โรเบิร์ต เดอ นีโร ได้รางวัลออสการ์จากบทไหน?

ชื่อของรอเบิร์ต เดอ นิโรมักจะถูกยกขึ้นเมื่อพูดถึงการแสดงที่เปลี่ยนแปลงตัวละครจนคนดูลืมหายใจไปชั่วคราว และรางวัลออสการ์ของเขาก็สะท้อนจุดนั้นชัดเจน ผมจำได้ว่าความสำเร็จครั้งแรกที่ใคร ๆ มักพูดถึงคือรางวัลนักแสดงสมทบยอดเยี่ยมจากบท 'Vito Corleone' รุ่นหนุ่มใน 'The Godfather Part II' ซึ่งเกิดขึ้นในการประกาศรางวัลออสการ์ครั้งที่ 47 เมื่อปี 1975 (หนังฉายในปี 1974) แม้จะเป็นบทสั้นเมื่อเทียบกับบทหลัก แต่การแสดงของเขา—ทั้งน้ำเสียง การเคลื่อนไหว และการสร้างชีวิตให้ตัวละครรุ่นเยาว์ของวิโต้—ทำให้ผู้ชมเชื่อในการต่อเนื่องของตระกูลคอร์เลโอเน อีกครั้งที่สัมผัสได้ถึงพลังของเขาคือรางวัลนักแสดงนำยอดเยี่ยมจากบท 'Jake LaMotta' ใน 'Raging Bull' ซึ่งได้รับรางวัลในงานประกาศรางวัลออสการ์ครั้งที่ 53 เมื่อปี 1981 (หนังฉายในปี 1980) การเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย เทคนิคการชก และความเป็นคนที่ขัดแย้งภายในตัวละคร ทำให้การแสดงนั้นกลายเป็นหนึ่งในบทที่ถูกยกย่องมากที่สุดของยุคสมัย ความตั้งใจในการฝึกซ้อมและการทุ่มเททำให้ชัยชนะครั้งนี้สมเหตุสมผล และจนถึงวันนี้ฉากบางฉากยังคงตราตรึงผมอยู่เสมอ

การปรากฏตัวของโรเบิร์ต เดอ นีโรใน 'Taxi Driver' คือจุดเปลี่ยนที่ทำให้ชื่อเขาอยู่บนปากหลายคนอย่างไม่ต้องสงสัย ฉันจำภาพของไทรวิส บิคเคิลที่เดินกลางคืนในนิวยอร์กได้ชัด — การแสดงแบบส่วนตัวและมืดมนทำให้คนดูรู้สึกทั้งหวาดกลัวและสะท้อนตัวเองไปพร้อมกัน เสียงกระซิบของเมือง เส้นแบ่งระหว่างความจริงกับจินตนาการ ภาพลักษณ์ของตัวละครที่กลายเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมช่วยยกระดับชื่อของเดอ นีโรจากนักแสดงฝีมือดีไปเป็นไอคอนของคาแรกเตอร์แบบเข้มข้น ในมุมมองของฉัน ผลงานชิ้นนี้ไม่ได้ดังเพราะเป็นแค่หนังที่ได้รับคำชม แต่มันเปิดประตูให้ผู้กำกับและนักแสดงร่วมสมัยมองเห็นศักยภาพของการแสดงที่ท้าทายและกล้าทดลอง เดอ นีโรก็กลายเป็นตัวเลือกแรกๆ ของผู้กำกับที่ต้องการคนที่ยอมทุ่มเททั้งกายใจต่อบทบาท ผลลัพธ์คือภาพยนตร์ที่ถูกพูดถึงยาวนาน แม้เวลาจะผ่านไปนานแล้วก็ตาม การดู 'Taxi Driver' ครั้งแรกทำให้ฉันรู้สึกเหมือนได้พบกับนักแสดงที่พร้อมจะผลักดันขอบเขตการแสดงไปให้สุด — และนั่นแหละคือเหตุผลว่าทำไมหลายคนมองว่าเรื่องนี้เป็นผลงานที่ทำให้เขาโด่งดังที่สุด

รายชื่อภาพยนตร์ที่คนมักพูดถึงเมื่อเอ่ยชื่อรอเบิร์ต เดอ นิโร ต้องมี 'The Godfather Part II' อยู่ในตำแหน่งสำคัญเสมอ ผมยังจำความตื่นเต้นตอนดูครั้งแรกได้ชัด—ไม่ใช่แค่การแสดงที่ทำให้ขนลุก แต่ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับการยอมรับจากวงการอย่างล้นหลามในงานออสการ์ด้วย การเข้าชิงและชนะรางวัลหลายสาขาทำให้หนังกลายเป็นหนึ่งในผลงานคลาสสิกที่ถูกยกให้เป็นมาตรฐานของการแสดงและการกำกับ เมื่อมองย้อนกลับ บทบาทของเขาในเรื่องนี้ไม่ใช่แค่จุดเด่นของตัวละคร แต่ยังผลักดันให้หนังได้รับการเสนอชื่อและชนะรางวัลสำคัญ ๆ หลายรางวัล ซึ่งเป็นเหตุผลที่ผมมักแนะนำเรื่องนี้ให้คนที่อยากเห็นการแสดงระดับตำนาน มันให้ทั้งความหนักแน่นของบทและความซับซ้อนของอารมณ์ที่หาได้ยากในยุคนั้น

บางคำพูดจากหนังบางเรื่องฝังอยู่ในวัฒนธรรมป๊อปมากกว่าที่คิดและคำพูดของโรเบิร์ต เดอ นีโรก็มีหลายประโยคที่กลายเป็นไอคอน หนึ่งในนั้นคือประโยคจาก 'Taxi Driver' ที่ว่า “You talkin' to me?” ซึ่งมันไม่ใช่แค่ไลน์ที่ดังในหนัง แต่กลายเป็นตัวแทนของความเหงา ความโหยหาอำนาจ และความขัดแย้งภายในตัวละคร Travis Bickle ผมชอบมองบรรยากาศรอบบรรทัดนี้ ว่าทำไมคนถึงเอาไปอ้างมากมาย — บ้างใช้เล่นมุก บ้างใช้เป็นท่าทางข่มมีอำนาจ บางครั้งคนเอาไปดัดแปลงเป็นมีมหรือเสื้อยืด มันสะท้อนถึงพลังของการแสดงที่ทำให้ประโยคสั้น ๆ สามารถสื่ออารมณ์ซับซ้อนได้เป็นก้อนเดียว และยังคงมีเวทมนตร์ในการเรียกรอยยิ้มหรือความไม่สบายใจให้ผู้ฟังได้อยู่เสมอ

ยังจำบรรยากาศในโรงหนังตอนประกาศรางวัลได้ชัดเจน — หัวใจเต้นแรงเหมือนคนดูหนังรักผสมแฟนตาซีกำลังรอผลที่ทำให้โลกของเรื่องนี้ถูกยอมรับแบบเป็นทางการ ฉันรู้สึกว่ามันเป็นการปลดล็อกสำหรับสไตล์การเล่าเรื่องของผู้กำกับคนหนึ่งที่ผสมความโรแมนติก ความเหงา และภาพลักษณ์เหนือจริงเข้าด้วยกัน ผลงานที่ทำให้เขาได้รับรางวัลออสการ์คือ 'The Shape of Water' ซึ่งคว้ารางวัลสาขาผู้กำกับยอดเยี่ยมให้กับกีเยร์โม เดล โตโร พร้อมกับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมในปีนั้นด้วย สิ่งที่ทำให้ฉันยอมรับการชนะครั้งนั้นคือการจับอารมณ์แบบนิทานสำหรับผู้ใหญ่—ฉากเต้นรำใต้น้ำกับท่วงทำนองที่เปลี่ยนโทนจากเหงาเป็นหวัง เทคนิคการออกแบบฉากและงานสร้างที่ชวนให้เชื่อ มีทั้งความละเมียดและความดิบเถื่อนผสมกัน ซึ่งต่างจากงานสยองแนวแท้ของเขาอย่างเช่น 'Pan's Labyrinth' ที่เน้นความโหดและเปรียบเทียบเชิงประวัติศาสตร์มากกว่า ในมุมมองของฉัน การชนะครั้งนี้เหมือนคำยืนยันว่าโลกภาพยนตร์อเมริกันพร้อมรับเรื่องเล่าที่กล้ารวมความสวยกับความน่ากลัวเข้าด้วยกัน พอคิดถึงเส้นทางอาชีพของเขาแล้ว การได้รับออสการ์จึงไม่ใช่แค่เหรียญ แต่เป็นสัญลักษณ์ว่างานสร้างสรรค์ที่ไม่ยอมจำกัดตัวเองสามารถเดินทางไปถึงจุดที่ผู้ชมและคณะกรรมการยอมรับได้จริงๆ — และนั่นเป็นความพึงพอใจแบบแฟนๆ ที่อยากเห็นผู้กำกับคนโปรดได้รับการยอมรับในระดับสูงสุด

ไม่มีทางปฏิเสธได้เลยว่าบทที่แฟนหนังไทยพูดถึงกันมากที่สุดคือบทของทราวิส บิกเกิลใน 'Taxi Driver' — ภาพลักษณ์คนขับแท็กซี่ที่แตกสลายทางจิตใจกลายเป็นไอคอนที่ฝังลึกในวัฒนธรรมป๊อปบ้านเรา สาเหตุหนึ่งมาจากเส้นประโยคและท่าทางที่ติดตา คนไทยจำนวนมากหยิบฉากที่เขาแม้เพียงยืนหน้ากระจกและพูดว่า 'You talkin' to me?' ไปทำมุก รีแคป หรือมุกเมมส์บนโซเชียลมีเดีย ผมเห็นการ์ตูนล้อ การรีเมคฉากในงานคอสเพลย์ และการพูดคุยในกลุ่มดูหนังว่าเหตุผลที่ทราวิสน่ากลัวคือการแสดงที่เข้มข้นและการเล่าเรื่องที่ทำให้เราไม่สบายใจแบบตั้งคำถามได้ นอกจากบททราวิสแล้ว บทของเจค ลาม็อตใน 'Raging Bull' ก็ถูกยกให้เป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่คนไทยยอมรับฝีมือของเดอ นิโร เพราะการแสดงในฉากชกมวยหรือการถ่ายทอดความขมขื่นในชีวิตแต่งงาน ทำให้หลายคนเอาไปเปรียบเทียบเวลาอยากพูดถึงการพลิกบทบาทของนักแสดงรุ่นเก๋า สรุปคือถ้าพูดถึงความโดดเด่นซึ่งคนไทยหยิบยกมาพูดซ้ำ ๆ บททราวิสจาก 'Taxi Driver' มักเป็นชื่อแรกที่ถูกยกขึ้นมาเสมอ

รายชื่อภาพยนตร์ที่มี รอเบิร์ต เดอ นิโร ร่วมงานกับ มาร์ติน สกอร์เซซี่ ได้แก่ 'Mean Streets' (1973), 'Taxi Driver' (1976), 'New York, New York' (1977), 'Raging Bull' (1980), 'The King of Comedy' (1982), 'Cape Fear' (1991), 'Casino' (1995), 'The Audition' (2015) ซึ่งเป็นหนังสั้นโปรโมต และ 'The Irishman' (2019). ทั้งหมดนี้แสดงให้เห็นความสัมพันธ์ที่ต่อเนื่องระหว่างนักแสดงและผู้กำกับที่พัฒนาไปตลอดหลายทศวรรษ ตั้งแต่ผลงานอินดี้ยุคแรกจนถึงผลงานยิ่งใหญ่ในยุคหลังการสร้างภาพยนตร์ระดับพรีเมียม การร่วมงานใน 'Mean Streets' เป็นจุดเริ่มที่ทำให้ทั้งคู่ค้นพบเคมีร่วมกัน โดยฉากที่เดอ นิโรเล่นเป็น Johnny Boy เต็มไปด้วยพลังและความไม่มั่นคงเหมือนคนเมืองเล็กๆ ในขณะที่ 'Taxi Driver' กลายเป็นบทคลาสสิกที่สะท้อนโลกภายในของตัวละคร Travis Bickle อย่างเข้มข้น เป็นผลงานที่พูดถึงความเหงา ความแปลกแยก และความรุนแรงอย่างไม่ปรานี ส่วน 'Raging Bull' นั้นเป็นการแสดงที่ทุ่มเทจนเข้าถึงกายภาพและจิตใจของนักมวย Jake LaMotta ซึ่งทำให้เดอ นิโรได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวาง 'The King of Comedy' เปลี่ยนโทนไปสู่การเสียดสีวงการบันเทิงและคนคลั่งไคล้ตำนาน ในขณะที่ 'New York, New York' แสดงให้เห็นด้านที่โรแมนติกและดนตรีของนิวยอร์กผ่านสายตาของสกอร์เซซี่ การกลับมาร่วมงานในช่วงปลายยุค 80s และ 90s อย่าง 'Cape Fear' และ 'Casino' แสดงให้เห็นว่าทั้งคู่ไม่กลัวจะเปลี่ยนโหมด: จากภาพยนตร์แนวจิตวิทยาเป็นหนังระทึกขวัญที่เต็มไปด้วยเทคนิคการเล่าเรื่องและการเดินกล้องที่เฉียบคม ส่วน 'The Audition' แม้จะเป็นหนังสั้นโปรโมตแต่ก็มีเสน่ห์จากการที่สกอร์เซซี่พาเดอ นิโรมาพบกับลีโอนาร์โด ดิคาปริโอในกรอบการแสดงที่ไม่เป็นทางการ ก่อนที่จะมาถึง 'The Irishman' ซึ่งเป็นความร่วมมือฉบับยาวที่รวบรวมการสะท้อนอดีต อาชีพ และความผิดบาปในชีวิตของตัวละคร Frank Sheeran ผ่านเทคนิค de-aging และบทที่เรียบแต่หนักแน่น ความสัมพันธ์ทางศิลปะระหว่างทั้งคู่ให้ความรู้สึกเหมือนคนสองคนที่เข้าใจกันดีในเรื่องจังหวะและโทนของหนัง ผลงานแต่ละชิ้นมีความโดดเด่นในแบบของมันเองและเมื่อนำมาดูรวมหรือย้อนไปทีละเรื่องก็จะเห็นพัฒนาการทั้งในสไตล์การกำกับและการแสดง มันยังทำให้ผมตื่นเต้นเมื่อคิดถึงการกลับมาร่วมงานในอนาคต เพราะรู้สึกว่าทุกครั้งที่ทั้งสองคนอยู่ด้วยกัน มักจะมีหนังที่ท้าทายและน่าจดจำเกิดขึ้นอยู่เสมอ

ชอบดูหนังในโรงไหม? นี่คือมุมมองของคนคลั่งไคล้หนังที่ติดตามผลงานนักแสดงรุ่นใหญ่ เรื่องใหม่ของโรเบิร์ต เดอ นีโรมักออกฉายในรูปแบบที่หลากหลาย: หนังที่มีบูทใหญ่จะเริ่มที่โรงภาพยนตร์ก่อน แล้วค่อยทะยอยลงสตรีมมิ่งหรือขายดิจิทัล ในขณะที่โปรเจกต์อินดี้อาจเริ่มจากเทศกาลหนังหรือฉายจำกัดตามโรงอาร์ตเฮาส์ ฉันมองเรื่องนี้แบบคนที่ชอบตามรอบฉายพิเศษ เห็นได้ชัดจากตัวอย่างที่ผ่านมา เช่น 'Killers of the Flower Moon' ที่เปิดฉายตามโรงก่อนจะมีหน้าตาแพลตฟอร์มต่อไป นั่นทำให้ถ้ารู้สึกอยากดูฉากที่ใหญ่และเสียงดัง การเช็กรอบฉายในเครือโรงหนังหลักมักให้ผลดีที่สุด แต่ถ้าใครสะดวกบ้านก็ต้องเตรียมใจว่าจะมีช่วงรอสำหรับการลงสตรีมมิ่งหรือเช่าดิจิทัลด้วย ส่วนการเลือกว่าจะดูที่ไหนขึ้นอยู่กับว่าโปรเจกต์นั้นเป็นงานสตูดิโอหรือโปรดักชันอิสระ บางเรื่องอาจมีรอบพิเศษที่เทศกาลหรือฉายรอบพรีวิวก่อนฉายจริง สรุปก็คือ หากอยากได้ประสบการณ์เต็ม ๆ ของเดอ นีโร ให้โฟกัสที่รอบฉายโรงภาพยนตร์ก่อน แล้วค่อยตามช่องทางสตรีมเมื่อถึงคิวของหนังเรื่องนั้น

การร่วมงานระหว่างโรเบิร์ต เดอ นีโร กับมาร์ติน สกอร์เซซีมีความเข้มข้นทางศิลปะที่พุ่งทะยานสุดใน 'Raging Bull'. ผมรู้สึกว่าเรื่องนี้จับเอาจุดเด่นของทั้งคู่มารวมกันได้อย่างลงตัว: การแปรสภาพทางกายภาพของเดอ นีโร การตัดต่อที่ดุดัน และการเล่าเรื่องที่ไม่ปรานีตัวละคร ทำให้ภาพรวมออกมาเหมือนประจุไฟที่ระเบิดบนหน้าจอ มุมมองส่วนตัวคือฉากการชกมวยที่ถ่ายแบบใกล้ชิดยิ่งกว่าบันทึกการแข่งขัน กล้องที่หยุด-เคลื่อนไหว ผสานกับภาพขาวดำและเสียงฮึดฮัด ทำให้เราไม่ใช่แค่ดูการชก แต่รู้สึกถึงความรุนแรงภายในจิตใจของตัวเอก ผมยังจำการเปลี่ยนแปลงรูปร่างของเดอ นีโรกับการลดนํ้าหนักเพื่อบทนี้ได้ดี เพราะมันทำให้ความเป็นตัวละครสมจริงจนเจ็บปวด นอกจากฉากชกแล้ว ความสัมพันธ์ที่สกอร์เซซีสร้างขึ้นระหว่างฉากส่วนตัวกับสาธารณะ ทั้งการแสดงออก ความอิจฉา และการทำลายตัวเอง กลายเป็นแกนนำของหนังเรื่องนี้ในแบบที่ยากจะลืม เมื่อรวมทั้งความกล้าทางการกำกับและการทุ่มเทของนักแสดง ผลลัพธ์คือผลงานคลาสสิกที่ผมมองว่าเป็นจุดสูงสุดของคู่หูคู่นี้

เมื่อพูดถึงนักแสดงที่กล้าทำลายภาพลักษณ์ตัวเองจนแทบจำไม่ได้ นักแสดงคนนั้นต้องมีชื่อของโรเบิร์ต เดอ นิโรอยู่ในลิสต์แรกเสมอ ผมจะเริ่มจากงานที่รู้สึกว่าเป็นการแสดงที่ท้าทายทั้งทางกายและจิตใจ นั่นคือ 'Raging Bull' — ในบทของ Jake LaMotta เขาไม่ได้แค่ชกมวย แต่เขาเผาผลาญตัวเองเพื่อแสดงความโหดร้าย ความอิจฉา และความล้มเหลวในชีวิตครอบครัว การเปลี่ยนรูปร่างทั้งการลดน้ำหนักและการเพิ่มน้ำหนักสำหรับฉากต่าง ๆ ทำให้ทุกเฟรมมีความหนักแน่น ฉากในยิมและบนสังเวียนไม่ใช่แค่การจำลองกีฬา แต่เป็นการถ่ายทอดสภาพจิตของตัวละครผ่านการเคลื่อนไหว กล้อง และการตัดต่อ อีกสิ่งที่ทำให้ผมหลงใหลคือความสัมพันธ์ระหว่างเขากับผู้กำกับในงานชุดนี้ การแสดงของเดอ นิโรรวมกับมุมกล้องที่โหดและเสียงดนตรีที่คัดสรรมาอย่างมืดมน ผลลัพธ์คือหนังที่ดูทรมานและจับใจในเวลาเดียวกัน หนังเรื่องนี้ไม่ได้ให้ความสบายแต่บังคับให้คนดูเผชิญหน้ากับความเป็นมนุษย์ที่ผิดพลาดได้อย่างตรงไปตรงมา การได้ดูฉากที่เขาปะทะกับคนรอบข้างหรือเผชิญหน้ากับเงาสะท้อนของตัวเองในกระจกยังทำให้ผมคิดถึงการเสียสละของนักแสดง และทำให้เข้าใจว่าทำไมงานชิ้นนี้จึงถูกพูดถึงมายาวนาน