ใครเป็นผู้เขียนนวนิยายต้นฉบับของ 3 เทพ?

หัวข้อ 'สามเทพ' ทำให้คิดออกหลายเดือนที่แล้วที่ผมพลิกดูชั้นหนังสือแล้วเจอชื่อซ้ำกันในงานต่างประเภท ในความทรงจำของผมมีอย่างน้อยสามแนวที่ใช้ชื่อนี้: นิยายแฟนตาซียาวที่เล่นกับตำนานท้องถิ่น, การ์ตูนหรือมังงะแนวต่อสู้ที่ใช้พาโรดีกับฮีโร่สามคน และบทละครเวทีสั้นที่ตีความคำว่าเทพในเชิงปรัชญา ซึ่งแต่ละชิ้นมีผู้แต่งต่างกันอย่างชัดเจน ฉันมักจะสังเกตรายละเอียดบนปกกับคำนำเพื่อแยกแยะว่าใครเป็นคนเขียน แต่ถ้าต้องตอบตรงๆ ว่าผู้แต่งของ 'สามเทพ' คือใคร ต้องระบุด้วยว่าหมายถึงฉบับไหน เพราะชื่อเดียวกันถูกหยิบไปใช้ซ้ำในวงวรรณกรรมและสื่อบันเทิงหลายครั้ง ท้ายที่สุดเมื่ออยากรู้จริงๆ ฉันมองว่าโครงเรื่อง ตัวละครหลัก และบริบทการตีพิมพ์จะบอกได้ชัดเจนกว่าว่าผลงานชิ้นใดมาจากปากกาของใคร การเรียกชื่อเรื่องเพียงอย่างเดียวบางครั้งไม่พอ แต่ถ้าให้เลือกชิ้นที่ชอบที่สุดในสไตล์นี้ ผมมักเทความสนใจไปที่นิยายแฟนตาซีที่จับเอาตำนานท้องถิ่นมาขยี้ใหม่ — มันให้อารมณ์ที่ลึกและค้างคาใจ

เคยสังเกตไหมว่าหนังสือกับซีรีส์แม้จะเล่าเรื่องเดียวกันแต่ให้ความรู้สึกต่างกันราวกับอยู่คนละมิติเลย โดยเฉพาะกับ '3 เทพ' ฉบับนิยายซึ่งฉันอ่านอย่างตั้งใจจนลายแทงขอบหนังสือเต็มไปหมด ความแตกต่างชัดเจนตั้งแต่จังหวะการเล่า: นิยายเปิดโอกาสให้ตัวละครคิด สะท้อน และเดินเรื่องด้วยมโนภาพที่ช้าแต่ลึก ฉากเปิดในนิยายอย่าง 'บทเปิดที่ตลาด' ถูกขยายความจนกลายเป็นเวทีเล็ก ๆ ที่เผยทั้งอดีต ความฝัน และรายละเอียดสังคมรอบตัว ทำให้ฉันเข้าใจแรงจูงใจของตัวเอกมากขึ้น ในทางกลับกัน ซีรีส์เลือกตัดทอนรายละเอียดบางส่วนเพื่อแลกกับภาพและจังหวะที่เร็วขึ้น ฉันชอบฉากบางฉากที่ทีมสร้างเคลื่อนไหวได้จัดจ้าน มีการใช้มุมกล้องและดนตรีสร้างอารมณ์ได้ตรงจุด แต่ก็ต้องยอมรับว่าการตัดเนื้อหาเชิงบรรยายออกไปทำให้บางความสัมพันธ์สูญเสียความซับซ้อนไป เช่นมิตรภาพที่ในนิยายค่อย ๆ ปะทุ กลับกลายเป็นการแสดงออกที่กระชับและชัดเจนขึ้น ซึ่งดีในมิติภาพ แต่สูญเสียชั้นของความเปราะบางไป ท้ายที่สุดฉันคิดว่าไม่มีใครผิดหรือถูก ทุกเวอร์ชันมีข้อดีของมัน นิยายให้พื้นที่สำหรับการเข้าใจตัวละครอย่างลึกซึ้งและจินตนาการส่วนตัว ขณะที่ซีรีส์เสิร์ฟประสบการณ์ร่วมทางสายตาที่รวดเร็วและมีพลัง ฉันมักจะกลับไปอ่านบทที่ชอบในนิยายหลังดูซีรีส์ เพื่อเติมช่องว่างของอารมณ์ที่ภาพบางครั้งไม่สามารถถ่ายทอดได้ครบ — นี่คือวิธีที่ฉันเพลิดเพลินกับทั้งสองเวอร์ชันพร้อมกัน

ชื่อผู้เขียนต้นฉบับของเรื่องโฉมงามไม่ใช่คนเดียวที่คนส่วนใหญ่มักจะนึกถึงในครั้งแรก แต่ถ้าตามหลักฐานเชิงประวัติศาสตร์ งานเขียนต้นฉบับฉบับยาวที่บันทึกเรื่องนี้เป็นครั้งแรกมาจากปลายปากกาของ Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve เราอยากเล่าแบบละเอียดหน่อยเพราะมันสนุกตรงที่เวอร์ชันต่าง ๆ ให้มุมมองไม่เหมือนกัน: Villeneuve เผยแพร่เรื่อง 'La Belle et la Bête' ในปี 1740 เป็นเรื่องยาวที่มีพล็อตเสริม ตัวละครย้อนอดีต และฉากหลังมากกว่าที่คนคุ้นเคย เธอใส่ชั้นของเรื่องราว เช่น สถานะทางสังคมของตัวละครและต้นกำเนิดของคำสาป ซึ่งทำให้เวอร์ชันดั้งเดิมมีความเป็นนิยายมากกว่าแค่เรื่องเล่านิทาน จากนั้น Jeanne-Marie Leprince de Beaumont เข้ามาปรับแก้และย่อเนื้อหาในปี 1756 ให้กลายเป็นเวอร์ชันสั้นที่เหมาะสำหรับหนังสือสอนเด็ก จนกลายเป็นเวอร์ชันที่คนนิยมอ้างถึงในงานแปลและการเล่าเรื่องต่อ ๆ มา เหตุนี้เองจึงเกิดความสับสนว่าใครเป็นผู้เขียน ‘‘ต้นฉบับ’’ จริง ๆ แต่ถานับตามงานเขียนยาวฉบับแรกและผู้ที่บันทึกเรื่องราวเป็นรูปเล่ม คนที่ควรได้รับเครดิตในฐานะผู้ริเริ่มคือ Villeneuve เรารู้สึกว่าการเข้าใจความแตกต่างนี้ช่วยให้มองเห็นวิวัฒนาการของนิทานได้ชัดขึ้น

เริ่มจากการอธิบายสั้น ๆ ก่อนเลยว่าใบสาระแนคืออะไรและมักจะมาจากใคร — ใบสาระแนที่ติดอยู่กับนวนิยายโดยทั่วไปคือข้อความสั้น ๆ ที่ออกแบบมาเพื่อสรุปเสน่ห์และดึงความสนใจของผู้อ่าน มักปรากฏบนปกหลัง ปกใน หรือคำนำ และผู้เขียนข้อความนั้นอาจเป็นได้หลากหลายรูปแบบ ทั้งผู้เขียนต้นฉบับเอง บรรณาธิการผู้จัดพิมพ์ นักวิจารณ์ หนังสือพิมพ์ หรือนักเขียนคนดังที่ถูกเชิญให้มาให้คำนิยม สิ่งสำคัญคือใบสาระแนมีหน้าที่เป็นเหมือนการรับรองหรือแนะนำผลงานเพื่อช่วยให้ผู้อ่านตัดสินใจซื้อหรือหยิบไปลองอ่าน มุมมองเชิงปฏิบัติที่ฉันสังเกตคือสไตล์และน้ำเสียงของใบสาระแนมักบอกใบ้ได้ดีว่าผู้เขียนเป็นใคร: ถ้าข้อความมีโทนวิชาการและอ้างอิงทฤษฎี อาจมาจากนักวิชาการหรือบรรณาธิการ หากมีถ้อยคำที่เป็นกันเองและพูดถึงการเดินทางของตัวละครอย่างอบอุ่น บ่อยครั้งจะเป็นคำนิยมจากนักเขียนร่วมยุคหรือเพื่อนนักเขียน ในบางกรณีสำนักพิมพ์เลือกใช้นักวิจารณ์หรือคอลัมนิสต์ที่มีชื่อเสียงมาเขียนเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ ตัวอย่างที่เห็นได้บ่อยคือหนังสือบางเล่มมีใบสาระแนจากนักเขียนชื่อดังหรือบุคคลสาธารณะที่ผู้อ่านคาดหวัง เช่น คำนิยมจากนักเขียนที่มีมุมมองใกล้เคียงกับเนื้อหา ช่วยให้การรับรองนั้นเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้ทันที เมื่อพูดถึงการระบุว่าใครเป็นผู้เขียนใบสาระแนของนวนิยายเรื่องหนึ่ง มักมีการพิมพ์ชื่อไว้ชัดเจนใต้ข้อความหรือในส่วนข้อมูลปกหลัง แต่ก็มีบางครั้งที่ไม่ได้ระบุชัดเจนและใช้เพียงคำว่า 'คำนิยมโดย...' หรือเว้นว่างไว้เพื่อความลึกลับ อีกมุมหนึ่งที่น่าสนใจคือการที่ใบสาระแนเขียนโดยผู้เขียนคนเดียวกันกับนวนิยาย ซึ่งมักจะมีลักษณะบรรยายตัวเนื้อหาด้วยถ้อยคำที่ลึกซึ้งและสะท้อนความตั้งใจส่วนตัวของผู้แต่ง ขณะที่ใบสาระแนจากบุคคลภายนอกจะเน้นการเชื่อมโยงผลงานกับบริบททางวรรณกรรมหรือสังคมที่กว้างขึ้น ในฐานะแฟนหนังสือ ฉันมักให้ความสำคัญกับผู้เขียนใบสาระแนพอสมควร เพราะคำนิยมจากคนที่เรานับถือสามารถเปลี่ยนความคาดหวังและมุมมองต่อหนังสือได้มาก บางทีใบสาระแนที่ดีไม่เพียงแค่สรุปเนื้อหา แต่ยังเปิดมุมมองใหม่ ๆ ให้ผู้อ่านและทำให้การอ่านมีบริบทที่น่าสนใจขึ้น สุดท้ายแล้วไม่ว่าจะเป็นใครที่เป็นผู้เขียนใบสาระแน การอ่านด้วยความอยากรู้อยากเห็นและพร้อมเปิดใจมักให้ประสบการณ์ที่คุ้มค่ายิ่งขึ้น

พอลงชื่อเข้า Netflix แล้วเห็นชื่อ 'ศึกคนชนเทพภาค 3' ก็รู้สึกตื่นเต้นขึ้นมาทันที เพราะสิ่งที่สำคัญกว่าความคาดหวังคือที่มาของเนื้อหา ผมอยากอธิบายให้ชัดเลยว่า 'ศึกคนชนเทพ' ไม่ได้มาจากนิยายเล่มหนึ่งตามความหมายดั้งเดิม แต่เป็นงานดัดแปลงมาจากมังงะชื่อ 'Record of Ragnarok' (ญี่ปุ่น: '終末のワルキューレ') ซึ่งสองผู้เขียนต้นฉบับคือ Shinya Umemura กับ Takumi Fukui และผู้วาดภาพคือ Ajichika งานชุดนี้ออกแบบมาเป็นซีรีส์การต่อสู้ระหว่างมนุษย์และเทพหลายคู่ ซึ่งอนิเมะแต่ละภาคหยิบเอาตอนจากมังงะมาแปลงฉากต่อฉาก มุมมองของผมในฐานะแฟนการ์ตูนที่ชอบงานศิลป์แนวมืด ๆ คือการรู้ว่าอนิเมะอ้างอิงจากมังงะช่วยให้เข้าใจว่าทำไมการออกแบบตัวละครและการเล่าเรื่องยังคงกลิ่นอายเฉพาะตัวเหมือนงานต้นฉบับ ซึ่งต่างจากการดัดแปลงจากนิยายที่มักต้องตีความใหม่เยอะ ภาค 3 จึงน่าจะต่อเนื่องจากเนื้อหาที่ค้างไว้ในมังงะและนำเสนอการต่อสู้ชุดต่อไปตามต้นฉบับอย่างที่แฟนๆ คาดหวัง

ชื่อเรื่องนี้ทำให้เห็นความสับสนของวงการหนังสือไทยเลยทีเดียว เพราะมีงานหลายชิ้นที่ใช้ชื่อคล้ายๆ กันและบางครั้งถูกเรียกสั้นๆ ว่า 'เจ้ากรรม' ด้วย ฉันเคยเจอทั้งนิยายสั้นในนิตยสาร วรรณกรรมคลาสสิกที่ใช้คำเรียกใกล้เคียง และนิยายออนไลน์ที่คนเขียนใช้ชื่อนี้เป็นชื่อเรื่องหรือชื่อบท แต่ไม่มีฉบับเดียวที่โดดเด่นจนกลายเป็นชื่อเดียวที่ทุกคนหมายถึงโดยไม่ต้องอธิบายต่อ จากมุมมองของนักอ่านที่ติดตามทั้งหนังสือพิมพ์และเว็บนวนิยาย เห็นได้ชัดว่าผู้เขียนของแต่ละเวอร์ชันมีสไตล์ต่างกัน บางคนเน้นโทนตลกร้าย บางคนเล่นประเด็นกฎหมายกับกรรมจากมุมปรัชญา และบางเวอร์ชันคือเรื่องความรักที่ใช้ชื่อนี้เป็นการเล่นคำ การจะตอบว่าใครเป็นผู้เขียนแล้วบอกผลงานอื่นๆ ของเขาอย่างชัดเจนจึงต้องระบุว่าหมายถึงฉบับไหน เพราะนามปากกาและรูปแบบการตีพิมพ์ต่างกันไปในแต่ละเวอร์ชัน ในฐานะคนที่ชอบรวบรวมข้อมูลผมเลยชอบอธิบายว่าเมื่อเจอชื่อเรื่องแบบนี้ ให้ดูแหล่งตีพิมพ์หรือคำนำของหนังสือเป็นอันดับแรก เพราะมักจะระบุชื่อนักเขียนชัดเจนและช่วยให้ตามผลงานอื่นของคนคนนั้นต่อได้ ถ้าคุณหมายถึงฉบับที่ชัดเจนบางฉบับ ผมยินดีเล่าเพิ่มเติมเกี่ยวกับผู้เขียนและรายชื่อผลงานของเขาในเวอร์ชันนั้น ๆ แต่ตอนนี้แค่จะบอกว่าไม่มีผู้เขียนเดียวที่ถือเป็นเจ้าของชื่อเรื่องนี้อย่างเป็นเอกฉันท์

แฟนฟิคแนวโรแมนซ์ผสมเพลย์ฟูลกับโหมดดราม่าดูจะเป็นสิ่งที่เห็นบ่อยสุดเมื่อพูดถึงแก๊ง '3 เทพ' ในบริบทของแฟนชุมชนไทย เราเคยเจอแฟนฟิคที่ดันเอาแก๊งสามคนจาก 'Harry Potter' มาตีความใหม่เป็นคู่รักทวิ/ทริโอ, แบบที่มีการสลับคู่จิ้น (ship-hopping) ระหว่างฉากชีวิตประจำวันกับฉากดราม่ายาวเหยียด เรื่องพวกนี้มักผสมทั้งความฟุ้งฟิ้ง (fluff) และฉากแรงๆ (angst หรือ smut) ขึ้นอยู่กับคนแต่ง อีกเทรนด์ชัดเจนคือ AU สมัยเรียน/เมดคาเฟ่/สร้างบ้านด้วยกัน ที่ทำให้ความสัมพันธ์ของตัวละครสามคนดูใกล้ชิดและเป็นส่วนตัวมากขึ้น มุมมองส่วนตัวคือแฟนฟิคแนวนี้ตอบโจทย์คนที่ชอบสำรวจไดนามิกของกลุ่ม ตัวเรื่องจะให้พื้นที่ทั้งความขัดแย้ง ความห่วงหา และความหวงแหนที่ไม่จำเป็นต้องลงเอยในแบบเดียวกัน เสน่ห์อีกอย่างคือการเล่นกับมู้ดท่ามกลางฉากจำลอง เช่น เทศกาล, งานโรงเรียน หรือบททดสอบชีวิตใหญ่ๆ ที่ทำให้ความสัมพันธ์เปลี่ยนไป ซึ่งทีมคนเขียนไทยมักอินกับรายละเอียดวัฒนธรรมท้องถิ่น ทำให้ผลงานมีรสชาติแบบบ้านเรา เหลือไว้แค่เลือกสไตล์โปรดว่าจะอ่านแบบอบอุ่น หวานปนขม หรือเอาจริงจังเหมือนนิยายวรรณกรรมโตๆ

ชื่อนี้มักทำให้คนสับสนเพราะมีผลงานหลายชิ้นใช้ชื่อเดียวกัน ฉันมักเจอคำถามแบบนี้บ่อย ๆ เมื่อแฟน ๆ พูดถึง 'รักลวงหลอก' แต่หมายถึงงานคนละเวอร์ชัน ความจริงคือการชี้ชัดว่าใครเป็นผู้เขียนต้นฉบับต้องดูบริบทก่อน ว่าเป็นนิยายบนเว็บ ละครโทรทัศน์ หรือเวอร์ชันการ์ตูน เพราะแต่ละเวอร์ชันมีเจ้าของผลงานต่างกันอย่างชัดเจน ถ้าหมายถึงนิยายที่ลงบนแพลตฟอร์มออนไลน์ เจ้าของต้นฉบับมักเป็นนักเขียนนามปากกาที่จดทะเบียนกับแพลตฟอร์มนั้น ส่วนถ้าเป็นละครทีวี ผู้เขียนต้นฉบับอาจมาจากนิยายที่ดัดแปลงหรือบทโทรทัศน์ที่ผู้เขียนบทต่างหาก ฉันมักตรวจเครดิตบนหน้าปกหรือคำนำของผลงานเพื่อยืนยันชื่อผู้เขียนต้นฉบับ เพราะนั่นเป็นที่เดียวที่จะบอกที่มาชัดเจน ไม่งั้นก็อาจสับสนกับงานรีมาสเตอร์หรือการดัดแปลงที่ลบข้อมูลต้นฉบับไปหมด สรุปว่าถ้าต้องการคำตอบชัด ๆ ให้เช็กเวอร์ชันก่อน แล้วชื่อนักเขียนต้นฉบับจะโผล่มาเองในส่วนเครดิตของงานนั้น ๆ