความชาแบบปลายลิ้นเป็นสิ่งแรกที่เตะมาเมื่อพูดถึงหม่าล่าทั่ง และสำหรับหลายคนมันคือมื้อหนักที่กินง่าย สบายท้องและเต็มไปด้วยรสจัดจ้าน หม่าล่าทั่งในภาพรวมคืออาหารแนวสตรีทฟู้ดจากจีนที่ให้ผู้กินเลือกวัตถุดิบเอง—ผัก เนื้อ สัตว์น้ำ เส้น เต้าหู้ แล้วนำมาลวกในหม้อซุปที่มีรส 'หม่าล่า' ซึ่งมาจากคำว่า 麻辣 แปลว่า 'ชา' (ma) และ 'เผ็ด' (la) ส่วนคำว่า 烫 (tang) หมายถึงการลวกหรือต้มให้ร้อนแบบรวดเร็ว ระหว่างการกินจะได้ทั้งรสเผ็ดจากพริกและความชาๆ จากพริกเสฉวน หรือที่เรียกว่า Sichuan peppercorn ที่มีเอกลักษณ์ทำให้ปากชาแบบแปลกๆ ซึ่งเป็นหัวใจของรสหม่าล่า ประวัติความเป็นมาของหม่าล่าทั่งผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมอาหารท้องถิ่นกับการค้าในเมืองใหญ่ รสชาติเผ็ดชาของหม่าล่ามีรากฐานมาจากมณฑลเสฉวนและฉงชิ่งซึ่งคนท้องถิ่นชอบอาหารจัดจ้านมานาน พ่อค้าแม่ค้าข้างทางจะมีหม้อซุปหรือเตาถ่านเล็กๆ ลวกวัตถุดิบแล้วราดซอสเผ็ดเพื่อขายให้คนงานและนักศึกษาในราคาถูก แนวคิดการเลือกวัตถุดิบเองกับการลวกแบบเร่งด่วนนั้นสะดวกและเป็นที่นิยม จนขยายไปตามเมืองใหญ่ของจีนและต่อมาข้ามทวีปไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยุคหลังเห็นการปรับสูตรทั้งแบบซุปใส ซุปน้ำมัน และแบบผัดแห้งอย่าง 'หม่าล่าเสียนกัว' (mala xiang guo) แต่แก่นยังคงเป็นพริกเสฉวนและพริกเม็ดแดงร้อนๆ รูปแบบการกินและการปรับตัวของหม่าล่าทั่งสนุกตรงที่แต่ละร้านมักมีซอสเบสให้เลือกหลายระดับ ทั้งความเผ็ด ความมัน และความชารวมถึงระดับน้ำซุป เมื่อสั่งเราจะเรียงวัตถุดิบบนตะกร้าแล้วให้พนักงานลวกตามที่ต้องการ หรือยกไปปรุงในหม้อรวมกับเพื่อนๆ ให้บรรยากาศกินแบบแบ่งปัน หากพูดถึงเวอร์ชันไทย จะเห็นการผสมวัตถุดิบท้องถิ่นเช่นผักบุ้ง แคบหมู หรือการเพิ่มผักต้มรสหวานเพื่อลดความเผ็ด บางร้านยังปรับรสให้มีความเปรี้ยวหรือหวานเล็กน้อยเพื่อให้เหมาะกับปากคนไทย รสที่ผมชอบคือระดับเผ็ดกลางแต่ขอเพิ่มความชานิดๆ พร้อมเส้นแก้วกับเห็ดเข็มทอง เพราะมันได้ความกรุบของเส้นกับความหอมของน้ำซุปที่เข้ากันได้ดี สรุปโดยไม่ได้สรุปอย่างเป็นทางการ หม่าล่าทั่งเป็นมากกว่าแค่อาหารประหยัดราคา มันเป็นประสบการณ์การเลือก รสสัมผัส และการรับประทานร่วมกันระหว่างคนกิน หลายครั้งที่ผมไปร้านหม่าล่าทั่งแล้วรู้สึกได้ถึงความอบอุ่นของมื้อที่คล่องตัวและเต็มไปด้วยรสจัดจ้าน การได้ลิ้มรสชา-เผ็ดนั้นเหมือนการได้เล่นกับความรู้สึกบนลิ้น ซึ่งสำหรับคนที่ชอบรสจัดเป็นอะไรที่ติดใจและกลับไปซ้ำได้เรื่อยๆ