นักแปลคนใดแปลนิยายท่านอ๋องเป็นภาษาไทย

ลองเริ่มจากจุดที่คนอ่านนิยายออนไลน์มักไปกันก่อน: ร้านหนังสืออิเล็กทรอนิกส์และตลาดหนังสือมือสองออนไลน์ ฉันมักจะเริ่มด้วยการค้นชื่อเรื่อง 'ท่านอ๋อง' คู่กับชื่อผู้แต่งบนแพลตฟอร์มอย่าง MEB หรือ Ookbee เพราะทั้งสองที่นี้เป็นแหล่งรวมนิยายแปลและนิยายไทยที่ใหญ่ ถ้ามีลิขสิทธิ์ไทยอย่างเป็นทางการ ผู้จัดพิมพ์มักจะนำขึ้นขายที่นี่ก่อน นอกจากนั้น Kindle (ร้านไทยใน Amazon) ก็มีบางครั้งสำหรับเล่มที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นอีบุ๊ก ถ้าชอบจับเล่มจริง ให้ลองเช็คร้านทั่วไปอย่าง Naiin, SE-ED หรือ B2S บางครั้งหนังสือแปลจีนที่ได้รับการแปลเป็นไทยจะมีวางจำหน่ายในร้านเหล่านี้ ฉันเคยเจอกรณีที่นิยายได้รับการแปลแบบแฟนซับบนบล็อกหรือกลุ่มใน Facebook กับช่องทาง Telegram ซึ่งจะรวดเร็วแต่ก็ไม่ถูกต้องตามกฎหมายเสมอไป ดังนั้นถ้าอยากสนับสนุนผู้แปลและผู้แต่งจริง ๆ ให้มองหาฉบับที่มีสำนักพิมพ์ประกาศหรือลิขสิทธิ์ชัดเจน วิธีเช็กง่าย ๆ คือดูหน้าปกหรือรายละเอียดงานพิมพ์ที่บอกชื่อสำนักพิมพ์และ ISBN ถ้าพบเล่มที่มีข้อมูลพวกนี้ ก็ถือว่าเป็นตัวเลือกที่มั่นคงและปลอดภัยกว่า ท้ายที่สุด ฉันมักจะเลือกซื้อแบบที่เข้ากับวิธีอ่านของตัวเอง: ถ้าชอบอ่านบนมือถือก็อีบุ๊ก ถ้าชอบสะสมก็ซื้อเล่มจริง แล้วก็อย่าลืมเช็กคำวิจารณ์จากผู้อ่านคนอื่นก่อนตัดสินใจ เพราะบางครั้งการแปลอาจเปลี่ยนอรรถรสได้พอสมควร

ไม่ค่อยมีใครสับสนเท่าไรเมื่อรู้ว่า 'คินน์พอร์ช' เริ่มต้นเป็นงานภาษาไทยตั้งแต่แรก — ฉันเป็นคนหนึ่งที่ติดตามทั้งตอนที่ลงบนแพลตฟอร์มและฉบับรวมเล่ม จึงเห็นความต่างชัดเจนระหว่างสองเวอร์ชัน ฉบับที่วางขายอย่างเป็นทางการมักเรียบเรียงเนื้อหาให้เป็นเล่มและมีการแก้ไขคำบางจุด รวมทั้งเพิ่มปกและบทนำพิเศษที่หาไม่ได้ในการลงตอนออนไลน์ แต่ในแง่ของเนื้อเรื่องหลัก เท่าที่ฉันตามมา เรื่องราวหลักถูกเก็บครบในชุดเล่มที่สำนักพิมพ์จัดพิมพ์ ส่วนตัวแล้วชอบการอ่านแบบรวมเล่มเพราะมันให้ความต่อเนื่องและงานออกแบบที่ดูตั้งใจ ต่างจากการไล่อ่านตอนทีละตอนบนเว็บที่อาจมีการปรับแก้เล็กๆ น้อยๆ ระหว่างทาง ถ้าใครหมายถึงการแปลจากภาษาต่างประเทศกลับเป็นไทย จะบอกได้เลยว่าไม่จำเป็น เพราะต้นฉบับเป็นภาษาไทย แต่ถ้าหมายถึงการแปลเป็นภาษาอื่นอย่างเป็นทางการ งานนั้นมีทั้งแบบมาจากสำนักพิมพ์และแฟนแปลที่กระจายกันในชุมชน ซึ่งความครบถ้วนของแต่ละเวอร์ชันขึ้นอยู่กับว่าคุณติดตามต้นฉบับหรือฉบับพิมพ์

เท่าที่ทราบ ยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดว่ามีนักแปลคนใดได้รับสิทธิ์แปลเป็นไทยของเรื่อง 'เจ้า ชาย หวงเมีย ไม่ ติด เหรียญ' อย่างเป็นทางการในตลาดหนังสือที่จับต้องได้หรือในร้านอีบุ๊กหลักของไทย ความรู้สึกส่วนตัวคือฉันเห็นผลงานแนวนี้แพร่หลายบนเว็บฟอรัมและชุมชนแฟนแปลมากกว่าจะเจอฉบับที่มีคำรับรองลิขสิทธิ์จากสำนักพิมพ์ใหญ่ ๆ ที่มักนำงานแปลจีนเข้ามา เช่น 'สถาพรบุ๊คส์' หรือ 'แจ่มใส' และมักจะวางขายผ่านร้านอีบุ๊กอย่าง 'MEB' ถ้าหนังสือใดเป็นลิขสิทธิ์จริง นักแปลจะถูกระบุไว้ในหน้าปกหรือคำนำของเล่มนั้นเสมอ ฉันจึงมักตั้งใจซื้อจากช่องทางที่ชัดเจนเพื่อสนับสนุนนักแปลและผู้เขียนต้นฉบับ สรุปก็คือ ณ ตอนนี้ฉันยังไม่เห็นชื่อนักแปลที่ได้รับลิขสิทธิ์ชัดเจนสำหรับเรื่อง 'เจ้า ชาย หวงเมีย ไม่ ติด เหรียญ' ถ้าอยากสนับสนุนผลงานอย่างยั่งยืน ให้มองหาฉบับที่มีเครดิตนักแปลและสำนักพิมพ์แจ้งไว้ ทางเลือกนี้ปลอดภัยทั้งเรื่องลิขสิทธิ์และคุณภาพการแปล

ภาพแรกที่ผุดขึ้นในหัวเมื่ออ่านบทนำของเรื่องคือชายผู้ยืนเด่นท่ามกลางเงามืด — นั่นแหละคือ 'ท่านอ๋อง' ในเวอร์ชันนี้: องค์รัชทายาทที่ทั้งมีอำนาจและหนักอึ้งด้วยความลับ ลักษณะของเขาไม่ได้เป็นเพียงแค่อำนาจบนบัลลังก์ แต่ยังเป็นสนามทดลองของความสัมพันธ์หลักในเรื่อง ฉันมองว่าเขาทำหน้าที่สองอย่างพร้อมกัน — ทั้งเป็นตัวกระตุ้นพล็อตให้ตัวเอกเติบโต และเป็นกระจกสะท้อนความถูกผิดของสังคมในรั้ววัง บางฉากเขายืนเงียบจนเหมือนคนไร้อารมณ์ แต่พอได้ยินบทพูดเดียวที่เผยอดีต ฝ่ามือที่ปกปิดกลับสั่นเล็กน้อย นั่นคือจุดที่นิยายใช้ให้คนอ่านคลี่คลายทีละชั้น ฉันชอบการเขียนที่ไม่ยอมให้คำตอบชัดเจนทันที ทำให้บทบาทของ 'ท่านอ๋อง' เหมือนเขาวงกต: บางครั้งจะเป็นศัตรู บางครั้งเป็นพันธมิตร และมักจะจบลงด้วยการทดสอบจิตใจของตัวเอก เหมือนอ่านนิยายที่ตั้งคำถามว่าอำนาจกับความเป็นมนุษย์จะประนีประนอมกันได้ไหม — จบด้วยภาพที่ติดค้างในใจฉันยามหลับ

คำวลีนี้ถ้าฟังแบบตรงๆจะให้ความรู้สึกเป็นบทถามที่มีทั้งความท้าทายและอ้อนวอนอยู่ในตัวเดียวกัน ดิฉันชอบแบ่งเวอร์ชันเป็นสามระดับ: แบบตรงตัว เว้นวรรคเล็กน้อยเพื่อให้เหมาะกับภาษาไทยแบบพูด และแบบโบราณที่ให้บรรยากาศวังหลวง แบบตรงตัวที่ยังรักษาโทนสุภาพได้คือ 'ท่านอ๋อง เมื่อไหร่จะหย่ากับข้า' ซึ่งเหมาะเวลาต้องการสื่อความเป็นคำถามแบบตั้งตรง ไม่หวือหวา ถ้าต้องการให้มีความรู้สึกเป็นคำท้าหรือความข่มขู่เล็กน้อย จะปรับเป็น 'อ๋อง ท่านจะหย่ากับข้าตอนไหน' เพื่อให้สั้น กระแทก และเป็นภาษาพูดมากขึ้น ส่วนถ้าต้องการกลิ่นโบราณหรือเวทีละครย้อนยุค อาจใช้ 'ท่านอ๋อง เมื่อใดจักหย่ากับข้า' ซึ่งจะให้ความรู้สึกหนักแน่นและน่าเกรงขาม ผมมักจะเลือกเวอร์ชันที่เข้ากับน้ำเสียงตัวละครและบริบทของฉาก เช่นฉากในราชสำนักแบบ 'Nirvana in Fire' จะได้บรรยากาศคนละแบบกับฉากรักในรั้ววังทั่วไป

เอาล่ะ เรื่องนี้น่าสนุกที่จะคุยกัน—คำว่า 'ท่านอ๋อง' เองเป็นตำแหน่ง ยศ หรือคำนำหน้านามที่เจอได้ในนิยายประวัติศาสตร์และนิยายโรแมนซ์หลายเรื่อง ไม่ได้ชี้ชัดว่าเป็นนิยายเล่มเดียวที่มีชื่อเรื่องแบบนี้ ดังนั้นถ้าถามว่าใครเป็นผู้เขียน ฉันทึ่เคยอ่านงานแนวนี้จะตอบว่า "มันขึ้นกับชื่อนิยายเต็มหรือฉบับแปลที่คุณอ่าน" มากกว่า ฉันมักเจอนักเขียนทั้งชาวจีนผู้แต่งนิยายกำลังภายใน/วังหลังซึ่งแปลมาเป็นไทย และนักเขียนไทยที่สร้างโลกย้อนยุคขึ้นมาเอง ทั้งสองกรณีผู้เขียนก็ไม่เหมือนกันเลย บางครั้งผู้แปลก็ได้รับความนิยมมากกว่าตัวผู้เขียนต้นฉบับจนคนจำชื่อผู้แปลก่อน ช่วงที่อ่านฉบับแปลไทยมักจะต้องดูปกหรือหน้าข้อมูลต้นฉบับถึงจะรู้แน่ว่าใครคือนักเขียนหลัก สุดท้ายแล้วถ้าต้องการชื่อผู้แต่งชัด ๆ ให้มีชื่อนิยายเต็มหรือฉบับที่อ่านเป็นหลัก จะบอกได้แม่นกว่านี้

ชื่อเรื่องนี้ดึงดูดใจมากและมักทำให้คนถามแบบเร็ว ๆ ว่าใครเป็นคนแปล 'กระบี่ไร้ เทียม ทาน' ฉบับภาษาไทย เพราะมีหลายเวอร์ชันทั้งที่พิมพ์เป็นเล่มและที่เป็นแปลจากงานออนไลน์ ฉันเจอกรณีแบบนี้บ่อย: หนังสือพิมพ์โดยสำนักพิมพ์จะระบุชื่อนักแปลชัดเจนในหน้าลิขสิทธิ์และปกหลัง ขณะที่ฉบับที่แปลลงเว็บบอร์ดหรือกลุ่มอ่าน-แปลมักใช้ชื่อนามแฝงหรือไม่ระบุเลย ดังนั้นคำตอบสั้น ๆ คือขึ้นกับฉบับที่คุณเห็น ถ้าเป็นเล่มจริงให้ดูข้อมูลพิมพ์ครั้งแรกและคำนำ จะเห็นชื่อผู้แปล ถ้าเป็นไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ ลองดูข้อมูลเมตาที่มักเขียนไว้ใต้รายละเอียด ฉันชอบเก็บภาพหน้าปกและบาร์โค้ดของเล่มที่ชอบไว้เป็นหลักฐานเล็ก ๆ เวลาอยากรู้ว่าใครแปลงานไหน เพราะบางครั้งชื่อผู้แปลเป็นสิ่งที่บอกโทนและแนวแปลของงานได้ชัดเจนกว่าแค่ชื่อเรื่อง

พอเห็นคำว่า 'อ๋อง' ปรากฏบนปกหนังสือแปลไทย ผมมักจะนึกถึงคำจีนสั้น ๆ ที่เป็นต้นตอของคำนั้นอยู่เสมอ เมื่อแปลตรงตัว คำว่า 'อ๋อง' ในบริบทนิยายจีนมักมาจากคำว่า '王爷' (Wángyé) ซึ่งเป็นคำนำหน้าที่ใช้เรียกขุนนางระดับสูงหรือพระราชวงศ์ในสมัยโบราณ ตัวแปลไทยชอบย่นให้กระชับและจับใจคนอ่าน เลยเห็นชื่อแบบ 'อ๋อง' เพียงคำเดียว ทั้งที่ต้นฉบับอาจยาวกว่านั้นมาก ตัวอย่างที่คุ้นหูคือ '王爷你好贱' ซึ่งถ้าตีความตรง ๆ จะมีน้ำเสียงหยอกเย้าและหยาบเล็กน้อย แต่ฉบับไทยอาจตั้งชื่อว่า 'อ๋อง...' แล้วเติมคีย์เวิร์ดที่น่าสนใจเพื่อดึงคนอ่าน ความรู้สึกตอนเห็นชื่อไทยแบบนี้คือมันเรียกความอยากรู้อยากเห็นได้ดีจริง ๆ

แฟนคลับของนิยายและซีรีส์นี้คงเห็นความแตกต่างได้ชัดระหว่างต้นฉบับกับ 'ท่านอ๋อง' เวอร์ชันหน้าจอ เพราะวิธีเล่าเรื่องในสองสื่อมันไม่เหมือนกันเลย ผมเป็นคนอ่านนิยายก่อนแล้วค่อยดูทีวี ทำให้รู้สึกได้ว่าหนังสือเน้นความคิดภายในของตัวละครและการขยายโลก ส่วนฉบับซีรีส์ต้องย่อ ฉับไว และสร้างภาพให้เข้าใจง่ายในเวลาอันจำกัด ผลก็คือหลายฉากที่ในหนังสือเป็นบทบรรยายยาวหรือบทสนทนาที่ลุ่มลึก ถูกตัดสั้นหรือเปลี่ยนเป็นฉากสั้น ๆ ที่เห็นภาพทันที แต่แลกมาด้วยฉากภาพสวย ๆ ที่เพิ่มอารมณ์ได้ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เมื่อดูทั้งสองแบบแล้ว ผมรู้สึกว่าธีมบางอย่างในนิยายถูกเน้นหรือเบาลงในซีรีส์ เช่นการเมืองและภูมิหลังเชิงสังคมที่ในหนังสืออธิบายอย่างละเอียด ถูกย่อเพื่อลงน้ำหนักไปที่ความสัมพันธ์ระหว่างตัวเอกกับตัวละครหลัก ความรักและการทรยศบางจุดถูกปรับให้ชัดเจนและดราม่ายิ่งขึ้นเพื่อดึงคนดูทั่วไป ในทางกลับกัน ตัวละครบางตัวที่ในนิยายมีความซับซ้อนมาก กลายเป็นภาพลักษณ์เรียบง่ายขึ้นในจอเพื่อให้คนดูเข้าใจได้ทันที บ่อยครั้งที่พล็อตย่อยถูกรวมหรือตัดทิ้ง เพื่อรักษาจังหวะการเล่าและไม่ให้คนดูสับสน ซึ่งส่วนตัวแล้วผมเข้าใจการตัดสินใจนี้แต่ก็อดเสียดายรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ทำให้ตัวละครมีมิติไม่ได้ มิติภาพ เสียง และการถ่ายทอดอารมณ์ในซีรีส์เพิ่มมิติใหม่ให้กับเรื่องราวอย่างชัดเจน ฉากสำคัญบางตอนที่ในนิยายพึ่งพาคำบรรยายหนัก พอเปลี่ยนมาเป็นภาพพร้อมดนตรีและการแสดง กลับสร้างความประทับใจได้มากกว่าที่คิด แต่การแสดงบางครั้งก็เปลี่ยนโทนของตัวละครไปจากที่จินตนาการไว้ บทสนทนาที่ถูกเขียนขึ้นใหม่หรือการเพิ่มฉากตลกเพื่อคลายเครียดก็ทำให้เนื้อหาเข้าถึงคนดูวงกว้างขึ้น แต่ก็อาจทำให้คนอ่านต้นฉบับรู้สึกว่าสีสันบางอย่างโดนลดทอน ความงามของคำพูดและการไตร่ตรองภายในซึ่งเป็นหัวใจของนิยายมักสูญเสียไปเมื่อย้ายมาอยู่บนหน้าจอ รวม ๆ แล้ว ผมคิดว่าเวอร์ชันหน้าจอของ 'ท่านอ๋อง' ทำหน้าที่เป็นพอร์ทัลที่ดีสำหรับผู้ชมใหม่ ให้เข้ามาสัมผัสโลกและตัวละครได้เร็วขึ้น ในขณะที่ต้นฉบับยังคงให้ความพอใจทางปัญญาและอารมณ์แก่คนที่ชอบการขยายความและความละเอียดของเนื้อหา ทั้งสองเวอร์ชันต่างมีข้อดีข้อเสีย ตัวหนึ่งเติมความสดด้วยภาพและดนตรี อีกหนึ่งรักษาความลึกของเรื่องราวไว้ได้ หากถามผมแล้ว ผมยังชอบกลับไปอ่านนิยายเมื่ออยากรู้เบื้องลึก แต่ก็ไม่ปฏิเสธว่าซีรีส์ทำให้ผมอินกับตัวละครและฉากสำคัญได้เร็วขึ้น — นั่นแหละคือความสุขแบบแฟน ๆ ที่ทั้งยินดีและยินยอมให้การดัดแปลงมีพื้นที่ของมันเองในหัวใจผม

การแปลนิยายจีนโบราณแนวชายรักชายมีหลายทิศทางที่นักแปลสามารถเลือกเดิน: บางคนถนัดรักษาสำนวนแบบโบราณไว้ให้รู้สึกขลัง บางคนชอบทำให้อ่านง่ายและทันสมัยกว่า สายตาของฉันมักจะจับที่การตัดสินใจเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้มากกว่าชื่อเสียงของผู้แปลเพียงอย่างเดียว การแปลฉากบูชาหรือพิธีกรรมใน 'Mo Dao Zu Shi' ต้องการเทคนิคพิเศษ เพราะต้นฉบับชอบเล่นกับศัพท์ลัทธิและคำเรียกขานแบบโบราณ การเลือกใช้คำไทยที่ฟังขรึมแต่ยังไม่ล้าสมัยคือสิ่งที่ทำให้ฉากนั้นยังคงอารมณ์ต้นฉบับไว้ได้ ฉันชอบนักแปลที่ไม่ตัดคำอธิบายสำคัญออก แต่ก็ไม่ยัดเชิงอรรถจนทำให้คนอ่านหลุดจากจังหวะเรื่อง อีกมุมที่ฉันใส่ใจคือความคงเส้นคงวาของตัวละคร ถ้าคำพูดของพระเอกในบทหนึ่งดูเป็นทางการ แต่บทต่อมาดูเด็กและติดสแลงเกินไป ความรู้สึกต่อคาแรกเตอร์จะสั่นคลอนทันที นักแปลที่ทำได้ดีจึงคือคนที่เข้าใจทั้งบริบทประวัติศาสตร์และจังหวะอารมณ์ของคู่พระ-นาย ผลงานที่ฉันชื่นชอบมักแสดงให้เห็นความพยายามเหล่านั้น ไม่ว่าจะเป็นการเลือกคำ การเว้นวรรค หรือการรักษาน้ำเสียงของบทบรรยายให้คงที่ จบด้วยการบอกว่าสำหรับผู้อ่านที่ใส่ใจรายละเอียด ก็อยากให้มองที่การตัดสินใจแปลมากกว่ารับปากคำว่าใครคือที่สุด