อวตาร เต็มเรื่อง ความยาวกี่นาที

นั่งดูจนลืมเวลาก็ไม่เกินไปที่จะบอกว่า 'Avatar: The Way of Water' ยาวถึง 192 นาทีเมื่อรวมเครดิตท้ายเรื่องแล้ว — คือประมาณสามชั่วโมงสิบสองนาทีเต็ม ๆ ฉันรู้สึกว่ามันเหมือนเดินทางหนึ่งทริปยาวที่ให้เวลากับตัวละครและโลกใต้ทะเลได้หายใจเต็มที่ ความยาวนี้ทำให้ฉากสำคัญได้หายใจ ไม่ว่าจะเป็นตอนไล่ล่ากับสัตว์ทะเลยักษ์ ฉากสู้ที่ใช้สิ่งแวดล้อมเป็นองค์ประกอบ หรือโมเมนต์เงียบ ๆ ระหว่างครอบครัวที่ยืดออกมาจนรู้สึกจริงจัง เครดิตท้ายเรื่องเองก็ใช้เวลาพอสมควร — ประมาณสิบถึงสิบห้านาทีแล้วแต่เวอร์ชันที่ฉายในแต่ละประเทศ ดังนั้นถ้าคิดจะดูแบบไม่มีพัก เตรียมตัวกินน้ำและปะทิวให้พร้อม ความยาว 192 นาทีทำให้ผู้กำกับมีพี้นที่พอสำหรับงานวิชวลเอฟเฟกต์และการบอกเล่าโทนช้าบ้างเร็วบ้าง แต่ไม่ใช่ทุกคนจะชอบภาพยนตร์ที่ใช้เวลามากขนาดนี้ ถ้าเป็นคนชอบรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ และโลกที่ทุ่มเทกับการสร้างสรรค์ ฉันว่าเวลานี้เหมาะสม แต่ถาใครอยากดูแบบกระชับ อาจรู้สึกยืดยาดบ้าง — ส่วนฉันยังชอบความกล้าที่ให้หนังได้หายใจแบบนี้อย่างสบาย ๆ

ดิฉันตื่นเต้นเวลาได้คิดถึงเรื่องราวใหญ่ ๆ แบบนี้ เลยชอบรวบรวมแนวโน้มจากผลงานเก่า ๆ เพื่อคาดเดาว่า 'อวตาร 3' จะออกมาแบบไหน ความยาวฉบับเต็มยังไม่มีตัวเลขที่ยืนยันอย่างเป็นทางการ แต่ถ้านับจากแนวทางของผู้กำกับแล้วน่าจะไม่สั้นเท่าหนังคอมเมอร์เชียลทั่วไป ผู้กำกับมักให้พื้นที่กับโลกและตัวละครอย่างมาก ตัวอย่างเช่น 'Avatar' ฉบับปี 2009 ยาวประมาณ 162 นาที และ 'Avatar: The Way of Water' ก็ยาวราว 192 นาที ซึ่งแสดงให้เห็นแนวโน้มว่าตอนต่อ ๆ มาอาจยาวขึ้นหรืออย่างน้อยก็เกินสองชั่วโมงครึ่ง แนวโน้มนี้ทำให้ฉันคาดว่า 'อวตาร 3' มีสิทธิ์เดินสู่ช่วง 150–200 นาที หรือยาวกว่านั้นถ้าผู้กำกับต้องการเล่าเนื้อหาเชิงลึกของโลกพันเดอร่า เรื่องฉบับตัดฉาก ถ้าพูดตามประสบการณ์ของหนังขนาดนี้ มักมีฉบับที่มีฉากตัดหรือฟุตเทจที่ไม่เข้าโรงฉายให้ดูบนแผ่นบลูเรย์หรือสตรีมเป็นโบนัส เสมือนที่เกิดขึ้นกับหนังมหากาพย์หลายเรื่องที่จะปล่อยฉบับพิเศษหรือฉบับยาวต่อมา เพราะฉะนั้นเตรียมใจไว้ได้เลยว่าเมื่อถึงเวลาวางจำหน่ายแบบโฮมมีเดีย น่าจะมีคลิป 'deleted scenes' และอาจมี 'extended edition' ให้เก็บอยู่สำหรับคนอยากดูโลกนั้นเต็ม ๆ แบบไม่มีการหั่นฉากกระชับมากนัก

หนังเรื่อง 'อวตาร' ของเจมส์ คาเมรอนนี่แหละ เข้าฉายรอบปฐมทัศน์ครั้งแรกวันที่ 10 ธันวาคม 2009 ที่ลอนดอน ส่วนฉายทั่วไปเริ่มวันที่ 18 ธันวาคมปีเดียวกัน ตอนนั้นจำได้ว่าการโปรโมตหนักมาก ทั้งเทคนิค 3D แบบใหม่และเรื่องราวในโลกแพนโดรา ผมติดตามข่าวสารเรื่องนี้ตั้งแต่เห็นทีเซอร์แรก บรรยากาศในโรงตอนนั้นตื่นเต้นสุดๆ คนต่อคิวซื้อตั๋วยาวเหยียด หนังทำรายได้ถล่มทลายจนกลายเป็นหนังทำเงินสูงสุดตลอดกาลไปหลายปี

ฉบับดั้งเดิมที่ออกฉายในโรงหนังเมื่อปี 1990 มีความยาวราว 102 นาที ในเวอร์ชันฉายโรงโดยรวมจะเห็นว่าเกือบทุกฉบับพากย์ไทยที่เป็นการฉายเชิงพาณิชย์จะรักษาระยะเวลาใกล้เคียงกับงานต้นฉบับไว้มากที่สุด สิ่งที่ผมชอบคือบรรยากาศแบบหนังวัยรุ่นยุคเก่า—การตัดต่อและจังหวะเล่าเรื่องทำให้รู้สึกกระชับกว่าผลงานยุคใหม่หลายเรื่อง ซึ่งก็แปลว่าถ้ามาดูในเวอร์ชันพากย์ไทยที่เป็นดีวีดีหรือบลูเรย์ ภาพและเสียงพากย์จะซิงก์กันกับฉากและคัตที่ควรจะมีครบ ส่วนเวอร์ชันที่ฉายทางโทรทัศน์หรือที่ผ่านการเซ็นเซอร์สำหรับเด็ก อาจเห็นเวลารวมลดลงบ้างเพราะมีการตัดฉากหรือย่อเครดิตท้ายเรื่อง ความประทับใจสุดท้ายคือระยะเวลา 102 นาทีสำหรับ 'Teenage Mutant Ninja Turtles (1990)' ให้ความรู้สึกพอดีสำหรับหนังผจญภัย-คอมเมดี้ยุคก่อน จะได้ดูครบทั้งฉากบู๊ การสร้างบรรยากาศ และความเป็นตัวละคร หากอยากได้สัมผัสแบบเต็มๆ ให้มองหาแผ่นที่ระบุว่าเป็นเวอร์ชันโรงหรือเวอร์ชันพากย์ไทยเต็มความยาว จะได้ไม่พลาดตอนจบหรือซีนสำคัญไป

ในฐานะแฟนหนังที่ชอบเปรียบเทียบเวอร์ชันต่าง ๆ ของภาพยนตร์ ผมมองว่าเรื่อง 'มหา'ลัย เหมืองแร่' ถ้าพูดถึงเวอร์ชันเต็มพากย์ไทยโดยทั่วไปจะอยู่ในช่วงประมาณหนึ่งชั่วโมงสี่สิบถึงสองชั่วโมง ข้อสังเกตคือการพากย์ภาษาไทยมักไม่ทำให้ความยาวเปลี่ยนแปลงมากนัก — ส่วนใหญ่เป็นการตัดหรือเติมเฉพาะช่วงเครดิตหรือสปอตโฆษณาสำหรับการออกอากาศทางทีวี ผมเคยเจอไฟล์พากย์ไทยบนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งที่เล่นอยู่ราว ๆ 1 ชั่วโมง 50 นาที (110 นาที) ซึ่งเป็นระยะที่รู้สึกว่าพอดีสำหรับเรื่องเล่าแนวมหาวิทยาลัยและฉากชีวิตในเหมืองที่ต้องใช้เวลาเล่า บางรุ่นที่เป็นตัดสำหรับออกทีวีอาจสั้นลงเป็นราว 85–95 นาที ในขณะที่ถ้ามีเวอร์ชันผู้กำกับ (director's cut) ก็มีโอกาสยาวขึ้นไปถึงราว 120–125 นาทีได้ สรุปสั้นแบบไม่เป็นทางการคือ ถาคเต็มพากย์ไทยน่าจะอยู่ระหว่าง 95–115 นาที แต่ถ้าคุณเห็นตัวเลขเฉพาะเจาะจง เช่น 110 นาทีหรือ 105 นาที นั่นก็ยังอยู่ในกรอบความเป็นไปได้ตามที่ผมพบและรู้สึกว่าเหมาะสมกับจังหวะหนังเรื่องนี้

การได้ดู 'อวตาร' ทั้งสองภาคคือประสบการณ์ที่ยอดเยี่ยมมากสำหรับคนที่หลงใหลในเรื่องราวของแพนดอร่า นักแสดงนำที่สร้างสีสันให้กับเรื่องนี้มีหลายคน แต่คนแรกที่ต้องพูดถึงคือแซม เวิร์ธธิงตัน ในบทเจค ซัลลี ตัวละครหลักที่ทำให้เราเห็นการเปลี่ยนแปลงจากมนุษย์สู่ชาวนาวีอย่างสมบูรณ์ ควบคู่ไปกับโซอี ซัลดานาในบทเนยตีรี เจ้าของภาษาที่สื่ออารมณ์ผ่านการแสดงได้อย่างน่าทึ่งแม้จะอยู่ในรูปแบบโมชั่นแคปเชอร์ ความน่าสนใจอีกอย่างคือการกลับมาของ สตีเฟน แลง ในบทพันเอก ไมลส์ ควอริช ที่กลายเป็นจุดขัดแย้งหลักของภาคสอง ส่วนซีซีเอช พาวเดอร์ก็โดดเด่นไม่แพ้กันในบทนีทิริ ลูกชายหัวป่วงของเจคที่สร้างสีสันได้อย่างไม่น่าเชื่อ

การได้ดู 'อวตาร' ในโรงภาพยนตร์ถือเป็นประสบการณ์ที่ยากจะลืมเลยทีเดียว วิวัฒนาการของเทคโนโลยี CGI ในรอบทศวรรษที่ผ่านมาทำให้ภาพทุกเฟรมสวยงามราวกับงานศิลปะ เรื่องราวอาจจะดูเรียบง่ายในโครงสร้าง แต่พลังของการเล่าเรื่องอยู่ที่รายละเอียดโลกแห่ง Pandora ที่ถูกสรรค์สร้างขึ้นมา ความสมจริงของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดและระบบนิเวศที่เชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง ทำให้เรารู้สึกราวกับได้เดินทางไปยังดาวดวงนี้ด้วยตัวเอง สิ่งที่ประทับใจสุดคือวิธีที่ Cameron สื่อสารแนวคิดเรื่องความสมดุลของธรรมชาติผ่านวัฒนธรรม Na'vi โดยไม่ทำให้ดูเป็นการสั่งสอน แต่แทรกอยู่ในทุกอณูของเรื่อง

บอกเลยว่าความยาวฉบับโรงของ 'One Piece: Stampede' อยู่ที่ประมาณ 101 นาที หรือราว 1 ชั่วโมง 41 นาที ซึ่งเป็นความยาวที่พอดีสำหรับหนังแอ็กชั่นผจญภัยที่ต้องการบาลานซ์ระหว่างฉากบู๊ที่ต่อเนื่องและการให้พื้นที่กับตัวละครหลายตัว หนังเล่าเรื่องในเทศกาลพ่อค้าแห่งโจรสลัดที่รวมตัวละครจากซีรีส์หลักมากมาย ดังนั้นเวลาเกือบชั่วโมงครึ่งจึงถูกจัดสรรมาอย่างแน่นเพื่อให้เกิดความต่อเนื่องของเนื้อหา ทั้งฉากเปิดตัวที่รวดเร็ว ฉากปะทะกันหลายจุด และบทสรุปที่ให้ความรู้สึกครบถ้วน รวมเครดิตท้ายเรื่องที่ยาวพอสมควรด้วย ซึ่งถ้านับรวมเครดิตทั้งหมด เวลาจริงที่นั่งดูในโรงอาจเข้าใกล้ 101 นาทีทั้งหมดมากกว่าที่คิดในตอนแรก ส่วนในมุมมองของการรับชม ความยาวนี้ให้จังหวะที่กระชับและไม่เอื่อย แต่ก็มีช่วงที่เนื้อหาแทรกสลับไปมาระหว่างตัวละครเยอะจนต้องตั้งใจดูถ้าจะตามทุกมุขและอีสเตอร์เอ็กซ์ (Easter egg) ของแฟนซีรีส์ได้หมด ฉากบู๊ถูกตัดต่อไวและมีไดนามิก ทำให้ไม่รู้สึกเบื่อระหว่างการชม แต่ก็ยังมีโมเมนต์สั้น ๆ ให้หายใจและเห็นมิตรภาพของลูกเรือหมวกฟางและตัวละครรับเชิญอื่น ๆ การจัดสรรเวลาในหนังทำให้ตัวละครหลายตัวได้โชว์ความสามารถของตัวเอง แม้จะคนละช่วงเวลาเท่านั้น จึงเป็นหนังที่ถ้าคุณเป็นแฟนซีรีส์จะได้รับความพึงพอใจมากกว่าคนที่ไม่คุ้นเคยกับบริบทของโลกโจรสลัดนี้ โดยปกติฉบับโรงของหนังฟีเจอร์อย่าง 'One Piece: Stampede' จะไม่ต่างกันมากในแต่ละประเทศ เวลาที่ประกาศตามโรงมักจะเป็น 101 นาทีเช่นเดียวกัน แต่บางรอบฉายพิเศษหรือฉบับที่มีการตัดต่อเฉพาะอาจมีความยาวต่างกันเล็กน้อย ส่วนฉบับดีวีดีหรือบลูเรย์มักจะเพิ่มฟีเจอร์พิเศษ เบื้องหลัง หรือคอมเมนทารีซึ่งจะทำให้เวลาในการดูรวมเพิ่มขึ้นถ้านับรวมสิ่งเหล่านั้นด้วย หากคำนึงถึงการจัดกิจกรรมดูพร้อมแก๊งค์หรือการพาเด็ก ๆ ไปด้วย เวลานี้ถือว่าไม่ยาวเกินไปและเหมาะกับการชมในช่วงเย็นหรือวันหยุดสั้น ๆ ท้ายที่สุด ความยาวประมาณ 101 นาทีของหนังทำให้มันเป็นมื้อความบันเทิงที่อิ่มและเข้มข้นพอให้รู้สึกว่าคุ้มค่าในการเสียเวลา แม้ว่าจะอยากเห็นฉากบุคคลสำคัญบางตัวนานกว่านี้บ้าง แต่รูปแบบการเล่าและการตัดต่อทำให้ฉันรู้สึกว่าทุกนาทีถูกใช้ให้เกิดสีสันและพลังของผลงาน นี่คือความยาวที่พาเราผ่านความเร้าใจและความสนุกได้เต็มที่ โดยส่วนตัวแล้วฉันออกจากโรงด้วยความตื่นเต้นและอยากกลับไปดูซ้ำอีกครั้ง

เมื่อพูดถึง 'อวตาร' แน่นอนว่าหลายคนคงนึกถึงหนัง sci-fi อลังการของเจมส์ คาเมรอนที่ปล่อยมาเมื่อปี 2009 ซึ่งสร้างปรากฏการณ์กระแสทั่วโลกด้วยเทคโนโลยี performance capture และโลกแพนดอร่าที่ออกแบบมาอย่างพิถีพิถัน จากที่ติดตามข่าววงการมาอย่างใกล้ชิด ตอนนี้มีการยืนยันแล้วว่าจะมีภาคต่อถึง 4 ภาคด้วยกัน! ภาค 2 'Avatar: The Way of Water' ออกแล้วเมื่อปลายปี 2022 โดยยังคงดำเนินเรื่องต่อกับครอบครัวซัลลี่บนแพนดอร่า ที่น่าสนใจคือแต่ละภาคจะสำรวจพื้นที่ใหม่ๆ ของดาว เช่น ภาคสองเน้นวัฒนธรรมชาวน้ำ ส่วนภาคสามและสี่ที่กำลังผลิตอยู่ก็จะพาเราไปรู้จักเผ่าต่างๆ อีกมากมาย คาเมรอนบอกไว้ว่าเขาอยากสร้าง saga แบบ 'Star Wars' สำหรับเจเนอเรชันใหม่ เพราะฉะนั้นแฟนๆ คงต้องเตรียมตัวติดตามกันยาวๆ เลยล่ะ

ความยาวเต็มเรื่องของ 'แจ็คสแปโร่ 3' ฉบับฉายโรงคือประมาณ 169 นาที ซึ่งถ้าแปลงเป็นชั่วโมงก็น่าจะราว 2 ชั่วโมง 49 นาที ฉบับนี้คือเวอร์ชันที่คนทั่วไปเห็นในโรงหรือสตรีมมิ่งหลัก ๆ และเป็นมาตรฐานที่มักจะถูกอ้างอิงเมื่อคนถามความยาวหนังเรื่องนี้ ฉันมักนึกถึงการนั่งดูหนังยาว ๆ แบบนี้พร้อมกับของว่างแล้วค่อย ๆ จมไปกับพล็อตและฉากบู๊ที่ต่อเนื่อง ถึงหนังจะยาว แต่จังหวะของ 'แจ็คสแปโร่ 3' ทำให้ช่วงที่ยืดยาวรู้สึกคุ้มค่า—มีทั้งการปะทะบนเรือ การเจรจา และช่วงที่ให้เวลาตัวละครได้เติบโต ถา่ยเทียบความยาวกับหนังมหากาพย์อย่าง 'The Lord of the Rings: The Return of the King' ฉันชอบความรู้สึกที่หนังยาว ๆ ให้พื้นที่เล่าเรื่องได้เต็มที่ แม้ว่าจะต้องเตรียมตัวตั้งใจดูให้ต่อเนื่องก็ตาม