เรื่อง ลิขิตรักนางพญางูขาว พากย์ไทย ดัดแปลงมาจากนิยายหรือไม่

กระผมชอบวิเคราะห์เรื่องราวพื้นบ้านในมุมของแหล่งที่มา ดังนั้นมุมมองสั้นๆ คือชื่อไทยอย่าง 'ลิขิตรักนางพญางูขาว' มักหมายถึงงานที่อ้างอิงตำนานคลาสสิก ไม่ได้ยึดติดกับนิยายเล่มเดียวอย่างเคร่งครัด ตำนานดั้งเดิมชื่อว่า '白蛇传' ถูกเล่ามาหลายร้อยปีในรูปแบบละครพื้นบ้าน โอเปร่า และนิทาน ทำให้ไม่มีต้นฉบับเดียวที่เป็นมาตรฐานเดียวสำหรับการดัดแปลง

ตัวอย่างการดัดแปลงที่ให้เทคนิคการเล่าเรื่องแตกต่างกันคือหนังฮอลลีวูดสไตล์บล็อกบัสเตอร์ที่เอาแรงบันดาลใจจากตำนานงูขาวไปทำเป็นหนังแอ็กชัน-แฟนตาซี ซึ่งชัดเจนเลยว่ามีการเพิ่มฉากต่อสู้ เอฟเฟกต์ และเปลี่ยนเส้นเรื่องให้เข้ากับตลาดสากล เวอร์ชั่นแบบนี้แสดงให้เห็นแนวทางที่ต่างไปจากนิยายเชิงวรรณกรรม นั่นหมายความว่าทั้งภาพยนตร์ ซีรีส์ และละครเวทีต่างก็สามารถอ้างอิงตำนานเดียวกันแต่ได้ผลลัพธ์ที่ต่างกันมาก

มุมมองส่วนตัวคือถาคไหนที่ยอมรับความเป็นตำนานเป็นฐานและกล้าเติมสีสัน จะได้ทั้งรสความคลาสสิกและความสดใหม่ของงานสมัยใหม่ จบแบบนี้ก็ยังคงชอบความยืดหยุ่นของเรื่องราวโบราณที่สามารถถูกเล่าใหม่ได้เสมอ

ดิฉันชอบพูดถึงงานชุดที่เอาตำนานโบราณมาปัดฝุ่นใหม่ แล้วก็คิดว่า 'ลิขิตรักนางพญางูขาว' พากย์ไทยโดยพื้นฐานมาจากตำนานจีนโบราณที่เรียกว่า '白蛇传' มากกว่าจะเป็นนิยายเล่มเดียวชัดเจน

ภาพรวมที่อยู่ในใจของคนดูทั่วโลกคือเรื่องราวพื้นบ้านเกี่ยวกับงูขาวที่กลายเป็นหญิงสาวและความรักกับมนุษย์ ซึ่งถูกเล่าในรูปแบบละครเวที โอเปร่า และนิทานปากต่อปากมาก่อน ตัวละครหลัก สถานการณ์บางฉาก และธีมความรักกับชะตากรรมมาจากตำนานดั้งเดิม แต่พอมาเป็นละครทีวีหรือภาพยนตร์ ผู้สร้างมักแต่งเติมเนื้อหา สร้างบทใหม่ หรือผสมผสานมาจากละครเวทีเก่าๆ ทำให้เวอร์ชั่นต่างๆ มีรสชาติไม่เหมือนกัน

ถ้าพูดถึงเวอร์ชั่นที่คนไทยคุ้นเคย หนึ่งในการดัดแปลงที่เห็นบ่อยคือ '新白娘子传奇' ซึ่งนำโครงเรื่องพื้นฐานมาแต่งเป็นซีรีส์ยาว มีการเพิ่มตัวละครและฉากโรแมนติกเพื่อให้คนดูกลมกลืนกับสไตล์ทีวี คนทำงานพากย์ไทยก็จะตั้งชื่อเรื่องแบบไทยๆ ว่า 'ลิขิตรักนางพญางูขาว' เพื่อเน้นมิติรักโรแมนติกของเรื่อง นั่นหมายความว่าแทบทุกเวอร์ชั่นที่พากย์ไทยมักเป็นการดัดแปลงจากตำนานมากกว่าจะยกนิยายเล่มเดียวมาแปลงตรงๆ — แต่ก็มีบางครั้งที่เอานิยายสมัยใหม่หรือบทละครเวทีที่เขียนขึ้นใหม่เป็นต้นฉบับด้วย สรุปคือมันเป็นตำนานที่ถูกตีความซ้ำไปมาหลายครั้ง นั่นแหละที่ทำให้แต่ละเวอร์ชั่นมีเอกลักษณ์และน่าติดตามต่างกันไป

เราโตมากับเสียงพากย์ไทยที่ทำให้เรื่องงูขาวดูเป็นละครรักใหญ่โตและดราม่าสุดๆ ซึ่งทำให้ชัดเลยว่า 'ลิขิตรักนางพญางูขาว' ไม่ได้มาจากนิยายสมัยใหม่เล่มเดียวแบบตรงๆ แต่เป็นการดัดแปลงจากตำนานพื้นบ้านจีนที่คนทำงานสร้างสรรค์หยิบมาขยายความ

ในบางกรณีงานสร้างสรรค์อย่างภาพยนตร์แอนิเมชันหรือหนังสมัยใหม่จะเอาแนวคิดจากตำนานเดิมมารีเมค เช่นงานแอนิเมชันที่เล่าต้นกำเนิดของงูขาวในโทนย้อนยุคแฟนตาซี ฉาก แก่นเรื่อง และการวางตัวละครมักถูกปรับให้เข้ากับผู้ชมยุคใหม่อย่างชัดเจน พอเข้ามาเป็นเวอร์ชั่นทีวีที่พากย์ไทย ผู้จัดทำนิยมเติมบทให้ชัดเจนขึ้น เพิ่มปมดราม่า หรือขยายความสัมพันธ์ของตัวละคร เพื่อให้เรียกเรตติ้งได้ดีขึ้น

สุดท้ายก็ต้องบอกว่าเมื่อเห็นชื่อไทยอย่าง 'ลิขิตรักนางพญางูขาว' ให้คิดไว้ก่อนเลยว่าน่าจะเป็นการตีความตำนานมากกว่าจะเป็นการดัดแปลงจากนิยายเล่มเดียว แต่ถ้ารุ่นไหนเขียนเครดิตว่า 'ดัดแปลงจาก' หรือระบุผู้เขียนต้นฉบับ ก็เป็นสัญญาณว่ารอบนั้นอาจยึดตามงานเขียนชิ้นใดชิ้นหนึ่งมากขึ้น — ส่วนตัวแล้วชอบทั้งเวอร์ชั่นที่ยึดประเพณีดั้งเดิมและเวอร์ชั่นที่กล้าลองของใหม่ เพราะแต่ละแบบมีเสน่ห์ต่างกัน