พระรามในรามเกียรติ์มีพาหนะอะไรบ้าง

ชุดนางใน 'รามเกียรติ์' มีเอกลักษณ์เฉพาะที่ผสมผสานระหว่างความงามแบบไทยดั้งเดิมกับจินตนาการจากวรรณคดี สังเกตได้จากรายละเอียดเช่นเครื่องประดับศิราภรณ์ที่มักประดิษฐ์เป็นรูปสัตว์ในป่าหิมพานต์ หรือผ้าโจงกระเบนที่ปักลายกนกแบบโบราณ ซึ่งต่างจากชุดนางใน 'อิเหนา' ที่เน้นสีสันฉูดฉาดแบบชวา หรือ 'ขุนช้างขุนแผน' ที่ใช้ผ้าลายเรียบง่ายกว่า ส่วนตัวชอบจินตภาพตอนนางมณโฑสะพรั่งด้วยทองคำทั้งองค์ ซึ่งทำให้เห็นถึงชั้นเชิงการบรรยายที่เกินเลยจากความเป็นจริงเพื่อสื่อถึงความโอ่อ่า

ความจริงแล้วรามเกียรติ์ฉบับแรกที่พิมพ์เป็นรูปเล่มในภาษาไทยเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตอนนั้นเรียกว่า 'พระราชนิพนธ์รามเกียรติ์' แต่ถ้าพูดถึงการตีพิมพ์แบบสมัยใหม่ที่จัดทำเป็นหนังสือทั่วไป น่าจะเริ่มแพร่หลายในช่วงรัตนโกสินทร์ตอนกลาง ข้อมูลที่ค้นคว้ามาบอกว่ามีการพิมพ์ครั้งสำคัญในปี พ.ศ. 2398 โดยโรงพิมพ์หมอบรัดเลย์ ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเผยแพร่เรื่องราวนี้สู่ประชาชนอย่างกว้างขวาง อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ถูกเล่าต่อกันมานานก่อนหน้านั้นผ่านการแสดงโขนและวรรณกรรมลายลักษณ์อักษร

รามเกียรติ์เป็นวรรณคดีที่ไม่มีจำนวนเล่มที่ตายตัว เพราะถูกแบ่งและจัดพิมพ์ต่างกันไปตามแต่ละสำนักพิมพ์ บางสำนักพิมพ์อาจรวมเนื้อหาไว้ในเล่มเดียวแบบย่อ ในขณะที่บางแห่งแบ่งเป็นสิบเล่มโดยขยายความรายละเอียด ตัวอย่างเช่น สำนักพิมพ์บางแห่งจัดทำเป็นชุด 5 เล่ม โดยเล่มแรกว่าด้วยตอนนารายณ์อวตารจนถึงศึกทศกัณฑ์ ส่วนเล่มต่อๆ ไปขยายความศึกย่อยและตอนจบ ขึ้นอยู่กับว่าคุณอยากอ่านแบบไหน แบบย่อหรือแบบฉบับเต็มที่แบ่งเล่มละเอียด สำหรับนักอ่านที่อยากเก็บชุดสมบูรณ์ แนะนำให้ลองศึกษาจากฉบับราชบัณฑิตยสถานที่แบ่งเป็นหลายเล่ม แต่ละเล่มล้วนมีรายละเอียดทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจแทรกไว้

หนังสือรามเกียรติ์เป็นผลงานคลาสสิกที่หลายคนอาจมองว่าหนักไปสำหรับวัยรุ่น แต่ถ้าเปิดใจลองอ่านจริงๆ จะพบว่ามีหลายแง่มุมที่น่าสนใจมาก เรื่องราวความขัดแย้งระหว่างธรรมะกับอธรรม การต่อสู้ด้วยหลักการและเกียรติยศ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครต่างๆ ล้วนเป็นสิ่งที่วัยรุ่นสามารถเรียนรู้และนำมาปรับใช้ในชีวิตได้ อย่างเช่นการสอนให้รู้จักการให้อภัยจากเรื่องราวของพระรามกับทศกัณฐ์ หรือการยืนหยัดในสิ่งที่ถูกต้องแบบหนุมาน แม้ภาษาจะโบราณไปบ้าง แต่ถ้ามีคำอธิบายประกอบหรืออ่านพร้อมคำแปล ก็จะทำให้เข้าใจง่ายขึ้น ผมเคยเห็นวัยรุ่นหลายคนที่เริ่มจากเวอร์ชันการ์ตูนดัดแปลงก่อน แล้วค่อยมาไล่เลียงต้นฉบับจริง ซึ่งเป็นวิธีที่ดีในการทำความคุ้นเคย

เชื่อไหมว่าหนุมานใน 'รามเกียรติ์' เป็นตัวละครที่ทรงพลังและมีความสามารถหลากหลายแบบที่ตัวเอกสมัยนี้ยังต้องอาย! ความสามารถแรกที่ทุกคนนึกถึงคงเป็นการแปลงกาย ยักษ์ใหญ่เมื่อตะกี้พอกลายเป็นมนุษย์แคระได้ในพริบตา แถมยังบินได้ด้วยการเหาะเหินเดินอากาศ เรียกว่าครบเครื่องเรื่องการเคลื่อนที่ อีกจุดเด่นที่ไม่พูดถึงไม่ได้คือพลังกายที่เหนือมนุษย์ อย่างตอนยกเขาขุนกระหมุนมาบดเป็นผง หรือกระโดดข้ามทะเลไปยังลังกาได้แบบไม่เหนื่อย แถมยังมีฤทธิ์คงกระพัน แม้จะถูกอาวุธใดๆ ก็ไม่อาจทำร้ายเขาได้ นี่แหละที่ทำให้หนุมานเป็นสัญลักษณ์ของความทรหดและความคิดสร้างสรรค์ในการแก้ปัญหา

การ์ตูนรามเกียรติ์หลายเรื่องมักจะปรับเปลี่ยนบุคลิกตัวละครให้ทันสมัยและเข้าถึงง่ายขึ้น เช่น พระรามในเวอร์ชันดั้งเดิมนั้นเคร่งครัดในหลักธรรมะจนบางครั้งดูเข้มงวด แต่ใน 'รามเกียรติ์ อภินิหารคำคล้อง' กลับให้ภาพของท่านที่อ่อนโยนและมีอารมณ์ขันมากขึ้น เพื่อดึงดูดเด็กยุคใหม่ อีกตัวอย่างคือทศกัณฐ์ที่เคยถูกวาดเป็นยักษ์ชั่วร้ายสุดโต่ง แต่การ์ตูนเรื่อง 'รามายณะ เด็กชายจากดาวดวงอื่น' เลือกให้เขามีความขัดแย้งภายใน มองเห็นเหตุผลบางอย่างของการกระทำ แม้จะไม่ถูกต้องก็ตาม การเปลี่ยนแแปลงนี้ทำให้เรื่องราวซับซ้อนและน่าสนใจขึ้นมากสำหรับคนรุ่นใหม่ที่คุ้นชินกับตัวละครสีเทา

เริ่มจากศึกษาลักษณะเด่นของตัวละครใน 'รามเกียรติ์' อย่างพระรามจะมีใบหน้าเปี่ยมความเมตตา ท่าทางสง่างาม ในขณะที่ทศกัณฐ์มักถูกวาดด้วยสีเข้มและรูปร่างใหญ่โต ลองฝึกวาดโครงหน้าและร่างกายแบบง่ายก่อน โดยเน้นเส้นสายที่เรียบร้อย ใช้รูปทรงพื้นฐานอย่างวงกลมและสี่เหลี่ยมช่วยร่างโครงสร้าง เช่น ศรีษะเป็นวงกลม ลำตัวเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า แล้วค่อยเติมรายละเอียดภายหลัง เวลาวาดเครื่องประดับอย่าให้ซับซ้อนเกินไป อาจใช้ลายไทยง่ายๆ อย่างกนกหรือดอกบัวมาประดับ

ตอนทศกัณฐ์ถวายพลเป็นหนึ่งในฉากสำคัญของ 'รามเกียรติ์' ที่แสดงถึงความยิ่งใหญ่และความเตรียมพร้อมของฝ่ายยักษ์ก่อนสงคราม ทศกัณฐ์ในฐานะกษัตริย์ของกรุงลงกาสั่งให้เหล่ายักษ์มารวมพลเพื่อเตรียมรับมือกับพระรามและกองทัพวานร ภาพที่เห็นคือความอลังการของเหล่ายักษ์แต่ละตนที่มีพลังและความสามารถแตกต่างกันออกไป บางตนมีฤทธิ์สามารถแปลงกายได้ บางตนมีอาวุธวิเศษที่พร้อมจะใช้ในสงคราม สิ่งที่ทำให้ฉากนี้น่าประทับใจคือรายละเอียดของการถวายพลแต่ละขั้นตอน ทศกัณฐ์ตรวจดูความพร้อมของทหารทุกส่วนอย่างละเอียด ตั้งแต่กองทัพยักษ์ที่แข็งแกร่งไปจนถึงยุทธภัณฑ์ต่างๆ ฉากนี้ยังสะท้อนถึงความเป็นผู้นำของทศกัณฐ์ที่สามารถควบคุมบัญชากองทัพยักษ์อันน่าเกรงขามได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้จะรู้ว่าตนกำลังจะเผชิญกับศัตรูที่แข็งแกร่งอย่างพระราม