ใครพากย์เสียงโปเกม่อนมังกรในฉบับภาษาไทยของภาพยนตร์?

สมัยก่อนฉันหยุดหายใจทุกครั้งเวลาเห็นโลโก้สายฟ้าที่ขึ้นตอนเริ่ม 'Pokémon' เวอร์ชันพากย์ไทยบนหน้าจอทีวี. ความทรงจำแบบนั้นทำให้รู้ว่าทางเลือกในการหาดูพากย์ไทยมีหลายแบบ—เริ่มจากช่องทางทางการก่อน เช่น แอปหรือเว็บไซต์ที่เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ของซีรีส์ที่มักจะมีตัวเลือกภาษาให้ปรับ บ่อยครั้งแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งใหญ่ในไทยจะใส่พากย์หรือซับไทยให้กับซีรีส์ยอดฮิต ถ้าอยากได้คลาสสิกอย่าง 'Pokémon: Indigo League' เวอร์ชันพากย์ไทย บ็อกซ์เซตดีวีดีเก่าๆ ที่ขายมือสองก็เป็นตัวเลือกที่ดี โดยเฉพาะถ้าชอบบรรยากาศเสียงพากย์เดิม ๆ อีกเส้นทางที่ฉันใช้เมื่ออยากซึมซับบรรยากาศคือช่องยูทูบของผู้ถือลิขสิทธิ์หรือเพลย์ลิสต์อย่างเป็นทางการ บางครั้งจะมีตัวอย่างหรือเทปลิขสิทธิ์ที่ให้ชมได้ฟรี แต่ต้องระวังคลิปอัปโหลดที่ละเมิดลิขสิทธิ์เพราะคุณภาพและความต่อเนื่องอาจเสีย และสุดท้ายแต่ไม่ท้ายสุด ชุมชนแฟน ๆ ในกลุ่มออนไลน์ของไทยมักช่วยกันบอกแหล่งที่ถูกต้องและการหาซื้อสะสมได้ง่าย ๆ ถ้าจะให้แนะนำจริงจัง ให้เริ่มจากตรวจสอบแอคเคาท์สตรีมมิ่งที่คุณใช้อยู่ก่อน แล้วตามด้วยการมองหาบ็อกซ์เซตมือสองหรือสอบถามในกลุ่มแฟน ๆ ที่น่าเชื่อถือ วันไหนได้ดูเสียงพากย์ไทยเต็ม ๆ เหมือนกลับไปเป็นเด็กอีกครั้งเลย

เสียงเฮอร์คิวลิสภาษาไทยในความทรงจำของผมมีความแตกต่างกันตามเวอร์ชันและปีที่ดูมากกว่าที่คิดไว้ตอนแรก ผมชอบค่อยๆ ไต่เรียงจากเวอร์ชันที่คนส่วนใหญ่คุ้นกันก่อน — 'Hercules' ของดิสนีย์ (1997) ที่เป็นแอนิเมชัน มักมีการทำพากย์ไทยออกมาในลักษณะสตูดิโอสำหรับฉายในโรงกับเวอร์ชันสำหรับดีวีดี/โทรทัศน์ ซึ่งรายชื่อผู้พากย์จะระบุไว้ในเครดิตตอนท้ายหรือในแผ่นดีวีดีของผู้จัดจำหน่าย ท่ามกลางชุมชนคนดู คนที่ชอบจับจ้องเรื่องพากย์จะชี้ให้เห็นว่าบางครั้งเสียงพากย์หลักกับเสียงร้องเพลงอาจเป็นคนละคน ทำให้ประสบการณ์ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง ในอีกมุมหนึ่ง เวอร์ชันภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันอย่างเวอร์ชันปี 2014 ที่นำโดยนักแสดงต่างประเทศ ก็มีการพากย์ไทยแยกต่างหากอีกชุดหนึ่ง การหาชื่อผู้พากย์ที่แน่นอนที่สุดมักต้องดูจากเครดิตของฉบับที่คุณมี เช่น ฉบับฉายในโรง ฉบับดีวีดี หรือฉบับที่ออกอากาศทางโทรทัศน์ เพราะแต่ละฉบับอาจใช้ทีมพากย์คนละกลุ่ม โดยส่วนตัว ผมชอบวิธีสังเกตความต่างของน้ำเสียงและโทนการพากย์ระหว่างสองเวอร์ชันนี้ — มันทำให้รู้สึกว่าเฮอร์คิวลิสเป็นคนละคนกันเลยล่ะ

ยอมรับเลยว่าชื่อตัวละคร 'ฟินิกซ์' ทำให้สับสนได้ง่ายเพราะมันโผล่มาหลายเวอร์ชันในโลกภาพยนตร์ ฉะนั้นถ้าคำถามหมายถึงตัวละครจาก 'X-Men: Dark Phoenix' กับ 'ฟawkes' ในจักรวาล 'Harry Potter' คนพากย์ไทยจะไม่เหมือนกันเลย ในวงการพากย์ของบ้านเรามีการมอบหน้าที่ให้สตูดิโอและนักพากย์ต่างคนต่างรับงานตามโปรดักชัน ทำให้ชื่อผู้ให้เสียงขึ้นกับเวอร์ชันที่ฉายหรือวางจำหน่ายในไทย โดยทั่วไปแล้วชื่อผู้พากย์จะระบุไว้ในเครดิตท้ายเรื่องหรือในข้อมูลประกาศของผู้จัดจำหน่ายฉบับพากย์ไทย หากอยากแน่ใจที่สุด ให้ดูที่ไตเติ้ลท้ายหรือข้อมูลในปกดีวีดี/บลูเรย์และหน้ารายละเอียดหนังในหน้าเว็บของผู้นำเข้าหนังไทย เพราะนั่นคือจุดที่ระบุชื่อทีมพากย์เป็นทางการ ส่วนมุมมองส่วนตัว ผมมองว่านักพากย์ไทยหลายคนมีฝีมือมากและสามารถถ่ายทอดทั้งโทนเสียงอ่อนหวานของ Jean Grey และความลึกลับของนกฟีนิกซ์ใน 'Harry Potter' ได้แตกต่างจนรู้สึกว่าตัวละครเหมือนคนใหม่ ๆ ไปเลย

ในมุมมองของคนที่โตมากับการ์ตูนพากย์ท้องถิ่น เรามองว่าการเลือกพากย์ไทยสำหรับ 'โปเกม่อนเจอร์นีย์' มักจะให้อรรถรสแบบอบอุ่นและเป็นมิตรมากกว่า การได้ยินชื่อเรียกโปเกมอนแบบคุ้นหู เสียงบรรยายที่ปรับให้เข้ากับสำเนียงและสำนวนไทย รวมทั้งการดัดแปลงมุกให้เข้ากับวัฒนธรรมทำให้บรรยากาศของเรื่องใกล้ตัวขึ้นทันที ยิ่งเวลาที่ตัวละครมีโมเมนต์ซึ้งๆ เสียงพากย์ไทยมักจะใส่อินเนอร์แบบที่ผู้ชมไทยเข้าใจได้เร็วกว่า นอกจากนี้การพากย์ไทยยังช่วยให้เด็กเล็กหรือผู้ชมที่ไม่คุ้นกับเสียงญี่ปุ่นมีช่องทางในการร่วมคุยและแชร์เมมส์ในโซเชียลได้ง่าย โดยเฉพาะฉากการต่อสู้หรือช่วงที่มีมุกเจาะกลุ่มผู้ชมท้องถิ่น การแปลและพากย์ที่ทำได้ดีจะทำให้ความสนุกขยายเป็นวัฒนธรรมป็อปได้เหมือนที่เคยเกิดกับ 'โดราเอมอน' ในยุคก่อน อย่างไรก็ตาม การพากย์ไทยก็มีข้อจำกัดบางอย่าง เช่น สีสันของน้ำเสียงต้นฉบับอาจหายไปเมื่อต้องปรับให้เข้ากับภาษาท้องถิ่น แต่ถ้าทีมพากย์ใส่ใจรายละเอียดและรักษาความตั้งใจของต้นฉบับไว้ ก็สามารถสร้างประสบการณ์ชมที่สนุกและเข้าถึงได้โดยไม่ลดคุณค่าไปมากนัก

ชื่อ 'โรซี่' ปรากฏในภาพยนตร์และการ์ตูนหลายเรื่อง ทำให้ตอบแบบตรง ๆ ได้ยากถ้าไม่รู้ว่าหมายถึงเวอร์ชันไหน ผมค่อนข้างแน่ใจว่าหลายคนถามถึงตัวละครชื่อเดียวกันแต่จากหนังคนละเรื่องกัน เช่น โรซี่ที่เป็นหุ่นยนต์ในซีรีส์การ์ตูนหรือโรซี่ที่เป็นตัวละครสมทบในภาพยนตร์ดราม่าและคอเมดี้ ตัวพากย์ไทยต่างกันไปตามการนำเข้าของหนังและสตูดิโอที่จัดพากย์ ถ้าต้องการคำตอบที่ชัดเจนที่สุด ผมแนะนำให้บอกชื่อภาพยนตร์เป็นพิเศษ เพราะชื่อเดียวกันอาจพากย์โดยคนละคนในหนังแต่ละเรื่อง — เมื่อได้ชื่อเรื่องแล้วผมจะตอบชื่อผู้พากย์ไทยให้ชัดเจนโดยตรงและเล่าถึงสไตล์การพากย์ที่เด่น ๆ ให้ด้วย

บอกเลยว่าการดู 'โปเกม่อน เดอะมูฟวี่' เวอร์ชันพากย์ไทยครั้งแรกทำให้ความทรงจำวัยเด็กกลับมาไวเหมือนไฟแฟลช ฉากเปิดที่ Mewtwo ปรากฏและบรรยายถึงตัวเองมีน้ำเสียงที่ต่างจากต้นฉบับชัดเจน — เสียงพากย์ไทยเลือกโทนที่เข้าถึงง่ายกว่าและมักจะลดความลึกของปรัชญาในบทพูดลง เพื่อให้เด็กดูแล้วเข้าใจทันที เราจะได้ยินการปรับคำพูดที่ซ้ำซ้อนให้สั้น กระชับ และบางครั้งก็เปลี่ยนความหมายเล็กน้อยเพื่อหลีกเลี่ยงคำถามเชิงปรัชญาลึก ๆ ที่เยาวชนอาจยังไม่พร้อม อีกจุดที่สะดุดตาเรื่องการตัดต่อกับเพลงประกอบ ในเวอร์ชันญี่ปุ่นต้นฉบับซาวด์แทร็กช่วยเสริมบรรยากาศเศร้าเหงาในฉากบางฉาก แต่พอเป็นเวอร์ชันพากย์ไทยที่ฉันเคยเห็นบนทีวีย้อนยุค เพลงมักถูกเปลี่ยนหรือหายไปในบางฉาก ทำให้โทนของเหตุการณ์จริง ๆ แล้วเปลี่ยนไป เช่นฉากย้อนความทรงจำของ Mewtwo ที่ต้นฉบับให้ความหนักหน่วงกว่า ส่วนพากย์ไทยกลับดูเป็นการเล่าเหตุการณ์มากกว่าจะเป็นการตั้งคำถามเชิงศีลธรรม ท้ายที่สุด วัยเด็กทำให้เราให้อภัยความไม่สมบูรณ์พวกนี้ได้ง่าย แต่พอโตมาดูใหม่แล้วจะเห็นรายละเอียดที่หายไปชัดขึ้น — นั่นแหละคือเสน่ห์แบบผสมของเวอร์ชันพากย์ไทย: ได้ความอบอุ่นและเข้าใจง่ายแลกกับบางมิติของต้นฉบับที่ถูกลดทอน

ช่วงที่ 'Ponyo' เริ่มมีคนพูดถึงกันในบ้านเรานั้น สิ่งหนึ่งที่ชัดเจนคือการฉายโรงของภาพยนตร์จากสตูดิโอญี่ปุ่นหลายเรื่องมักจะใช้เสียงต้นฉบับภาษาเก่าพร้อมซับไทยมากกว่าจะปล่อยเสียงพากย์ไทยเป็นหลัก ฉันสังเกตว่าการเลือกแบบนี้ทำให้เวอร์ชันที่คนส่วนใหญ่จดจำกันในแง่ของคำพูดและโทนเสียงยังคงเป็นต้นฉบับ ซึ่งหมายความว่าหลายคนในประเทศเราไม่ได้คุ้นเคยกับเสียงพากย์ไทยของตัวละครหลักอย่างโปเนียวจากการชมในโรงภาพยนตร์ สำหรับกรณีของ 'Ponyo' โดยเฉพาะ ข้อมูลที่ผู้ชมโดยทั่วไปเข้าถึงได้มักจะชี้ว่าไม่มีเวอร์ชันพากย์ไทยที่เป็นมาตรฐานเดียวกันสำหรับการฉายโรง แต่จะมีการพากย์ไทยเกิดขึ้นบ้างในรูปแบบทีวีหรือแผ่นดีวีดี/บลูเรย์ที่จัดจำหน่ายในบางโอกาส ซึ่งสตูดิโอพากย์ในต่างประเทศหรือบริษัทจัดจำหน่ายท้องถิ่นเป็นผู้ว่าจ้างนักพากย์ท้องถิ่นที่ต่างกันออกไป ดังนั้นชื่อที่ได้รับการบันทึกเป็นนักพากย์โปเนียวอาจจะแตกต่างกันตามเวอร์ชันและแพลตฟอร์ม ฉันจึงมองว่าถ้าต้องยืนยันชื่อคนพากย์ไทยเดียว ๆ อาจจะไม่ครอบคลุมทุกเวอร์ชันที่มีการทำพากย์เกิดขึ้น นี่เป็นเหตุผลที่คนรุ่นต่าง ๆ ในไทยอาจมีภาพจำของโปเนียวที่ต่างกันออกไป

คำถามแบบนี้ชวนให้คิดเยอะเพราะคำว่า 'ช่ิง' อาจเป็นการถอดเสียงจากชื่อหลากหลายภาษาและหลายผลงาน ฉะนั้นถ้าไม่มีระบุว่าเป็นตัวละครจากเรื่องไหนหรือสื่อใด การจะบอกชื่อผู้พากย์ไทยแบบชัดเจนจึงยากมาก ผมเลยชอบอธิบายภาพรวมก่อนว่าทำไมจึงเป็นเช่นนี้และแนะนำวิธีตรวจสอบที่ชัดเจน เพื่อให้คำตอบมีประโยชน์แม้จะยังไม่ได้ระบุชื่อเรื่องตรงๆ การถอดเสียงจากภาษาจีน ญี่ปุ่น หรือภาษาอื่นมักทำให้รูปแบบการสะกดเป็นไทยต่างกันได้ เช่น 'ชิง' อาจมาจากตัวอักษรจีนที่อ่านว่า Qing หรือชื่อที่ออกเสียงใกล้เคียงในภาษาญี่ปุ่น ผลที่ตามมาคืออาจมีตัวละครหลายตัวในอนิเมะ เกม หรือซีรีส์ที่คนไทยเรียกหรือเขียนว่า 'ช่ิง' ผู้พากย์ไทยสำหรับเวอร์ชั่นต่างๆ ก็อาจไม่เหมือนกันเลย—เวอร์ชั่นทีวีช่องหนึ่ง สตรีมมิ่งหนึ่ง หรือเกมที่ทำใหม่ อาจเลือกใช้ทีมพากย์คนละชุด เมื่ออยากรู้ชื่อผู้พากย์ไทยจริงๆ ผมจะเช็กจากแหล่งที่มาหลัก ๆ ก่อน ได้แก่ เครดิตตอนท้ายของตอนที่พากย์ไทย รายชื่อผู้พากย์บนเพจทางการของผู้จัดจำหน่ายภาษาไทย (เช่นรายละเอียดในหน้าเพจที่เป็นของผู้ถือลิขสิทธิ์) คำบรรยายใต้คลิปวิดีโอพากย์ไทยบนช่องทางอย่าง YouTube หรือเพจที่นำเสนอฉบับพากย์ไทย และอีกแหล่งที่มักมีข้อมูลละเอียดคือเพจหรือโปรไฟล์ของสตูดิโอพากย์ไทยและตัวนักพากย์เอง ข้อควรระวังคือตัวละครเดียวกันอาจถูกพากย์โดยคนละคนในการทำซ้ำหรือรีมาสเตอร์ ถ้าอยากให้ชัวร์ที่สุด ให้ตรวจเครดิตของเวอร์ชั่นที่คุณรับชมจริง ๆ — นั่นแหละจะบอกชื่อผู้พากย์ไทยได้แน่นอน

น่าสนใจเลยที่ได้พูดถึงเรื่องนี้ — ในฉบับพากย์ภาษาไทยของ 'กังฟู แพนด้า' เสียงของโปได้รับการพากย์โดย ธงชัย ทองกันทม ซึ่งเป็นน้ำเสียงที่ทำให้ตัวละครมีความน่ารักและตลกแบบไทย ๆ ไปพร้อมกัน ผมรู้สึกว่าการเลือกนักพากย์คนนี้ช่วยนำพาบทพูดของโปให้เข้าถึงผู้ชมไทยได้ดี เพราะเขาปรับการเน้นคำและจังหวะตลกให้พอดีกับมุกภาษาไทย ทำให้ฉากที่โปตื่นเต้นหรือออกอาการประหม่าได้ผลทางอารมณ์คล้ายกับเวอร์ชันต้นฉบับ แต่อบอุ่นและคุ้นเคยกว่า เมื่อมองในมุมของแฟนวัยเด็กที่โตมากับพากย์ไทย เรื่องการจับคาแรกเตอร์ผ่านน้ำเสียงเป็นสิ่งสำคัญมาก และงานพากย์ครั้งนี้ก็ทำให้โปกลายเป็นตัวละครที่จำง่ายและเป็นมิตรกับคนไทย — นี่แหละคือเหตุผลว่าทำไมฉันยิ้มทุกครั้งที่ได้ยินประโยคคลาสสิกของโปเป็นภาษาไทย

เป็นแฟนโปเกม่อนตั้งแต่เด็ก เลยติดตามว่าภาพยนตร์ต่าง ๆ มีซับไทยหรือพากย์ไทยที่ไหนบ้างเสมอ โดยทั่วไป ถ้าพูดถึง 'Pokémon: The First Movie' ทางเลือกที่น่าจะพบบ่อยที่สุดคือบริการสตรีมมิ่งที่มีลิขสิทธิ์ในประเทศไทย เช่น Netflix หรือแพลตฟอร์มท้องถิ่นที่ซื้อคอนเทนต์มาให้บริการ ซึ่งบางภาคก็มีทั้งพากย์ไทยและซับไทยให้เลือกในเมนูภาษาของแต่ละตอน/ภาพยนตร์ นอกจากนี้ยังมีแอปอย่าง 'Pokémon TV' ที่เคยนำรายการและหนังเก่า ๆ มาให้ดูฟรีแบบมีโฆษณาในบางพื้นที่ นั่นหมายความว่าโอกาสเจอพากย์ไทยหรือซับไทยขึ้นอยู่กับว่าลิขสิทธิ์ในช่วงนั้นเป็นของใคร สำหรับคนที่ชอบสะสม แผ่นดีวีดีหรือบลูเรย์ฉบับไทยที่วางขายในร้านขายดีวีดีหรือออนไลน์บางครั้งยังพบเวอร์ชันพากย์ไทยออกมาจำหน่าย ถ้าต้องการความแน่นอน ให้ลองเปิดรายละเอียดภาษาในหน้าสินค้าก่อนสั่งซื้อ ส่วนตัวมักตรวจดูเมนูภาษาในสตรีมเมอร์ก่อนเริ่มดู เพื่อให้รู้ว่าจะได้พากย์ไทยหรือแค่ซับไทยเท่านั้น