มังงะไทยที่ได้รับแรงบันดาลใจจากกรีกโรมันมีเรื่องใดบ้าง?

แฟนตัวยงของตำนานนักสู้คงนึกถึง 'Saint Seiya' ก่อนเสมอ เพราะงานชิ้นนี้หยิบเอามายาคติกรีกมาปรุงเป็นตัวละครได้จัดจ้านสุด ๆ เราเคยคลั่งไคล้การออกแบบชุดเกราะ (Cloth) ที่อิงจากกลุ่มดาวและเทพเจ้านั้น ขวัญใจของฉันคือ Pegasus Seiya ที่เป็นฮีโร่แท้ ๆ ในแนวชะตากรรมแบบกรีก ส่วน Saori ที่เป็นอวตารของ Athena ก็แสดงบทบาทเทพเจ้าที่ต้องแบกรับชะตากรรมของมนุษย์ไว้บนบ่า อีกฝั่งที่มืดมนคือ Hades และเหล่า Specters ที่เอาเสน่ห์ความเป็นกรีกโบราณมาผสมกับความเศร้าทางปรัชญาได้อย่างลงตัว นอกจากตัวละครหลักแล้ว เหล่า Gold Saints อย่าง Sagittarius Aiolos และ Gemini Saga ก็ได้รับแรงบันดาลใจจากตำนานกรีก การต่อสู้ที่ใช้คอสโม (Cosmo) ถูกเล่าเหมือนเป็นเวทมนตร์แบบกรีกโบราณซึ่งเราเสพย์ได้ไม่เบื่อเลย ช่วงมวยแท็กที่ตึงเครียด ฉากศักดิ์สิทธิ์ของวิหาร และการอ้างอิงถึงเทพเป็นจังหวะทำให้เรื่องนี้ยังคงตราตรึงในใจฉันเสมอ

มีมังงะไม่กี่เรื่องที่จับหัวใจของตำนานกรีกและโรมันได้ชัดเจนเท่ากับงานคลาสสิกที่ผมเติบโตมาด้วยเอง — นั่นคือ 'Saint Seiya' แต่ถ้าจะให้แนะนำจริงจัง ผมจะแยกเป็นสองแนวที่ต่างกันชัดเจนคือมังงะที่ใช้ตำนานเป็นฉากหลังสร้างความยิ่งใหญ่ และมังงะที่หยิบวัฒนธรรมโรมันมาเล่นเชิงคอมเมดี้เพื่อให้เข้าใจง่าย ในแง่มหากาพย์ดิบ ๆ ที่เต็มไปด้วยเทพกับชะตากรรม มองไปที่ 'Saint Seiya' ก่อนเลย — โครงเรื่องอิงคติชนและเทพเจ้ากรีกอย่างชัดเจน มีความรู้สึกเหมือนอ่านตำนานฉบับหลุดมาในโลกซูเปอร์ฮีโร่ ตัวละครต่อสู้เพื่ออุดมการณ์และความจงรักภักดีให้กับเทพ ใครชอบฉากบู๊ที่มีน้ำหนักทางอารมณ์ บทบาทของ Athena และการชนกันของเทพกับมนุษย์ในหลายๆ ภาคจะให้ความรู้สึกคลาสสิกแบบตำนานดั้งเดิมแต่ยังทันสมัย ถ้าต้องการมุมมองโรมันที่ไม่จริงจังจนหนักหัว ให้ลอง 'Thermae Romae' แบบที่ผมชอบหยิบมาเปิดยามอยากหัวเราะและซับซ้อนน้อยกว่าเรื่องมหากาพย์เรื่องอื่น ตัวเอกเป็นช่างอาบน้ำชาวโรมันที่กระโดดข้ามเวลามาเจอวัฒนธรรมอาบน้ำญี่ปุ่น การเขียนนำเสนอวัฒนธรรมชีวิตประจำวันของโรมันในมุมที่สดใหม่และตลก แต่ก็แฝงด้วยการสังเกตสังคมที่ลึกซึ้ง ทำให้รู้สึกว่าได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์แบบไม่ต้องท่องจำ สุดท้ายถ้าต้องการเวอร์ชันปัจจุบันที่ตีความเทพเจ้าแบบบ้าพลัง ผมจะแนะนำ 'Record of Ragnarok' (หรือชื่อญี่ปุ่น 'Shuumatsu no Valkyrie') ซึ่งเอาเทพจากหลายตำนานมาชนกับฮีโร่มนุษย์แบบไม่ยั้ง มันเหมาะกับคนอยากเห็นการปะทะเชิงคอนเซปท์และการตีความตัวละครใหม่ๆ ทั้งหมดนี้ขึ้นอยู่กับอารมณ์ที่คุณอยากได้: ถ้าต้องการเวทมนตร์ตำนานและความยิ่งใหญ่เลือก 'Saint Seiya' ถาชอบขำและเรียนรู้วัฒนธรรมแบบลึกแต่เบาๆ เลือก 'Thermae Romae' ส่วนถ้าอยากบู้ล้างผลาญกับเทพเลือก 'Record of Ragnarok' — ผมมักสลับอ่านตามอารมณ์และมักจบด้วยรอยยิ้มทุกครั้ง

โลกอนิเมะมีผลงานที่นำเรื่องราวของอัศวินโต๊ะกลมมาปรับแปลงอย่างชัดเจนและสร้างสรรค์ในแนวของตัวเอง แรงบันดาลใจจากตำนานอาเธอ์มักถูกดึงมาเป็นแกนกลางของตัวละครและคอนเซปต์ แล้วถูกนำไปปรับเข้ากับโลกสมัยใหม่หรือการเล่าเรื่องเชิงปรัชญา ในมุมมองของคนที่คลั่งไคล้คนหนึ่ง ผมชอบการตีความตัวละครที่ชื่อว่าซาเบอร์ในแฟรนไชส์ 'Fate' เพราะตัวละครนี้ไม่ได้เป็นแค่ผู้ถือดาบวิเศษ แต่ยังเป็นภาพสะท้อนของอุดมคติอัศวิน—ความซื่อสัตย์ ความเสียสละ และปัญหาทางศีลธรรม เวอร์ชันต่างๆ เช่น 'Fate/stay night' และ 'Fate/Zero' เล่นกับประเด็นว่าอุดมคติอัศวินในโลกจริงมีข้อจำกัดอย่างไร ฉากที่ซาเบอร์ถือดาบแล้วต้องเผชิญกับการตัดสินใจที่ขัดกับอุดมการณ์นั้นทำให้เราเห็นว่าตำนานเป็นเครื่องมือสำหรับตั้งคำถามมากกว่าจะเป็นโมเดลที่ต้องยึดถืออย่างเดียว นอกจากนั้นซีรีส์สปินออฟและเกมอย่าง 'Fate/Apocrypha' กับ 'Fate/Grand Order' ยิ่งขยายตำนานด้วยการใส่ตัวละครจากตำนานอื่นเข้ามาชนกับความหมายของคำว่า 'อัศวิน' ในแต่ละยุค ผลที่ได้คือการเล่าเรื่องที่ทั้งคุ้นเคยและคาดเดาไม่ได้ ซึ่งทำให้ตำนานโต๊ะกลมยังมีชีวิตและน่าสนใจต่อผู้ชมรุ่นใหม่

ฟ้าผ่าที่ฉากไคลแม็กซ์กลายเป็นสัญลักษณ์ที่ทำให้ฉันนึกถึง 'Zeus' ทุกครั้งที่อ่านมังงะไทยแนวแฟนตาซี-โรงเรียน ความเป็นบิดาและหัวหน้าที่มีอำนาจมากจนกดดันคนรอบข้าง มักถูกแปลงโฉมเป็นตัวละครที่เป็นเจ้าของบริษัทใหญ่ หรือนักการเมืองหนุ่มหล่อในเรื่องราวยุคปัจจุบัน ฉันชอบวิธีที่นักเขียนไทยจับภาพความยิ่งใหญ่แบบเทพเจ้าแล้วย่อส่วนให้เข้ากับบริบทเมืองไทย แต่งานที่ทำได้ดีมักไม่ใช้พระเจ้าตรงๆ แต่ให้อำนาจและบุคลิกลักษณะที่เชื่อมโยงกับปัญหาสมัยใหม่ เช่นการใช้ความเป็นผู้นำแบบเผด็จการมาเป็นข้อขัดแย้งภายในครอบครัวหรือองค์กร เมื่อเทพเจ้ากรีกถูกปรับให้เป็นมนุษย์ในมังงะไทย พลังฟ้าผ่าของ 'Zeus' ถูกตีความเป็นอิทธิพลสังคมและการตัดสินใจครั้งใหญ่ในโครงเรื่อง ซึ่งทำให้ตัวละครมีทั้งเสน่ห์และข้อบกพร่อง ฉันมักจะตื่นเต้นกับตอนที่ฉากพายุหรือการประชุมสำคัญถูกถ่ายทอดด้วยภาพและบทสนทนาที่ทำให้รู้สึกถึงแรงกดดันแบบเทพนิยาย แต่ยังคงความเป็นเรื่องชีวิตประจำวันไว้ได้อย่างกลมกลืน

ยอมรับเลยว่าตอนแรกฉันก็ประหลาดใจเหมือนกันที่การตีความตัวละครแดร็กคูล่าในญี่ปุ่นมักจะมาถึงในรูปแบบที่โหดและดิบกว่าเดิม ตัวอย่างชัดเจนคือ 'Hellsing' — เวอร์ชันมังงะและอนิเมะที่ทำให้ชื่อ 'Alucard' กลายเป็นสัญลักษณ์ของแดร็กคูล่าที่ถูกพลิกบทบาทฉันทันที การเล่าเรื่องใน 'Hellsing' ไม่ได้แค่เอาคอนเซ็ปต์ของแดร็กคูล่ามาใช้ แต่มันย้ายบทบาทของเจ้าพ่อแวมไพร์มาเป็นอาวุธที่ถูกควบคุมโดยองค์กรมนุษย์ ฉันชอบการเล่นกับประเด็นอํานาจ ศีลธรรม และการเป็นอมตะ ที่ทำให้ตัวละครทั้งหลายมีมิติขึ้นมากกว่าแค่คำว่า 'ปีศาจ' สุดท้ายแล้วฉันมองว่าเวอร์ชันนี้เป็นการยกเครื่องแดร็กคูล่าให้ทันยุค ทำให้เรื่องคลาสสิกกลิ่นโบราณกลายเป็นงานแอ็คชันฮาร์ดคอร์ที่ยังคงมีรากของเรื่องต้นฉบับอยู่บ้าง

ฉันมองว่าเกม-มังงะที่ขยับฉากไปยังอารยธรรมกรีกและโรมันบ่อยที่สุดคงหนีไม่พ้น 'Fate/Grand Order' เพราะมันเป็นคอนเทนท์แบบที่ยกเอาตำนานและฮีโร่จากหลากหลายยุคมาปะทะกันอยู่แล้ว ในมุมของแฟนเกมแบบฉัน สิ่งที่ทำให้ซีรีส์นี้โดดเด่นคือระบบเนื้อเรื่องแบบ 'ซิงกูลาริตี' และอีเวนท์ที่สลับพาผู้เล่นไปยังโลกอดีตต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นตำนานกรีกหรือฉากที่ได้แรงบันดาลใจจากโรมัน เหล่าบุคคลในตำนานทั้งกรีกและโรมันถูกเรียกมาเป็นฮีโร่ ทำให้บรรยากาศ ประวัติศาสตร์วัฒนธรรม และเทพนิยายคลุกเคล้าเข้าด้วยกันอย่างต่อเนื่อง เหมือนได้เที่ยวพิพิธภัณฑ์เดินข้ามยุค แต่ยังมีความแฟนตาซีจัดเต็ม ความน่าสนใจอีกอย่างคือการตีความสองโลกที่ไม่ยึดติดกับต้นฉบับอย่างเดียว ทำให้เราได้เห็นเวอร์ชันที่หลากหลายของตัวละครเดียวกัน พูดง่ายๆ ว่าถ้าคุณนับจำนวนครั้งที่เนื้อเรื่องพาไปยังธีมกรีก-โรมัน ทั้งในรูปแบบหลักและอีเวนท์ข้างเคียง เกมนี้อยู่ในท็อปและให้ความรู้สึกว่าโลกคลาสสิกถูกหยิบมาใช้บ่อยและสร้างสรรค์อยู่เสมอ

ในวงการที่คนไทยมักถกเถียงกันเรื่องจริยธรรมของความสัมพันธ์แบบนอกใจ งานที่ถูกหยิบมาพูดถึงบ่อยครั้งคือ 'Netsuzou Trap' ซึ่งหลายคนเรียกสั้น ๆ ว่า 'NTR' ในแง่ของการตีความการนอกใจแบบไม่ใส่ความโป๊เกินไป ฉันรู้สึกว่าที่ทำให้ชาวนักเขียนไทยหันมาเขียนวิจารณ์กันมากเป็นเพราะมันเล่นกับเส้นบาง ๆ ระหว่างมิตรภาพและความรักที่ลามเป็นการทรยศ ตัวละครถูกออกแบบให้เกิดความไม่ชัดเจนในเจตนา ทำให้บทสนทนาและการกระทำกลายเป็นจุดโต้แย้งทางจริยธรรมมากกว่าความใคร่ สำนวนวิจารณ์จากนักเขียนไทยชอบชี้ว่ามังงะแบบนี้ทำให้คนอ่านต้องตั้งคำถามหลายอย่าง เช่น การยอมรับความสุขส่วนตัวแลกกับการทำร้ายความสัมพันธ์คนอื่นเป็นสิ่งที่เรื่องพยายามจะอธิบายหรือไม่ และการนำเสนอฉากความใกล้ชิดในเวอร์ชันที่ไม่เน้นภาพโป๊ช่วยให้โทนเรื่องกลายเป็นการทดลองจิตวิทยามากกว่าการยั่วยุ ซึ่งนั่นเองเป็นสิ่งที่ทำให้บทวิจารณ์มีความเข้มข้นและหลากหลาย จบด้วยความคิดที่ว่าแม้จะไม่ชอบเนื้อหา แต่การมีมุมมองต่าง ๆ ก็ทำให้วงการวรรณกรรมน่าสนใจขึ้น

การดู 'Saint Seiya' ครั้งแรกทำให้ฉันติดใจการนำเอาตำนานกรีกมาถ่ายทอดเป็นฉากต่อสู้ที่ยิ่งใหญ่และอารมณ์หนักแน่น การเล่าเรื่องใน 'Saint Seiya' ใช้กรอบของเทพเจ้ากรีก—เช่น อาธีนา ฮาเดส และโพไซดอน—มาเป็นแรงขับเคลื่อนของพล็อต และฉากสงครามเทพใน 'Hades' arc หรือการบุกทะเลของโพไซดอนใน 'Poseidon' arc คือตัวอย่างที่ชัดเจนว่าผู้สร้างเอาตำนานดั้งเดิมมาขยายเป็นซีเควนซ์แอ็กชันแบบอนิเมะ ฉันชอบว่าซีรีส์ไม่ได้จำกัดตัวเองแค่ใส่ชื่อเทพ แต่ยังพยายามใส่ความขัดแย้งทางศีลธรรมและโชคชะตาแบบโศกนาฏกรรมกรีก ทำให้ตัวละครแบบนักรบชายและหญิงทั้งหลายมีมิติ และฉากสุดท้ายที่คนดูรู้สึกหายใจไม่ทั่วท้องก็ยังคงตรึงใจทุกครั้งที่ย้อนกลับมาดู

ย้อนกลับไปเมื่อครั้งที่ผมเปิดดู 'Saint Seiya' เป็นครั้งแรก ความรู้สึกที่ได้เห็นเทพและฮีโร่ในคราบเกราะทองคำทำให้ผมตะลึงกับการนำตำนานกรีกมาใส่สไตล์ชวนลุยของชาวเชนอนิเมะ มุมมองของเรื่องไม่ได้ยึดติดกับบทเอกเทศของกรีกดั้งเดิม แต่หยิบเอาสัญลักษณ์อย่างเทพธิดา อัญเชิญอาวุธ และชะตากรรมของฮีโร่ มาตั้งเป็นแกนกลางของสงครามและมิตรภาพ แถมยังใช้ภาพลักษณ์ของดวงดาวและกลุ่มดาวเป็นตัวแทนชั้นเชิงทางอารมณ์ ซึ่งกลายเป็นภาษาภาพเฉพาะตัวที่ตราตรึงคนดูรุ่นน้องด้วย นอกจากนั้นยังมีตัวอย่างจากเกมอย่าง 'Kid Icarus' ที่ตีความเรื่องอิคารัสให้กลายเป็นการผจญภัยแบบพิกเซล มีการย่อความซับซ้อนของตำนานลงให้เล่นง่าย แต่ยังคงหัวใจของเรื่อง—การทะยานสูงและตกลงมา—เอาไว้ ทั้งสองแบบแสดงให้เห็นว่าอนิเมะและเกมญี่ปุ่นมักไม่รีโปรดิวซ์ตำนานแบบตรงตัว แต่เลือกคาแรคเตอร์ สัญลักษณ์ และแก่นเรื่อง (เช่น ความทะนง ความสูญเสีย ความบาป) มาทำให้เข้ากับโทนเรื่องที่ต้องการ ผลลัพธ์คือเรื่องราวที่คุ้นเคยแต่มีรสชาติเฉพาะตัว เหมือนเอามื้อเย็นแบบคลาสสิกไปปรุงใหม่ในจานสมัยใหม่ ชอบตรงที่มันยังคงทำให้ใจเต้นได้ทุกครั้งเวลาเห็นเทพปรากฏตัวบนจอ

น่าประทับใจที่ผลงานหนึ่งชี้ชัดถึงร่องรอยของแรงบันดาลใจจากภาพยนตร์หลายเรื่อง แต่ต้นฉบับมังงะที่ผู้กำกับดัดแปลงมาจริงๆ ก็คือ 'Oldboy' ซึ่งเป็นมังงะญี่ปุ่นที่มีโทนมืดและความแปลกประหลาดแบบดิบๆ การอ่านต้นฉบับทำให้ฉันเห็นชัดว่าบรรยากาศความแค้นและการกักขังที่ถ่ายทอดออกมาในหนังนั้นมีรากที่มาจากแผงภาพของมังงะมากพอสมควร โดยเฉพาะฉากที่ตัวเอกต้องต่อสู้กับความจริงที่ถูกปิดบัง ซึ่งในมังงะมีรายละเอียดจิตวิทยาและความโหดร้ายในเชิงสัญลักษณ์ที่หนังพยายามสื่อเป็นภาพเคลื่อนไหว ฉากต่อสู้ในคอร์ริดอร์ที่กลายเป็นซีนคลาสสิกในเวอร์ชันภาพยนตร์ก็ถูกยกระดับจากการจัดเลย์เอาต์แผงภาพให้กลายเป็นช็อตต่อช็อตที่ชัดเจนมากขึ้น ความรู้สึกต่อต้นฉบับสำหรับฉันคือมันไม่ใช่แค่พล็อตแก้แค้นทั่วไป แต่เป็นงานที่เล่นกับการเปิดปิดข้อมูลและการทรมานทางใจ ซึ่งผู้กำกับนำไปผสมกับเทคนิคภาพยนตร์จากหนังทั้งเก้าเรื่องที่ว่ามา จนได้เวอร์ชันที่เข้มข้นและมีเอกลักษณ์ของตัวเอง