แฟนวรรณคดีควรซื้อวรรณคดีไทยสั้นๆ ฉบับรวมจากสำนักพิมพ์ไหน?

ช่วงหลังเวลาหาเล่มรวมวรรณคดีไทยสั้นๆ ผมมักจะมองที่ความสมดุลระหว่างการจัดหน้าเชิงวิชาการกับความอ่านง่ายสำหรับผู้อ่านทั่วไป

สำนักพิมพ์ที่โดนใจผมมากคือ 'สำนักพิมพ์มติชน' เพราะชุดที่เขารวบรวมงานโบราณมักมีบทรู้เรื่องย่อ คำอธิบายคำโบราณ และเชิงอรรถที่ช่วยให้เข้าใจบริบททางประวัติศาสตร์ได้ดี ซึ่งเหมาะกับคนอยากอ่านแล้วได้ทั้งรสวรรณศิลป์และความรู้ทางประวัติศาสตร์ ตัวเล่มมักออกแบบเรียบแต่ทน เหมาะเก็บสะสม ส่วนถ้าอยากได้ภาพประกอบสวยงามและเล่มที่อ่านสบายตา ผมมักจะแนะนำ 'สำนักพิมพ์ผีเสื้อ' เวอร์ชันของเขามักจะปรับภาษาง่ายขึ้น มีภาพประกอบที่ช่วยให้เด็กหรือผู้อ่านหน้าใหม่เข้าถึงได้เร็วขึ้น

อีกทางเลือกที่ผมชอบคือ 'สำนักพิมพ์อมรินทร์' เพราะบางครั้งเขารวมวรรณคดีสั้น ๆ ไว้ในซีรีส์ที่คัดสรรมาให้หลากหลาย เลือกได้ทั้งแบบรวมเรื่องสั้นเชิงนิทานอย่าง 'นิทานชาดก' หรือบทกลอนแบบ 'ลิลิตพระลอ' ที่ถูกย่อและอธิบายให้ทันสมัยขึ้น สิ่งที่ผมมองหาเป็นพิเศษก็คือบทนำจากบรรณาธิการที่ช่วยปูพื้นให้เข้าใจแนวคิดสำคัญและจุดเด่นของแต่ละเรื่องก่อนอ่านจริง ซึ่งทำให้การอ่านสนุกขึ้นมากสำหรับคนที่ไม่ได้เติบโตมาพร้อมกับภาษาวรรณคดีเก่า

สรุปว่าถ้าอยากได้ฉบับรวมที่เหมาะทั้งเก็บและอ่าน เลือกจากสำนักพิมพ์ที่ใส่เชิงอรรถและคำอธิบาย คัดสรรผลงานพร้อมบทนำที่ช่วยเชื่อมคนอ่านกับต้นฉบับโบราณ และถ้าชอบงานที่อ่านง่ายหรือมีภาพประกอบก็ไปทาง 'ผีเสื้อ' หรือฉบับสำนักพิมพ์ที่เน้นการเข้าถึงคนรุ่นใหม่อย่าง 'อมรินทร์' — การเลือกฉบับที่เหมาะจะเปลี่ยนประสบการณ์การอ่านให้ลึกขึ้นกว่าที่คิด

ตรงไปตรงมาว่าผมชอบสำนักพิมพ์ที่ทำให้งานโบราณอ่านได้ทันสมัยโดยไม่ทำลายเอกลักษณ์เก่า ๆ

ในมุมของคนที่อ่านเพื่อความสนุกและชอบหยิบอ่านข้างเตียง 'สำนักพิมพ์นานมีบุ๊คส์' มักมีฉบับรวมที่จัดหน้าสวย คำอธิบายสั้นและไม่เป็นทางการมาก เหมาะกับการอ่านสั้น ๆ ก่อนนอนหรือหยิบยืมเพื่อแนะนำคนที่ไม่คุ้นกับภาษาโบราณ อีกหนึ่งสำนักพิมพ์ที่ผมมองว่าเหมาะสำหรับผู้อ่านทั่วไปคือสำนักพิมพ์ที่ออกแบบปกและฟอนต์ให้ทันสมัย—เล่มพวกนี้มักมีคัดเลือกตอนสั้น ๆ จากงานยาวหรือรวมนิทานพื้นบ้านที่อ่านเข้าใจง่าย เช่น เวอร์ชันคัดย่อของ 'ขุนช้างขุนแผน' ที่ใส่บทสรุปและคอมเมนต์ช่วยให้จับประเด็นได้ไว

โดยสรุปถ้าต้องแนะนำแบบสั้น ๆ เลือกสำนักพิมพ์ที่คุณรู้สึกว่าเปิดกว้างต่อผู้อ่านหน้าใหม่และมีงานอธิบายเยอะพอจะช่วยแปลความหมายของคำเก่า ๆ — แบบนั้นจะทำให้การอ่านวรรณคดีไทยสั้น ๆ เป็นเรื่องสนุก ไม่ใช่หน้าที่ที่ต้องฝืนอ่านจนจบ