เทพเจ้าญี่ปุ่น มีใครบ้างที่คนไทยรู้จักมากที่สุด?

รายชื่อเทพญี่ปุ่นที่คุ้นหูคนไทยมีไม่กี่องค์ที่โดดเด่นจริงๆ และสำหรับฉัน เหตุผลมักมาจากการที่เทพเหล่านั้นปรากฏในนิทานพื้นบ้าน สื่อบันเทิง และสถานที่ท่องเที่ยวที่คนไทยไปเห็นด้วยตาตัวเอง

เริ่มจาก 'Amaterasu' เทพีแห่งดวงอาทิตย์ซึ่งเป็นหนึ่งในตัวละครสำคัญของตำนานการก่อตั้งราชวงศ์ญี่ปุ่น คนไทยมักคุ้นชื่อนี้เพราะเรื่องราวของเธอถูกพูดถึงบ่อยในบทสรุปตำนานญี่ปุ่น และยังถูกหยิบยกมาเป็นแรงบันดาลใจในเกมอย่าง 'Okami' ทำให้ภาพลักษณ์เทพีผู้ให้แสงสว่างฝังอยู่ในความทรงจำของคนที่เล่นเกมหรือดูงานศิลป์เกี่ยวกับเทพ

อีกองค์ที่คนไทยรู้จักบ้างคือ 'Susanoo' เทพแห่งพายุและทะเลผู้มีเรื่องราวการสู้กับยักษ์ยามาตะโนะโอโรจิ ฉากการต่อสู้และการเสียสละของเขามักถูกอ้างอิงในอนิเมะหรือมังงะบางเรื่อง คนไทยที่ติดตามสื่อญี่ปุ่นจึงคุ้นชื่อนี้ ส่วน 'Tsukuyomi' เทพจันทร์จะรู้จักกันน้อยกว่า แต่ก็มีผลต่อการเล่าเรื่องในวรรณกรรมและสื่อบางชิ้น ทำให้ชื่อของทั้งสามพี่น้องนี้ยังคงโผล่ขึ้นมาเสมอเมื่อพูดถึงรากฐานตำนานญี่ปุ่น

โดยรวมแล้ว ฉันคิดว่าการที่ไทยรู้จักเทพพวกนี้เป็นผลจากการผสมผสานกันระหว่างตำนานที่ถูกเล่าใหม่ผ่านสื่อร่วมสมัยและการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม—คนเห็นศาลเจ้า รูปปั้น ภาพจากเกมหรืออนิเมะ แล้วความคุ้นเคยก็ตามมาอย่างเป็นธรรมชาติ

เราโตมากับเรื่องเล่าที่มักพูดถึงการเกิดโลกและเทพผู้ก่อตั้ง ดังนั้นเมื่อคนไทยอยากทำความเข้าใจรากของวัฒนธรรมญี่ปุ่น มักจะเริ่มจากสองชื่อสำคัญที่เป็นต้นกำเนิด

'Izanagi' และ 'Izanami' คือคู่เทพผู้ปั้นโลกและเกาะต่างๆ ตามตำนานญี่ปุ่น ภาพของการแยกจากกันหลังจากเกิดบุตรหลายองค์และเรื่องราวโลกหลังความตาย ทำให้เรื่องนี้ถูกยกมาเล่าในรูปแบบนิยายและละครเวทีในญี่ปุ่น บางครั้งคนไทยเห็นชื่อคู่นี้ในบทอธิบายวัดหรือพิพิธภัณฑ์เกี่ยวกับตำนานโบราณ

อีกองค์ที่ฉันชอบคือ 'Ryujin' เทพมังกรแห่งทะเล ซึ่งโผล่ในนิยายพื้นบ้านและภาพประกอบเรื่องราวเกี่ยวกับทะเล เมื่อดูภาพยนตร์หรือภาพวาดที่มีมังกรทะเล คนไทยหลายคนจะจำได้ว่าเป็นองค์เทพที่เกี่ยวกับคลื่นลมและโชคลาภจากท้องทะเล

สุดท้าย 'Tenjin' เทพแห่งการเรียนรู้ อาจไม่ดังเท่าเทพโชคลาภ แต่ผู้ที่สนใจวัฒนธรรมการศึกษาในญี่ปุ่นมักเจอชื่อเขา เวลาเห็นเด็กญี่ปุ่นไปขอพรเรื่องการสอบที่ศาลเจ้า คนไทยก็เริ่มเข้าใจเหตุผลว่าทำไมคนญี่ปุ่นเคารพเทพนี้ การได้เห็นพิธีและของบูชาเล็กๆ ทำให้ชื่อพวกนี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำทางวัฒนธรรม

ชื่อเทพที่โผล่บ่อยในร้านค้า ศาลเจ้า หรือสื่อญี่ปุ่น คือกลุ่มเทพที่คนไทยมักจะรู้จักเพราะเชื่อมโยงกับความโชคดี ความมั่งคั่ง หรือการค้าขาย ดิฉันเลยชอบแยกเป็นข้อสั้นๆ ให้ชัดเจนว่าทำไมชื่อพวกนี้ถึงติดหู

- 'Inari' : เทพจิ้งจอกผู้เกี่ยวข้องกับการเก็บเกี่ยวและความอุดมสมบูรณ์ สัญลักษณ์คือจิ้งจอกและโทริอิสีแดง ที่เห็นตามภาพถ่ายจากศาลเจ้าดังอย่าง Fushimi Inari ทำให้คนไทยเห็นบ่อยในสื่อท่องเที่ยว
- 'Ebisu' : เทพแห่งการประมงและการค้าขาย มักปรากฏในร้านค้าญี่ปุ่นและภาพวาดสไตล์โชจิน เป็นหน้าตาที่คนไทยคุ้นเคยเมาได้จากตุ๊กตาหรือตราโชคดี
- 'Daikokuten' : หน้าตายิ้มๆ ถือถุงเงิน เป็นสัญลักษณ์ความร่ำรวย ใครเห็นรูปนี้ในของตกแต่งหรือร้านอาหารญี่ปุ่นก็รู้สึกว่าเป็นสัญลักษณ์โชคลาภ
- 'Hachiman' : เทพนักรบที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของนักกีฬาและการปกป้อง บางครั้งปรากฏผ่านงานเทศกาลหรือสมบัติทางประวัติศาสตร์ที่คนไทยได้ยินกัน

ดิฉันเชื่อว่าการที่เทพกลุ่มนี้เป็นที่รู้จักในไทยเกิดจากความใกล้ชิดของภาพลักษณ์และวัตถุที่นำมาจำหน่ายหรือจัดแสดง มากกว่าการอ่านตำนานลึกซึ้ง ดังนั้นชื่อพวกนี้เลยติดตาติดใจง่ายและพกพาโชคมาให้บ้างในการท่องเที่ยวหรือของฝาก

รายชื่อเทพที่คนไทยคุ้นเคยอีกรูปแบบหนึ่งมักมาจากสื่อร่วมสมัยและเทศกาลที่จัดในไทย เรามองเห็นความเชื่อผสมกับความบันเทิงซึ่งทำให้ชื่อเทพบางองค์เป็นที่รู้จัก

ในมุมของฉัน 'Amaterasu' อาจเป็นชื่อแรกที่คนติดหูเพราะเป็นตัวแทนของดวงอาทิตย์และถูกอ้างอิงในงานศิลป์หลายชิ้น แต่ถ้าพูดถึงเทพที่เกี่ยวกับชีวิตประจำวัน คนมักเห็น 'Inari' จากศาลเจ้าพร้อมเสาโทริอิสีแดง ในขณะที่เทพแห่งทะเลอย่าง 'Ryujin' โผล่ในนิทานเกี่ยวกับการเดินเรือและการอธิบายปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ

ฉันคิดว่าสิ่งที่ทำให้เทพเหล่านี้โดดเด่นในสายตาคนไทยไม่ใช่แค่ชื่อ แต่เป็นภาพและเรื่องเล่าที่ติดตามมาด้วย—ไม่ว่าจะเป็นรูปปั้นในร้าน ญาติผู้ใหญ่ที่เล่าเรื่อง ชิ้นงานศิลป์ หรือฉากในซีรีส์ บางครั้งแค่เห็นภาพเดียวก็พอให้ชื่อกลายเป็นความคุ้นเคยได้อย่างไม่ยากเย็น