เราจะทำ ขลุ่ย ไม้ไผ่ เองที่บ้านได้อย่างไร?

กลิ่นไม้ไผ่ที่ถูกเปิดปล้องทีละอันทำให้ความคิดของฉันไหลเป็นไอเดียง่ายๆ สำหรับคนชอบทำของเล่นเสียงเอง

วัสดุที่ต้องมีแบบรวบรัดคือท่อไม้ไผ่ยาวพอประมาณ สว่านชุดเล็กๆ กระดาษทราย มีดคม และแว็กซ์หรือแทงเทียนเล็กน้อย ขั้นตอนแบบย่อที่ฉันใช้บ่อยคือ 1) ตัดท่อนไม้ไผ่ให้ตรงตามความยาวที่ตั้งใจ 2) เคาะปล้องภายในให้โปร่ง 3) ตัดปลายให้เป็นมุมสำหรับเป่า แล้วขัดให้เรียบ 4) เจาะรูนิ้วตามลำดับ ทดลองปิด-เปิดรูดูจนได้สเกลที่พอใจ

เทคนิคเล็กๆ ที่ช่วยได้คือการเริ่มจากรูนิ้วเล็กๆ ก่อนแล้วขยายทีหลัง โดยการขยายรูจะลดความสูงของโน้ตและตรงจุดนี้ฉันมักใช้คีร์หรือมีดเล็มทีละนิด การปรับความยาวท่อเป็นอีกวิธีหนึ่ง: ตัดปลายให้สั้นลงถ้าเสียงยังต่ำเกินไป ใช้แว็กซ์อุดเล็กๆ เวลามีการรั่วของลม แนะนำให้ลองเป่าร่วมกับเพลงง่ายๆ สเกลเพนทาโทนิกจะเล่นได้ง่ายกว่าและฟังเพราะแม้ยังเพิ่งเริ่ม ที่สำคัญคืออย่ากดดันตัวเองให้ได้ขลุ่ยสมบูรณ์แบบในวันเดียว ความสนุกอยู่ที่การทดลองและเสียงที่เกิดขึ้นระหว่างทำ มือของเราจะค่อยๆ จับวิธีการเป่าเองในไม่ช้า

พอพูดถึงขลุ่ยไม้ไผ่ ฉันมักนึกถึงเสียงเรียบง่ายแต่กินใจที่ฟังแล้วเหมือนได้ย้อนเวลาไปหาอะไรอบอุ่นๆ

สำหรับการทำแบบคลาสสิก เช่น ขลุ่ยสไตล์ชาวบ้านที่เป่าแบบเปิดปลาย เคล็ดลับสำคัญคือการเลือกปล้องที่ตรงและหนาพอจะรับแรงขณะเป่า การลับปากเป่าให้เป็นมุมเล็กๆ ช่วยให้ควบคุมลมได้ดีขึ้น ด้านการจูน ถ้าต้องการโน้ตแบบโต๊ะจีนหรือโน้ตโบราณ ให้มุ่งไปที่ตำแหน่งรูนิ้วที่ค่อนข้างห่างกันแล้วค่อยปรับขนาดรูทีหลัง เทคนิคการเติมผงไม้จิ๋วผสมกาวหรือแว็กซ์ภายในเล็กน้อยใช้แก้เสียงเพี้ยนเฉพาะจุดได้ดี

สุดท้ายนี้ เสียงที่อบอุ่นไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์แบบ แค่มีลมหายใจและจังหวะของมือเราเอง เสียงที่ได้มาจะบอกเล่าเรื่องราวเล็กๆ ของการลงมือทำ และนั่นทำให้ขลุ่ยไม้ไผ่ที่ทำเองมีค่าสำหรับการเล่นมากกว่าการซื้อสำเร็จรูป

เสียงขลุ่ยไม้ไผ่ที่ลอยผ่านหน้าต่างในวันฝนพรำทำให้เกิดความอยากทดลองทำเครื่องดนตรีชิ้นเล็กๆ ขึ้นมาเองในบ้าน

ฉันเริ่มจากเลือกท่อนไม้ไผ่ที่ตรงและแห้งพอประมาณ ไม่ควรใช้ไม้ที่ผุหรือมีรอยแตกร้าวชัดเจน เพราะเสียงจะไม่คงที่ พื้นฐานที่ง่ายที่สุดสำหรับคนทำเองคือขลุ่ยเป่าปากปลายเปิดแบบเอ็นด์-โบลน์ (end-blown) ที่ไม่ต้องทำช่องลิ้นซับซ้อน เลือกท่อนยาวประมาณฝ่ามือถึงข้อศอกสำหรับขลุ่ยสั้น หรือยาวขึ้นถ้าต้องการโน้ตต่ำๆ ใช้เลื่อยตัดให้ได้ความยาวที่ต้องการ แล้วใช้สว่านหรือกริบไฟไล่เอาปล้อง (node) ด้านในออกจนเป็นช่องโปร่ง ถ้ามีปล้องอยู่สองด้านอาจต้องเจาะออกทั้งสองด้านแล้วต่อท่อเล็กๆ ด้วยขี้ผึ้งหรืองานไม้แบบง่ายๆ เพื่อให้เสียงสะอาด

การเจาะรูนิ้วมีผลต่อทำนองและการเพี้ยนของโน้ตมาก ฉันวัดตำแหน่งโดยอาศัยการฟังร่วมกับแอปจูนเนอร์: เจาะรูหนึ่งรูเล็กๆ ก่อน แล้วลองเป่าดู ปรับขนาดรูทีละนิดเพื่อให้โน้ตตรงตามที่ต้องการ รูที่ใกล้กับปากเป่าจะให้โน้ตสูงกว่า รูกว้างจะลดความถี่ลงเล็กน้อย การแต่งปากเป่าให้เป็นบั้งหรือรูนำลม (notch) จะช่วยให้เสียงชัดขึ้น ทำมุมตัดแบบคมเล็กน้อยแล้วขัดให้เรียบ การเคลือบผิวนอกด้วยน้ำมันธรรมชาติหรือแว็กซ์ช่วยป้องกันความชื้นและทำให้จับถนัดขึ้น อย่าลืมสวมถุงมือและแว่นตาเวลาทำงานกับเครื่องมือไฟฟ้า ความอดทนกับการปรับจูนมีค่ามากกว่าการตามแบบเป๊ะๆ ในครั้งแรกๆ ผลลัพธ์ที่ได้มักเป็นขลุ่ยที่มีเอกลักษณ์เสียงของตัวเอง เต็มไปด้วยร่องรอยการทดลองของเรา และนั่นคือความสนุกของการทำขลุ่ยไม้ไผ่ด้วยมือเปล่า