ใครเป็นผู้กำกับหนังออนไลน์มันๆ ที่กำลังเป็นกระแสตอนนี้?

ล่าสุดนักวิจารณ์ให้ความสนใจกับ 'Bad Genius' อีกครั้งเมื่อมันถูกหยิบขึ้นมาพูดคุยในวงการสตรีมมิ่ง เพราะหนังมีโครงสร้างที่คมและยังสะท้อนปัญหาสังคมได้อย่างไม่ตกยุค ฉากแผนการโกงข้อสอบที่ดูเหมือนเป็นหนังแอ็กชันขนาดย่อมยังคงทำให้ใจเต้นได้ทุกครั้งที่ดู ฉากที่ตัวละครต้องตัดสินใจภายใต้ความกดดันกึ่งวัยรุ่นกึ่งเชิงสังคมเป็นสิ่งที่ฉันมักจะเอาไปเทียบกับหนังแนวท้ายเกมของโรงเรียนเรื่องอื่น ๆ ความสามารถของหนังในการผสมความตึงเครียดกับบทสนทนาเรียบง่ายคือตัวชูโรง นักวิจารณ์มักชื่นชมการแสดงของนักแสดงนำที่ทำให้ตัวละครไม่กลายเป็นแค่สัญลักษณ์ แต่กลับมีมิติและความขัดแย้งภายใน เหตุผลที่ฉันคิดว่ามันยังถูกพูดถึงบนแพลตฟอร์มออนไลน์คือความเป็นภาพยนตร์ที่ดูได้หลายชั้น—จะดูเพื่อความบันเทิงก็ได้ จะดูเพื่อวิเคราะห์ประเด็นสังคมก็ยังคุ้ม ถ้าคุณอยากดูหนังไทยที่ยังรักษาโครงเรื่องแน่นและมีรายละเอียดที่ทำให้พูดคุยต่อได้ยาว ๆ นี่เป็นเรื่องที่ควรอยู่ในลิสต์ ส่วนตัวแล้วฉันยังชอบวิธีที่หนังใช้เพลงและจังหวะตัดต่อเรียกอารมณ์ ทำให้มันไม่ใช่แค่หนังเกี่ยวกับการโกง แต่เป็นหนังที่ตั้งคำถามกับแรงผลักดันของคนในระบบการศึกษาและการแข่งขันในสังคมด้วย

คำตอบอาจจะไม่ตรงไปตรงมานัก แต่สิ่งที่ฉันอยากบอกคือคำว่า 'หนังออนไลน์ไทยเรื่องยอดฮิตปีล่าสุด' มันกว้างมากและมักไม่มีชื่อผู้กำกับเดียวที่ตอบทุกคนได้ตรง ๆ\n\nฉันมักเห็นว่าผลงานที่กลายเป็นกระแสบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ มาจากสองทางหลัก: บางครั้งคือผู้กำกับหน้าใหม่ที่ทำหนังแนวสยองขวัญหรือคอมเมดี้ฉับไวจนโดนใจกลุ่มคนดูออนไลน์ อีกทางคือผู้กำกับที่มีผลงานเดิม ๆ ในวงการแล้วย้ายมาทำหนังเฉพาะทางสำหรับสตรีมมิ่ง ซึ่งทั้งสองกรณีทำให้ชื่อผู้กำกับปรากฏชัดเมื่อคนเริ่มคุยกันในคอมเมนต์ ฉันเลยบอกได้ว่าไม่มีคำตอบเดียวถ้าคุณไม่ได้ระบุชื่อหนัง แต่จากมุมคนดู ฉันดีใจที่วงการกำกับไทยมีทั้งเลือดใหม่และรุ่นเก๋ามาผลัดกันสร้างผลงานให้ติดกระแส

เอาจริงๆ ผมชอบจับตามองวงการหนังไทยตอนที่ผู้กำกับรุ่นต่างๆ เริ่มหันมาทำงานให้สตรีมมิงและแพลตฟอร์มออนไลน์ เพราะมันเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านที่เต็มไปด้วยความกล้าและทดลองรูปแบบใหม่ๆ มากกว่าการฉายในโรงเพียงอย่างเดียว บรรดาผู้กำกับที่น่าสนใจตอนนี้มีทั้งคนที่โด่งดังและคนสายอินดี้ที่เริ่มขยับสู่โปรเจ็กต์ออนไลน์ เหล่าชื่อที่มักถูกพูดถึงบ่อยๆ ได้แก่ นัทธวุฒิ พูนพิริยะ ที่เคยสร้างความตื่นเต้นด้วย 'Bad Genius' และงานแนวดราม่าที่มีมิติอย่าง 'One For The Road' ทำให้ผมอยากรู้ว่าเขาจะใช้พื้นที่ออนไลน์สร้างเรื่องราวแบบ intimate drama หรือขยายสเกลเป็นหนังแนวใหม่อย่างไร คนที่ชอบหนังสยองหรือผีคงหันมาจับตา บรรจง พิธานพาณิชย์ หรือที่รู้จักดีคือ บรรจง ปิสันธนากุล เพราะฝีมือจัดจังหวะช็อกและบรรยากาศได้เฉียบ—ผลงานก่อนหน้าที่ทำให้คนจดจำอย่าง 'Shutter' และ 'The Medium' แสดงให้เห็นว่าการทำหนังให้ลงสตรีมมิงเปิดโอกาสทดลองวิธีเล่าเรื่องแบบผสมสารคดี-สยองขวัญได้มากขึ้น นอกจากนี้ ผู้กำกับสายอาร์ตอย่าง อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ก็ยังคงเป็นชื่อที่คนเฝ้ารอ หากเขาหยิบเอารูปแบบออนไลน์มาทดลองโทนภาพและจังหวะการเล่าเรื่องที่ยืดยาว เหมาะกับคนที่ชอบงานที่ท้าทายความคิดไม่ใช่แค่ความบันเทิงทันทีทันใด สายอินดี้อย่าง อดิเรก อัศรัส หรือ อดิศรา อัสสรัตน์ (ชื่อสมมติยกตัวอย่างการเคลื่อนไหวของผู้กำกับอินดี้ในวงการ) มักมีโปรเจ็กต์ที่เหมาะกับแพลตฟอร์มสตรีมมิง เพราะงบประมาณและรูปแบบการเผยแพร่ยืดหยุ่นกว่า ทำให้เกิดหนังที่ใช้บริบทสังคมร่วมสมัยสะท้อนมุมมองชุมชนได้ชัดเจน ตัวอย่างเช่น 'Manta Ray' ของอดิษฐ์ อัสสรัตน์ที่เคยทำให้คนพูดถึงความงามของภาพและการเล่าเรื่องแบบเงียบๆ ผมคิดว่าแพลตฟอร์มออนไลน์จะเอื้อให้ผลงานแนวนี้เข้าถึงผู้ชมได้กว้างขึ้น และยังมีโอกาสเข้าเทศกาลระหว่างประเทศโดยไม่จำกัดรูปแบบการฉาย ท้ายที่สุด ความน่าสนใจไม่ได้อยู่ที่ชื่อผู้กำกับเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการที่แต่ละคนใช้สื่อออนไลน์เป็นพื้นที่ทดลองแนวทางใหม่ๆ ผมรู้สึกว่านี่เป็นช่วงเวลาที่ครีเอทีฟไทยจะกล้าเสี่ยงมากขึ้น ทั้งการตัดต่อที่ยาวขึ้น การบอกเล่าเรื่องที่ไม่ผูกมัดกับไทม์ไลน์โรงหนัง หรือการนำเสนอภาพและซาวด์ที่กล้าทดลอง ถ้าชอบติดตามผลงาน ผมแนะนำให้จับตาทั้งผู้กำกับที่มีชื่อเสียงและคนรุ่นใหม่ที่เพิ่งเริ่มทำหนังออนไลน์ เพราะบางครั้งผลงานที่ไม่คาดคิดนี่แหละจะกลายเป็นความสดใหม่ที่ทำให้ชอบวงการนี้มากขึ้น

น่าแปลกใจว่าบทลลิตาที่กำลังพูดถึงนี้ได้คนที่มีเสน่ห์และคาแรคเตอร์ชัดเจนมารับบท — ลลิตาถูกเล่นโดย 'อุรัสยา เสปอร์บันด์' (ญาญ่า) ซึ่งการแสดงคราวนี้ทำให้ฉันหยุดดูไม่ไปไหน ฉันชอบวิธีที่เธอใส่อารมณ์ละเอียด ๆ ลงไปในฉากที่ดูเหมือนไม่มีอะไร แต่กลับสะกดใจคนดูได้ เช่นฉากที่ลลิตาต้องเผชิญหน้ากับความจริงบางอย่าง ญาญ่าเล่นออกมาได้ทั้งความอ่อนโยนและความเข้มแข็งในเวลาเดียวกัน ความต่างจากผลงานเก่า ๆ ของเธอที่ฉันเคยดูอย่าง 'Kleun Cheewit' คือคราวนี้มีมุมมองผู้หญิงที่โตขึ้นและซับซ้อนกว่า ทำให้บทนี้มีมิติยิ่งขึ้น ฉากเล็ก ๆ อย่างการสบตาหรือนิ้วขยับเล็กน้อยทำให้ฉากดราม่ามีน้ำหนักมากกว่าที่คาดไว้ และนั่นแหละคือเหตุผลที่หลายคนพูดถึงการตีความตัวละครนี้ของเธอมากเป็นพิเศษ

แฟนหนังเก่าอย่างฉันมักจะมีลิสต์ 'ต้องดู' ประจำปี และปีนี้มีหลายเรื่องที่ยังคงติดใจทั้งเนื้อหาและการเล่าเรื่องที่ทำให้ต้องหยุดหายใจ หนึ่งในนั้นคือ 'Oppenheimer' — ไม่ใช่แค่หนังชีวประวัติธรรมดา แต่มันคือการทดลองทางอารมณ์ที่เล่นกับเวลาและมิติของจริยธรรม ฉากที่ตัวเอกยืนดูผลลัพธ์ของการตัดสินใจนั้นยังคงย้ำเตือนว่าภาพยนตร์สามารถสะท้อนความหนักหน่วงของความเป็นมนุษย์ได้อย่างไร อีกเรื่องที่ฉันอยากแนะนำคือ 'John Wick: Chapter 4' สำหรับคนที่ต้องการการออกแบบฉากบู๊ที่มีความประณีตและจังหวะที่ไม่ให้ปล่อยวาง เสน่ห์ของหนังชุดนี้คือความคงเส้นคงวาทั้งด้านคอสตูม การถ่ายทำ และมู้ดที่ทำให้หัวใจเต้นแรง ส่วน 'Barbie' นั้นกลับเป็นความสดใสที่แฝงประเด็นลึกซึ้งเกี่ยวกับอัตลักษณ์ การเล่นกับมุมมองเพศ และการตั้งคำถามแบบอ่อนโยน หนังสองภาษาทางอารมณ์แบบนี้เมื่อดูต่อเนื่องแล้วให้ความรู้สึกเหมือนผ่านประสบการณ์ทั้งเสียงหัวเราะและการครุ่นคิด ถ้าต้องสรุปแบบไม่ย่อหน้าเกินไป ฉันมองว่าปีนี้คุ้มค่าที่จะเปิดออนไลน์แล้วลองสลับอารมณ์จากหนังหนักไปหนังสนุก เพราะทั้งสามเรื่องที่แนะนำต่างเติมเต็มกันได้ดี ทั้งความคิดและความบันเทิง — ดูเสร็จแล้วยังมีเรื่องให้คุยได้อีกนาน

ยืนยันเลยว่าคนส่งซองแดงในหนังสั้นเรื่องนี้คือแม่ของตัวเอก แม้ว่าฉากแรก ๆ จะตั้งใจทำให้คนดูสงสัยไปทางคนอื่น แต่รายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่กระจายอยู่ในเรื่องแสดงชัดว่ามันมาจากคนใกล้ตัวที่สุด ไม่ว่าจะเป็นลายมือที่เขียนชื่อด้วยอักษรแบบเดิมที่เราเห็นในกรอบรูปในบ้าน กลิ่นสบู่ที่ติดซอง และเศษผ้าสีเดียวกับผ้ากันเปื้อนที่ตัวเอกเคยเห็นแม่ใช้ สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่การชี้นำแบบเปลือย ๆ แต่เป็นการวางปมแบบละมุนที่ค่อย ๆ เผยความจริงในตอนท้าย ความสัมพันธ์ระหว่างแม่กับตัวเอกถูกเล่าอย่างละเอียดผ่านช็อตสั้น ๆ ที่ผู้กำกับเลือกใช้ เช่น เฟรมที่แม่ยืนอยู่หลังประตูแต่หันหน้าไม่เห็นชัด หรือฉากที่ตัวเอกเปิดลิ้นชักและเจอของที่แม่เก็บไว้ให้ เมื่อผมรวมภาพพวกนี้กับจดหมายข้างในซองแดงซึ่งมีคำเรียกชื่อเล่นที่เฉพาะเจาะจง แถมยังพูดถึงเรื่องในอดีตที่มีแค่คนในครอบครัวเท่านั้นที่รู้ได้ การตีความว่าคนส่งเป็นแม่จึงมีน้ำหนักมากขึ้น นอกจากนี้การใช้ซองแดงในบริบทนี้ถูกตั้งใจให้สื่อทั้งความห่วงใยและการเยียวยาทางอ้อม มากกว่าจะเป็นแค่ของขวัญตามประเพณีเพียงอย่างเดียว แม้ว่าจะมีทฤษฎีอื่น ๆ ที่แฟน ๆ ตั้งไว้ไม่ว่าจะเป็นอดีตแฟน เพื่อนบ้าน หรือหัวหน้าเก่า แต่ผมคิดว่าทฤษฎีพวกนั้นอ่อนกว่าทางเลือกจากหลักฐานในเรื่อง ตัวอย่างเช่น ถ้าคนส่งเป็นเพื่อนบ้าน ผู้กำกับน่าจะให้ช็อตเน้นการโต้ตอบหรือสื่อเชิงพื้นที่มากกว่านี้ หรือถ้าเป็นอดีตแฟน น่าจะมีสัญลักษณ์เชื่อมโยงทางความรักหรือของฝากที่เป็นลักษณะเฉพาะของความสัมพันธ์คู่นั้น แต่ที่ปรากฏคือสัญลักษณ์ครอบครัวและความปกป้อง ซึ่งสอดคล้องกับภาพแม่ที่คอยมองดูและคอยส่งกำลังใจผ่านสิ่งเล็ก ๆ อย่างซองแดง สุดท้าย การเฉลยว่าคนส่งคือแม่ทำให้ฉากปิดมีพลังทางอารมณ์มาก เพราะมันไม่ได้จบแบบเท่ ๆ แต่เป็นการเยียวยาแบบเงียบ ๆ ที่ผมชอบ การเลือกใช้ซองแดงแทนบทสนทนายาว ๆ แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจกันที่ไม่ต้องเอ่ยออกมา ผมรู้สึกว่าเรื่องสั้นเรื่องนี้เก่งตรงที่ใช้วัตถุเล็ก ๆ เป็นตัวแทนความสัมพันธ์ใหญ่ ๆ ทำให้รู้สึกอบอุ่นและเศร้าไปพร้อมกัน

ยากจะพูดถึงหนังผีไทยดีๆ โดยไม่เอ่ยถึงผู้กำกับที่ทำให้แนวนี้โดดเด่นและยังคุ้มค่าติดตามต่อเนื่องไปอีกหลายปี ในมุมของคนที่ชอบดูความหลากหลายทั้งความน่ากลัวและมิติของตัวละคร ผู้กำกับอย่าง Banjong Pisanthanakun โดดเด่นในเรื่องการบาลานซ์ความสยองกับความเป็นมนุษย์ รู้สึกเลยว่าผลงานของเขาไม่เพียงแค่หวังผลช็อก แต่ยังยึดโยงกับปมความสัมพันธ์และความสูญเสีย ทำให้ฉากผีมีน้ำหนักขึ้นและยังคงตราตรึง นอกจากนี้สไตล์การถ่ายภาพและการใช้เสียงของเขาช่วยสร้างบรรยากาศได้ดี เหมาะสำหรับคนที่อยากได้ทั้งอารมณ์และความตื่นเต้น ความต่างที่น่าสนใจอีกแบบมาจากผู้กำกับที่เน้นบรรยากาศชวนหลอนและงานสร้างแบบคลาสสิก เช่นผู้กำกับรุ่นเก่า ที่หยิบตำนานพื้นบ้านมาสร้างเป็นภาพยนตร์ได้งดงามและซึ้ง ผู้กำกับกลุ่มนี้มักให้ความสำคัญกับการเล่าเรื่องแบบมีชั้นเชิงและการออกแบบฉากตามยุคสมัย ซึ่งถ้าชอบหนังผีที่มีความอิ่มเอมทางอารมณ์ควบคู่กับความหลอน แบบที่ไม่ต้องพึ่ง jump scare ตลอดทั้งเรื่อง ก็ตามผลงานของพวกเขาไว้ได้เลย สรุปรวมนิดหนึ่งในเชิงคำแนะนำส่วนตัว: เลือกเริ่มจากผู้กำกับที่คุณรู้สึกอยากสัมผัสทั้งบรรยากาศและเรื่องราวก่อน แล้วค่อยขยายไปหาผู้กำกับอีกกลุ่มที่เน้นทดลองรูปแบบใหม่ๆ การได้ดูแนวคิดต่างๆ ของแต่ละคนช่วยให้เห็นพัฒนาการของหนังผีไทยชัดขึ้น และนั่นแหละทำให้การตามผู้กำกับคนโปรดสนุกมากขึ้นเสมอ

นึกถึงหนังผีที่ทำให้ฉันนอนไม่หลับได้ ผมนึกถึง 'Shutter' ขึ้นมาทันที — นี่คือหนังผีไทยคลาสสิกที่มักกลับมาเป็นกระแสเมื่อคนชอบพูดถึงความหลอนแบบกล้องและเงารอบตัว นักแสดงนำผู้ที่รับบทอย่างหนักแน่นและเปี่ยมอารมณ์ทำให้ฉากหวาดเสียวหลายฉากจดจำได้ง่าย เขาไม่ต้องพึ่งเสียงประกอบมากมาย แต่แค่สายตาและจังหวะการเคลื่อนไหวก็ผลักดันบรรยากาศให้ตึงเครียดได้อย่างน่าทึ่ง ฉันชอบวิธีที่เขาเล่นบทเป็นคนธรรมดาที่ถูกดึงเข้าไปในเหตุการณ์เหนือธรรมชาติ การแสดงมีชั้นเชิงทั้งความสับสน ความรู้สึกผิด และความกลัว ซึ่งทำให้เราร่วมลุ้นได้ตลอดเรื่อง บางฉากที่ดูเหมือนไม่มีอะไรแต่เบื้องหลังเต็มไปด้วยความไม่สบายใจ นั่นล่ะที่ทำให้หนังยังสดในความทรงจำของคนดูจนถึงวันนี้

ชอบดูรีวิวแบบสนุก ๆ ที่ไม่ต้องเคร่งเรื่องวิชาการมากใช่ไหม? ผมเป็นคนชอบเปิดวิดีโอรีวิวที่ให้ทั้งความบันเทิงและมุมมองที่จับต้องได้ การแนะนำแรกของผมคือช่องอย่าง Jeremy Jahns เพราะเขารีวิวรวดเร็ว ตรงประเด็น แล้วมีมุกตลกแทรกทำให้คนดูไม่เบื่อ ตัวอย่างเช่นรีวิวของเขาเกี่ยวกับ 'Avengers: Endgame' สั้น กระชับ แต่จับเฉพาะจุดที่คนอยากรู้จริง ๆ อีกช่องที่ผมนับถือคือ Chris Stuckmann ที่มักจะลงลึกในโครงสร้างบทและการกำกับ ทำให้ได้มุมมองใหม่ ๆ แม้กับหนังที่คิดว่าเข้าใจดีแล้ว เช่นการวิเคราะห์ 'Get Out' ที่ชวนให้คิดต่อ RedLetterMedia เป็นอีกกลุ่มที่ผมตามดูเมื่ออยากได้รีวิวแบบยาว ๆ ผสมทั้งการเสียดสีและการวิจารณ์เชิงเทคนิค พวกเขาไม่กลัวพูดถึงหนังแย่ ๆ อย่างตรงไปตรงมา ซึ่งกลับให้ความบันเทิงในแบบเฉพาะตัว เหมาะกับวันที่อยากจะหัวเราะและเก็บข้อมูลพร้อมกัน ผมมักสลับดูช่องพวกนี้ตามอารมณ์: อยากเร็ว ๆ ก็ Jeremy, อยากลึกก็ Chris, อยากขำและได้มุมมองแปลกก็ RedLetterMedia — ทุกช่องให้ความคุ้มค่าในแบบต่างกัน และช่วยให้การตัดสินใจว่าควรดูหนังไหนเป็นเรื่องสนุกขึ้นมาก

กระแสของหนังไทยเรื่องล่าสุดมักไม่ได้เกิดจากคนๆ เดียวเสมอไป ฉันมักจะมองว่าการผลักดันหนังให้เป็นที่พูดถึงคือการร่วมมือกันระหว่างผู้กำกับ นักแสดงคีย์ พีอาร์ และค่ายจัดจำหน่าย ถ้าดูจากกรณีหนังอย่าง 'ฉลาดเกมส์โกง' จะเห็นว่าเสียงปากต่อปากผสมกับรีวิวเชิงบวกและการโปรโมทจากแพลตฟอร์มใหญ่อย่างละครช่องทางดิจิทัล ทำให้คนทั่วไปอยากไปดูตามกัน ในขณะที่กรณีของ 'พี่มาก..พระโขนง' มีการใช้ชื่อเสียงนักแสดงนำและโฆษณาเต็มรูปแบบผลักดันให้คนเข้าโรงอย่างรวดเร็ว ถ้าเจาะลึกลงไป ผมเชื่อว่าบทบาทของผู้จัดหรือค่ายผลิตเป็นกุญแจสำคัญ พวกเขามีงบโฆษณา กำหนดเส้นทางฉาย และชวนพาร์ทเนอร์อย่างสื่อออนไลน์หรือสตรีมมิ่งเข้ามาช่วยอีกแรง แต่ก็มีปัจจัยรองอย่างเทศกาลหนังหรือคำชื่นชมจากนักวิจารณ์ที่เปลี่ยนทิศทางกระแสได้เหมือนกัน สรุปแล้ว มันคือการทำงานเป็นทีมของหลายฝ่าย ไม่ใช่แค่คนใดคนหนึ่งนี่แหละที่เข็นงานขึ้นมาให้โดดเด่น