เลสคิง คือ จะใช้คำอย่างไรเมื่อพูดถึงคนจริงอย่างสุภาพ

เราเจอคำว่า 'เลสควีน' อยู่บ่อย ๆ ในการคุยเล่นกับเพื่อนและในคอมเมนต์ออนไลน์ มุมมองของเราต่อคำนี้คือมันเป็นสแลงที่ผสมคำอังกฤษสองคำคือ 'les' ย่อมาจาก lesbian กับ 'queen' ซึ่งนำความหมายของความเป็นผู้เป็นเจ้า ความโดดเด่น หรือการเป็นตัวของตัวเองมาผสม ผมเห็นคนใช้คำนี้ในความหมายหลากหลาย: บางคนใช้เรียกผู้หญิงที่เป็นเลสเบี้ยนแต่ชอบแต่งตัวดูเฟมินีนและมั่นใจ บางคนใช้ในเชิงหยอกล้อกับเพื่อนที่ชอบบทบาทที่โดดเด่นในความสัมพันธ์ หรืออีกกลุ่มใช้เพื่อบอกว่าใครคนนั้นมีบุคลิกแบบเวที เหมือนกับความหมายของ 'queen' ในวัฒนธรรมการแสดง เช่นรายการโชว์เหล่าเพอร์ฟอร์มาร์ที่คนคุ้นเคยจาก 'Drag Race' ความซับซ้อนคือในไทยคำนี้ถูกใช้ทั้งเชิงชื่นชมและเชิงล้อเลียนได้ โดยเฉพาะในโลกโซเชียลที่คนมักใส่ฉลากเร็ว ๆ ฉันเคยเห็นคนใส่คำนี้บนโปรไฟล์เดทติ้งเพื่อบอกสไตล์หรือท่าที แต่ก็มีคนที่ถูกตีความผิดว่าเป็นเพียงแฟชั่นหรือการฟัซซี่กับสิทธิส่วนตัว เรื่องนี้ทำให้ผมคิดว่าการถามแบบสุภาพและเคารพการบอกตัวตนของบุคคลแต่ละคนสำคัญกว่าเยอะ เพราะชื่อเรียกที่หนึ่งอาจหมายความต่างออกไปกับอีกคนหนึ่ง

คำว่า 'เลสคิง' ในมุมมองของฉันคือคำที่ใช้เรียกผู้หญิงที่มีการแสดงออกทางเพศสัมพันธ์และบุคลิกภาพในเชิงชายหรือแข็งแรงกว่าปกติ แต่มันไม่ได้หมายความว่าเธอเป็นผู้ชายหรืออยากเป็นเพศตรงข้ามเสมอไป ความสำคัญคือคำนี้เน้นที่การนำเสนอและบทบาทภายในความสัมพันธ์ — บางคนใช้คำว่า 'เลสคิง' เพื่อบอกว่าตัวเองชอบแต่งตัวแบบมาสคิวลิน ชอบยืนครองบทนำเชิงสังคมหรือเชิงอารมณ์ในคู่รัก และมักเข้ากับคนที่มีลุคเฟมินีนได้ดี ข้อควรระวังคือในชุมชนบางพื้นที่คำนี้อาจถูกใช้สลับกับคำว่า 'ทอม' หรือ 'บัตช์' แต่รายละเอียดทางวัฒนธรรมต่างกันไป ฉันชอบดูงานอย่าง 'The L Word' ที่สะท้อนรูปแบบความสัมพันธ์หลากหลาย ทำให้เห็นว่าคนที่เรียกตัวเองว่าคิงมีหลากหลายสเปกตรัมทั้งนิสัย ไลฟ์สไตล์ และความต้องการทางอารมณ์ ซึ่งสำคัญกว่าการใส่ป้ายกำกับอย่างเดียว

คำว่า 'เลสควีน' มักถูกใช้ในบริบทที่หลากหลายและบางครั้งก็ทำให้คนสับสนได้ง่าย ฉันมองคำนี้เป็นทั้งคำที่บ่งบอกสไตล์การแต่งตัวและการแสดงออกทางเพศ แต่ไม่ได้เป็นคำที่บ่งชี้เพศสภาพโดยตรงเสมอไป ในประสบการณ์ของฉัน คนที่ถูกเรียก 'เลสควีน' มักเป็นผู้หญิงที่มีลักษณะการแต่งกายหรือพฤติกรรมแบบที่สังคมมองว่าเป็นมวลรวมของคนรักเพศเดียวกันแบบแมนๆ หรือมีการแสดงออกที่ท้าทายบรรทัดฐาน แต่ก็มีกรณีที่คนใช้คำนี้เป็นคำชมและกรณีที่ใช้เป็นการลดทอนหรือแฟติชายซ์ได้เหมือนกัน เมื่อพูดถึงการใช้คำนี้อย่างเคารพ ฉันจะเน้นว่าอย่าเอาคำนี้ไปตั้งชื่อหรือใช้แทนตัวตนของคนอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต คำแนะนำหนึ่งที่ฉันยึดคือให้ฟังว่าคนนั้นเรียกตัวเองว่าอย่างไร ถ้าพวกเขาสบายใจที่จะถูกเรียกว่าคำนี้ก็เป็นอีกเรื่อง แต่ถ้าไม่แน่ใจควรถามอย่างสุภาพ นอกจากนี้การหลีกเลี่ยงการเชื่อมโยงคำนี้กับสเตอริโอไทป์หรือการแสดงออกแบบล้อเลียนจะช่วยลดความเสี่ยงทำร้ายความรู้สึกได้ ตัวอย่างที่ช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้นคือการดูซีรีส์เก่า ๆ อย่าง 'The L Word' ที่แสดงทั้งมุมดีและมุมคลิเช่ของการเป็นผู้หญิงรักผู้หญิง ฉันชอบฉากที่ตัวละครมีการพูดคุยเรื่องการยอมรับตัวตน เพราะมันเตือนให้เห็นว่าความหมายของคำแบบนี้ขึ้นกับบริบทและการยินยอม ในท้ายที่สุด การใช้คำว่า 'เลสควีน' ให้เคารพคนอื่นคือการให้ความสำคัญกับเสียงของคนที่ถูกเรียกมากกว่าความสะดวกสบายของผู้พูด — นี่เป็นแนวทางที่ฉันพยายามปฏิบัติอยู่เสมอ

คำว่า 'เลสคิง' เป็นคำยืมผสมที่เห็นได้ชัดจากการเอาคำย่อภาษาอังกฤษมาผสมกับคำอังกฤษอีกคำหนึ่ง — โดย 'เลส' มาจากคำว่า lesbian ส่วน 'คิง' มาจากคำว่า king ที่ใช้ในความหมายเชิงบทบาทหรืออัตลักษณ์ที่ดูเป็นมาดแมนกว่าในความสัมพันธ์ของเลสเบี้ยน ผมสังเกตว่าคำแบบนี้มักโผล่ขึ้นมากับชุมชนออนไลน์ในโลกตะวันตกก่อน แล้วถูกย้ายเข้ามาในภาษาไทยผ่านการแชร์คอนเทนต์และการแปลไม่เป็นทางการบนแพลตฟอร์มอย่าง Tumblr และ Twitter ช่วงก่อนทศวรรษ 2010s — นั่นทำให้แหล่งกำเนิดของคำนี้มีแนวโน้มจะเป็นภาษาอังกฤษ (โดยเฉพาะในสหรัฐฯ) แล้วถูกรับมาใช้ในภาษาไทยด้วยการทับศัพท์และความหมายที่ปรับให้เข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น ผลคือ 'เลสคิง' กลายเป็นคำที่คนนิยมใช้พูดถึงบทบาทที่มีภาพลักษณ์เข้มแข็งหรือมาดบ้างในความสัมพันธ์ระหว่างผู้หญิงรักผู้หญิง ซึ่งฟังแล้วมีความเป็นสากลของคำศัพท์ LGBTQ+ ยุคอินเทอร์เน็ต

คำว่า 'เลสคิง' ในบริบทสังคมไทยมักถูกใช้ในรูปแบบที่หลากหลายและมีน้ำหนักทางความหมายมากกว่าแค่ลักษณะการแต่งตัว เราเห็นว่าการอธิบายให้ชัดต้องแยกสามมุม: อัตลักษณ์ทางเพศ (orientation) บทบาท/นิสัย (role) และภาพลักษณ์ภายนอก (presentation) ก่อนอื่น 'เลส' คือคำรวมกว้าง ๆ หมายถึงผู้หญิงที่รักผู้หญิง ส่วน 'ทอม' จะเน้นที่การแต่งกายและพฤติกรรมที่เท่าหรือแมนกว่ามาตรฐานหญิง เช่น ใส่เสื้อผ้า โชว์ลักษณะความเป็นชายมากขึ้น ขณะที่ 'เลสคิง' มักสะท้อนทั้งนิยามตัวตนและบทบาทในความสัมพันธ์ — บางคนใช้คำนี้เพื่อบ่งบอกว่าเขาเป็นคนที่มีพฤติกรรมแบบผู้นำ ชอบบทบาทที่ครอบงำ หรือรู้สึกสบายกับสไตล์แมน แต่ก็ไม่จำเป็นต้องเหมือนกับ 'ทอม' ทุกประการ จากมุมมองของเรา 'เลสคิง' จึงเป็นคำที่ยืดหยุ่นและขึ้นกับการนิยามตนเองของแต่ละคน บางคนที่เรียกตัวเองว่า 'เลสคิง' อาจแต่งตัวผู้ชายเหมือนทอม ขณะที่บางคนอาจหน้าตายังเป็นผู้หญิงแบบเดิมแต่ชอบบทบาทความสัมพันธ์แบบครองความเป็นผู้นำ สิ่งสำคัญคืออย่าไปบังคับความหมายให้คนอื่น — คำหนึ่งคำเดียวอาจหมายถึงสิ่งต่างกันได้ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ส่วนตัวของแต่ละคน

ในฐานะคนที่ติดตามการนำเสนอเรื่องเพศในสื่อมานาน ผมมองว่า 'เลสคิง' กลายเป็นคำที่สะท้อนถึงพลังและการตั้งตัวของกลุ่มเลสเบี้ยนในสังคมสื่อ ความหมายของมันอาจครอบคลุมทั้งการแสดงออกเชิงเพศสภาพที่ตรงไปตรงมา การยืนหยัดในบทบาทที่มีอำนาจ หรือแม้แต่การปฏิเสธภาพจำแบบดั้งเดิมที่สื่อมักวาดให้ภาพเลสเบี้ยนเป็นฝ่ายอ่อนแอ มุมมองนี้มีผลต่อการผลิตอย่างชัดเจน เมื่อทีมสร้างต้องเลือกว่าจะเล่าเรื่องแบบให้ตัวละครมีความเข้มแข็งและมีบทบาทนำ หรือจะลดทอนตัวตนเพื่อให้เข้ากับรสนิยมผู้ชมบางกลุ่ม ผลลัพธ์คือบางงานอย่างเช่น 'Portrait of a Lady on Fire' เลือกเดินทางแบบที่ให้ความเคารพในความสัมพันธ์จริงจัง ขณะที่งานเชิงพาณิชย์บางชิ้นอาจชูความเป็น 'เลสคิง' เป็นจุดขายเชิงแฟนเซอร์วิสมากกว่าการพัฒนาเรื่องราวให้ลึกซึ้ง ฉันคิดว่าคำนี้ยังช่วยผลักดันพื้นที่ให้กับการเล่าเรื่องที่หลากหลาย แต่ก็ต้องระวังการเป็นสัญลักษณ์เชิงการตลาดที่ทำให้ภาพลักษณ์กลายเป็นสินค้า ไม่ว่าจะด้วยแนวทางใด สุดท้ายแล้วการยอมรับจากสังคมและการมองเห็นตัวตนที่สมจริงจะเป็นตัวชี้วัดว่าการมีอยู่ของคำนี้ส่งผลบวกหรือเป็นกับดักให้กับการนำเสนอ LGBTQ ในระยะยาว

เราเจอคำถามแบบนี้บ่อยเลยว่าคำว่า 'เลสคิง' มาจากไหน บอกตรงๆ ว่าหนึ่งในความสับสนที่เห็นคือคนมักสะกดเสียงคล้ายกับ 'ลิชคิง' (Lich King) ซึ่งเป็นตัวละครดังจากแฟรนไชส์เกม แต่ถ้าพูดถึงความหมายแบบตัวละครที่คนส่วนใหญ่รู้จักจริงๆ หัวหน้าแห่งความตายอย่างลิชคิงนั้นปรากฏในซีรีส์เกมและนิยายของ 'Warcraft' — โดยเฉพาะบทบาทของอาร์ทัส (Arthas Menethil) ที่เลวร้ายและน่าเศร้า ชื่อนี้โดดเด่นใน 'Warcraft III' กับภาคเสริมของเกมออนไลน์ 'World of Warcraft: Wrath of the Lich King' รวมถึงนวนิยาย 'Arthas: Rise of the Lich King' ที่เล่าเบื้องหลังการกลายพันธุ์จากเจ้าชายผู้กล้าหาญเป็นผู้ปกครองน้ำแข็งที่เย็นชาด้วยน้ำมือและภาวะทางใจ ในแง่ภูมิหลังของตัวละคร อาร์ทัสเป็นเจ้าชายของลอร์แดรอนที่ตั้งใจจะปกป้องประชาชนแต่ถูกความกลัวและความสิ้นหวังครอบงำ เขาตัดสินใจหยิบดาบต้องสาป 'Frostmourne' เพื่อหยุดภัยคุกคาม แต่ผลลัพธ์คือวิญญาณของเขาถูกผูกเข้ากับพลังอันมืด ดาบกับหมวกเหล็กแห่งการปกครอง (Helm of Domination) รวมกันกลายเป็นจุดกำเนิดของสิ่งที่เรียกว่าลิชคิง ซึ่งสุดท้ายก็ตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ 'Icecrown Citadel' จุดสูงสุดในเนื้อเรื่อง 'Wrath of the Lich King' คือการดวลชะตากรรมระหว่างอดีตฮีโร่กับผู้ที่เขาเคยเป็น เหตุการณ์นี้มีฉากคัทซีน เพลงประกอบ และบทบรรยายที่ทำให้คนจำได้ติดใจ มุมมองส่วนตัวคือเรื่องราวแบบนี้ทำให้ผมหลงใหลเพราะมันรวมทั้งโศกนาฏกรรมและทิศทางการเล่าเรื่องที่ชัดเจน—การที่ฮีโร่กลายเป็นวายร้ายไม่ใช่แค่การเปลี่ยนเครื่องแต่งกาย แต่เป็นผลจากการตัดสินใจที่ผิดพลาดและแรงกดดันต่างๆ ฉากใน 'Wrath of the Lich King' ยังทิ้งภาพจำทั้งด้านภาพและเพลงไว้ในใจแฟนๆ เยอะมาก ถ้าคุณหมายถึงสิ่งอื่นที่สะกดว่า 'เลสคิง' จริงๆ อาจต้องดูบริบทว่าเป็นสื่อเกม นิยาย หรืองานแฟนเมด แต่เมื่อพูดถึงประวัติในวงการเกมแล้ว สิ่งที่ผมอธิบายมานี่แหละคือจุดกำเนิดและภูมิหลังที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคย

มาทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องง่ายสำหรับเด็กกันเถอะ ฉันชอบใช้คำอธิบายที่อบอุ่นและเรียบตรง เพราะเด็กๆ จะเข้าใจได้เร็วและไม่รู้สึกว่าเป็นการตัดสินคนอื่น ฉันมักจะบอกเด็กว่า 'bully' ในภาษาอังกฤษคือคนที่ทำร้ายหรือรังแกคนอื่นโดยตั้งใจ ไม่ว่าจะเป็นการผลัก การต่อว่า หมั่นไส้ หรือการแกล้งให้คนอื่นรู้สึกโดดเดี่ยว พูดเป็นประโยคง่ายๆ ได้ว่า 'A bully is someone who hurts or scares others on purpose.' แล้วต่อด้วยตัวอย่างใกล้ตัว เช่น "ถ้ามีคนดึงกระเป๋าเพื่อน หรือพูดอะไรที่ทำให้เพื่อนร้องไห้ นั่นคือการบูลลี่" เทคนิคที่ฉันใช้คือเปลี่ยนคำศัพท์ยากให้เป็นพฤติกรรมที่เห็นได้จริง: ดึง/ผลัก = physical bullying, พูดจาแย่หรือเรียกชื่อ = verbal bullying, ไม่ให้เข้ากลุ่มเล่น = social bullying เมื่อต้องสอนการตอบโต้อย่างสุภาพ ฉันจะให้ประโยคง่ายๆ ที่เด็กพูดได้ทันที เช่น 'Please stop, I don't like that,' หรือ 'That hurts me, please stop.' แนะนำให้บอกผู้ใหญ่ด้วยประโยคสั้นๆ ว่า 'Someone is being mean to me' หรือ 'I'm being bullied.' นอกจากนี้ยังสอนให้เด็กรู้จักขอความช่วยเหลือว่าไม่ใช่การยุ่งเรื่องคนอื่น แต่เป็นการปกป้องตัวเอง สุดท้ายฉันมักจะย้ำว่าการบอกผู้ใหญ่ไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นเรื่องกล้าหาญ และการใช้คำง่ายๆ แบบนี้จะช่วยให้เด็กภาษาอังกฤษน้อยก็สามารถสื่อสารความรู้สึกและขอความช่วยเหลือได้อย่างสุภาพและชัดเจน

บอกตรงๆ ว่าคำว่า 'เลสควีน' มักเป็นสแลงในวงการชุมชนและโซเชียลมากกว่าจะเป็นคำนิยามทางวิชาการ เห็นได้ชัดว่า 'เลสเบี้ยน' คือรากศัพท์ที่ชัดเจน—หมายถึงผู้หญิงที่มีความดึงดูดทางเพศหรือความรักต่อผู้หญิงด้วยกัน ซึ่งเป็นการบอกถึงรสนิยมหรืออัตลักษณ์ทางเพศอย่างตรงไปตรงมา จากประสบการณ์ในกลุ่มเพื่อนและชุมชนออนไลน์ ผมเจอการใช้คำว่า 'เลสควีน' ในหลายความหมาย: บางคนใช้เรียกหญิงรักหญิงที่ชอบเป็นจุดเด่น ช่างแต่งตัวหรือนำเสนอภาพลักษณ์ที่จัดจ้าน บางครั้งใช้เรียกคนที่มีบุคลิกเป็นผู้นำในงานปาร์ตี้หรือวงสังคมเลสเบี้ยน ในอีกมุมหนึ่งมันก็กลายเป็นป้ายกำกับที่มีทั้งความภูมิใจและการตีตรา ขึ้นกับบริบทและผู้พูด ความสำคัญคืออย่าไปสับสนระหว่างรสนิยมทางเพศกับสไตล์หรือบทบาททางสังคม—'เลสเบี้ยน' บอกว่าใครเราชอบ ส่วน 'เลสควีน' บอกว่าคนคนนั้นอาจแสดงออกหรือถูกมองอย่างไร การใช้คำอย่างระมัดระวังช่วยลดการทำให้คนอื่นอยู่ในกรอบมากเกินไป และถ้าได้ยินใครใช้คำนี้กับตัวเอง ก็เป็นสัญญาณว่าควรเคารพการนิยามตัวตนของเขาเอง มากกว่าตีความจากภายนอก

เวลาพูดถึงคำว่า 'เลสคิง' ในวงการซีรีส์ไทย ฉันมักจะยกตัวอย่างจาก 'Hormones' เพราะสไตล์การเล่าเรื่องที่เปิดพื้นที่ให้กับตัวละครวัยรุ่นหลายแบบ รวมถึงผู้หญิงที่มีบุคลิกอ่อนแข็งปะปนกันและความสัมพันธ์ที่ไม่ได้เป็นแบบชาย-หญิงล้วน ๆ ความน่าสนใจสำหรับฉันคือวิธีที่ซีรีส์ใช้ฉากเล็ก ๆ เพื่อสื่อความสัมพันธ์แบบไม่ชัดเจนในกรอบสังคมไทย ทำให้บางตัวละครดูเป็นคนที่รับบทนำทางอารมณ์และมักถูกมองว่าเป็นคนคุมเกม ซึ่งแฟน ๆ มักจะเรียกรวม ๆ ว่า 'เลสคิง' นั่นเอง ฉันรู้สึกว่าการนำเสนอในลักษณะนี้ช่วยขยายคำจำกัดความของคำว่าเลสคิงจากแค่รูปลักษณ์ไปสู่ท่าที ความกล้าแสดงออก และการเป็นผู้นำในความสัมพันธ์ ทำให้เรื่องราวมีมิติมากขึ้นเมื่อเทียบกับการนำเสนอแบบเดิม ๆ ของละครโรงเรียนไทย