ใครเป็นตัวจริงของเดอะริปเปอร์ในนวนิยายต้นฉบับ?

พอได้ดูตอนที่ห้าแล้ว ผมรู้สึกว่าผู้สร้างตั้งใจใส่เบาะแสมาซ้อน ๆ ให้คนดูมากกว่าจะส่งมอบคำตอบสำเร็จรูปหนึ่งเดียว ในมุมมองของคนที่ชอบสืบรายละเอียด ผมมองหลักฐานในตอนนี้เป็นแบบ 'ชิ้นที่ชี้ไปทางใดทางหนึ่ง' มากกว่าจะเป็นการยืนยันตัวคนร้ายโดยตรง มีทั้งเบาะแสเชิงกายภาพ เช่นวัตถุที่พบบนที่เกิดเหตุ รอยนิ้วหรือการจัดวางศพที่อนุมานรูปแบบการก่อเหตุ และพยานที่ให้ข้อมูลแบบคลุมเครือ ทุกชิ้นล้วนเพิ่มความเป็นไปได้แต่ก็มีช่องว่างพอให้ข้อสงสัยยังคงค้างอยู่ ฉากหนึ่งทำให้ฉันนึกถึงช่วงเวลาที่ใน 'True Detective' เบาะแสถูกปะติดปะต่อเป็นภาพใหญ่บางส่วน แต่ผู้ชมยังต้องรอกระทั่งคำสารภาพหรือหลักฐานเด็ดจากการตรวจทางนิติวิทยาศาสตร์ สรุปสั้น ๆ ว่า ตอนที่ห้ายืนยันแนวทางและจำกัดกลุ่มผู้ต้องสงสัยได้ดี แต่ยังไม่ได้เผยแพร่หลักฐานที่ทำให้เป็นข้อเท็จจริงเด็ดขาด สำหรับคนดูที่ชอบเก็บรายละเอียด นี่คือจุดที่สนุกที่สุด — เริ่มโยงเส้นเชื่อม ระดมทฤษฎี แล้วรอให้ตอนต่อไปตอบให้ชัดเจน

หลายคนคงสงสัยว่าเหตุการณ์ในซีรีส์ 'The Ripper' นั้นมาจากคดีจริงแค่ไหนและส่วนไหนถูกขยายความเพิ่มขึ้น บอกตรงๆ ว่าเนื้อหาหลักของซีรีส์ฉบับสารคดีชิ้นนี้ยึดโยงกับคดีจริงของฆาตกรที่เรียกว่า Yorkshire Ripper (ปีเตอร์ ซัทคลิฟฟ์) ซึ่งเป็นคดีอาชญากรรมในอังกฤษช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 ซีรีส์นำเอาข้อมูลจากข่าวเก่า, บันทึกตำรวจ และสัมภาษณ์ญาติผู้เสียชีวิตมาเรียบเรียง เพื่อถ่ายทอดภาพรวมของคดีและผลกระทบทางสังคม ในแบบฉบับของงานสารคดีจะเห็นการผสมผสานระหว่างฟุตเทจต้นฉบับกับการจำลองฉากบางส่วนที่ไม่ได้เป็นภาพถ่ายจริง นั่นทำให้บางฉากให้ความรู้สึกเหมือนละครมากกว่าสารคดีดิบ แต่สาระสำคัญเกี่ยวกับลำดับการจับกุม, ความล้มเหลวของกระบวนการสืบสวน และการตอบสนองของสังคม มักมีรากฐานจากหลักฐานจริง สิ่งที่ฉันรู้สึกค่อนข้างชัดคือการเน้นแสดงถึงความผิดพลาดของตำรวจและการปฏิบัติต่อเหยื่อที่แสดงให้เห็นมุมมองทางสังคมที่สำคัญ ส่วนตัวแล้วมองว่าเมื่อดูซีรีส์แบบนี้ต้องแยกสองชั้นชัดเจน: ข้อมูลประวัติศาสตร์จริงกับการตัดต่อหรือการจำลองที่เพิ่มความเข้มข้นให้คนดู ถ้าหวังจะเอาไปเป็นบันทึกข้อเท็จจริงเดียวก็ต้องระวัง แต่ถ้ามองเป็นการเล่าเรื่องที่ทำให้คนสนใจศึกษาเพิ่มเติมก็ถือว่าทำหน้าที่ของมันได้ดี

เอาจริงๆ คำถามนี้กว้างมาก เพราะคำว่า 'เดอะริปเปอร์' อาจหมายถึงหลายตัวตน ขึ้นกับว่าคุณหมายถึง Jack the Ripper ในการดัดแปลงเรื่องคลาสสิก หรือหมายถึงคำว่า 'Ripper' ที่ใช้ในผลงานสมัยใหม่ ฉันชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าเวอร์ชันภาพยนตร์เชิงดราม่าที่คนมักนึกถึงบ่อยครั้งคือ 'From Hell' ซึ่งออกฉายปี 2001 ในเวอร์ชันนั้นฆาตกรที่ถูกเปิดเผยในโครงเรื่องคือ Sir William Gull และบทนี้ได้รับการแสดงโดย Ian Holm นี่ถือเป็นการตีความ Jack the Ripper ในแบบภาพยนตร์ที่มีคนจดจำได้มากคนหนึ่ง ถ้ามองมุมของงานสารคดี เกรดของความเป็น 'ล่าสุด' จะเปลี่ยนไป อย่างเช่นสตรีมมิงมีสารคดีชื่อ 'The Ripper' (2020) ที่พูดถึงคดี Yorkshire Ripper ของ Peter Sutcliffe ซึ่งแตกต่างจากการเล่าเรื่องเชิงนิยายเพราะไม่ได้มีนักแสดงรับบทเป็น 'เดอะริปเปอร์' ในแบบที่หนังสั้นหรือละครทำกัน ผลงานสองแบบนี้แสดงให้เห็นว่าเมื่อถามว่า "นักแสดงคนไหนรับบทเดอะริปเปอร์" คำตอบจะขึ้นกับนิยามของคำว่าเดอะริปเปอร์และประเภทของผลงานที่พูดถึง อยากสรุปสั้น ๆ ว่า ถ้าเป้าหมายคือภาพยนตร์เชิงนิยายที่คนพูดถึงบ่อย ๆ ฉันมักจะนึกถึง 'From Hell' และบท Sir William Gull ที่ Ian Holm แสดงไว้ ส่วนถ้าคุณหมายถึงงานสารคดีหรือซีรีส์ล่าสุด ภาพลักษณ์และการมีอยู่ของ 'เดอะริปเปอร์' อาจไม่ได้มาพร้อมกับนักแสดงคนเดียวกัน ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ชวนติดตามอยู่เสมอ

ความลึกลับของคดี 'Jack the Ripper' ทำให้ผมหลงใหลในรายละเอียดของผู้ต้องสงสัยมากกว่าตัวเหตุการณ์เอง Montague John Druitt เป็นชื่อที่ผมมักกลับไปคิดบ่อยครั้ง เพราะจังหวะเวลาของการหายตัวและการพบศพของเขาในแม่น้ำเทมส์สัมพันธ์กับการสิ้นสุดของการฆาตกรรมชุดนั้น พื้นฐานที่ทำให้คนสงสัยคือสถานะทางสังคมและการศึกษาของเขา รวมถึงความเครียดในครอบครัวซึ่งบางคนตีความว่าอาจนำไปสู่พฤติกรรมรุนแรง แต่หลักฐานทางตรงนั้นเปราะบางมาก การไม่มีพยานหลักฐานที่ผูกมัดเขาอย่างแน่นหนาทำให้ข้อสันนิษฐานเป็นไปได้หลายทาง ผมมองว่า Druitt เป็นตัวอย่างของคนที่เข้ามาแทนที่ช่องว่างในเรื่องเล่า: เมื่อข้อมูลจริงน้อย ผู้คนมักยัดใส่ข้อสันนิษฐานตามบริบทยุคนั้น นั่นทำให้ชื่อของเขายังคงอยู่ในลิสต์ผู้ต้องสงสัย แต่ถ้าตัดเฉพาะหลักฐานตามกฎหมาย กลับยังไม่มีอะไรที่ทำให้เขาโดดเด่นเหนือผู้ต้องสงสัยรายอื่นอย่างชัดเจน ผมชอบคิดถึงเรื่องนี้ในมุมของคนอ่านคดีเก่า — มันเป็นบทเรียนว่าความสอดคล้องเชิงเวลาไม่เท่ากับหลักฐานพิสูจน์ได้เสมอไป

แนะนำให้เริ่มจากนิยายที่เน้นบรรยากาศและการวิเคราะห์จิตใจของฆาตกรก่อนดู 'เดอะริปเปอร์' ภาคใหม่ เพื่อจะได้เข้าใจโทนของเรื่องมากขึ้นและรู้สึกเชื่อมโยงกับตัวละครเมื่อดูซีรี่ส์ ความคิดแบบนี้ทำให้ฉันมักจะแนะนำ 'The Alienist' เสมอ เพราะงานเล่มนี้มีทั้งบรรยากาศวิคตอเรียนที่ฉับไว การใช้วิทยาศาสตร์การสืบสวนในยุคแรก ๆ และตัวละครที่มีมิติด้านจิตวิทยา การอ่านช่วยให้เข้าใจว่าทำไมตัวละครถึงตัดสินใจแบบนั้น และเมื่อเห็นการนำเสนอในจอแล้วจะรู้สึกว่าเห็นภาพความคิดภายในของตัวละครมากขึ้น สำหรับคนที่ชอบรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ระหว่างช่วงเวลาและสภาพสังคม การอ่านนิยายแนวนี้จะเติมเต็มความคาดหวังได้ดี ฉันเองก็ชอบหยิบเล่มแบบนี้มาอ่านก่อนดูซีซั่นใหม่ เพราะมันช่วยเพิ่มความเข้มข้นให้กับการรับชม ทำให้การไขปริศนาในเรื่องมีความหมายมากกว่าเป็นแค่ฉากลุ้นระทึกเพียงอย่างเดียว

หนึ่งในนักเขียนที่ผมคิดว่านิยามภาพของแจ็ค เดอะริปเปอร์ในนิยายสมัยใหม่ได้ชัดเจนที่สุดคืออลัน มอร์ กับงานกราฟิกโนเวลเรื่อง 'From Hell' ซึ่งอ่านแล้วเหมือนได้ดูหนังประวัติศาสตร์ฝันร้ายเล่มหนึ่ง ผมชอบวิธีที่มอร์เอาประวัติศาสตร์ วิทยาศาสตร์การแพทย์สมัยใหม่ และทฤษฎีสมคบคิดมาผสมกัน ทำให้ฆาตกรไม่ใช่แค่เงามืดไร้หน้า แต่กลายเป็นผลพวงของระบบศีลธรรมและอำนาจในยุควิกตอเรียน เขาเล่าเรื่องผ่านมุมมองหลากหลาย ทั้งสถาปัตยกรรม แผนผังเมือง และความบกพร่องของสังคม การวาดภาพในแผงภาพทำให้การสยองไม่ใช่แค่เลือด แต่เป็นบรรยากาศอัดแน่นของความไม่เป็นธรรม สิ่งที่ทำให้ 'From Hell' มีอิทธิพลคือมันไม่ยอมให้แจ็คเป็นแค่ตัวตลกในข่าวหน้าหนึ่ง แต่นำเสนอว่าเหตุการณ์เหล่านั้นเชื่อมโยงกับโครงสร้างอำนาจทางสังคม และนี่แหล่ะที่กลายเป็นกรอบคิดให้ผู้สร้างผลงานยุคหลังลอกเลียนหรือโต้แย้งต่อไป

เดินไปตามตรอกแคบๆในย่านไวท์แชเปลแล้วก็รู้สึกเหมือนย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 19 — ผมชอบเริ่มทริปแบบนี้ด้วยการยืนที่บริเวณถนนที่ครั้งหนึ่งชื่อว่า 'Buck's Row' ปัจจุบันคือ Durward Street เพราะตรงนี้คือจุดที่คนหนึ่งในเหยื่อคนแรกถูกพบซึ่งให้ความรู้สึกหนักแน่นและน่าขนลุกทั้งความจริงจังและความเศร้า จากนั้นผมมักเดินเลาะไปยังซอยที่เชื่อมกับ Hanbury Street ซึ่งเคยเป็นฉากของเหตุการณ์สะเทือนใจอีกครั้ง และต่อไปยัง Mitre Square ในย่าน City ที่เปิดประตูให้เห็นถึงความซับซ้อนของคดีเดียวกัน เหตุผลที่ผมชอบเส้นทางนี้คือมันรวมจุดสำคัญของเหตุการณ์ไว้ใกล้กัน ทำให้สามารถจินตนาการบริบทของยุคนั้นได้ชัดเจนกว่าแค่ดูรูปในหนังสือ ปิดท้ายด้วยการแวะที่ Miller's Court ซึ่งอยู่ถัดจาก Dorset Street — สถานที่ที่เรื่องราวมืดมนสุดๆ จบลงในห้องแคบๆ การยืนอยู่ตรงนั้นทำให้ผมนิ่งและคิดถึงผู้คนจริงๆ ที่เคยอาศัยอยู่ในตรอกเหล่านี้ พอได้เดินจนครบเส้นทางแล้วรู้สึกทั้งเหนื่อยและเต็มไปด้วยภาพในหัว เหมือนอ่านนิยายระทึกขวัญที่มีร่องรอยจริงให้สัมผัสอยู่ตรงหน้า

จริงๆ แล้วฉันรู้สึกว่าที่มาของ 'เดอะริง' ควรเริ่มที่ชื่อผู้แต่ง: นิยายต้นฉบับเขียนโดย โคจิ ซูซูกิ (Koji Suzuki) และชื่อภาษาญี่ปุ่นคือ 'リング' ซึ่งตีพิมพ์ตั้งแต่ต้นทศวรรษ 1990 ฉันอ่านนิยายและดูภาพยนตร์เวอร์ชันญี่ปุ่นมาแล้ว ความต่างเด่นชัดคือโทนและมุมมองเชิงอธิบาย ในหนังสือของซูซูกิเรื่องนี้ถูกเล่าแบบผสมระหว่างสยองขวัญกับวิทยาศาสตร์ — มีการอธิบายเบื้องหลังพลังจิตของตัวละครหลักและการเชื่อมโยงกับการทดลองบางอย่างที่ทำให้คำสาปมีลักษณะเหมือนไวรัสทางชีวภาพ ตัวละครหลักในนิยายก็เป็นบุคลากรชายที่ลงลึกศึกษาทางวิทยาศาสตร์ ขณะที่ภาพยนตร์ญี่ปุ่น 'Ringu' พลิกมุมมาเน้นบรรยากาศหลอน ๆ และการเล่าเชิงสื่อภาพมากขึ้น นักสร้างหนังลดทอนการอธิบายเชิงวิทย์เพื่อเน้นความรู้สึกอึดอัดและความลี้ลับ ทำให้ผีในจอมีพลังผิดเพี้ยนแบบภาพภาพยนตร์มากกว่าคำอธิบายเชิงเหตุผล อีกอย่างที่ฉันสังเกตคือตอนจบกับชะตากรรมตัวละครต่างกันไปในรายละเอียด: นิยายมีการขยายความและต่อยอดไปสู่แนวคิดที่ซับซ้อนกว่าว่าคำสาปทำงานอย่างไร ส่วนหนังกลับเลือกจบแบบมีภาพจำที่ชัดเจนและทิ้งความระทมไว้ในเชิงบรรยากาศ ซึ่งทำให้ความน่ากลัวของภาพยนตร์อยู่ที่การแสดงออกของผีและเทคนิคภาพ มากกว่าการอธิบายเชิงทฤษฎีแบบหนังสือ เหล่านี้คือเหตุผลที่ฉันคิดว่าทั้งสองเวอร์ชันให้ความรู้สึกต่างกันคนละแบบ และทั้งคู่มีเสน่ห์เฉพาะตัวที่ทำให้เรื่องยังถูกพูดถึงจนถึงวันนี้

ในแวดวงนักประวัติศาสตร์ที่คลุกคลีกับคดี 'แจ็ค เดอะริปเปอร์' มีการแบ่งทฤษฎีกว้าง ๆ ที่ฉันมักจะเล่าให้เพื่อนฟังว่าอยู่ในสามกรุ๊ปใหญ่: ฆาตกรคนเดียวที่เป็นคนท้องถิ่น, กลุ่มฆาตกรหรือการลอกเลียนแบบ, และทฤษฎีสมคบคิดระดับสูงที่โยงถึงชนชั้นนำของสังคม ในฐานะคนที่ติดตามคดีนี้ ฉันชอบยกกรณีของ Aaron Kosminski เป็นตัวอย่างของทฤษฎีฆาตกรคนเดียว คนนี้เป็นผู้อพยพชาวยิวจากโปแลนด์ที่ถูกตำรวจวิจารณ์ในเอกสารบางฉบับสมัยนั้นว่าเป็นผู้ต้องสงสัย อีกคนที่มักถูกพูดถึงคือ Montague John Druitt ซึ่งมีพฤติกรรมผิดปกติหลังการเสียชีวิตของเหยื่อสุดท้าย ส่วนด้านศิลปะและจิตวิเคราะห์ก็โยงชื่อ Walter Sickert เป็นข้อกล่าวหาที่เน้นพฤติกรรมและงานศิลป์มากกว่าพยานวัตถุ สุดท้าย ฉันคิดว่าทฤษฎีต่าง ๆ มักสะท้อนช่องว่างของหลักฐาน; นักประวัติศาสตร์บางคนชอบจัดหมวดตามแรงจูงใจ—ความแค้น โรคจิต หรือการเสื่อมของสังคม—มากกว่าหลักฐานชัดเจน นั่นทำให้คดียังคงเป็นปริศนาและกลายเป็นแล็บความคิดที่น่าดึงดูดสำหรับคนชอบวิเคราะห์การเมืองสังคมและวัฒนธรรมมากกว่าการสืบสวนเพียว ๆ

ลองเริ่มด้วยหนังสือที่เป็นคู่มือคลาสสิกเล่มหนึ่งซึ่งคนอ่านมือใหม่มักจะหยิบขึ้นมาเมื่ออยากเข้าใจภาพรวมก่อน: 'The Complete Jack the Ripper'. นี่ไม่ใช่นิยายและไม่ได้เน้นทฤษฎีดราม่า แต่เป็นการรวบรวมข้อมูล เหตุการณ์ตามลำดับ แผนที่ และภาพถ่ายที่ช่วยให้เห็นบริบทของเหตุการณ์จริง ๆ ฉันชอบตรงที่มันจัดเรียงหลักฐานและคำให้การให้เราอ่านง่าย ไม่ต้องมีพื้นฐานก็เข้าใจว่าตอนเกิดอะไรขึ้นและใครเกี่ยวข้องบ้าง เมื่ออ่านเล่มนี้แล้วฉันมักจะแนะนำให้เปิดบันทึกหรือสมุดจดไว้ด้วย เพราะรายละเอียดเยอะและบางจุดก็เรียกให้เราตั้งคำถาม ปลายทางของการอ่านเล่มนี้ไม่ใช่การยืนยันผู้กระทำผิดให้แน่ชัด แต่เป็นการสร้างกรอบคิดเพื่อให้เราแยกแยะข้อเท็จจริงกับการคาดเดาได้ชัดขึ้น มันเป็นจุดเริ่มที่แข็งแรงก่อนจะกระโดดไปหาหนังสือเชิงวิเคราะห์หรือนิยายที่ตีความเหตุการณ์นั้นในมุมต่าง ๆ