หนังสือ 'ใครบางคน' มีฉบับแปลภาษาไทยหรือไม่?

สืบเนื่องจากชื่อหนังสือที่สั้นและกลาง ๆ อย่าง 'ใครบางคน' มันสะดวกที่จะเกิดการเข้าใจผิดได้ง่าย ๆ ในฐานะคนรุ่นใหม่ที่ชอบอ่านทั้งนิยายแปลและของไทย ฉันพบว่ามีสามแนวทางเป็นไปได้เมื่อเจอชื่อนี้: (1) ไม่มีฉบับแปลอย่างเป็นทางการที่เป็นที่รู้จัก อาจเป็นงานที่เผยแพร่ในวงจำกัด (2) มีฉบับแปลจริงแต่ถูกตั้งชื่อไทยต่างออกไปจนหาไม่เจอจากชื่อเดียว และ (3) เป็นผลงานของนักเขียนไทยที่ใช้ชื่อนั้นอยู่แล้ว แต่ไม่ได้เป็นหนังสือขายทั่วไป

การรับมือกับความกำกวมแบบนี้จากมุมฉันคือเก็บข้อมูลประกอบ เช่น บันทึกประโยคเด่น ๆ หรือชื่อผู้แต่งที่แน่นอน จะช่วยจำแนกได้เร็วกว่า ทั้งยังทำให้การหาเล่มต้นฉบับหรือฉบับแปลมีโอกาสสูงขึ้น และแม้จะไม่ได้เจอเล่มที่ตั้งใจ บ่อยครั้งการค้นหาแบบนี้ก็พาไปพบงานอื่นที่โผล่มาเป็นของแถมจนประทับใจได้เหมือนกัน

ชื่อเรื่อง 'ใครบางคน' ทำให้ความสับสนเกิดขึ้นได้ง่ายเพราะคำแปลของงานต่างประเทศมักถูกตั้งชื่อใหม่ในไทยจนแทบหาต้นฉบับไม่เจอเลย ฉันมองเรื่องนี้จากมุมคนอ่านที่ชอบสะสมหนังสือแปลยาวนาน: มีกรณีที่หนังสือต้นฉบับภาษาอังกฤษหรือภาษาต่างประเทศใช้คำสั้น ๆ อย่าง 'Someone' หรือ 'Somebody' แล้วพอเข้ามาในตลาดไทย ผู้แปลหรือสำนักพิมพ์ดันตั้งชื่อไทยให้ต่างไปเพื่อให้ดูน่าสนใจขึ้น ผลเลยเหมือนกับว่ามีหลายเล่มที่ถูกเรียกแบบเดียวกัน ทั้งที่เนื้อหาและผู้แต่งต่างกันสุดขั้ว

ในประสบการณ์ของฉัน ความเป็นไปได้ที่มีเล่มชื่อ 'ใครบางคน' แปลเป็นไทยแบบเป็นทางการนั้นมีสองทางหลัก: หนึ่งคืออาจไม่มีฉบับแปลที่เป็นที่รู้จักในวงกว้างเลย—เล่มนั้นอาจเป็นงานสั้น บทความ หรืองานอิสระไม่ใช่นวนิยายที่ออกเป็นเล่ม หนทางที่สองคือมีการแปลจริง แต่สำนักพิมพ์ตั้งชื่อไทยคนละแบบกับต้นฉบับ ทำให้ถ้าค้นด้วยชื่อไทยลำบากขึ้นสุด ๆ การปะติดปะต่อข้อมูลระหว่างชื่อภาษาไทย ชื่อภาษาอังกฤษ และชื่อผู้แต่งจึงสำคัญมากกว่าการมองแค่ชื่อเดียว

ถ้าจะให้เล่าจากมุมของคนที่ชอบเดินตลาดนัดหนังสือและแลกเปลี่ยนกับบรรณารักษ์ ร้านหนังสือมือสองบอกว่าบ่อยครั้งคนมาถามด้วยชื่อนี้แล้วก็พบว่าเป็นเล่มคนละเรื่องเลย ฉันมักจะแนะนำให้เก็บข้อมูลอย่างชื่อผู้แต่งหรือบรรยายเนื้อหาเป็นคีย์เพิ่มเติม เพราะชื่อเดียวอาจมีความคลุมเครือสูง นอกจากนี้ยังมีโอกาสว่า 'ใครบางคน' อาจเป็นชื่อผลงานจากผู้เขียนไทยด้วย—งานกลอน นิยายสั้น หรือรวมเรื่องสั้นจากนิตยสารที่ไม่ถูกตีพิมพ์เป็นเล่มใหญ่ เลยไม่แปลกที่จะหาข้อมูลยาก

ท้ายสุดมุมมองส่วนตัวของฉันง่าย ๆ ว่าอย่าปิดโอกาสให้ความสับสนกลายเป็นอุปสรรค ถ้ารักตัวเรื่องจริง ๆ การตามรอยผู้แต่งหรือสำนวนบางตอนจะช่วยให้เจอเล่มที่ถูกต้องได้เร็วกว่าการยึดติดกับชื่อเดียว ข้อดีคือระหว่างการตามหาเราจะได้เจองานอื่น ๆ ที่น่าสนใจไปด้วย เหมือนการขุดพบแผ่นดินเล็ก ๆ ของนักอ่านคนหนึ่งที่ไม่เคยว่างเปล่า