ผู้อ่านจะรู้ทัน ภาษาอังกฤษ ในนิยายแปลอย่างไร

ลองสังเกตว่าประโยคไหนในนิยายแปลทำให้จังหวะการอ่านสะดุดบ่อย ๆ แล้วเริ่มตั้งคำถามกับต้นตอของประโยคนั้น เป็นวิธีง่าย ๆ ที่ฉันใช้เมื่อต้องการจับสัญญาณภาษาอังกฤษที่ยังหลงเหลืออยู่ในฉบับแปล สำหรับฉันแล้วสิ่งที่เป็นตัวบอกชัดเจนคือสำนวนที่ถูกแปลตรงตัวจนความหมายหลุดไปจากโทนเดิม เช่น การเอา phrasal verbs มาแปลคำต่อคำหรือการรักษาโครงสร้างไวยากรณ์ภาษาอังกฤษเอาไว้ทั้งดุ้น ทำให้ประโยคไทยฟังแข็งและไม่เป็นธรรมชาติ

เมื่ออ่านแล้วเจอวลีที่ฟังแปลก ๆ ฉันจะไล่เช็กทีละจุด: ดูว่าเป็นสำนวนที่มีต้นแบบเป็นภาษาอังกฤษหรือไม่ (เช่น 'break the ice' ถูกแปลว่า 'ทำให้แตกน้ำแข็ง' แทนจะเป็น 'ทำให้อบอุ่น' หรือ 'ทำลายน้ำแข็ง') สังเกตการเรียงคำว่ามีการคงรูปแบบ order ของภาษาอังกฤษ เช่น ทำให้สำนวนไทยมีคำนำหน้ามากเกินไปหรือยัดคำเชื่อมที่ไม่จำเป็น ตรวจสอบการใช้ passive voice ที่มากผิดปกติ ซึ่งมักเป็นร่องรอยของการแปลตรงจากประโยคภาษาอังกฤษ นอกจากนี้ยังดูที่การใช้ศัพท์เฉพาะหรือชื่อเฉพาะ ถ้าพบการคงคำศัพท์ภาษาอังกฤษไว้เป็นคำยืมโดยไม่มีคำอธิบาย นั่นอาจแปลว่าผู้แปลอยากรักษาความเฉพาะเจาะจงของต้นฉบับ แต่อาจทำให้ผู้อ่านไทยจับน้ำเสียงไม่ได้

อีกเทคนิคนึงที่ฉันชอบทำคืออ่านประโยคออกเสียงดัง ๆ เพราะบางครั้งความอึดอัดของภาษาไทยจะแสดงชัดเมื่อพูดออกมา นอกจากนี้การอ่านบันทึกผู้แปลหรือคำนำก็ช่วยให้เข้าใจทัศนคติของผู้แปลว่าตั้งใจถ่ายทอดแบบไหน บางงานผู้แปลเลือกรักษาอารมณ์และจังหวะของภาษาอังกฤษไว้ คล้ายกับที่เห็นในตัวอย่างของ 'The Catcher in the Rye' เวอร์ชันแปลที่ยังคงสำเนียงวัยรุ่นของต้นฉบับไว้ ซึ่งทำให้บางประโยคอ่านแปลกแต่ก็ให้ความรู้สึกเฉพาะตัว สุดท้ายแล้วการรู้ทันภาษาอังกฤษในงานแปลไม่ใช่เพียงหา 'ข้อผิดพลาด' แต่เป็นการรับรู้ว่าผู้แปลกำลังสื่ออะไรอยู่—ฉันมักชอบหยุดคิดเรื่องแรงจูงใจนั้นแล้วปล่อยให้การอ่านเป็นการสนทนาระหว่างผู้อ่านกับผู้แปลมากกว่าเป็นการตัดสินเพียงอย่างเดียว

มีเทคนิคสั้น ๆ ที่ฉันมักใช้เมื่อต้องการจับภาษาอังกฤษในนิยายแปล: อ่านดูจังหวะและการเรียงคำ ถ้ารู้สึกว่าประโยคไทยไม่ลื่นไหลให้สงสัยไว้ก่อน วลีที่ดูเป็นคำกริยาต่อด้วยคำเล็ก ๆ เช่น 'ลงไป', 'ออกไป' ในมุมหนึ่งอาจมาจากการแปล phrasal verb แบบตรงตัว อีกสัญญาณคือการใช้คำเชื่อมที่มากผิดปกติหรือการเว้นวรรคที่ดูคล้ายรูปแบบภาษาอังกฤษ

เมื่อเจอจุดที่สงสัย ฉันมักจดวลีสั้น ๆ แล้วลองค้นความหมายของสำนวนภาษาอังกฤษที่คิดว่าเป็นต้นฉบับ (ไม่ต้องเปิดเล่มต้นฉบับเสมอไป แค่มองหาสำนวนที่คุ้น) ตัวอย่างที่เห็นบ่อยคือการแปลมู้ดหรือโทนแบบอเมริกันในบทสนทนาอย่างหนัก ซึ่งเกิดได้จากการรักษา idiom ต้นฉบับเหมือนที่เห็นในเรื่องอย่าง 'The Hunger Games' เวอร์ชันแปลบางฉบับ สุดท้ายฉันชอบถามตัวเองว่า "ประโยคนี้ถ้าเขียนโดยคนไทยจะออกมาแบบไหน" วิธีนี้ช่วยตัดสินได้ว่าความแปลกเป็นผลจากต้นฉบับจริง ๆ หรือเป็นการแปลที่ยังแก้ไม่สุด และมันทำให้การอ่านสนุกขึ้นด้วย