พ่อมด ออซ มีต้นกำเนิดจากนิยายของใคร?

ส่วนตัวแล้ว ฉันมักจะเริ่มจากชื่อผู้เขียนเมื่อต้องพูดถึงต้นฉบับของเรื่องนี้: นิยายต้นฉบับของ 'The Wonderful Wizard of Oz' มาจากปลายปากกาของ L. Frank Baum เจ้าของไอเดียและนักเขียนที่แต่งหนังสือเล่มนั้นขึ้นในปี 1900 ฉันชอบรายละเอียดเล็กๆ ในฉบับดั้งเดิม — ภาพประกอบของ W. W. Denslow ที่มอบความน่ารักและจินตนาการให้เรื่องราวตั้งแต่ครั้งแรก หนังสือเล่มนี้ไม่ได้หยุดแค่เป็นนิทานสำหรับเด็กเท่านั้น แต่มันกลายเป็นจุดเริ่มต้นของซีรีส์หนังสือโอซจำนวนมากที่ Baum เองเขียนต่อไปอีกหลายเล่ม ทำให้โลกของเมืองออซมีความหลากหลายและมีมิติขึ้นเรื่อยๆ ในมุมมองคนอ่านที่โตมากับนิยายคลาสสิก ฉันเห็นว่างานของ Baum วางรากฐานสำคัญให้กับนิยายแฟนตาซีสมัยใหม่ ทั้งธีมเรื่องบ้าน ความกล้าหาญ และการเดินทางเพื่อค้นพบตัวตน เรื่องราวต้นฉบับของเขาจึงยังคงมีพลังในตัวเอง แม้จะถูกดัดแปลงไปในรูปแบบต่าง ๆ มากมาย แต่ต้นกำเนิดที่แท้จริงก็คือหนังสือของ L. Frank Baum ซึ่งหลายคนอาจจะรู้สึกว่าเมล็ดพันธุ์ความมหัศจรรย์ทั้งหมดมาจากตรงนั้น

นี่เป็นเรื่องที่น่าสนใจเกี่ยวกับชื่อ 'เสี่ยวหงซู' และต้นกำเนิดของมัน เพราะชื่อแบบนี้มีความคลุมเครือและเดินทางผ่านสื่อได้หลากหลายรูปแบบ ผมอยากอธิบายสองมุมมองที่เจอบ่อย ๆ ให้ชัดเจนก่อนสรุปโดยย่อว่าชื่อนี้ในความเป็นจริงมักไม่ได้มาจากนิยายเรื่องเดียวที่เป็นที่รู้จักโดยทั่วไป ในมุมแรก ชื่อที่ได้ยินว่า 'เสี่ยวหงซู' อาจเป็นการทับศัพท์หรือการอ่านพ้องของคำจีนที่มีความหมายต่างกัน การประกอบคำในภาษาจีน เช่น '小' (เสี่ยว = เล็ก/น้อย) '红' (หง = แดง) และ '苏' (ซู = นามสกุลหรือคำอื่น ๆ) สามารถรวมกันเป็นคำที่มีความหมายหลายแบบ ตัวอย่างเช่นคำว่า '小红书' เป็นชื่อแพลตฟอร์มโซเชียลและอีคอมเมิร์ซยอดนิยมของจีน ซึ่งอ่านใกล้เคียงกับ 'เสี่ยวหงซู' ในการทับศัพท์ไทย แต่สิ่งสำคัญคือตัวชื่อแบบนี้ไม่ได้มีต้นกำเนิดมาจากนิยายชิ้นเดียวที่เป็นนวนิยายคลาสสิกหรือเรื่องเล่าเป้าหมาย เพียงแต่กลายเป็นชื่อหรือแบรนด์ในโลกอินเทอร์เน็ตแทน ในมุมที่สอง อาจมีการตีความว่าเป็นชื่อตัวละครจากนิยายหรือเว็บโนเวลจีน เพราะแนวทางการตั้งชื่อตัวละครจีนมักจะใช้พยางค์แบบนี้บ่อย ๆ ทำให้หลายชื่อลักษณะใกล้เคียงกัน เช่นตัวอย่างที่ชัดเจนในวรรณกรรมจีนคือผู้เขียนผู้หญิงชื่อว่า '萧红' (อ่านว่า เสี่ยวหง) ผู้เขียนผลงานสำคัญอย่าง 'The Field of Life and Death' (ชื่อนิยายจีน '生死场') และ 'Tales of Hulan River' ('呼兰河传') ซึ่งเป็นตัวอย่างของชื่อที่คล้ายคลึงในส่วนของพยางค์ 'เสี่ยว' กับ 'หง' แต่ไม่เกี่ยวข้องกับคำว่า 'ซู' โดยตรง อีกตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพคือตัวละครในนวนิยายออนไลน์บางเรื่องอาจมีชื่อที่ประกอบด้วยพยางค์คล้าย ๆ กัน เช่น 'เสี่ยว' + ชื่อเฉพาะ ทำให้คนอาจเข้าใจผิดหรือสับสนว่ามาจากนิยายเรื่องเดียวกัน ทั้งที่จริงแล้วเป็นคนละบริบท ดังนั้นสรุปแบบตรงไปตรงมาคือ ชื่อ 'เสี่ยวหงซู' ไม่มีต้นกำเนิดชัดเจนจากนิยายผลงานเดียวที่ได้รับการยอมรับโดยทั่วไป ถ้าหมายถึงชื่อที่ได้ยินบ่อยบนโลกออนไลน์ มันมีแนวโน้มจะเป็นการทับศัพท์ของคำจีนอื่นหรือชื่อในสื่อโซเชียลมากกว่าจะเป็นตัวละครจากนิยายคลาสสิก แต่ก็มีความเป็นไปได้ที่ชื่อดังกล่าวจะปรากฏเป็นชื่อตัวละครในเว็บนิยายท้องถิ่นบางเรื่อง ซึ่งในกรณีนั้นที่มาที่แน่นอนจะขึ้นกับอักขระจีนต้นฉบับและบริบทของเรื่องราวโดยตรง สุดท้ายแล้วผมรู้สึกว่าสิ่งที่น่าสนุกคือการตามรอยชื่อแบบนี้ เพราะมันบอกอะไรได้เยอะเกี่ยวกับการแปล การทับศัพท์ และการที่วัฒนธรรมดิจิทัลทำให้ชื่อหนึ่ง ๆ สามารถมีชีวิตได้หลากหลายรูปแบบ

เล่มแรกที่อยากให้ลองหยิบขึ้นมาคือ 'The Wonderful Wizard of Oz' ของ L. Frank Baum เพราะนี่คือต้นฉบับที่วางรากฐานโลกแฟนตาซีของออซทั้งหมด หนังสือเล่มนี้ยังคงมีเสน่ห์แบบเด็กๆ และภาษาที่คล่องแคล่ว ทำให้การอ่านรู้สึกเหมือนเดินทางไปกับโดโรธี คนขี้สงสัย และเพื่อนร่วมทางที่ไม่สมบูรณ์ทั้งสาม การบรรยายของ Baum เต็มไปด้วยจังหวะอารมณ์ขันและภาพแปลกตาที่ภาพยนตร์ปี 1939 ไม่ได้เล่าไว้ทั้งหมด — อย่างเช่นรองเท้าของโดโรธีในต้นฉบับเป็นสีเงิน ไม่ใช่สีทับทิม รวมถึงรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ของชาวเมืองเอเมอรัลด์และกฎของโลกออซที่ทำให้เรื่องไม่ใช่แค่การผจญภัยแบบผิวเผิน ผมมักจะแนะนำให้อ่านฉบับที่มีภาพประกอบของ W. W. Denslow เพราะภาพช่วยเติมอารมณ์ยุคต้นศตวรรษที่ 20 ได้ดี นอกจากนี้ฉบับที่มีคำอธิบายประกอบหรือบทนำสั้น ๆ จะช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจบริบททางสังคมและวรรณกรรมของยุคนั้นได้มากขึ้น การอ่านต้นฉบับก่อนจะพาคุณเห็นเส้นทางจากความเรียบง่ายสู่การตีความใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นภายหลัง และทำให้รู้สึกเชื่อมโยงกับต้นกำเนิดของเรื่องราวในแบบที่อบอุ่นและแปลกใหม่พร้อมกัน

แฟนๆ นิยายแฟนตาซีน่าจะนึกถึงพ่อมดฮาวล์ในภาพลักษณ์ที่เต็มไปด้วยเสน่ห์ ความลึกลับ และนิสัยเอาแต่ใจ แต่รากเหง้าของตัวละครนี้ในงานเขียนของไดอานา วินน์ โจนส์จริงๆ แล้วเป็นการเอาเครื่องมือจากนิทานพื้นบ้านและการเล่นกับสัญชาตญาณของฮีโร่แบบดั้งเดิมมาประกอบเข้าด้วยกัน โดยฮาวล์ปรากฏตัวครั้งแรกในนิยายชื่อ 'Howl's Moving Castle' ซึ่งเปิดโลกให้เห็นทั้งตัวตน การกระทำ และอดีตที่คลุมเครือของเขา ฮาวล์ไม่ได้ถูกนำเสนอเป็นพ่อมดตำนานที่สมบูรณ์แบบ แต่ถูกวางให้เป็นคนที่มีทั้งความสามารถมหาศาลและข้อบกพร่องทางอารมณ์ ซึ่งทำให้เขาดูน่าติดตามและเป็นมนุษย์มากกว่าคำว่า "ผู้วิเศษ" เพียงอย่างเดียว องค์ประกอบเชิงเนื้อเรื่องที่สร้างต้นกำเนิดของฮาวล์ในเรื่องเป็นการผสมผสานระหว่างเหตุการณ์ในโลกนิยายและสัญลักษณ์: เขาเป็นคนหนุ่มที่ทิ้งชีวิตเดิมออกเดินทาง เรียนรู้เวทมนตร์ และมีชื่อเสียงว่าเป็นคนที่ชอบเปลี่ยนรูปลักษณ์ หนีความผูกพัน และช่วงชิงใจผู้คนราวกับเป็นการเล่น ซึ่งมาพร้อมกับการกระทำที่จริงจังอย่างการทำสัญญาหรือผูกพันกับภูติไฟที่ชื่อ Calcifer ความสัมพันธ์ระหว่างฮาวล์กับ Calcifer คือแกนหลักในการอธิบายที่มาของพลังและความเปราะบางของฮาวล์ เพราะสัญญานั้นเป็นทั้งแหล่งพลังและกับดักที่ผูกมัดหัวใจเขาไว้ เมื่อเรื่องดำเนินไป เราได้เห็นว่าอดีตของฮาวล์ไม่ใช่แค่ประวัติศาสตร์การฝึกเวท แต่เป็นเรื่องของการหลบหนีจากความรับผิดชอบ ความกลัวการสูญเสีย และความพยายามค้นหาตัวตนที่แท้จริง ฉันชอบที่โจนส์ไม่ได้แจกแจงทุกอย่างให้ชัดเจนแต่ปล่อยให้ผู้อ่านต่อเติมช่องว่างเอง ทำให้ฮาวล์รู้สึกมีมิติ ในเชิงไอเดียและแรงบันดาลใจ ไดอานา วินน์ โจนส์นำเอาโครงสร้างนิทานพื้นบ้านและนิยายปรัมปรามาเล่นใหม่อย่างฉลาด ฮาวล์จึงมีร่องรอยของตัวละครคลาสสิกอย่างพ่อมดผู้มีพรสวรรค์และความลึกลับ แต่ก็มีลักษณะของฮีโร่ยุคใหม่—มีข้อบกพร่อง มีความน่ากลัวจากตัวเอง และต้องเติบโตด้วยความสัมพันธ์กับผู้อื่น ตัวอย่างเช่นการที่ฮาวล์ต้องเผชิญหน้ากับความรักและความผูกพันผ่านตัวละครโสฟีใน 'Howl's Moving Castle' ช่วยให้เขาพัฒนาจากคนขี้กลัวและหลบเลี่ยง สู่คนที่รับผิดชอบมากขึ้น ผลงานต่อมาอย่าง 'Castle in the Air' และ 'House of Many Ways' ขยายจักรวาลและสะท้อนมุมมองของโจนส์ต่อธีมเดิมๆ อย่างสงคราม ความรับผิดชอบ และเวทมนตร์ที่ลงมือทำจริง ไม่ใช่แค่เอฟเฟกต์สวยงามเพียงอย่างเดียว สรุปแล้ว ต้นกำเนิดของฮาวล์ในงานของไดอานา วินน์ โจนส์เป็นทั้งการสร้างจากองค์ประกอบนิทานดั้งเดิมและการปรับแต่งให้เป็นตัวละครที่มีความเป็นมนุษย์สูง เขาเป็นผลลัพธ์ของการเล่นกับความคาดหวังของผู้อ่านและการซ้อนทับระหว่างพลังกับช่องว่างทางอารมณ์ การที่โจนส์ไม่ให้คำตอบทั้งหมดแต่ใส่เงื่อนงำและความสัมพันธ์เชิงอารมณ์ไว้ ทำให้ฮาวล์ยังคงตราตรึงใจฉันเสมอเมื่อกลับไปอ่านซ้ำ ๆ และยังคงทำให้ฉันรักการเห็นตัวละครเติบโตผ่านความสัมพันธ์มากกว่าตำนานเพียงอย่างเดียว

การเดินทางสู่ดินแดนออซใน 'พ่อมดแห่งออซ' ถูกบอกเล่าผ่านหนังสือมาก่อนจะกลายเป็นภาพยนตร์คลาสสิก แฟนๆ อาจไม่ทราบว่าต้นฉบับคือนิยายชุด 'The Wonderful Wizard of Oz' ในปี 1900 โดย L. Frank Baum เรื่องนี้ขยายจักรวาลออกไปอีก 14 เล่ม ซึ่งส่วนใหญ่ยังไม่มีใครแปลไทยเต็มๆ แต่ถ้าอยากสัมผัสความมหัศจรรย์แบบดั้งเดิม ลองหาซื้อฉบับภาษาอังกฤษดู การผจญภัยของโดโรธีและผองเพื่อนในหนังสือให้รายละเอียดลึกซึ้งกว่ารูปแบบภาพยนตร์ที่เราคุ้นเคย บรรยากาศในหนังสือย้อนยุคและเต็มไปด้วยจินตนาการแปลกใหม่ที่อาจทำให้คุณตกหลุมรักออซอีกครั้ง

ลองนึกภาพว่าตัวละครหลายคนใน 'One Piece' ถูกปลูกฝังมาด้วยภาระของบรรพบุรุษและสถานะของบ้านเกิดตั้งแต่แรกเห็น แล้วฉันก็ชอบการที่เรื่องราวของโอดะใช้จุดนี้ขับเคลื่อนบทของตัวละครให้มีมิติ ฉันมักเริ่มคิดถึง 'Nefertari Vivi' และที่มาของเธอในราชวงศ์อาลาบาสต้า—การเป็นเจ้าหญิงทำให้เธอต้องสวมบทบาทระหว่างความรับผิดชอบต่อประชาชนกับความอยากมีชีวิตธรรมดา อิทธิพลจากบิดาอย่างราชา Cobra ก็ชัดเจนเมื่อโครงเรื่องเกี่ยวกับสงครามและการเมืองถูกยกขึ้นมาเป็นแกนหลัก ในทางกลับกัน 'Shirahoshi' จากอาณาจักรเรือดำน้ำ Ryugu เป็นตัวอย่างของการเป็นเจ้าหญิงที่ถูกเพิ่มความซับซ้อนด้วยชะตากรรมเชิงประวัติศาสตร์—การเป็น Poseidon ทำให้เธอไม่ได้เป็นแค่หนึ่งในราชวงศ์ แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญของโลกด้วย การที่ตัวละครหลักบางคนมีจุดเริ่มต้นจากเกาะหรืออาณาจักรสำคัญก็สะท้อนในพฤติกรรมและการตัดสินใจ เช่นกรณีของคนที่มาจากตระกูลผู้ปกครอง: 'Sanji' ถึงแม้จะเป็นคนของเรือ Straw Hat แต่สายเลือด Vinsmoke ของเขา (Germa 66) ทำให้มีประเด็นเรื่องความภาคภูมิใจและการตัดขาดจากครอบครัว เป็นเส้นเรื่องที่ขยายมิติชีวิตของเขาอย่างชัดเจน ขณะเดียวกัน 'Momonosuke' กับ 'Hiyori' จากตระกูล Kozuki ของวาโนะก็เป็นตัวอย่างของการสืบทอดอุดมการณ์และความหวังของชาติโดยตรง—ตัวตนของพวกเขาเป็นปมที่ผูกโยงทั้งการเมืองภายในและสงครามกลางเมืองของเกาะ ส่วนเรื่องของผู้นำหญิงที่มาจากเกาะเฉพาะอย่าง 'Boa Hancock' จาก Amazon Lily ทำให้เห็นมุมที่ต่างออกไป—การปกครองแบบชนเผ่า ผสมกับความเป็นโจรสลัด ทำให้ตัวละครมีทั้งเกียรติและความเปราะบาง การที่โอดะมอบต้นกำเนิดจากราชวงศ์หรือเกาะสำคัญให้กับตัวละครบางตัว ไม่ได้เป็นแค่ป้ายบอกประวัติ แต่อยู่ในรายละเอียดพฤติกรรม ความกลัว และการตัดสินใจของพวกเขาเอง ซึ่งทำให้ฉากการเมืองและการผจญภัยในเรื่องมีรสชาติมากขึ้น เผลอๆ ทำให้บางฉากสะเทือนใจจนยังติดตาอยู่เลย

ต้นกำเนิดของตำนานทาร์ซานเริ่มขึ้นในยุคที่เรื่องผจญภัยในปกหนังสือปั๊มๆ กำลังได้รับความนิยมและผู้เขียนคนหนึ่งก็เขียนตัวละครที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของป่าไปตลอดกาล。 เอ็ดการ์ ไรซ์ เบอร์โรส์คือผู้สร้างตัวละครนี้ ผลงานชิ้นแรกเกี่ยวกับทาร์ซานปรากฏในรูปแบบนิยายตอนลงในนิตยสารปี 1912 ก่อนจะรวมเล่มและวางจำหน่ายในรูปแบบหนังสืออย่างเป็นทางการในปี 1914 ซึ่งผมชอบมองว่าเหตุการณ์สองปีนี้อธิบายได้ดีว่าเหตุใดเรื่องราวจึงทั้งดิบทั้งโรแมนติกและตอบรับกับรสนิยมผู้อ่านในยุคนั้นได้อย่างลงตัว。 ถ้าอ่านต้นฉบับหรือสำเนาปัดฝุ่นจากห้องสมุดเก่า จะเห็นได้ว่าความเป็นหัวใจของเรื่องไม่ได้อยู่ที่การสลับบทบาทมนุษย์กับธรรมชาติเพียงอย่างเดียว แต่เป็นภาพสะท้อนของสังคมและจินตนาการในยุคสมัยหนึ่ง — นั่นแหละคือเหตุผลที่ตัวละครยังถูกรื้อฟื้นไปในรูปแบบต่างๆ อยู่เรื่อยๆ และทำให้ชื่อของผู้แต่งคนนั้นไม่เลือนไปง่ายๆ

ขณะที่ยังเป็นเด็กที่คลุกคลีกับนิทานเวทมนตร์ ฉบับภาพยนตร์ปี 1939 ติดตาจนกลายเป็นภาพจำสีสันสดใสและเพลงอมตะ ความแตกต่างแรกที่สะดุดตาคือโทนและการตัดทอนเนื้อหา: หนังเลือกตัดตอนและบิดเรื่องเพื่อให้เหมาะกับการเล่าเชิงเพลงและภาพ ในหนังเหมือนทุกอย่างถูกขัดเกลาให้เหลือแก่นสากล—ความโหยหาบ้านกับมิตรภาพ—ขณะที่ในหนังสือ 'The Wonderful Wizard of Oz' ของล．แฟรงก์ บาอุม โลกออซเป็นจักรวาลกว้างใหญ่ที่เต็มไปด้วยการผจญภัยย่อยๆ และตัวละครแปลกประหลาดที่หลากหลาย งานเขียนต้นฉบับจึงมีความเป็นนิทานเสียดสีและจินตนาการแบบเส้นทางเรื่องเล่าเป็นพวงๆ มากกว่า การเปลี่ยนแปลงเชิงรายละเอียดทำให้ภาพยนตร์มีอิมแพคชัดเจน เช่นรองเท้าในหนังสือเป็น 'รองเท้าสีเงิน' ขณะที่หนังเปลี่ยนเป็นสีแดงสดเพื่อโชว์ในระบบเทคนิคัลิเคอร์ (Technicolor) อีกจุดคือการรวบรวมบทบาทของแม่มดดีสองคนให้เหลือหนึ่งชื่อ Glinda ในหนัง ซึ่งทำให้เส้นเรื่องกระชับขึ้น แต่สูญเสียความซับซ้อนที่บอกตำแหน่งของกองกำลังในโลกออซไป หนังยังเพิ่มองค์ประกอบอย่างฉากในแคนซัสและตัวละครอย่างผู้พยากรณ์/Professor Marvel เพื่อเชื่อมโยงความฝันหรือความเป็นจริงของเหตุการณ์ในออซ เรื่องราวของตัวละครบางตัวในหนังสือ—เช่นมูลเหตุของการเป็นโลหะของ Tin Woodman หรือการเมืองภายในของออซ—ถูกละทิ้งหรือลดทอนเพื่อไม่ให้เนื้อหาหนักเกินไปสำหรับผู้ชมทั่วไป ท้ายที่สุดแล้ว นิสัยการเล่าเรื่องก็ต่างกัน: หนังมุ่งเน้นความอบอุ่นและสัญลักษณ์ง่ายๆ ให้คนดูรู้สึกร่วม ในขณะที่หนังสือเปิดทางให้จินตนาการและขยายโลกอย่างไม่จำกัด ฉันมองว่าแต่ละเวอร์ชันเติมเต็มกัน—หนังทำให้ฉากบางฉากแปลเป็นภาพได้ตราตรึง ส่วนหนังสือให้จินตนาการได้เดินไกลกว่านั้น และนั่นแหละที่ทำให้ทั้งสองเวอร์ชันยังคงน่าหลงใหลอยู่เสมอ

ชื่อ 'พ่อมดเจ้าเสน่ห์' ฟังดูเหมือนได้แรงบันดาลใจจากวรรณกรรมคลาสสิกที่พูดถึงพ่อมดในมุมของความลวงและเสน่ห์ มากกว่าจะเป็นพ่อมดผู้ยิ่งใหญ่จริงจัง ฉันมักเชื่อมโยงชื่อนี้กับหนังสือ 'The Wonderful Wizard of Oz' ของ L. Frank Baum ซึ่งตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1900 เพราะตัวพ่อมดในเรื่องนั้นไม่ได้มีพลังวิเศษเหนือธรรมชาติอย่างแท้จริง แต่ใช้การแสดงและคำพูดโน้มน้าวจนคนอื่นเชื่อว่าเขายิ่งใหญ่ ซึ่งเข้ากับคำว่า 'เจ้าเสน่ห์' ได้ดี อีกเหตุผลที่ฉันยกเรื่องนี้ขึ้นมาคือภาพจำจากตัวละครและเหตุการณ์ในหนังสือ—ดอโรธีและเพื่อนร่วมทางที่ต้องเผชิญกับความจริงว่าใครบางคนที่เห็นเป็นพ่อมดคือคนธรรมดาที่ซ่อนตัวและใช้เล่ห์เหลี่ยม การอ่านฉบับต้นฉบับแล้วกลับไปดูฉบับดัดแปลง เช่น หนังปี 1939 ทำให้เข้าใจว่าความเป็นพ่อมดแบบ 'เสน่ห์' นั้นอาจมาจากการสื่อสารและคาแรกเตอร์มากกว่าพลังเวทมนตร์จริงจัง สรุปแล้ว ถ้าตีความคำว่า 'พ่อมดเจ้าเสน่ห์' ในแง่ของพ่อมดที่เป็นนักจิตวิทยา เล่ห์เหลี่ยม และมีภาพลักษณ์มากกว่าพลังบริสุทธิ์ หนังสือของ Baum ดูจะเป็นต้นกำเนิดที่เข้าท่า — มันเป็นงานที่ฉันมองว่าให้มิติของพ่อมดแบบมนุษย์ๆ และยังสนุกกับรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ของการเปิดเผยความจริงในเรื่องด้วย

ชื่อ 'พ่อปลาไหล' ในทางแฟนด้อมไทยมักถูกยกขึ้นมาเป็นฉายาเชิงขำและเมตาฟอร์มมากกว่าจะเป็นตัวละครที่มีต้นกำเนิดชัดเจนจากนิยายหรือมังงะเล่มเดียว ฉันมองว่าคำนี้เกิดจากการรวมภาพลักษณ์ของสิ่งมีชีวิตใต้น้ำกับการตั้งชื่อเล่นตามลักษณะเด่นของตัวละครที่แฟน ๆ เห็น เช่น พ่อมดหรือผู้คนที่มีลักษณะเรียวยาว เคลื่อนไหวลื่นไหล แล้วถูกเรียกแซวเป็น 'พ่อปลาไหล' แบบติดปาก ตัวอย่างแรงบันดาลใจแบบดั้งเดิมที่มักถูกหยิบมาเปรียบเทียบคือโต๊ะเรื่องราวเกี่ยวกับวิญญาณหรือตัวประหลาดในวัฒนธรรมญี่ปุ่นอย่างนางนุเระ-โอนนะ (nure-onna) ซึ่งมีรูปลักษณ์คล้ายงูหรือสิ่งมีชีวิตลื่น การรวมภาพจากนิทานพื้นบ้านกับตัวละครสมัยใหม่ทำให้ชื่อเล่นนี้แพร่หลายได้ง่าย มุมมองส่วนตัวคือชอบความที่คำนี้ไม่ผูกมัดกับงานชิ้นเดียว เพราะมันทำหน้าที่เป็นเครื่องมือในการสร้างมุขและความใกล้ชิดในชุมชนแฟน มากกว่าจะเป็นการอ้างอิงเชิงประวัติศาสตร์วรรณกรรมอย่างเคร่งครัด — นั่นทำให้เวลาใครพูดถึง 'พ่อปลาไหล' เราสามารถจินตนาการไปได้หลากหลายและหัวเราะไปด้วยกัน