สมคิด พุ่มพวง มีเพลงฮิตเพลงใดที่คนไทยจำได้

เพลงแรกที่โผล่มาในหัวคือ 'The Chipmunk Song (Christmas Don't Be Late)' — เวอร์ชันคลาสสิกจากซีรีส์และอัลบั้มเทศกาลที่คุ้นหูมากจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของบรรยากาศคริสต์มาสในหลายบ้าน ฉันโตมากับการ์ตูนและบรรยากาศงานเลี้ยงปีใหม่ที่มักเปิดเพลงนี้บ่อย ๆ เสียงร้องแหลมๆ แบบชิพมังค์ทำให้เพลงมันติดหูสุด ๆ แล้วพอมีหนัง 'Alvin and the Chipmunks' เข้ามา เพลงเก่า ๆ เหล่านี้ก็ถูกเอามาปัดฝุ่นใหม่ ทำให้คนรุ่นต่าง ๆ ได้ยินอีกครั้ง ในบ้านเพื่อน ๆ หรือในช็อปปิ้งมอลล์ช่วงปลายปี เพลงนี้มักจะโผล่มาเสมอ เหมือนเป็นสัญลักษณ์ความสนุกและความน่ารักของตัวการ์ตูน มุมมองของฉันคือความทรงจำร่วมทางวัฒนธรรมสำคัญกว่าความเป็นฮิตเชิงพาณิชย์ เพลงนี้เลยมีโอกาสถูกจำได้มากที่สุดในบริบทของเทศกาล และนั่นทำให้คนไทยจำนวนไม่น้อยพูดถึงหรือฮัมทำนองนี้ได้แม้จะไม่ใช่แฟนเพลงตัวจริงก็ตาม

ฉันมักจะชอบขุดเรื่องราวเบื้องหลังเพลงไทยเก่า ๆ ที่คนฮัมตามโดยไม่รู้ด้วยซ้ำว่าคนแต่งเป็นใคร แต่กับชื่อ 'ปองพล อดิเรกสาร' ข้อมูลที่เป็นที่รู้จักแพร่หลายนั้นค่อนข้างจำกัดและมีการสะกดชื่อหรือการขึ้นเครดิตที่หลากหลาย ซึ่งทำให้ยากต่อการสรุปรายการเพลงฮิตแบบตายตัว ในฐานะแฟนเพลงรุ่นใหญ่ ฉันชอบมองว่าองค์ประกอบสำคัญคือการยอมรับจากผู้ฟัง — บางคนในวงการอาจมีบทบาทเป็นผู้แต่ง บางครั้งเป็นผู้เรียบเรียงหรือโปรดิวเซอร์ที่คนทั่วไปจะไม่ค่อยจดจำชื่อมากนัก ถ้าลองไล่ดูเครดิตบนปกอัลบั้มหรือในทะเบียนลิขสิทธิ์เพลง จะเห็นภาพชัดขึ้นว่าชื่อใดถูกระบุว่าเป็นผู้แต่งเพลงโดยตรง เพราะเพลงฮิตที่คนไทยจดจำมักมีหลายฝ่ายร่วมสร้าง และชื่อที่ปรากฏในสื่ออาจสลับกันไปตามการสะกดหรือการใช้ชื่อย่อ ความรู้สึกโดยรวมเมื่อพยายามตามหาผลงานของบุคคลที่ไม่เป็นที่รู้จักวงกว้างแบบนี้คือความเพลิดเพลินและความท้าทาย ผมมักนึกถึงบทเพลงที่เคยได้ยินครั้งแรกในวิทยุหรือในซีดีเก่า ๆ แล้วค่อย ๆ ตามหาว่าใครเป็นคนแต่ง แม้จะยังบอกรายชื่อเพลงฮิตที่ชัดเจนในกรณีของชื่อที่คุณถามไม่ได้ แต่ถ้าคุณมีการสะกดชื่อแบบอื่นหรือรู้ว่าชื่อปรากฏในอัลบั้มของศิลปินคนใด อยู่ดี ๆ เรื่องนี้จะกลายเป็นการตามล่าที่สนุก และผมยินดีเล่าเรื่องราวเบื้องหลังให้ฟังต่อเมื่อมีเงื่อนงำเพิ่มเติม

เราอยากแนะนำเพลงหนึ่งที่คนไทยควรลองฟังคือ '忘情水' เพราะมันเป็นเพลงที่จับใจคนฟังได้ง่ายและร้องตามได้ทันที เสียงร้องของลิวเต๋อหัวในเพลงนี้เต็มไปด้วยความอบอุ่นและน้ำเสียงที่ใส่ความรู้สึกอย่างพอดี ไม่ว่าจะเป็นช่วงท่อนทำนองที่เรียบง่ายหรือพีคในคอรัส ทุกทีที่ฟังแล้วจะรู้สึกเหมือนมีคนเล่าเรื่องรักให้ฟังด้วยน้ำเสียงที่จริงใจ เพลงมีจังหวะกลาง ๆ ซึ่งทำให้มันเหมาะกับการเปิดฟังเวลานั่งหรี่ไฟเบา ๆ หรือจะเปิดตอนเดินทางไกลก็เข้ากับบรรยากาศได้ดี อีกอย่างที่ทำให้เพลงนี้เด่นคือเนื้อร้องที่ใส่คำซ้ำและภาพเปรียบเปรยง่าย ๆ ทำให้คนต่างภาษา อย่างคนไทย สามารถจับความหมายคร่าว ๆ ได้จากเมโลดี้และอารมณ์ของนักร้อง ไม่นับรวมความฮิตในวงการคาราโอเกะที่หลายคนสามารถส่งเสียงร่วมได้เต็มที่ นอกจากนั้นยังมีเวอร์ชันการแสดงสดที่มักดึงอิมแพ็คของผู้ฟังได้อย่างแรง ทำให้เพลงนี้เป็นประตูดี ๆ ในการเริ่มรู้จักเสียงและสไตล์ของลิวเต๋อหัวสำหรับคนที่ยังไม่เคยฟัง ถ้าอยากลอง เริ่มจากเวอร์ชันสตูดิโอแล้วตามด้วยการแสดงสด จะเห็นความแตกต่างและความสวยงามของการเรียบเรียงเพลงได้ชัดขึ้น เสียงร้องของเขาทำให้เพลงนี้ยังคงมีเสน่ห์แม้เวลาจะผ่านไปนานแล้ว

ส่วนใหญ่เมื่อพูดถึง 'บุพเพสันนิวาส' เพลงที่ผมเชื่อว่าคนไทยจำได้มากที่สุดคือทำนองธีมหลักที่เล่นเป็นแบ็กกราวน์ในหลายฉากสำคัญ ทำนองนี้ไม่ใช่แค่เพลงประกอบธรรมดา แต่เป็นเสมือนเครื่องมือเล่าเรื่องที่ลากความรู้สึกของผู้ชมไปกับพล็อต ระหว่างที่ตัวละครสองคนเดินคุยในวังหรือฉากย้อนอดีต เสียงเมโลดี้ที่ผสมองค์ประกอบดนตรีไทยกับออเคสตร้าทำให้ฉากดูหนักแน่นและอบอวลไปด้วยความโหยหา คนรักซีรีส์หลายคนจำเมโลดี้นี้ได้แม้แค่ไม่กี่โน้ตแรก เพราะมันถูกเปิดซ้ำในช่วงจังหวะสำคัญจนกลายเป็น 'สัญลักษณ์' ของเรื่อง ในสายตาของผม เพลงประเภทนี้ทำหน้าที่สองอย่างพร้อมกัน คือสร้างบรรยากาศทางประวัติศาสตร์และทำให้คนรุ่นใหม่เข้าถึงได้ง่าย ใครที่ชอบดนตรีสากลแบบในหนังอย่าง 'La La Land' อาจจะชื่นชมว่าการผสมผสานดนตรีพื้นเมืองกับองค์ประกอบสมัยใหม่สามารถทำให้เรื่องราวมีพลังทางอารมณ์ได้เท่าเทียมกัน กับฉากรักที่หวานแต่มีน้ำหนัก เพลงธีมหลักของ 'บุพเพสันนิวาส' ทำให้ฉันนึกถึงความอบอุ่นแบบนั้น และนั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมทำนองนี้ถึงติดหูและอยู่ในความทรงจำของคนดูไทยหลายคนท้ายที่สุด

เพลงที่คนมักนึกถึงเมื่อพูดถึงนก ฉัตรชัยสำหรับฉันคือ 'ฝากรักไว้ที่ดาว' — ทำนองที่ติดหูและเนื้อร้องเรียบง่ายแต่เต็มไปด้วยภาพจำ ทำให้เพลงนี้เล่นซ้ำในหัวได้ง่ายมาก ฉันชอบส่วนฮุคที่ร้องถึงการฝากความหวังไว้กับสิ่งที่ไกลและใหญ่กว่า เพราะมันให้ทั้งความโหยหาและความอบอุ่นพร้อมกัน เมื่อฟังเพลงนี้ในเวอร์ชันอะคูสติกด้วยกีตาร์โปร่งแล้วจะเห็นมุมที่เปราะบางของเสียงร้องมากขึ้น ซึ่งต่างจากเวอร์ชันออเคสตราที่ฟังดูยิ่งใหญ่กว่าเล็กน้อย เพลงนี้เลยกลายเป็นหนึ่งในเพลงที่หลายคนเอาไว้เปิดเวลาอยากคิดถึงใครสักคน และมักจะถูกนำไปคัฟเวอร์ในงานสังสรรค์หรือโชว์เล็กๆ เสมอ ทำให้มันยังคงอยู่ในความทรงจำของคนหลายรุ่นได้ไม่ยาก

แฟนเพลงรุ่นเก่าจะจดจำเสียงและเสน่ห์ของเขาได้ทันที แม้จะจำชื่อเพลงฮิตทั้งหมดไม่ได้ทุกรายการ แต่ความรู้สึกจากเพลงของจิรศักดิ์ ปานพุ่มคือเพลงบัลลาดที่เน้นเมโลดี้ละมุนและเนื้อเพลงพูดตรงถึงหัวใจ ผมติดตามผลงานของเขามาตั้งแต่ยุคที่เพลงไทยยังให้ความสำคัญกับการเล่าเรื่องในเนื้อร้องมากกว่าจังหวะเร็วๆ ผลงานฮิตของเขามักถูกนำไปร้องตามงานเลี้ยง งานแต่งงาน หรือถ่ายทอดอารมณ์ผ่านคอนเสิร์ตเล็กๆ ที่ฟังแล้วเกาะติดความทรงจำ หลายเพลงมีเวอร์ชันคัฟเวอร์โดยนักร้องรุ่นใหม่ซึ่งช่วยยืดอายุของเพลงเหล่านั้นให้คงอยู่ต่อ โดยรวมแล้ว ถ้าต้องนับผลงานฮิตของเขาก็จะเห็นเป็นชุดเพลงบัลลาดรักที่โดดเด่นทั้งเมโลดี้และการเรียบเรียงเสียงประสาน เหมาะสำหรับคนที่ชอบเพลงที่ฟังแล้วคิดตามได้ง่ายและติดหูได้นาน

เพลงของสยาม บุญสมที่คนมักเอ่ยถึงบ่อยมีหลายเพลงที่กลายเป็นซิงเกิลติดหูในช่วงหนึ่งของวงการเพลงลูกทุ่ง-เพื่อชีวิตไทย ผมชอบเริ่มพูดถึง 'คิดถึงบ้านนา' เพราะเพลงนี้จับโทนอารมณ์บ้านๆ ได้ดี เสียงร้องมีความอบอุ่นและท่อนฮุกจำง่าย ทำให้คนฟังร้องตามได้ทุกเวที อีกเพลงอย่าง 'หัวใจบ่มีเจ้าของ' โดดเด่นด้วยเมโลดี้ช้าๆ ที่ทำให้เนื้อเพลงเศร้าเข้าถึงมากขึ้น ทั้งสองเพลงนี้มักถูกนำไปร้องสดในงานท้องถิ่นหรือรายการวิทยุเก่าๆ บ่อยครั้ง ยังมีเพลงจังหวะกลางๆ อย่าง 'คนทิ้งปากซอย' ที่มีความขำปนน้ำตา และเพลงรักไกลอย่าง 'รักคนไกล' ซึ่งมีกลิ่นอายเพลงโศกและอ่อนโยน ผมรู้สึกว่าแต่ละเพลงแสดงมุมที่ต่างกันของศิลปินคนนี้ ทำให้ภาพรวมของผลงานดูหลากหลายและเข้าถึงผู้ฟังได้หลายกลุ่ม

เพลงหลักจากการ์ตูนสเมิร์ฟที่ดังสุดในความทรงจำของคนไทยมักเป็นทำนองง่ายๆ ที่ใครก็ฮัมตามได้ — นั่นคือท่อนที่มักถูกเรียกกันว่า 'The Smurf Song' เวอร์ชันดั้งเดิมที่มีเมโลดี้ติดหูและท่อน 'ลา ลา ลา' ซ้ำๆ ซึ่งเข้าสู่บ้านเราผ่านการฉายทางทีวีสมัยเด็ก ๆ ของหลายคน ผมมองว่าเหตุผลที่เพลงนี้ติดหูคนไทยเป็นเพราะโครงสร้างเพลงเรียบง่าย ลีลาการร้องแบบหมู่ และจังหวะที่ชวนขยับ ทำให้มันเป็นเพลงที่เด็ก ๆ ร้องตามได้ง่าย เวลาพากย์ไทยมักจะปรับเนื้อให้เข้ากับอารมณ์สดใสของการ์ตูน ทำให้คนรุ่นก่อนถึงปัจจุบันจำได้ทันทีเมื่อได้ยินทำนอง อีกอย่างคือมันกลายเป็นเพลงสังสรรค์เล็ก ๆ — ปาร์ตี้เด็ก วันเกิด หรือแม้แต่ร้องเล่นกันในโรงเรียน เพลงนี้มักถูกดึงออกมาใช้อยู่บ่อย ๆ ในมุมมองส่วนตัว ผมยังรู้สึกว่าสิ่งที่ทำให้เพลงสเมิร์ฟเด่นไม่ใช่แค่ทำนอง แต่เป็นภาพจำของตัวละครสีฟ้า เวลาได้ยินทำนองแค่นิดเดียวก็พาให้คิ้วยกและยิ้มนิด ๆ นี่แหละคือพลังง่ายๆ ของเพลงประกอบการ์ตูนที่อยู่กับคนไทยมานาน

พอพูดถึงชื่อยืนยง โอภากุล ภาพแรกที่ผุดขึ้นมาในหัวคือซาวด์กีตาร์ชัดๆ กับท่อนฮุคลากติดหูอย่าง 'เมดอินไทยแลนด์' — เพลงนี้แทบจะเป็นบัตรประชาชนทางวัฒนธรรมของคนไทยแล้ว ฉันชอบความง่ายแต่หนักแน่นของมัน ท่อนฮุกจำง่าย เสียงร้องมีเอกลักษณ์ แถมเนื้อหาแตะประเด็นความเป็นไทยแบบไม่หวือหวา ทำให้ไม่ว่าใครจะเกิดในยุคไหนก็ร้องตามได้โดยไม่ต้องฝึกเยอะ ได้ยินทีไรก็อยากลุกขึ้นร้องพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นงานเลี้ยงสังสรรค์ คอนเสิร์ทบรรยากาศลุกเป็นไฟ หรือแม้แต่การแชร์คลิปสั้นในโลกออนไลน์ เพลงนี้ยังคงถูกหยิบมาใช้เพื่อย้ำความภาคภูมิใจหรือมุกหยอกล้อกันเองในหมู่เพื่อนฝูง เมื่อไหร่ที่ได้ยินคอรัส ทุกคนมักจะยืนขึ้นพร้อมกันและร้องตามแบบไม่ต้องคิด นั่นแหละคือเหตุผลที่เพลงของยืนยงข้ามรุ่นได้ เพราะมันทำให้คนที่แตกต่างมารวมกันได้ในท่อนเดียว

ตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้ยินเสียงของ 'ปุ๊ กรุงเกษม' ผมหยุดร้องตามไม่ได้เลย — เพลงที่คนไทยยังคงร้องได้กันบ่อยๆ ได้แก่ 'สุดใจ', 'คนใจง่าย' และ 'ลมหายใจ' สไตล์ของเพลงพวกนี้มีทั้งบัลลาดชัดเจน ผ่อนหนักผ่อนเบา พาร์ทฮุคที่ติดหูทำให้คนจากหลายเจนฯ ยกมาเปิดในงานเลี้ยงหรือคาราโอเกะบ่อย ๆ เสียงเรียบ ๆ แต่มีพลังของ 'สุดใจ' ทำให้คนร้องได้ด้วยอารมณ์ ส่วน 'คนใจง่าย' นั้นเป็นเพลงที่พวกเพื่อน ๆ มักจะเลือกเวลาต้องการบรรยากาศสนุกปะปนเศร้า ในขณะที่ 'ลมหายใจ' เป็นเพลงที่คนสูงอายุมักจะรู้สึกผูกพันเมื่อต้องการเพลงอบอุ่น ๆ ผมมักเห็นคนหยิบเพลงเหล่านี้มาเล่นเมื่อคืนสังสรรค์ เพราะท่อนฮุกง่ายต่อการจดจำและคอร์ดไม่ซับซ้อน เหมาะทั้งคนร้องเล่นสดและคนที่หาเพลงร้องแบบร่วมกันเป็นกลุ่ม ทำให้เพลงของ 'ปุ๊ กรุงเกษม' ยังคงมีชีวิตในสังคมไทยจนถึงวันนี้